Τρεις εβδομάδες μετά τις καταστροφικές πλημμύρες που έπληξαν την περιοχή Χιλ Κάντρυ του Τέξας, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον 135 ανθρώπους, ο δημόσιος διάλογος στράφηκε απροσδόκητα προς μια παλιά τεχνολογία: την τεχνητή βροχόπτωση, γνωστή και ως «σπορά νεφών».
Ορισμένοι απέδωσαν τις φονικές πλημμύρες σε επιχείρηση σποράς νεφών που είχε πραγματοποιήσει λίγες ημέρες νωρίτερα η εταιρεία Rainmaker Technology Corporation, με αποτέλεσμα ο διευθύνων σύμβουλός της, Ογκούστους Ντορίκο, να δεχθεί απειλές κατά της ζωής του. Η επίμαχη πτήση είχε γίνει στις 2 Ιουλίου, 130 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από την πληγείσα περιοχή, στην κομητεία Κάρνες.
Τόσο ο ίδιος ο Ντορίκο όσο και οι αρχές της Πολιτείας έχουν επισημάνει ότι η συγκεκριμένη ενέργεια δεν συνδέεται με τις πλημμύρες. Ωστόσο, το περιστατικό, σε συνδυασμό με ανάλογες φυσικές καταστροφές στη Βόρεια Καρολίνα και το Νέο Μεξικό, αναζωπύρωσε τη δημόσια συζήτηση γύρω από τις τεχνολογίες τροποποίησης καιρού.
Ο Ντορίκο, μιλώντας στην εφημερίδα The Epoch Times, χαρακτήρισε τις πλημμύρες του Τέξας τραγωδία και δήλωσε πως πρωταρχική προτεραιότητα θα έπρεπε να είναι η φροντίδα των θυμάτων. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι όσοι θεώρησαν την εταιρεία του υπεύθυνη του έδωσαν την ευκαιρία να ενημερώσει το κοινό για το τι πραγματικά είναι η σπορά νεφών.
Τι είναι η σπορά νεφών
Η σπορά νεφών δεν δημιουργεί σύννεφα από το μηδέν. Αντιθέτως, βασίζεται σε φυσικά σχηματισμένα νέφη, μέσα στα οποία εισάγονται σωματίδια –συνήθως ιωδιούχο άργυρο και επιτραπέζιο αλάτι– με τη χρήση αεροπλάνων ή μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τα σωματίδια αυτά προκαλούν συμπύκνωση των υδρατμών και επιταχύνουν την κατακρήμνιση με τη μορφή βροχής ή χιονιού.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Τμήματος Αδειοδότησης και Ρύθμισης του Τέξας (Texas Department of Licensing and Regulation – TDLR), το ιωδιούχο άργυρο έχει παρόμοια κρυσταλλική δομή με τον φυσικό πάγο. Όταν εισάγεται στο ανώτερο τμήμα ενός αναπτυσσόμενου νέφους πλούσιου σε ψυχρά σταγονίδια, μπορεί να προκαλέσει τη δημιουργία παγοκρυστάλλων που μετατρέπονται γρήγορα σε σταγόνες βροχής.
Το Τέξας είναι μία από τις Πολιτείες που ρυθμίζουν τη χρήση της μεθόδου, επιβάλλοντας διαδικασία αδειοδότησης, ενώ ενθαρρύνει και την επιστημονική της μελέτη.
Η τεχνολογία χρονολογείται από το 1945, όταν έγιναν οι πρώτες δοκιμές για την ενίσχυση του χιονοστρώματος στην πολιτεία της Νέας Υόρκης. Έκτοτε, η σπορά νεφών χρησιμοποιείται σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ για την ενίσχυση των υδάτινων αποθεμάτων και την ανακούφιση αγροτικών περιοχών κατά τη διάρκεια ξηρασιών.
