ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Σάββατο, 20 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μήνας: Σεπτέμβριος 2025

«Μπλοκάρετε τα πάντα»: Το νέο κύμα διαδηλώσεων στη Γαλλία

Από

Στις 10 Σεπτεμβρίου 2025 ξεκίνησε το κίνημα «Bloquons Tout» με στόχο να παραλύσει η Γαλλία, ως απάντηση στις μεγάλες περικοπές. Οι διαδηλωτές κάλεσαν σε μπλόκα και απεργίες σε όλη τη χώρα.

Το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» γεννήθηκε φέτος ως χαλαρά οργανωμένη διαδικτυακή μορφή διαμαρτυρίας, χωρίς εμφανείς ηγέτες, αλλά έχει αγκαλιαστεί από προοδευτικούς και μαχητικούς ακτιβιστές.

Μέχρι στιγμής, οι συμμετέχοντες έχουν προκαλέσει κυκλοφοριακές αναταραχές και συγκρούσεις με την αστυνομία, κηρύσσοντας ως στόχο τους το «μπλοκάρισμα των πάντων» ως αντίδραση στην πολιτική ελίτ της χώρας.

Τη Δευτέρα, οι αρχές απάντησαν με την ανάπτυξη 80.000 αστυνομικών και χωροφυλάκων σε όλη τη Γαλλία. Σημειώθηκαν σχεδόν 300 συλλήψεις κατά τη διάρκεια διάσπαρτων ενεργειών σε πόλεις όπως το Παρίσι και η Μασσαλία. Η εταιρεία αυτοκινητοδρόμων Vinci ανέφερε διακοπές της κυκλοφορίας σε εθνικούς αυτοκινητόδρομους.

Κύμα δυσαρέσκειας

Οι διαδηλώσεις αντανακλούν μια ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στην ηγεσία του προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν. Την παραμονή των κινητοποιήσεων, ο Μακρόν διόρισε ως πέμπτο πρωθυπουργό μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια τον Σεμπαστιέν Λεκονί, πρώην συντηρητικό και σύμμαχό του, που ασπάζεται το πρόγραμμά του από το 2017, προκαλώντας την οργή της αντιπολίτευσης. Αντίπαλοι και από τα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος κατηγόρησαν τον Μακρόν για αυταρχισμό.

Για τη Γαλλία, οι διαμαρτυρίες δεν είναι πρωτοφανές φαινόμενο. Δεν είναι λίγοι οι σχολιαστές που συγκρίνουν την παρούσα κινητοποίηση με το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων του 2018, το οποίο ξεκίνησε με αφορμή τον φόρο στα καύσιμα και εξελίχθηκε σε εξέγερση εναντίον των μεταρρυθμίσεων Μακρόν.

Κατηγορίες για ακραίους

Επικριτές, ανάμεσά τους αστυνομικά συνδικάτα και πολιτικοί, κατηγορούν το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» ότι έχει πέσει στα χέρια ακραίων στοιχείων και εργαλειοποιείται από την άκρα αριστερά.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος της Ένωσης Εθνικής Αστυνομίας, Ρουντί Μανά, επικεντρώθηκε στα μπλόκα δρόμων στη Μασσαλία, δηλώνοντας: «Αυτό που ξεκίνησε ως μαζική συνάθροιση πολιτών και εργαζομένων, κουρασμένων από τις καθημερινές δυσκολίες τους, έχει καταληφθεί από αντιφασίστες και ακροαριστερούς, που βρίσκονται εκεί για να καταστρέψουν και να σπείρουν το χάος», σύμφωνα με αγγλική μετάφραση.

Ο Ορελιέν Βεράν, συντηρητικός πολιτικός και δημοτικός σύμβουλος Παρισιού στο Παρί Σαντρ και εκπρόσωπος της ομάδας Changer Paris, επέρριψε ευθύνες στο προοδευτικό κόμμα «Ανυπότακτη Γαλλία» (LFI) για την καλλιέργεια χάους, υπογραμμίζοντας: «Εργαλειοποιημένοι από το LFI, που σπέρνει χάος στους δρόμους και στο κοινοβούλιο, το κίνημα «Μπλοκάρετε τα πάντα» έχει ήδη μετατραπεί σε «Σπάστε τα πάντα», όπως έγραψε σε ανάρτησή του στο X, σύμφωνα με μετάφραση.

Κύμα υποστήριξης

Εκλεγμένη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Ιούνιο με το ψηφοδέλτιο της «Ανυπότακτης Γαλλίας», η Ρίμα Χασάν χαρακτήρισε τη διαδήλωση «συλλογική αφύπνιση συνείδησης, πολιτικής και πολιτών, απέναντι σε ένα καπιταλιστικό, νεο-αποικιοκρατικό, αντικοινωνικό, αυταρχικό σύστημα, συνένοχο στη γενοκτονία στη Γάζα». Πρόσθεσε δε ότι «σε όλη τη Γαλλία, η τοπική και δημοκρατική λαϊκή αντίσταση οργανώνεται σε λαϊκές συνελεύσεις».

Οι νεολαιίστικες οργανώσεις της LFI ενθαρρύνουν και μαθητές λυκείου να συμμετάσχουν στη διαμαρτυρία. Ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν, εμβληματική μορφή του κόμματος, ανέφερε στις 6 Σεπτεμβρίου στο X: «Θέλουμε να γεννήσουμε τη νέα Γαλλία, των γυναικών, της θάλασσας, του διαστήματος και τόσων άλλων.  Να απελευθερώσουμε την πατρίδα από τις αλυσίδες του χρήματος, του καπιταλισμού. Να ελευθερώσουμε την ανθρωπότητα». Ενθαρρύνοντας τις κινητοποιήσεις στις 10 Σεπτεμβρίου, ο Μελανσόν δημοσίευσε: «Οι καλές ιδέες συνεχίζουν να βλασταίνουν εκεί όπου το έδαφος είναι γόνιμο».

Πρόβλημα χρέους

Οι διαδηλώσεις αποτελούν αντίδραση στο πακέτο λιτότητας που εισηγήθηκε ο πρωθυπουργός Φρανσουά Μπαϊρού. Τον Ιούλιο, ο Μπαϊρού, ο οποίος αποπέμφθηκε τη Δευτέρα, είχε ανακοινώσει περικοπές ύψους 43,8 δισ. ευρώ έως το 2026, περιλαμβάνοντας τη «πάγωμα» των δαπανών κοινωνικών επιδομάτων και την κατάργηση αργιών όπως η Δευτέρα του Πάσχα και η Ημέρα της Νίκης στην Ευρώπη.

Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας αναμένεται να ξεπεράσει τα 3 τρισ. ευρώ φέτος, φθάνοντας περίπου το 110% του ΑΕΠ, πολύ πάνω από τα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες εκτιμούν πως το έλλειμμα θα διατηρηθεί άνω του 5,5% έως και το 2026.

Ο Τραμπ ζητά δασμούς 100% από ΕΕ σε Κίνα και Ινδία ως μοχλό πίεσης στη Ρωσία

Από

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κάλεσε στις 9 Σεπτεμβρίου αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιβάλουν δασμούς έως και 100% σε Κίνα και Ινδία, υποστηρίζοντας ότι το μέτρο θα ασκήσει πίεση στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Πηγή με γνώση του θέματος επιβεβαίωσε στην Epoch Times, όπως είχε μεταδώσει νωρίτερα και το Reuters, ότι Κίνα και Ινδία έχουν συμβάλει στη διατήρηση της ρωσικής οικονομίας μετά τη διευρυμένη εισβολή στην Ουκρανία το 2022, εντείνοντας τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, ενώ οι περισσότερες χώρες μείωσαν ή διέκοψαν πλήρως τις εισαγωγές τους.

Σύμφωνα με το Reuters, το αίτημα διατυπώθηκε τηλεφωνικά την Τρίτη, σε τηλεδιάσκεψη του Τραμπ με τον εκπρόσωπο της ΕΕ για τις κυρώσεις, Ντέηβιντ Ο’ Σάλλιβαν, και άλλους Ευρωπαίους αξιωματούχους.

Η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία βρίσκεται αυτή την εβδομάδα στην Ουάσιγκτον για συνομιλίες αναφορικά με τον καλύτερο συντονισμό των κυρώσεων. Διπλωμάτης της ΕΕ ανέφερε στο Reuters ότι η Ουάσινγκτον εμφανίστηκε πρόθυμη να επιβάλει παράλληλα δικούς της δασμούς, συντονισμένα με την Ευρώπη.

Αν εφαρμοστεί, η πρόταση θα αποτελέσει στροφή στην ευρωπαϊκή στάση, καθώς μέχρι τώρα το βάρος είχε δοθεί στην άσκηση πίεσης στη Ρωσίας μέσω κυρώσεων και όχι μέσω δασμολογικών μέτρων.

Την Τετάρτη, το Πεκίνο αντέδρασε μέσω του υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο δήλωσε: «Είμαστε αντίθετοι στην αποκαλούμενη οικονομική πίεση και απορρίπτουμε τη εμπλοκή της Κίνας σε συζητήσεις για τη Ρωσία».

Οι μέσοι αμερικανικοί δασμοί στις εισαγωγές από την Κίνα ανέρχονται πλέον περίπου στο 50% – περιλαμβανομένου ενός δασμού 20% για τη φαιντανύλη, επιβάρυνσης 25% στο πλαίσιο του Άρθρου 301 για πολλά προϊόντα και πρόσφατων αυξήσεων στο 50% για χάλυβα, αλουμίνιο και άλλα αγαθά βάσει του Άρθρου 232.

Όσον αφορά την Ινδία, ο Τραμπ αυτό το καλοκαίρι αύξησε τους δασμούς κατά 25 ποσοστιαίες μονάδες και τους διπλασίασε στο 50% στις 27 Αυγούστου, καλύπτοντας μεγάλη γκάμα προϊόντων όπως ένδυση, πολύτιμους λίθους, κοσμήματα, υποδήματα, αθλητικό εξοπλισμό, έπιπλα και χημικά, συνδέοντας τις αυξήσεις με τους οικονομικούς δεσμούς της Ινδίας με το Κρεμλίνο.