Η περίπτωση της Rainmaker
Η εταιρεία Rainmaker πραγματοποίησε, σύμφωνα με τον Ντορίκο, μια πτήση διάρκειας 19 λεπτών στις 2 Ιουλίου, στο πλαίσιο συμβολαίου με την Ένωση Τροποποίησης Καιρού του Νότιου Τεξας, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που χρηματοδοτείται από τοπικές επιτροπές ύδρευσης. Στόχος της επέμβασης ήταν η αύξηση του επιπέδου των υπόγειων υδροφορέων.
Ο Ντορίκο ανέφερε σε ανάρτησή του στις 5 Ιουλίου ότι τα δύο σύννεφα στα οποία έγινε η επέμβαση διατηρήθηκαν για περίπου δύο ώρες και διαλύθηκαν μεταξύ 3 και 4 μ.μ. (τοπική ώρα). Επεσήμανε επίσης ότι τα φυσικά νέφη έχουν συνήθως διάρκεια ζωής από 30 λεπτά έως λίγες ώρες, ενώ ακόμη και τα πιο έντονα συστήματα σπανίως διατηρούν την ίδια δομή για περισσότερο από 12 έως 18 ώρες.
Κατά τον Ντορίκο, η σπορά νεφών αποτελεί συχνά τη μόνη ρεαλιστική λύση για την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών, ιδιαίτερα στις δυτικές και παραθαλάσσιες περιοχές των ΗΠΑ. Όπως δήλωσε, το μεγαλύτερο μέρος των υδρατμών στην τροπόσφαιρα απλώς ανακυκλώνεται πάνω από τον ωκεανό χωρίς να βρέχει, αφήνοντας περιθώριο για αξιοποίηση ενός μικρού ποσοστού που βρίσκεται ακριβώς «πάνω από τα κεφάλια μας».
Πού και πότε εφαρμόζεται η σπορά νεφών
Η Rainmaker δραστηριοποιείται σε Πολιτείες όπως η Γιούτα, η Καλιφόρνια, το Κολοράντο και το Όρεγκον. Στο Τέξας, όπου λειτουργούν εδώ και δεκαετίες πολλά προγράμματα τροποποίησης καιρού, οι επιχειρήσεις έχουν προσωρινά ανασταλεί μετά τις φετινές πλημμύρες.
Στη Γιούτα, η εταιρεία εφαρμόζει εποχικό πρόγραμμα από τον Οκτώβριο ως τον Απρίλιο, με σκοπό την ενίσχυση του χιονοστρώματος, το οποίο λειτουργεί στη συνέχεια ως φυσικός «συσσωρευτής νερού» που τροφοδοτεί τους υδροφόρους ορίζοντες κατά την ξηρή περίοδο.
Ο Ντορίκο τόνισε ότι η τεχνητή ενίσχυση του χιονιού σε Πολιτείες όπως το Κολοράντο έχει διακρατικό αντίκτυπο, καθώς ωφελεί και άλλες Πολιτείες της λεκάνης του ποταμού Κολοράντο, όπως η Γιούτα, το Νέο Μεξικό, η Καλιφόρνια, η Νεβάδα και η Αριζόνα. Μάλιστα, ανέφερε πως οι Πολιτείες της «κάτω λεκάνης» συχνά χρηματοδοτούν επιχειρήσεις σε περιοχές της «άνω λεκάνης», από τις οποίες εξαρτώνται υδρολογικά.
Ωστόσο, όλες οι επιχειρήσεις υπόκεινται σε «κριτήρια αναστολής», όπως τα αποκάλεσε, που ενεργοποιούνται σε περιπτώσεις κινδύνου πλημμυρών, έντονων καταιγίδων ή υπερπλήρωσης των ταμιευτήρων νερού. Όπως είπε, ακόμη και αν οι πελάτες επιθυμούν περισσότερο νερό, οι επιχειρήσεις πρέπει να ανασταλούν «για να μην προκληθεί ζημιά».
Ρυθμίσεις και διαφάνεια
Σύμφωνα με τον Ντορίκο, οι περισσότεροι πελάτες του είναι δημόσιοι φορείς – από κρατικά υπουργεία Γεωργίας έως δημοτικά έργα. Όπως ανέφερε, το νερό είναι «δημόσιο αγαθό» και το αποτέλεσμα της σποράς νεφών διαχέεται σε ολόκληρες υδρολογικές λεκάνες, ωφελώντας γεωργικές, οικιακές και ενεργειακές χρήσεις.
Η ομοσπονδιακή νομοθεσία απαιτεί οι επιχειρήσεις σποράς νεφών να ανακοινώνονται τουλάχιστον 10 ημέρες πριν από την πραγματοποίησή τους στην Εθνική Ωκεανογραφική και Ατμοσφαιρική Υπηρεσία (National Oceanic and Atmospheric Administration – NOAA), η οποία, ωστόσο, δεν έχει αρμοδιότητα ρύθμισης. Η εποπτεία γίνεται κυρίως σε επίπεδο Πολιτείας, όπως στο Τέξας, όπου απαιτούνται ειδικές άδειες και τεχνική επάρκεια.
Ο ίδιος εξέφρασε την άποψη ότι χρειάζεται περισσότερη διαφάνεια και έρευνα σε ομοσπονδιακό επίπεδο για να υπάρχει καλύτερη πληροφόρηση σχετικά με την αποτελεσματικότητα της μεθόδου.
Παρενέργειες και κόστος
Η έρευνα γύρω από τη σπορά νεφών και τις επιδράσεις της συνεχίζεται από τα τέλη της δεκαετίας του 1940. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Salt River Project (SRP) στην Αριζόνα ενημέρωσε την Epoch Times πως ολοκλήρωσε πρόσφατα μια μελέτη για τη «δυνατότητα χειμερινής σποράς νεφών» βασισμένη σε υπολογιστικά μοντέλα.
Ωστόσο, εκπρόσωπος του SRP ανέφερε σε ηλεκτρονικό μήνυμα ότι η υπηρεσία δεν συμμετέχει αυτήν την περίοδο σε πτήσεις σποράς νεφών και δεν σχεδιάζει κάτι στο άμεσο μέλλον. Επιπλέον, οι υδρολογικοί εμπειρογνώμονες της υπηρεσίας αναλύουν τα δεδομένα και προς το παρόν δεν διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με την ξηρασία ή τη στήριξη της γεωργίας.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Rainmaker, Όγκουστους Ντορίκο, ανέφερε πως η ποσότητα ιωδιούχου αργύρου που χρησιμοποιείται σε τέτοιες επιχειρήσεις είναι πολύ μικρή — περίπου 50 γραμμάρια αρκούν για να προκαλέσουν κατακρήμνιση σε έκταση εκατοντάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Μέχρι σήμερα, οι έρευνες δεν έχουν εντοπίσει αρνητικές περιβαλλοντικές παρενέργειες από τη χρήση ιωδιούχου αργύρου.
Σύμφωνα με το Τμήμα Αδειοδότησης και Ρύθμισης του Τέξας (TDLR), που αναφέρει στην ιστοσελίδα του, «δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από επιχειρήσεις σποράς νεφών, ακόμα και σε έργα που λειτουργούν για 30-40 χρόνια». Η συγκέντρωση αργύρου στα δείγματα βρόχινου νερού είναι μία στα δέκα δισεκατομμύρια μέρη — πολύ κάτω από το όριο ασφαλείας των 50 μικρογραμμαρίων ανά λίτρο που ορίζει η Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ.
Επιπλέον, σε περιοχές όπου εφαρμόζεται η μέθοδος, η περιεκτικότητα του εδάφους σε ασήμι είναι υψηλότερη απ’ ό,τι στο βρόχινο νερό από τεχνητή βροχόπτωση. Τέλος, η περιεκτικότητα ιωδίου στο ιωδιούχο αλάτι που χρησιμοποιείται για τρόφιμα είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που ανιχνεύεται στη βροχή.