Ο Τραμπ επέκρινε την Ευρώπη επειδή δεν έσπασε πλήρως τους δεσμούς της με τη ρωσική ενέργεια, σημειώνοντας ότι η ΕΕ εξακολουθούσε να λαμβάνει περίπου το 19% των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία το περασμένο έτος, παρά τις δεσμεύσεις της για απεξάρτηση.

Αργότερα την ίδια μέρα, ο Τραμπ ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι ΗΠΑ και η Ινδία εργάζονται για τη μείωση των εμπορικών φραγμών και ότι ανυπομονεί να συνομιλήσει με τον Ινδό πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι.

Σε σχετική ανάρτηση στο Truth Social, την οποία κοινοποίησε ο Τραμπ, ο Μόντι έγραψε: «Είμαι βέβαιος ότι οι εμπορικές διαπραγματεύσεις μας θα ανοίξουν τον δρόμο για την απελευθέρωση των απεριόριστων δυνατοτήτων της εταιρικής σχέσης Ινδίας-ΗΠΑ. Οι ομάδες μας εργάζονται για να ολοκληρώσουν τις συζητήσεις το συντομότερο δυνατόν».

Ο Μόντι ενίσχυσε παράλληλα τις διπλωματικές του επαφές στο Πεκίνο την περασμένη εβδομάδα, διεξάγοντας συνομιλίες και με τον Πούτιν.

Η Ουάσιγκτον έχει κατηγορήσει την Ινδία ότι κερδοσκοπεί από το ρωσικό αργό πετρέλαιο, το οποίο πωλείται συχνά με εκπτώσεις 25-50% έναντι των διεθνών τιμών. Τα ινδικά διυλιστήρια αξιοποιούν το φθηνό πετρέλαιο τόσο για εσωτερική κατανάλωση όσο και για εξαγωγές, αποκομίζοντας σημαντικά οφέλη.

Σύμφωνα με τις αμερικανικές εκτιμήσεις, αυτή η πρακτική έχει οδηγήσει την Ινδία σε υπερβάλλοντα κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ινδοί αξιωματούχοι αντιτείνουν πως οι εισαγωγές είναι αναγκαίες για την ενεργειακή ασφάλεια και κατηγορούν τη Δύση για υποκρισία, επισημαίνοντας πως ΗΠΑ και Ευρώπη εξακολουθούν να αγοράζουν ρωσικά αγαθά αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων – κυρίως πετρέλαιο και εμπλουτισμένο ουράνιο.

Η Ινδία, τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, καλύπτει με εισαγωγές περίπου το 90% των αναγκών της. Πριν από τον πόλεμο, το ρωσικό αργό αποτελούσε μόνο το 2% της συνολικής ποσότητας που εισήγαγε. Ωστόσο, στα τέλη του 2023, το ποσοστό αυτό εκτοξεύθηκε στο 39%, καθιστώντας τη Ρωσία έναν από τους βασικότερους προμηθευτές πετρελαίου της Ινδίας, σύμφωνα με αναφορά του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) τον Αύγουστο.

Αλλά και η Κίνα αύξησε θεαματικά τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας και εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο αγοραστή ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία, απορροφώντας περίπου το 40% των εξαγωγών της Μόσχας.

Με πληροφορίες από το Reuters

Λοιμώξεις του ουροποιητικού, μία συχνή και επίμονη πάθηση

Από

Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος (UTI) είναι εξαιρετικά συχνές, επηρεάζοντας ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών κάθε χρόνο. Αυτές οι λοιμώξεις εμφανίζονται όταν επιβλαβή βακτήρια κατακλύζουν τις φυσικές άμυνες του οργανισμού και πολλαπλασιάζονται στο ουροποιητικό σύστημα.

Αυτό που κάνει τις λοιμώξεις του ουροποιητικού ιδιαίτερα δύσκολες είναι η ισχυρή τάση τους να επαναλαμβάνονται. Ωστόσο, γενικά είναι ιάσιμες.image-5911301

Συμπτώματα και πρώιμα σημάδια 

Το ουροποιητικό σύστημα περιλαμβάνει τα νεφρά, τους ουρητήρες – τους σωλήνες που συνδέουν τα νεφρά με την ουροδόχο κύστη – την ουροδόχο κύστη και την ουρήθρα. Τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο της λοίμωξης:

Λοιμώξεις του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος

Επηρεάζουν την ουρήθρα (ουρηθρίτιδα) ή την ουροδόχο κύστη (κυστίτιδα).

Συμπτώματα λοίμωξης της ουρήθρας:

  • Διαυγές ή βλεννώδες έκκριμα από το πέος ή τον κόλπο
  • Ερυθρότητα ή πρήξιμο στην άκρη του πέους
  • Πόνος ή αίσθημα καύσου κατά την ούρηση
  • Κνησμός ή ερεθισμός στην ουρήθρα

Συμπτώματα λοίμωξης της ουροδόχου κύστης:

  • Αίσθημα καύσου κατά την ούρηση
  • Συχνή ανάγκη για ούρηση, ακόμα και τη νύχτα
  • Συχνή ανάγκη για ούρηση, αλλά με μικρές ποσότητες
  • Πόνος ή πίεση στην κάτω κοιλιακή χώρα
  • Ούρα με θολό, ροζ ή κόκκινο χρώμα ή ούρα με έντονη οσμή

Λοιμώξεις του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος

Επηρεάζουν τα νεφρά (πυελονεφρίτιδα) και είναι πιο σοβαρές.

Συμπτώματα λοίμωξης των νεφρών:

  • Πόνος στην πλάτη ή στο πλάι, ακριβώς κάτω από τα πλευρά
  • Πυρετός και ρίγη
  • Ναυτία ή έμετος
  • Έντονος πόνος στην περιοχή της κοιλιάς
  • Γενική αίσθηση αδιαθεσίας

Δεν είναι όλες οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος ίδιες. Μερικές επανέρχονται, ενώ άλλες παραμένουν και προκαλούν συνεχή δυσφορία.

Ως επαναλαμβανόμενες χαρακτηρίζονται οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος όταν συμβαίνουν δύο φορές μέσα σε έξι μήνες ή τρεις ανά έτος. Το 20-40% των γυναικών που έχουν υποστεί μία λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, θα υποστεί και άλλες.

Ως χρόνιες χαρακτηρίζονται οι ουρολοιμώξεις των οποίων εμμένουν τα συμπτώματα παρά τη θεραπεία, συχνά επειδή τα βακτήρια κρύβονται στο εσωτερικό της ουροδόχου κύστης.

Διαφορετικές ηλικιακές ομάδες εμφανίζουν διαφορετικά συμπτώματα:

Ηλικιωμένοι: Μπορεί να εμφανίσουν σύγχυση, η οποία μερικές φορές μπορεί να είναι το μόνο σύμπτωμα μιας ουρολοίμωξης, καθώς και σοβαρή κόπωση ή επιδείνωση της ακράτειας.

Παιδιά: Μπορεί να εμφανίσουν υψηλό πυρετό, γενική αδιαθεσία, νυχτερινή ενούρηση ή έμετο.

Αίτια

Το ουροποιητικό σύστημα είναι υπεύθυνο για την παραγωγή, την αποθήκευση και την αποβολή των ούρων. Βοηθά στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών και των ηλεκτρολυτών του σώματος, ενώ απομακρύνει τα απόβλητα.

Η λοίμωξη δεν εμφανίζεται πάντα όταν βακτήρια ή άλλα παθογόνα εισέρχονται στην ουροδόχο κύστη, επειδή το ουροποιητικό σύστημα διαθέτει διάφορους αμυντικούς μηχανισμούς. Αυτοί περιλαμβάνουν τη δράση έκπλυσης και την οξύτητα των ούρων, τις αντιδράσεις του ανοσοποιητικού συστήματος, τα ανατομικά χαρακτηριστικά που εμποδίζουν την αντίστροφη ροή και, στους άνδρες, τις ουσίες που καταπολεμούν τις λοιμώξεις.

Οι ουρολοιμώξεις εμφανίζονται όταν επιβλαβή βακτήρια ή άλλα παθογόνα ξεπερνούν τις φυσικές άμυνες του σώματος και πολλαπλασιάζονται στο ουροποιητικό σύστημα.

Τα παθογόνα εισέρχονται συνήθως μέσω του ουρηθρικού ανοίγματος – στην άκρη του πέους στους άνδρες ή στο αιδοίο στις γυναίκες – και ταξιδεύουν προς τα πάνω στο ουροποιητικό σύστημα, μολύνοντας την ουροδόχο κύστη και μερικές φορές τα νεφρά.

Μια λιγότερο συνηθισμένη οδός είναι μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, οπότε η λοίμωξη συνήθως φτάνει απευθείας στα νεφρά.

Τα παθογόνα που προκαλούν ουρολοιμώξεις περιλαμβάνουν:

Βακτήρια: Περισσότερο από το 85% των ουρολοιμώξεων προκαλούνται από βακτήρια, με το Escherichia coli (E. coli) να είναι το πιο κοινό. Το Staphylococcus saprophyticus προκαλεί το 5% έως 15% των περιπτώσεων. Η κακή υγιεινή του μπάνιου και η σεξουαλική επαφή μπορούν επίσης να ευθύνονται για την εισωγωγή βακτηρίων στο ουροποιητικό σύστημα, ειδικά στις γυναίκες. Οι καθετήρες, που χρησιμοποιούνται για την αποστράγγιση των ούρων σε νοσοκομεία ή μονάδες φροντίδας, είναι ακόμη μια κοινή πηγή.

Ιοί: Ο ιός που συνήθως μολύνει την ουρήθρα είναι αυτός του απλού έρπητα. Άλλες ιογενείς ουρολοιμώξεις, όπως αυτές που επηρεάζουν την ουροδόχο κύστη ή τα νεφρά, είναι σπάνιες και συνήθως εμφανίζονται μόνο σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Μύκητες: Ορισμένοι μύκητες, ειδικά η Candida, μπορούν επίσης να μολύνουν το ουροποιητικό σύστημα και να προκαλέσουν μολύνσεις από ζυμομύκητες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μυκητιασικές και βακτηριακές μολύνσεις εμφανίζονται ταυτόχρονα στα νεφρά.

Παράσιτα: Διάφορα παράσιτα, όπως τα τρηματώδη σκώληκες και οι νηματώδεις σκώληκες, μπορούν να μολύνουν το ουροποιητικό σύστημα.