Η Διεύθυνση Υδάτων της Γιούτα, που λειτουργεί υπό το Υπουργείο Φυσικών Πόρων της Πολιτείας, έχει χαρακτηρίσει τη σπορά νεφών ως οικονομικά αποδοτική πρακτική. Σύμφωνα με τη διεύθυνση, το κόστος για την αύξηση της μέσης χιονοκάλυψης κατά 5 έως 15% κυμαίνεται μεταξύ 5 και 10 δολαρίων ανά acre-foot (μονάδα μέτρησης όγκου) πρόσθετου νερού.
Τόνισε ωστόσο ότι η μέθοδος δεν μπορεί να εφαρμοστεί παντού, καθώς «οι κατάλληλες συνθήκες πρέπει να πληρούνται». Ευτυχώς, σύμφωνα με τη διεύθυνση, το ανάγλυφο, το κλίμα και οι ταμιευτήρες νερού της Γιούτα καθιστούν τη χειμερινή ενίσχυση του χιονιού οικονομικά βιώσιμη.
Η σπορά νεφών έχει επίσης αποδειχθεί οικονομικά επωφελής στη Βόρεια Ντακότα. Μελέτη του 2019 από το Τμήμα Αγροτικής Επιχειρηματικότητας και Εφαρμοσμένης Οικονομίας του Κρατικού Πανεπιστημίου της Βόρειας Ντακότα κατέδειξε ότι οι επιχειρήσεις του προγράμματος σποράς νεφών αυξάνουν τις βροχοπτώσεις για τις καλλιέργειες, ενώ ταυτόχρονα ωφελούν τον αγροτικό τομέα όταν συνδυάζονται με προσπάθειες περιορισμού του χαλαζιού που καταστρέφει τις σοδειές.
Η μελέτη εξέτασε εννέα καλλιέργειες κατά την περίοδο 2008-2017 και βρήκε ότι η τεχνητή βροχόπτωση απέφερε ετήσιο όφελος 12,20 έως 21,16 δολάρια ανά στρέμμα, με κόστος περίπου 0,40 δολαρίου ανά στρέμμα. Όταν η ενίσχυση της βροχόπτωσης ανέρχεται στο 10% και η μείωση χαλαζιού στο 45%, η οικονομική απόδοση εκτιμάται σε πάνω από 53 δολάρια για κάθε 1 δολάριο επένδυσης. Ακόμα και όταν η βροχόπτωση ενισχύεται κατά 5%, η απόδοση αγγίζει σχεδόν 31 δολάρια για κάθε δολάριο που δαπανάται.
Διαφορές από chemtrails και Γεωμηχανική
Η σπορά νεφών διαφέρει από τα συμπυκνωμένα ή χημικά ίχνη αεροσκαφών (contrails ή chemtrails) και από τις ευρύτερες τεχνικές γεωμηχανικής. Ο Ντορίκο παρέπεμψε στη νέα ιστοσελίδα της Υπηρεσίας Προστασίας Περιβάλλοντος (Environmental Protection Agency – EPA) που εξηγεί πως τα συμπυκνωμένα ίχνη αεροσκαφών είναι φυσιολογικό φαινόμενο που προκαλείται από αεροσκάφη που πετούν σε ψυχρό αέρα.
Η γεωμηχανική, από την άλλη πλευρά, είναι ένα διαφορετικό θέμα. Ένας τύπος είναι η τροποποίηση της ηλιακής ακτινοβολίας, η οποία περιλαμβάνει την τοποθέτηση ανακλαστικών σωματιδίων στην ατμόσφαιρα για να εξασθενίσει η ηλιακή ακτινοβολία και να «κρυώσει» η Γη. Σε αντίθεση με τα ίχνη αεροσκαφών, είναι κάτι που, σύμφωνα με τον Ντορίκο, πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.