Παράγοντες κινδύνου

Συνηθισμένοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

  • Αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα: Οι μολύνσεις από Candida και οι ιογενείς λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος (εκτός από τον απλό έρπητα) προσβάλλουν συχνότερα άτομα με αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα ή άτομα με καθετήρες ουροδόχου κύστης.
  • Κατακράτηση ούρων: Η βιασύνη στην τουαλέτα ή η δυσκολία στην πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης αυξάνει τον κίνδυνο.
  • Διαβήτης, παχυσαρκία και άλλες παθήσεις: Τα υψηλά επίπεδα ζάχαρης στα ούρα βοηθούν στην ανάπτυξη βακτηρίων, ενώ ο διαβήτης αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα. Η παχυσαρκία επίσης αποδυναμώνει τις άμυνες του ανοσοποιητικού συστήματος. Ο κίνδυνος λοίμωξης της ουροδόχου κύστης αυξάνεται και όταν η ροή των ούρων εμποδίζεται από νεφρόλιθους, υπερτροφία του προστάτη ή δομικά προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα.
  • Κακή υγιεινή: Ο ανεπαρκής καθαρισμός μπορεί να επιτρέψει την είσοδο βακτηρίων στο ουροποιητικό σύστημα.
  • Μακρές περίοδοι ακινησίας: Για παράδειγμα, η παραμονή στο κρεβάτι κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης από κάταγμα ισχίου μπορεί να μειώσει την ενυδάτωση, να περιορίσει την πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης και συχνά να απαιτήσει τη χρήση καθετήρα.
  • Χειρουργική επέμβαση στο ουροποιητικό σύστημα: Οι ιατρικές επεμβάσεις μπορεί να εισάγουν βακτήρια ή να διαταράξουν τη φυσιολογική ροή των ούρων.
  • Λοίμωξη Covid-19 και εμβολιασμός: Μελέτη του 2023 διαπίστωσε ότι οι άνδρες με προηγούμενη λοίμωξη Covid-19 και υπάρχοντα συμπτώματα του κατώτερου ουροποιητικού συστήματος είχαν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν υπερτροφία του προστάτη, η οποία αυξάνει τον κίνδυνο ουρολοίμωξης. Τόσο η λοίμωξη Covid-19 όσο και ο εμβολιασμός – ειδικά η τρίτη δόση – έχουν συνδεθεί με ελαφρά αύξηση των επιπέδων του αντιγόνου του προστάτη.

Οι ουρολοιμώξεις εμφανίζονται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 16 έως 35 ετών. Μεταξύ των ηλικιών 20 και 50 ετών, οι βακτηριακές ουρολοιμώξεις είναι περίπου 50 φορές πιο συχνές στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες, κυρίως επειδή η μακρύτερη ουρήθρα των ανδρών δυσκολεύει την πρόσβαση των βακτηρίων στην ουροδόχο κύστη.

Ο κίνδυνος ουρολοίμωξης για τις γυναίκες είναι ακόμη μεγαλύτερος εάν έχουν:

  • Σεξουαλικές δραστηριότητες: Η σεξουαλική δραστηριότητα είναι ο κύριος παράγοντας κινδύνου για ουρολοίμωξη σε νεαρές γυναίκες, με σχεδόν το 80% των περιπτώσεων να εμφανίζονται εντός 24 ωρών από τη σεξουαλική επαφή.
  • Αλλαγές στα βακτήρια του κόλπου: Οι αλλαγές στα βακτήρια του κόλπου, όπως αυτές που προκαλούνται από τη χρήση σπερματοκτόνων, επίσης αυξάνουν τον κίνδυνο ουρολοίμωξης.
  • Εγκυμοσύνη: Οι ορμόνες της εγκυμοσύνης και η πίεση από τη διογκούμενη μήτρα επηρεάζουν τα βακτήρια των ούρων και δυσκολεύουν την πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης, αυξάνοντας τον κίνδυνο λοίμωξης. Η εγκυμοσύνη αυξάνει επίσης τις πιθανότητες σοβαρών λοιμώξεων που μπορεί να προκαλέσουν πρόωρο τοκετό ή άλλες επιπλοκές.
  • Εμμηνόπαυση: Τα χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων λεπταίνουν το βλεννογόνο του ουροποιητικού συστήματος και κάνουν τις γυναίκες πιο επιρρεπείς σε βακτηριακές λοιμώξεις.
  • Δυσκοιλιότητα: Ένα γεμάτο έντερο ασκεί πίεση στην ουροδόχο κύστη και στο ουροποιητικό σύστημα, καθιστώντας πιο δύσκολη την πλήρη κένωση της ουροδόχου κύστης.
  • Ορισμένα γενετικά χαρακτηριστικά: Γυναίκες που παρουσιάζουν συχνές ουρολοιμώξεις μπορεί να έχουν κληρονομήσει γονίδια που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης αυτών των λοιμώξεων.
  • Αλλεργίες: Ο κνησμός και ο ερεθισμός από τις αλλεργίες μπορεί να οδηγήσουν σε μικροτραυματισμούς του δέρματος από το ξύσιμο ή το τρίψιμο, δημιουργώντας ανοίγματα για την είσοδο βακτηρίων και την πρόκληση λοιμώξεων.

Διάγνωση

Ένας γιατρός συνήθως ελέγχει για ουρολοίμωξη ρωτώντας για τα συμπτώματα και πραγματοποιώντας μια φυσική εξέταση. Άλλες πιθανές εξετάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

Ανάλυση ούρων: Μια γρήγορη εξέταση με ταινία μέτρησης, συχνά σε συνδυασμό με τα συμπτώματα, μπορεί να ανιχνεύσει σημάδια λοιμώξεων, όπως δείκτες λευκών αιμοσφαιρίων και νιτρώδη. Ενώ η καλλιέργεια ούρων είναι ο χρυσός κανόνας, πολλές ουρολοιμώξεις διαγιγνώσκονται με αυτόν τον τρόπο.

Καλλιέργεια ούρων: Eντοπίζει βακτήρια στα ούρα και βοηθά να προσδιοριστεί αν τα αντιβιοτικά θα είναι αποτελεσματικά.

Εξέταση DNA ούρων: Μια εργαστηριακή εξέταση που ανιχνεύει βακτηριακό DNA στα ούρα για να προσδιορίσει τον τύπο των βακτηρίων και να καθορίσει ποια αντιβιοτικά μπορεί να είναι αποτελεσματικά.

Εξετάσεις αίματος: Εξετάσεις που βοηθούν στην ανίχνευση πιο σοβαρών λοιμώξεων, όπως λοιμώξεις των νεφρών, και στην αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας.

Υπερηχογράφημα νεφρών και ουροδόχου κύστης: Μια απεικονιστική εξέταση που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να δείξει το μέγεθος, το σχήμα και τυχόν ανωμαλίες, όπως πέτρες, κύστες ή απόφραξη.

Κυστεοσκόπηση: Μια διαδικασία που χρησιμοποιεί ένα λεπτό ενδοσκόπιο για να εξετάσει το εσωτερικό της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστης.

Θεραπείες

Ενώ ορισμένες περιπτώσεις ασυμπτωματικής βακτηριουρίας – μια κατάσταση όπου τα βακτήρια είναι παρόντα στο ουροποιητικό σύστημα χωρίς συμπτώματα – μπορεί να μην απαιτούν θεραπεία, είναι απαραίτητο να συμβουλευτείτε έναν γιατρό. Η θεραπεία είναι συχνά αναγκαία για τις εγκύους, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή ασθενείς που υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί πρόσφατα σε ουρολογική χειρουργική επέμβαση ή μεταμόσχευση οργάνου. Η κατάλληλη πορεία δράσης εξαρτάται από τον τύπο της λοίμωξης του ουροποιητικού συστήματος και τη γενική κατάσταση της υγείας του ασθενούς.

Οι ακόλουθες θεραπείες συνιστώνται για ήπιες λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης και των νεφρών.

Αντιβίωση

Οι γιατροί συνήθως συνταγογραφούν κοινά αντιβιοτικά όπως νιτροφουραντοΐνη, τριμεθοπρίμη, φωσφομυκίνη ή κεφαλοσπορίνες πρώτης γενιάς για ήπιες λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης. Η διάρκεια της θεραπείας ποικίλλει:

  • Γυναίκες: Μία έως πέντε ημέρες για απλές λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης, ανάλογα με το αντιβιοτικό
  • Άνδρες: Επτά έως δεκατέσσερις ημέρες, καθώς οι ανατομικές διαφορές καθιστούν τις λοιμώξεις πιο δύσκολες στη θεραπεία
  • Ειδικές περιπτώσεις: Οι έγκυοι, τα άτομα με διαβήτη ή τα άτομα με ήπιες λοιμώξεις των νεφρών συνήθως χρειάζονται επτά έως δεκατέσσερις ημέρες
  • Παιδιά: Αντιβιοτικά κατάλληλα για την εκάστοτε ηλικία, όπως τριμεθοπρίμη-σουλφαμεθοξαζόλη, κεφαλοσπορίνες ή αμοξικιλλίνη/κλαβουλανικό οξύ, με δοσολογία που υπολογίζεται προσεκτικά με βάση το βάρος και την ηλικία

Σοβαρές παρενέργειες των αντιβιοτικών μπορεί να περιλαμβάνουν λοιμώξεις ανθεκτικές στη θεραπεία ή λοίμωξη από Clostridioides difficile, η οποία προκαλεί διάρροια και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή βλάβη του παχέος εντέρου.

Μερικές φορές απαιτείται νοσοκομειακή περίθαλψη για ασθενείς που είναι σοβαρά άρρωστοι, δεν μπορούν να λάβουν από του στόματος φάρμακα ή δεν μπορούν να παραμείνουν ενυδατωμένοι.

Συμπληρωματικές/εναλλακτικές θεραπείες

Εκτός από την αντιβίωση, ο ασθενής μπορεί να καταφύγει και σε ορισμένες μεθόδους που αποσκοπούν στην ανακούφιση της δυσφορίας ή στην αντιμετώπιση υποκείμενων δομικών προβλημάτων που συμβάλλουν στις ουρολοιμώξεις.

Μερικές φορές μάλιστα απαιτείται, εάν η λοίμωξη προκαλείται από κάποια δομική ανωμαλία του ουροποιητικού συστήματος.

Τα παυσίπονα χωρίς ιατρική συνταγή, όπως η φαιναζοπυριδίνη, μπορούν να μειώσουν τον πόνο, το αίσθημα καύσου ή τον πυρετό που προκαλείται από ουρολοίμωξη.

Βελονισμός: Μια μετα-ανάλυση πέντε μελετών του 2020, στην οποία συμμετείχαν 341 άτομα, διαπίστωσε ότι ο βελονισμός μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία και την πρόληψη των επαναλαμβανόμενων ουρολοιμώξεων. Οι γυναίκες που έκαναν βελονισμό είχαν περισσότερες πιθανότητες να θεραπευτούν σε σύγκριση με εκείνες που έλαβαν αντιβιοτικά. Μελέτη του 2024 έδειξε επίσης ότι ο τμηματικός βελονισμός – μια δυτική ιατρική προσέγγιση που διεγείρει σημεία που συνδέονται με τα σπονδυλικά τμήματα των προσβεβλημένων οργάνων – μπορεί να είναι αποτελεσματικός ως μακροχρόνια θεραπεία για γυναίκες με επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάγκη για αντιβιοτικά.

Φυτικά φάρμακα: Τα φυτικά φάρμακα πρέπει να χρησιμοποιούνται υπό την καθοδήγηση πιστοποιημένων επαγγελματιών υγείας, προκειμένου να αποφεύγονται αλληλεπιδράσεις, παρενέργειες και κίνδυνοι για την ασφάλεια. Περιλαμβάνουν:

  • Αφέψημα Polyporus (Zhu ling tang): Μια παραδοσιακή κινεζική φυτική φόρμουλα που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ουρολογικών διαταραχών, όπως οι ουρολοιμώξεις, και αποτελείται από πέντε συστατικά, μεταξύ των οποίων και το umbrella polypore. Μια μελέτη του 2022 υποδηλώνει ότι το umbrella polypore – ένας φαρμακευτικός μύκητας – έχει αντιβακτηριακές, διουρητικές και ενισχυτικές του ανοσοποιητικού συστήματος ιδιότητες.
  • Οκτώ βότανα σε σκόνη για διόρθωση (Ba Zheng San): Μια παραδοσιακή συνταγή από επτά βότανα και ένα μέταλλο, που χρησιμοποιείται συνήθως για τη θεραπεία των ουρολοιμώξεων. Σειρά περιπτώσεων στην κινεζική ιατρική βιβλιογραφία αναφέρουν την αποτελεσματικότητά της, συμπεριλαμβανομένης μιας με εβδομήντα δύο ασθενείς με ουρολοίμωξη, των οποίων τα συμπτώματα εξαφανίστηκαν μετά τη θεραπεία.
  • Φύλλα αρκουδοστάφυλου (Uva ursi): Χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες για τη θεραπεία των ουρολοιμώξεων. Τα δραστικά συστατικά τους περιλαμβάνουν αρβουτίνη και υδροκινόνη, η οποία είναι δυνητικά τοξική σε υψηλές δόσεις. Το Uva ursi μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικό όταν λαμβάνεται στα πρώτα σημάδια της λοίμωξης. Είναι επίσημα εγκεκριμένο στη Γερμανία για τη θεραπεία λοιμώξεων της ουροδόχου κύστης.
  • Angocin: Ένα γερμανικό φυτικό φάρμακο που παρασκευάζεται από δύο δραστικά συστατικά: νεροκάρδαμο και σκόνη ρίζας χρένου. Έχει αντιμικροβιακές, αντιβακτηριακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες συγκρίσιμες με τα κοινά αντιβιοτικά, αλλά με ασφαλέστερο προφίλ. Μια μελέτη του 2024 που συνέκρινε τα αποτελέσματα της θεραπείας 2.277 ασθενών που έλαβαν Angocin και 11.385 ασθενών που έλαβαν αντιβιοτικά, διαπίστωσε ότι το Angocin είναι αποτελεσματικό για τη διαχείριση τόσο των οξέων όσο και των επαναλαμβανόμενων ουρολοιμώξεων. Διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή.

Φυσικές προσεγγίσεις 

Οι φυσικές και οι σχετικές με τον τρόπο ζωής στρατηγικές μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου ουρολοίμωξης και στην ανακούφιση των ήπιων συμπτωμάτων.

1. Βασικές καθημερινές συνήθειες

Οι καθημερινές συνήθειες παίζουν κρίσιμο ρόλο στη μείωση του κινδύνου ουρολοιμώξεων και στη διατήρηση της συνολικής υγείας του ουροποιητικού συστήματος.

Τηρείτε την υγιεινή των γεννητικών οργάνων: Σκουπιστείτε από μπροστά προς τα πίσω μετά την τουαλέτα, ουρήστε μετά τη σεξουαλική δραστηριότητα, αποφύγετε τα σπερματοκτόνα αντισυλληπτικά και χρησιμοποιήστε απαλό καθαριστικό χωρίς σαπούνι ή σκληρά προϊόντα.

Φοράτε βαμβακερά εσώρουχα: Αλλάζετε καθημερινά το εσώρουχό σας, το οποίο είναι προτιμότερο να είναι βαμβακερό, και χρησιμοποιείτε ήπια απορρυπαντικά για να αποφύγετε ερεθισμούς που μπορούν να κάνουν την περιοχή πιο ευαίσθητη σε νέα βακτήρια.

Προτιμήστε το ντους από το μπάνιο: Το κάθισμα στο νερό του μπάνιου επιτρέπει στα βακτήρια από το δέρμα και τα γεννητικά όργανα να εισέλθουν πιο εύκολα στην ουρήθρα.

Αποφύγετε τα αρωματικά προϊόντα: Αποφύγετε τη χρήση αρωματικών σαπουνιών, σπρέι ή πούδρας κοντά στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, για να αποτρέψετε τυχόν ερεθισμούς.

Διατηρήστε την ενυδάτωση και ουρείτε συχνά: Η κατανάλωση άφθονων υγρών και η τακτική ούρηση συμβάλλουν στην απομάκρυνση των βακτηρίων από το ουροποιητικό σύστημα.

Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ: Το αλκοόλ ερεθίζει την ουροδόχο κύστη και μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της ουρολοίμωξης.

2. Προϊόντα με κράνμπερι

Ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι ο χυμός των κράνμπερι συμβάλλει στη μείωση της συχνότητας των ουρολοιμώξεων στις γυναίκες. Τα κράνμπερι περιέχουν ενώσεις που ονομάζονται προανθοκυανιδίνες τύπου Α (PACS), οι οποίες εμποδίζουν το E. coli να προσκολληθεί στο βλεννογόνο του ουροποιητικού συστήματος.

Οι κάψουλες με κράνμπερι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτική λύση ή ως συμπλήρωμα του χυμού. Έρευνες υποδηλώνουν ότι τα προϊόντα που περιέχουν περίπου 36 χιλιοστόγραμμα PACS (τα δραστικά συστατικά των κράνμπερι) την ημέρα μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη των ουρολοιμώξεων. Η περιεκτικότητα ποικίλλει σημαντικά, οπότε ελέγξτε προσεκτικά τις ετικέτες.

3. Υποστηρικτική διατροφή

Τα προβιοτικά, ιδιαίτερα ορισμένα είδη Lactobacillus που βρίσκονται σε τρόφιμα όπως το γιαούρτι, το κεφίρ και τα ζυμωμένα λαχανικά, συντελούν στην αποκατάσταση της φυσικής ισορροπίας της χλωρίδας στο σώμα, συμπεριλαμβανομένης της ουρήθρας, και στην αποτροπή της ανάπτυξης ορισμένων επιβλαβών βακτηρίων.

Αποφύγετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα ραφιναρισμένα σάκχαρα, καθώς διαταράσσουν τη μικροβιακή ισορροπία και συμβάλλουν στη φλεγμονή ή τη μόλυνση.

4. Ζεστή κομπρέσα

Η εφαρμογή θερμοφόρας ή θερμοφόρας με ζεστό νερό στην κάτω κοιλιακή χώρα ανακουφίζει συνήθως την ουροδόχο κύστη από την πίεση, καθώς και από τον πόνο και τις κράμπες στην κοιλιά και χαμηλά στην πλάτη.

Πρόληψη

Τα ακόλουθα μέτρα μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου ουρολοιμώξεων ή στην πρόληψη της επανεμφάνισης της λοίμωξης.

Αποφεύγετε:

  • τις κολπικές πλύσεις, τα σπρέι ή τις σκόνες
  • τα σπερματοκτόνα αν είστε επιρρεπείς σε επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος
  • να καθυστερείτε την επίσκεψη στην τουαλέτα

Διαχείριση της υγείας

Αντιμετωπίστε άμεσα κολπικές λοιμώξεις, όπως η τσίχλα ή η τριχομονάση.

Διατηρήστε ένα υγιές βάρος.

Χρησιμοποιήστε σερβιέτες για να διατηρήσετε την περιοχή του περίνεου στεγνή αν αντιμετωπίζετε ακράτεια.

Εξετάστε το ενδεχόμενο τοπικής χορήγησης κολπικού οιστρογόνου αν είστε σε εμμηνόπαυση και επιρρεπείς σε λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, λαμβάνοντας υπ’ όψιν άλλες ιατρικές παθήσεις που μπορεί να περιορίζουν τη χρήση οιστρογόνων.

Διατροφική υποστήριξη

Τρώτε μύρτιλα, καθώς περιέχουν τανίνες που καταπολεμούν την προσκόλληση βακτηρίων στην ουροδόχο κύστη, συμβάλλοντας στην πρόληψη των λοιμώξεων. Μερικοί άνθρωποι προτιμούν το χυμό μύρτιλου από το χυμό κράνμπερι λόγω της πιο ήπιας γεύσης του.

Εξετάστε το ενδεχόμενο να πάρετε βερβερίνη, μια φυσική ένωση που βρίσκεται σε φυτά όπως η υδραστίδα, η οποία μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των ουρολοιμώξεων, διαταράσσοντας την ικανότητα βακτηρίων όπως το E. coli να προσκολλώνται στα τοιχώματα της ουροδόχου κύστης.