«Η μείωση της έντασης του ήλιου με αυτόν τον τρόπο είναι μια άλλη πραγματική τεχνολογία που πρέπει να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη», είπε. «Δεν είναι σπορά νεφών. Συμβαίνει επίσης στην ατμόσφαιρα, αλλά κατά τα άλλα δεν σχετίζεται με τη σπορά νεφών σε καμία περίπτωση».
Είπε ότι ενώ τα μικρά κρύσταλλα που χρησιμοποιούνται στη σπορά σύννεφων πέφτουν πίσω στη γη μετά τη διάλυση των σύννεφων και επηρεάζουν μόνο μια συγκεκριμένη περιοχή για σύντομο χρονικό διάστημα, αυτά τα άλλα σωματίδια παραμένουν στην ατμόσφαιρα και έχουν άμεσο παγκόσμιο αντίκτυπο.
«Οι άνθρωποι που ανησυχούν για αυτό έχουν δίκιο, επειδή πρόκειται για μια πραγματική τεχνολογία που ορισμένοι ενδιαφέρονται να εφαρμόσουν», είπε.
Αλλαγή προς το καλό
Πολλές Πολιτείες των ΗΠΑ κινούνται προς την απαγόρευση όχι μόνο της σποράς νεφών αλλά και γενικότερα της τροποποίησης του καιρού, ενώ επιδιώκουν να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στη διαδικασία. Τον Μάιο, η Φλόριντα ψήφισε νομοθεσία που απαγορεύει όλες τις μορφές τροποποίησης καιρού εντός των συνόρων της, παρότι προηγουμένως επέτρεπε τη σπορά νεφών με άδεια από το υπουργείο Περιβαλλοντικής Προστασίας της Πολιτείας.
Ο πολιτειακός γερουσιαστής Τζέι Κόλινς δήλωσε στην Epoch Times ότι στήριξε το νομοσχέδιο «για να διασφαλιστούν νομικά μέτρα κατά μη εξουσιοδοτημένων και ανεξέλεγκτων προσπαθειών αλλαγής του κλίματος εντός της Πολιτείας», υπογραμμίζοντας την προστασία της δημόσιας υγείας και της κυριαρχίας.
Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ορισμένοι νομοθέτες, όπως η βουλεύτρια Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν (R-Ga.), ζητούν πλήρη απαγόρευση της πρακτικής. Σε ανάρτησή της στο X την 5η Ιουλίου, εξέφρασε την επιθυμία της για «καθαρό αέρα, καθαρούς ουρανούς, καθαρό βρόχινο και υπόγειο νερό και ήλιο όπως τα δημιούργησε ο Θεός», προσθέτοντας ότι κανένα πρόσωπο, εταιρεία ή κυβέρνηση δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται να τροποποιεί τον καιρό.
Παρά τις αντιδράσεις, ο Ντορίκο επιμένει στην ανάγκη ευρύτερης αποδοχής και αξιοποίησης της σποράς νεφών στις ΗΠΑ. Θεωρεί πως η ανάκτηση της βροχής που φυσιολογικά χάνεται στον ωκεανό μπορεί όχι μόνο να περιορίσει την ξηρασία και την εξάντληση των ποταμών, αλλά και να μετατρέψει ερήμους σε εύφορη γη, αυξάνοντας την καλλιεργήσιμη έκταση της χώρας.
Παράδειγμα ανέφερε την κοιλάδα Central Valley της Καλιφόρνιας, που παλαιότερα ήταν έρημος και έλος, και σήμερα αποτελεί μία από τις πιο παραγωγικές αγροτικές περιοχές παγκοσμίως, χάρη στα κανάλια, τις αντλίες και τα δίκτυα ύδρευσης που έχουν κατασκευαστεί. Όπως είπε, επιθυμεί να αφήσει παρακαταθήκη τη μεταμόρφωση των Great Plains από το Τέξας μέχρι την Καλιφόρνια σε μια καταπράσινη, εύφορη γη.
Του T.J. Muscaro