Δοκιμάστε συμπληρώματα D-μαννόζης. Η D-μαννόζη είναι ένα φυσικό σάκχαρο που βρίσκεται σε φρούτα όπως τα μήλα, τα πορτοκάλια και τα ροδάκινα, συμβάλλει στην πρόληψη επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων και υποστηρίζει την ανάρρωση, εμποδίζοντας τα βακτήρια να προσκολληθούν στο βλεννογόνο του ουροποιητικού συστήματος. Διατίθεται σε μορφή σκόνης ή κάψουλας και γενικά έχει ελάχιστες παρενέργειες. Ο συνδυασμός της D-μαννόζης με αντιβιοτικά συνήθως βελτιώνει τα αποτελέσματα της θεραπείας.

Ειδικές προφυλάξεις για τη φροντίδα του καθετήρα

Διατηρήστε τον σωλήνα του καθετήρα χωρίς συστροφές.

Καθαρίζετε τον καθετήρα και την περιοχή της ουρήθρας καθημερινά και μετά από κάθε κένωση.

Μην αποσυνδέετε τον καθετήρα από τη σακούλα αποστράγγισης, εκτός εάν σας το έχει συστήσει επαγγελματίας υγείας.

Στερεώστε τη σακούλα αποστράγγισης στο πόδι με ιμάντα, ταινία ή άλλη μέθοδο σταθεροποίησης.

Στρατηγικές πρόληψης για γυναίκες

Ορισμένες γυναίκες παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις της ουροδόχου κύστης και ο γιατρός μπορεί να τους συστήσει προληπτικές στρατηγικές, όπως:

  • Να λαμβάνουν μία δόση αντιβιοτικού μετά τη σεξουαλική δραστηριότητα για να μειώνουν τον κίνδυνο λοίμωξης.
  • Να έχουν στη διάθεσή τους μια αγωγή αντιβιοτικών τριών έως πέντε ημερών, ώστε να ξεκινούν τη θεραπεία αμέσως μόλις εμφανίζονται τα συμπτώματα.
  • Να χρησιμοποιούν καθημερινά χαμηλή δόση αντιβιοτικού για έξι μήνες ή περισσότερο, για την πρόληψη επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων.
  • Να δοκιμάσουν τον βελονισμό για τη μείωση της επανεμφάνισης και τη βελτίωση της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης. Μια μελέτη του 2002 διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που ήταν επιρρεπείς σε κυστίτιδα και έλαβαν βελονισμό είχαν ποσοστό επανεμφάνισης 50% λιγότερο από εκείνες που δεν έλαβαν θεραπεία.

Πιθανές επιπλοκές 

Εάν δεν αντιμετωπιστεί, μια λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος μπορεί να επιδεινωθεί και να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές:

Σήψη: Μια λοίμωξη των νεφρών που δεν αντιμετωπίζεται μπορεί να οδηγήσει σε σήψη, μια απειλητική για τη ζωή λοίμωξη του αίματος. Ο κίνδυνος είναι υψηλότερος σε μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Νεφρική βλάβη: Οι σοβαρές ουρολοιμώξεις που δεν έχουν θεραπευθεί μπορούν να προκαλέσουν μόνιμη νεφρική βλάβη, μειώνοντας την ικανότητα των νεφρών να φιλτράρουν τα απόβλητα.

Ουλές στα νεφρά: Οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν ουλές στα νεφρά, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε νεφρική υπέρταση και τελικά σε νεφρική ανεπάρκεια, απαιτώντας δια βίου αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση.

Στένωση της ουρήθρας: Οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, ειδικά στους άνδρες, μπορούν να προκαλέσουν στένωση της ουρήθρας, που μερικές φορές σχετίζεται με σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις ή επιπλοκές από υπερτροφία ή λοίμωξη του προστάτη.

Πρόωρος τοκετός: Οι έγκυοι με ουρολοιμώξεις μπορεί να αντιμετωπίσουν υψηλότερο κίνδυνο πρόωρου τοκετού ή γέννησης μωρού με χαμηλό βάρος.

Της Mercura Wang

Ιατρική επιμέλεια: Jimmy Almond, M.D.

Ζυμαρικά, για την επιστροφή στην απαιτητική καθημερινότητα

Από

Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της επιστροφής, από τις διακοπές συνήθως, για τους περισσότερους: επιστροφή στη δουλειά, επιστροφή και στο σχολείο από αύριο. Αυτό για τον μάγειρα του σπιτιού σημαίνει ανάγκη για απλά, γρήγορα στην προετοιμασία και συνάμα θρεπτικά πιάτα, τα οποία μπορούν να ενταχθούν σε ένα γεμάτο και  απαιτητικό καθημερινό πρόγραμμα όσο πιο ανώδυνα γίνεται.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα ζυμαρικά αποτελούν ιδανική λύση. Ετομάστε το αγαπημένο σας είδος και συμπληρώστε με μία σάλτσα που κάνει τη διαφορά.

Φετουτσίνι με μπιζέλια

Αυτή η συνταγή προέρχεται από το επερχόμενο βιβλίο του Γάλλου σεφ Ζακ Πεπίν, The Art of Jacques Pepin: The Cookbook (Harvest).

Φετουτσίνι με μπιζέλια και παρμεζάνα, από το τελευταίο βιβλίο μαγειρικής του Ζακ Πεπίν. (Gretchen McKay/The Pittsburgh Post-Gazette/TNS)

 

Η σάλτσα έχει μόνο τέσσερα συστατικά: τριμμένη παρμεζάνα, ελαιόλαδο, μπιζέλια και λίγο από το νερό στο οποίο βράστηκαν τα ζυμαρικά.

Όσοι προτιμούν πιο κρεμώδες γεύσεις, μπορούν να αντικαταστήσουν το ελαιόλαδο με κρέμα γάλακτος και μια επιπλέον κουταλιά της σούπας τριμμένη παρμεζάνα.

Υλικά

Για 4 άτομα

  • 340 γραμμάρια ζυμαρικά
  • 1 φλιτζάνι κατεψυγμένα μπιζέλια
  • 3 κ.σ. τριμμένη παρμεζάνα, ή περισσότερη ανάλογα με τη γεύση
  • 2 1/2 κ.σ. ελαιόλαδο
  • 1/2 κ.γλ. αλάτι
  • 1/2 κ.γλ. φρεσκοτριμμένο μαύρο πιπέρι

Εκτέλεση

Βράστε 3 λίτρα αλατισμένο νερό σε μια μεγάλη κατσαρόλα ή σκεύος και προσθέστε τα ζυμαρικά.

Ανακατέψτε καλά, αφήστε το νερό να ξαναβράσει και μαγειρέψτε, χωρίς καπάκι, για 10-12 λεπτά, ανάλογα με τις προτιμήσεις σας.

Εν τω μεταξύ, βάλτε τα κατεψυγμένα μπιζέλια σε ένα σουρωτήρι και ξεπλύντε τα με ζεστό νερό από τη βρύση, μέχρι να ξεπαγώσουν. Ύστερα, βάλτε τα σε ένα μεγάλο μπολ σερβιρίσματος μαζί με το τυρί, το ελαιόλαδο, το αλάτι και το πιπέρι.

Όταν τα ζυμαρικά είναι έτοιμα, αφαιρέστε 2/3 φλιτζάνι από το υγρό μαγειρέματος και προσθέστε το στο μπολ με τα μπιζέλια. Σουρώστε τα ζυμαρικά και προσθέστε τα στο μπολ.

Ανακατέψτε καλά και σερβίρετε αμέσως, προσθέτοντας περισσότερο τυρί αν θέλετε.

Λαζάνια με κρέας στο τηγάνι

Αυτή η συνταγή είναι πιο βαριά, με το μείγμα κιμάδων και τυριών, κατάλληλη ίσως για όταν φθινοπωριάσει για τα καλά.

Skillet lasagna is made on the stovetop instead of in the oven and requires no boiling. (Gretchen McKay/Post-Gazette)
Λαζάνια με κρέας στο τηγάνι, της Gretchen McKay, Post-Gazette.

 

Υλικά

Για 4 άτομα

  • 3 κονσέρβες 410 γρ. ολόκληρες αποφλοιωμένες ντομάτες
  • 1 κ.σ. ελαιόλαδο
  • 1 μεσαίο κρεμμύδι, ψιλοκομμένο
  • Αλάτι
  • 3 μέτριες σκελίδες σκόρδο, ψιλοκομμένες
  • Μια γενναιόδωρη πρέζα (ή δύο) νιφάδες κόκκινης πιπεριάς
  • 500 γρ. μείγμα για ρολό κρέατος (κιμάς βοδινού, χοιρινού και μοσχαρίσιου) ή 250 γρ. χοιρινό και 250 γρ. βοδινό κιμά
  • 10 λαζάνια με κυματιστά άκρα, σπασμένα σε κομμάτια 5 εκ. (μην τα αντικαταστήσετε με λαζάνια που δεν χρειάζονται βράσιμο)
  • 1/2 φλιτζάνι τριμμένη μοτσαρέλα
  • 1/4 φλιτζάνι τριμμένη παρμεζάνα
  • Μαύρο πιπέρι
  • 3/4 φλιτζάνι ρικότα
  • 3 κ.σ. φρέσκο βασιλικό, ψιλοκομμένο

Εκτέλεση

Χτυπήστε τις ντομάτες με το χυμό τους σε ένα μπλέντερ μέχρι να μην υπάρχουν μεγάλα κομμάτια.

Ζεστάνετε το λάδι σε ένα αντικολλητικό τηγάνι 30 εκατοστών σε μέτρια φωτιά. Ρίξτε το κρεμμύδι και 1/2 κουταλάκι του γλυκού αλάτι και τσιγαρίστε μέχρι να μαλακώσει, 5-7 λεπτά. Προσθέστε το σκόρδο και το πιπέρι και τσιγαριστέ μέχρι να βγάλουν το άρωμά τους, για περίπου 30 δευτερόλεπτα. Προσθέστε το κρέας και αφήστε το, σπάζοντάς το, μέχρι να αρχίσει να ασπρίζει ελαφρά και να μην είναι πλέον ροζ, για 3-5 λεπτά.

Σκορπίστε τα ζυμαρικά πάνω από το κρέας και στη συνέχεια ρίξτε τις λιωμένες ντομάτες πάνω από τα ζυμαρικά. Σκεπάστε το σκεύος, αυξήστε τη φωτιά σε μέτρια προς δυνατή και μαγειρέψτε ανακατεύοντας συχνά και ρυθμίζοντας τη φωτιά για να διατηρήσετε ένα έντονο σιγοβράσιμο, μέχρι τα ζυμαρικά να μαλακώσουν, για περίπου άλλα 29 λεπτά.

Αφαιρέστε από τη φωτιά και προσθέστε το μισό από τη μοτσαρέλα και την παρμεζάνα. Αλατοπιπερώστε. Ρίξτε ρικότα πάνω από τα ζυμαρικά και πασπαλίστε με τα υπόλοιπα τυριά. Καλύψτε και αφήστε να σταθεί εκτός φωτιάς μέχρι να λιώσουν τα τυριά, για 2-4 λεπτά.

Πασπαλίστε με βασιλικό και σερβίρετε.

Σαν σήμερα, 10/9 – Ένα ψηφιακό ημερολόγιο μνήμης

Από

1169 — Γεννιέται ο Αλέξιος Β΄ Κομνηνός

Ο πατέρας του περίμενε πολλά χρόνια τον διάδοχο και τον ονόμασε «Αλέξιο» για να εκπληρωθεί η «Προφητεία του Αίματος». Με τον θάνατο του πατέρα (1180), η μητέρα του, Μαρία της Αντιόχειας – που είχε αποσυρθεί ως μοναχή με το όνομα «Ξένη» – ανέλαβε την αντιβασιλεία.

Η κηδεμονία του νεαρού αυτοκράτορα ανατέθηκε στον πρώτο του ξάδελφο, Αλέξιο τον Πρωτοσέβαστο, πιθανό ερωμένο της βασιλομήτορος. Οι οπαδοί του μικρού Αλέξιου αντέδρασαν σχηματίζοντας «κόμμα» εναντίον τους, με πρωταγωνιστές τη μεγαλύτερη ετεροθαλή αδελφή του, Μαρία Κομνηνή, και τον σύζυγό της, Ρενιέ του Μομφερράτου – γεγονός που προκάλεσε ταραχές στην Κωνσταντινούπολη.

Τρία σημαντικά «επιτεύγματα» της (τυπικής) βασιλείας του
(ενέργειες στο όνομά του, καθώς η πραγματική εξουσία ασκήθηκε από την αντιβασιλεία)

  • 2 Μαρτίου 1180 — Δυναστικός γάμος με την Αγνή/Άννα της Γαλλίας, που ενίσχυσε δεσμούς με το βασίλειο των Καπετιδών και πρόσφερε δυτική νομιμοποίηση στη συνέχεια της κομνήνειας δυναστείας.
  • Μάιος-Ιούνιος 1181 — Άνοιγμα διπλωματικών διαύλων με τον Σαλαντίν: βυζαντινή πρεσβεία στο Κάιρο, ως προσπάθεια εξισορρόπησης της πολιτικής στην Ανατολή.
  • Ιούλιος 1181 — Επικύρωση/επιβεβαίωση φορολογικών προνομίων μοναστηριών, στη γραμμή της κομνήνειας στήριξης της Εκκλησίας

Αργότερα, ο Αλέξιος Β΄ αναγορεύτηκε συναυτοκράτορας μαζί με τον θείο του· ακολούθησε απομάκρυνσή του από την εξουσία με το επιχείρημα ότι η «διπλή βασιλεία» θα έβλαπτε την αυτοκρατορία. Τον Οκτώβριο του 1183 θανατώθηκε, πιθανότατα με στραγγαλισμό.

1824 — Η Σάμος σώζεται: από την Ικαρία στον Γέροντα

Ο τουρκοαιγυπτιακός στόλος επιχειρεί να καταλάβει τη Σάμο. Ο ελληνικός στόλος, υπό τους Ανδρέα Μιαούλη και Γεώργιο Σαχτούρη, ανέκοψε την πρώτη απόπειρα απόβασης στην περιοχή της Ικαρίας (30 Ιουλίου), διαλύοντας τα αποβατικά πλοιάρια.

Ακολούθησαν δύο νικηφόρες ναυμαχίες:

  • Σάμου (5 Αυγούστου)
  • Γέροντα (29 Αυγ./10 Σεπτ.)

Με αιχμή τα πυρπολικά, οι Έλληνες διέσπασαν τον τουρκοαιγυπτιακό στόλο και εξασφάλισαν οριστικά τη Σάμο από κατάληψη. Λίγες ημέρες μετά, νέα σύγκρουση «έξω από την Ικαρία» αποδιάρθρωσε περαιτέρω τον αντίπαλο: ο οθωμανικός στόλος υποχώρησε προς τα Δαρδανέλλια και ο αιγυπτιακός νοτιοδυτικά.

1944 — Η Χίος ελεύθερη

Στις 10 Σεπτεμβρίου 1944 η γερμανική φρουρά εγκατέλειψε τη Χίο και το νησί πέρασε ξανά σε ελληνικό έλεγχο. Αμέσως μετά κατέφθασαν συμμαχικά κλιμάκια – μεταξύ άλλων αποσπάσματα του Ιερού Λόχου – για την ασφάλεια και τη διοικητική μετάβαση.

Συνοπτικά το πλαίσιο:

  • 4 Μαΐου 1941 — Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν τη Χίο.
  • 10 Σεπτεμβρίου 1944 — Απελευθέρωση· στη μνήμη της Εθνικής Αντίστασης έχει ανεγερθεί μνημείο στον νότιο λιμενοβραχίονα του λιμανιού της Χίου.
  • Οκτώβριος 1944 — Ενισχύεται η συμμαχική παρουσία στο Αιγαίο· βρετανικές ναυτικές δυνάμεις αγκυροβολούν και επιχειρούν στη Χίο (π.χ. αεροπλανοφόρο συνοδείας HMS Emperor).
  • 12 Οκτωβρίου 1944 — Απελευθερώνεται η Αθήνα, ολοκληρώνοντας την εκκένωση της ηπειρωτικής Ελλάδας από τους Γερμανούς.

Σημείωση: Για τη Χίο υπάρχουν και τοπικές τεκμηριώσεις (τηλεγραφήματα/αρχεία) που επιβεβαιώνουν την ημερομηνία 10/9/1944· η απελευθέρωση των νησιών του Βορείου Αιγαίου προηγήθηκε της Αθήνας μέσα στον ίδιο φθινοπωρινό κύκλο γεγονότων.

2009 — «Λεφτά υπάρχουν»

Σε προεκλογική του ομιλία, ο τότε αρχηγός του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Παπανδρέου λέει την παροιμιώδη πλέον φράση «Λεφτά υπάρχουν» και προαναγγέλλει αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό, σε περίπτωση εκλογικής νίκης.

Η όπερα «Flora mirabilis» του Σπ. Σαμάρα στην ΕΛΣ

Από

Ένα άγνωστο έργο της Επτανησιακής Σχολής, το «Flora mirabilis» του σπουδαίου μουσουργού Σπυρίδωνος Σαμάρα, θα παρουσιάσει η Εθνική Λυρική Σκηνή για μία και μοναδική βραδιά, το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 2025, στη σκηνή της Αίθουσας Σταύρος Νιάρχος της ΕΛΣ, στο ΚΠΙΣΝ.

Το ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει το έργο σε συναυλιακή και νέα, αποκατεστημένη μορφή. «Για την Εθνική Λυρική Σκηνή αποτελεί μια πολύ σημαντική στιγμή, καθώς φέρνουμε στο φως ένα αριστούργημα της ελληνικής λόγιας μουσικής, συμβάλλοντας στη γνώση του πρόσφατου μουσικού μας παρελθόντος», σημείωσε σχετικά ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ, Γιώργος Κουμεντάκης.

«Η αριστουργηματική μουσική του εκλεκτικού κοσμοπολίτη Κερκυραίου μουσουργού Σπυρίδωνος-Φιλίσκου Σαμάρα, με βασικά χαρακτηριστικά την πηγαία μελωδική έμπνευση, την ευφάνταστη αρμονική γλώσσα και τη λεπτεπίλεπτη ενορχήστρωση, σε συνδυασμό με τη βαθύτατη γνώση της φωνητικής γραφής και την έμφυτη θεατρική αντίληψη της μουσικής δραματουργίας, προβάλλει αντάξια των μεγάλων Ευρωπαίων δημιουργών όπερας της εποχής του», αναφέρεται στο δελτίο Τύπου της ΕΛΣ.

Η Flora mirabilis χαρακτηρίζεται ως «μουσικός μύθος σε τρεις πράξεις». Το λιμπρέτο, στα ιταλικά, είναι του Φερντινάντο Φοντάνα – του λιμπρετίστα των δύο πρώτων μελοδραματικών έργων του Τζάκομο Πουτσίνι – και η αλληγορική υπόθεση διαδραματίζεται στη μεσαιωνική Σουηδία. Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο Θέατρο Κάρκανο του Μιλάνου, στις 16 Μαΐου 1886. Η επιτυχία του υπήρξε τόσο μεγάλη ώστε την επόμενη χρονιά ανέβηκε στη Σκάλα του Μιλάνου με διάσημους συντελεστές: την παράσταση διηύθυνε ο περίφημος αρχιμουσικός Φράνκο Φάτσο, ενώ τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Λίντιας ερμήνευσε η Έμμα Καλβέ, μια από τις διασημότερες λυρικές τραγουδίστριες της μπελ επόκ, γνωστή για την ερμηνεία της στην Κάρμεν. Η Flora mirabilis υπήρξε η πρώτη μεγάλη διεθνής επιτυχία του Σαμάρα και παρουσιάστηκε σε αρκετά ακόμα ιταλικά θέατρα, όπως επίσης στην Κολωνία και στη Βιέννη. Η μουσική του έργου είναι στο πνεύμα των Ιταλών συνθετών του τέλους του 19ου αιώνα, όπως λόγου χάρη των Πουτσίνι, Μασκάνι και Λεονκαβάλλο.

Δυστυχώς, η παρτιτούρα του έργου καταστράφηκε, μαζί με μεγάλο μέρος του αρχείου του ιταλικού εκδοτικού οίκου Casa Musicale Sonzogno, το 1943, κατά τον βομβαρδισμό του Μιλάνου από τις συμμαχικές δυνάμεις. Διασώθηκε μόνο η έκδοση της αναγωγής για φωνές και πιάνο, που είχε κυκλοφορήσει σε πολλά αντίτυπα και ήταν ευρέως διαδεδομένη σε βιβλιοθήκες και ιδιωτικές συλλογές. Σε αυτή την έκδοση βασίστηκε η αναβίωση του έργου από την Εθνική Λυρική Σκηνή τον Απρίλιο του 1979, με επανενορχήστρωση του έργου από τον θρυλικό αρχιμουσικό Οδυσσέα Δημητριάδη, ο οποίος είχε αναλάβει και τη μουσική διεύθυνση των παραστάσεων.

Ωστόσο, πριν από μία περίπου δεκαετία, σημαντικό μέρος του πρωτότυπου μουσικού υλικού της ορχήστρας ανακαλύφθηκε στο μουσικό αρχείο της Φιλαρμονικής Εταιρείας «Μάντζαρος» στην Κέρκυρα και το 2016 δόθηκε αντίγραφό του κατ’ αποκλειστικότητα στην Εθνική Λυρική Σκηνή. Το νέο αυτό υλικό, σε συνδυασμό με τη σωζόμενη αυθεντική ενορχήστρωση δύο χορευτικών αποσπασμάτων που φυλάσσονται στη Μουσική Βιβλιοθήκη της ΕΛΣ, το επεξεργάστηκε ο μουσικολόγος και κλαρινετίστας, αναπληρωτής καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο Γιάννης Σαμπροβαλάκης (Κέντρο Ελληνικής Μουσικής), ο οποίος ανέλαβε τη συμπλήρωση και αποκατάσταση της πρωτότυπης ενορχήστρωσης του έργου, καθώς και την εκδοτική του επιμέλεια.

Ο κος Σαμπροβαλάκης αναφέρει: «Η όλη διαδικασία από την αρχή φάνηκε ενδιαφέρουσα, μυστηριώδης, συναρπαστική και συνάμα εξαντλητική, όμως το τελικό αποτέλεσμα δικαίωσε τον όποιο κόπο. Ευχόμαστε σύντομα να βρεθεί και το υπόλοιπο πρωτότυπο υλικό του έργου του. Μέχρι τότε, όμως, το οπερόφιλο κοινό δεν θα έχει λόγο να στερείται αυτό το διαμάντι του μεγάλου Κερκυραίου συνθέτη». Το έργο θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά από την ΕΛΣ στη νέα, αποκατεστημένη μορφή του.

Ο ανερχόμενος Έλληνας αρχιμουσικός Κωνσταντίνος Τερζάκης επιστρέφει στο πόντιουμ της Εθνικής Λυρικής Σκηνής για να διευθύνει την ορχήστρα της, ενώ στη συναυλία συμμετέχουν τέσσερις σημαντικοί πρωταγωνιστές της ΕΛΣ, οι οποίοι θα ανέβουν στη σκηνή της Αίθουσας Σταύρος Νιάρχος, αμέσως μετά την επιστροφή τους από την περιοδεία της ΕΛΣ στην Κίνα με την Τραβιάτα του Τζουζέππε Βέρντι: Γιάννης Γιαννίσης, Βασιλική Καραγιάννη, Διονύσης Σούρμπης και Γιάννης Χριστόπουλος. Τη Χορωδία της ΕΛΣ διευθύνει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.

* * * * *

Flora mirabilis

Συνθέτης: Σπυρίδων Σαμάρας

Ημέρα: 27 Σεπτεμβρίου 2025

Ώρα έναρξης: 19:30

Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ – Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Συντελεστές

Μουσική διεύθυνση: Κωνσταντίνος Τερζάκης

Αποκατάσταση ενορχήστρωσης, επιμέλεια έκδοσης: Γιάννης Σαμπροβαλάκης – Κέντρο Ελληνικής Μουσικής

Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος

Τραγουδούν

Πρίγκιπας Κριστιάνο του Έρεμπρο: Γιάννης Γιαννίσης

Λίντια: Βασιλική Καραγιάννη

Κόμης του Αντελφιόρ: Διονύσης Σούρμπης

Βάλντο: Γιάννης Χριστόπουλος

ΑθΚ

Κομισιόν: Δάνειο 787,67 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα από το πρόγραμμα SAFE – Τι αλλάζει για άμυνα και αμυντική βιομηχανία

Από

Δάνειο ύψους 787,7 εκατ. ευρώ θα λάβει η Ελλάδα από το νέο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE (Security Action for Europe), στο πλαίσιο της προκατανομής που ανακοίνωσε χθες η Κομισιόν. Το ποσό αυτό αποτελεί το ανώτατο όριο δανεισμού για τη χώρα, με στόχο την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και της αμυντικής βιομηχανίας.

Το SAFE, συνολικού ύψους 150 δισ. ευρώ, είναι το νέο κοινό δανειστικό εργαλείο της ΕΕ για την άμυνα, με δεκαετή περίοδο χάριτος και χαμηλό επιτόκιο. Οι πρώτες εκταμιεύσεις τοποθετούνται στις αρχές του 2026, αφού προηγηθεί η κατάθεση και έγκριση των εθνικών σχεδίων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, 19 κράτη-μέλη συμμετείχαν στη διαδικασία. Η Πολωνία απορροφά το μεγαλύτερο μερίδιο με 43,7 δισ. ευρώ, ενώ ακολουθούν η Ρουμανία με 16,7 δισ., η Γαλλία και η Ουγγαρία με 16,2 δισ., και η Ιταλία με 14,9 δισ. ευρώ.

Για την Ελλάδα, η δανειακή γραμμή δημιουργεί σημαντικό δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες προμήθειες και συμπαραγωγές. Η κυβέρνηση είχε προαναγγείλει το καλοκαίρι ότι θα ζητούσε «τουλάχιστον 1,2 δισ. ευρώ», ωστόσο το ποσό που τελικά καθορίστηκε από την Επιτροπή ανέρχεται στα 787,7 εκατ. ευρώ. Το τελικό ύψος εκταμίευσης θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των σχεδίων που θα κατατεθούν έως 30 Νοεμβρίου 2025.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, οι εκτελεστικές αποφάσεις του Συμβουλίου αναμένονται έως τον Ιανουάριο του 2026, ενώ οι διαπραγματεύσεις για τις δανειακές συμβάσεις θα γίνουν έως τον Φεβρουάριο του 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη της προχρηματοδότησης.

Το SAFE μπορεί να χρηματοδοτήσει δύο κατηγορίες έργων:

– Πυρομαχικά, βλήματα, UAV μικρού μεγέθους, κυβερνοάμυνα και χερσαίες δυνατότητες

– Αντιαεροπορικά/αντιπυραυλικά, ναυτικά προγράμματα, UAV μεσαίου και μεγάλου μεγέθους, καθώς και στρατηγικές δυνατότητες όπως airlift και C4ISTAR

Στο σχεδιασμό προβλέπεται όριο 35% για μη ενωσιακά κόστη, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.

Η ένταξη της Ελλάδας στο SAFE θεωρείται κρίσιμο βήμα για την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και ταυτόχρονα μια ευκαιρία να τονωθεί η εγχώρια αμυντική βιομηχανία, υπό την προϋπόθεση ότι τα έργα θα συνδεθούν με ευρωπαϊκά σχήματα συμπαραγωγής και θα πληρούν τα κριτήρια καταγωγής.

Από τα τζαμιά στο TikTok: Πώς «κερδίζεται» το ευρωπαϊκό μυαλό

Από

Ζούμε σε μια εποχή όπου οι επιθέσεις δεν στοχεύουν μόνο εδάφη ή υποδομές, αλλά πρωτίστως το μυαλό και τις αντιλήψεις των κοινωνιών. Ο όρος cognitive warfare («γνωστικός πόλεμος») περιγράφει αυτή τη μετάβαση από την παραδοσιακή προπαγάνδα στη λεπτομερή διαμόρφωση αφήγησης με στόχο τη μεταβολή συμπεριφορών. Δεν πρόκειται απλώς για έλεγχο μεμονωμένων ειδήσεων, αλλά για υπονόμευση του πλαισίου μέσα στο οποίο οι πολίτες νοηματοδοτούν την πραγματικότητα [1]. Με άλλα λόγια, στόχος είναι η τροποποίηση των αντιλήψεων της πραγματικότητας σε τέτοιο βαθμό, ώστε η ίδια η ανθρώπινη νόηση να μετατρέπεται σε κρίσιμο πεδίο πολέμου [1]. Αυτό το είδος «μάχης των εγκεφάλων» έχει περιγραφεί και από στρατιωτικούς αναλυτές, που τονίζουν πως το πεδίο μάχης γίνεται πλέον η ανθρώπινη αντίληψη – η «μάχη για την γνωστική υπεροχή» [2]. Η Ρωσία, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί συνδυασμό τεχνολογιών επικοινωνίας, ψεύτικων ειδήσεων και χειραγώγησης των αντιλήψεων για να επηρεάσει την κοινή γνώμη και να διαβρώσει την εμπιστοσύνη του κοινού σε ανοικτές πηγές πληροφόρησης [3]. Συνολικά, ο γνωστικός πόλεμος στοχεύει τις αξίες, τις πεποιθήσεις και τα αντανακλαστικά των κοινωνιών αντί για φυσικούς στόχους, προσπαθώντας να δημιουργήσει ένα νέο «πλαίσιο νοήματος» που εξυπηρετεί τους επιτιθέμενους.

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα ως «θεσμικός» Δούρειος Ίππος;

Η Μουσουλμανική Αδελφότητα (ΜΑ) φαίνεται να εφαρμόζει μια στρατηγική διείσδυσης στους ευρωπαϊκούς θεσμούς εκ των έσω – έναν σύγχρονο «Δούρειο Ίππο». Επισήμως αποδέχεται τους δημοκρατικούς κανόνες, μόνο και μόνο για να τους αξιοποιήσει προς όφελός της. Αναλυτές σημειώνουν ότι η ΜΑ έχει οικοδομήσει στην Ευρώπη εκτενείς ιδεολογικές υποδομές, όχι με τη βία αλλά μέσω σχολείων, φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, τζαμιών και ‘ήπιας ισχύος’. Στόχος της είναι «η εγκαθίδρυση μιας μορφής ιδεολογικής ηγεμονίας μέσω της διείσδυσης στην κοινωνία των πολιτών υπό το πρόσχημα θρησκευτικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων» [4]. Με άλλα λόγια, η ΜΑ εκμεταλλεύεται τις αξίες της ανεκτικότητας και της πολυφωνίας των φιλελεύθερων δημοκρατιών για να εισχωρεί σε θεσμούς και κοινότητες, προωθώντας σταδιακά τη δική της ατζέντα χωρίς ανοικτή σύγκρουση. Όπως τονίζει σχετική γαλλική κυβερνητική έκθεση, η στρατηγική της ΜΑ συνίσταται στη διείσδυση στους κοινωνικούς θεσμούς και την άσκηση επιρροής στο πλαίσιο της νομιμότητας, αντί μιας άμεσης αντιπαράθεσης [5]. Πρόκειται ουσιαστικά για οργανωμένο σχέδιο μετασχηματισμού εκ των έσω: δημιουργούνται ΜΚΟ, ενώσεις, πολιτιστικά κέντρα, που φαινομενικά λειτουργούν νόμιμα, αλλά στην πράξη λειτουργούν σαν δίκτυο προώθησης ενός εναλλακτικού ιδεολογικού πλαισίου – ακριβώς ό,τι περιγράφεται ως ‘πολιτικό entryism‘ (είσοδος/διείσδυση σε θεσμούς) [6].

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της τακτικής αναφέρονται και στην εκπαίδευση: σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν υπάρξει περιστατικά όπου μαθητές μη μουσουλμανικού θρησκεύματος καλούνται στο πλαίσιο του σχολικού προγράμματος να επισκεφθούν τεμένη ή να διδαχθούν στοιχεία από το Κοράνι, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Για παράδειγμα, στη Γερμανία το 2016, ένα ζευγάρι γονέων οδηγήθηκε σε δικαστική περιπέτεια επειδή αρνήθηκε να στείλει τον 13χρονο γιο του σε εκπαιδευτική επίσκεψη σε τζαμί, φοβούμενοι πιθανή «ριζοσπαστικοποίησή» του – οι αρχές τούς επέβαλαν πρόστιμο για παραβίαση της υποχρεωτικής φοίτησης [7], [8]. Παρομοίως, στη Βρετανία είχαν προκληθεί αντιπαραθέσεις όταν σχολεία οργάνωσαν εκδρομές μαθητών σε ισλαμικά τεμένη (με τις μαθήτριες μάλιστα να φορούν μαντήλι), θεωρώντας τες μέρος της θρησκευτικής αγωγής, ενώ μερίδα γονέων εξέφρασε ανησυχίες. Οι περιπτώσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη εικόνα όπου, στο όνομα της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης, ανοίγει χώρος για την κανονικοποίηση ισλαμικών πρακτικών στα σχολεία – εξέλιξη που ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ως προσπάθεια «άλωσης» της παιδείας από ισλαμιστικούς κύκλους. Ας σημειωθεί ότι τα περισσότερα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα διδάσκουν συγκριτική θρησκειολογία, συνεπώς τέτοιες δραστηριότητες δεν είναι από μόνες τους προϊόν συνωμοσίας· ωστόσο, οι αντιδράσεις των γονέων καταδεικνύουν πόσο ευαίσθητο είναι το θέμα [9], [10].

Αριθμοί, δίκτυα, θεσμοί: το παράδειγμα της Γαλλίας

Ιδιαίτερο βάρος δίδεται στη Γαλλία, όπου η παρουσία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας είναι ιστορικά εδραιωμένη. Σύμφωνα με πρόσφατη αποχαρακτηρισμένη έκθεση του γαλλικού υπουργείου Εσωτερικών, ο κύριος φορέας της ΜΑ στη χώρα (η οργάνωση «Μουσουλμάνοι της Γαλλίας», πρώην UOIF) ελέγχει 139 τόπους λατρείας (τεμένη) και έχει επιρροή σε επιπλέον 68 [11]. Παράλληλα, μέσω παρακλαδιών της, διευθύνει περί τις 280 ενώσεις – αθλητικές, εκπαιδευτικές, φιλανθρωπικές – καθώς και 21 ιδιωτικά σχολεία, με δεδηλωμένο στόχο να δημιουργήσει τοπικά «οικοσυστήματα» που θα δομούν τη ζωή των μουσουλμάνων «από τη γέννηση μέχρι τον θάνατο» [12]. Αυτοί οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: δείχνουν ένα καλά οργανωμένο δίκτυο, παρόν σε δεκάδες νομούς της χώρας, που απλώνεται σε πολλούς τομείς της κοινωνίας (θρησκεία, εκπαίδευση, κοινωνική ζωή). Αν και τα 139 τζαμιά της ΜΑ αποτελούν μικρό ποσοστό των συνολικών μουσουλμανικών λατρευτικών χώρων στη Γαλλία, η συνοχή και ο συντονισμός τους τα καθιστούν υπερμεγέθη παράγοντα επιρροής [13], [14]. Όπως επισημαίνεται, αυτά τα τεμένη και ιδρύματα λειτουργούν υπό ενιαία καθοδήγηση και προάγουν ομοιόμορφη ιδεολογική γραμμή, κάτι που πολλαπλασιάζει την επιρροή τους [15].

Δεν στοχεύει όμως η οργανωμένη ισλαμιστική επιρροή μόνο τα κοινωνικά στρώματα χαμηλής μόρφωσης ή τους νεοαφιχθέντες μετανάστες. Αντιθέτως, όπως καταγράφουν ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας, οι ακτιβιστές της ΜΑ στρατολογούν ιδιαίτερα νέους δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς, πολλοί από τους οποίους είναι μορφωμένοι και φαινομενικά πλήρως ενταγμένοι στην ευρωπαϊκή κοινωνία [16]. Για παράδειγμα, έκθεση της βελγικής ασφάλειας ανέφερε ήδη από το 2002 ότι η διεθνής Μουσουλμανική Αδελφότητα δρα με άκρα μυστικότητα στο Βέλγιο επί δεκαετίες και «στοχεύει ιδίως τη νεολαία, τους δεύτερης και τρίτης γενιάς μετανάστες» στις μουσουλμανικές κοινότητες [16]. Επιπλέον, τα μέλη της ΜΑ στην Ευρώπη συχνά είναι υψηλής μόρφωσης και διεισδύουν σε πολυάριθμες μη-κυβερνητικές οργανώσεις και ομάδες σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, καθιστώντας την επιρροή της δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με τον πραγματικό αριθμό των μελών της [17]. Αυτό το στοιχείο την κάνει ιδιαίτερα αποτελεσματική, καθώς άτομα με κύρος και πρόσβαση στους θεσμούς μπορούν να προωθήσουν την ατζέντα της χωρίς να κινούν υποψίες.

Στη Γαλλία συγκεκριμένα, η επίσημη έκθεση προειδοποιεί ότι η ΜΑ χτίζει «παράλληλα ισλαμικά οικοσυστήματα» στην κοινωνία [18], [19]. Μέσω θρησκευτικών υποδομών (τεμενών), εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (σχολείων, ισλαμικών ινστιτούτων), ψηφιακών δικτύων (κήρυκες στο YouTube/TikTok) και τοπικών κοινοτικών δομών, επιχειρείται η σταδιακή διαμόρφωση ενός ξεχωριστού πλαισίου ζωής για τους μουσουλμάνους πιστούς [20], [21]. Αυτό δεν παρουσιάζεται ως ανοιχτή ρήξη με τη Δημοκρατία, αλλά ως μια ύπουλη μετατόπιση – οι άνθρωποι ζουν εντός ενός περιβάλλοντος όπου σταδιακά κυριαρχούν οι θρησκευτικοί κανόνες έναντι των κοσμικών. Η έκθεση σημειώνει ότι αυτή η διαδικασία δεν γίνεται με επιβολή, αλλά με αργή εξοικείωση: δημιουργείται μια «εναλλακτική κοινωνική πραγματικότητα» όπου το κράτος περνά σε δεύτερο ρόλο και οι θρησκευτικές αρχές καθίστανται de facto κυρίαρχες [22], [23].

Από την «όσμωση» με Ρωσία-Κίνα έως τον ρόλο Τουρκίας-Κατάρ

Μια πτυχή που συχνά παραβλέπεται είναι η γεωπολιτική σύζευξη ισλαμιστικών κινημάτων με αναθεωρητικές δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα. Στη θεωρία του ευρασιανισμού, ο Ρώσος ιδεολόγος Αλεξάντρ Ντούγκιν έχει ταχθεί υπέρ μιας ευρείας συμμαχίας «χερσαίων δυνάμεων» και του ισλαμικού κόσμου ενάντια στη Δύση. Στο έργο του «Ίδρυματα της Γεωπολιτικής», ο Ντούγκιν υποστηρίζει ένα «ηπειρωτικό ρωσο-ισλαμικό σύμφωνο» ως θεμέλιο της αντι-ατλαντικής στρατηγικής [24]. Αυτή η συμμαχία βασίζεται, κατά τον ίδιο, στον παραδοσιακό χαρακτήρα των ρωσικού και ισλαμικού πολιτισμού – ενάντια στις φιλελεύθερες αξίες της «ατλαντικής» (δυτικής) κοινωνίας [24]. Πράγματι, η επίσημη ρωσική εξωτερική πολιτική έχει στραφεί τα τελευταία χρόνια σε μια τέτοια κατεύθυνση: η Ρωσία αυτοπροσδιορίζεται ως μοναδικός πολιτισμός και ευρασιατική δύναμη και επιδιώκει στενές σχέσεις με την Κίνα, την Ινδία, αλλά και τις χώρες του ισλαμικού κόσμου ως μέρος ενός «Μεγάλου Ευρασιατικού Εταίρου» [25]. Ο βασικός αντίπαλος σε αυτό το όραμα κατονομάζεται ανοιχτά – οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους – και ο στόχος είναι ο τερματισμός της αμερικανικής κυριαρχίας [26]. Εν ολίγοις, διαμορφώνεται μια άτυπη γεωπολιτική σύμπραξη όπου Ρωσία, Κίνα και ισλαμικά κινήματα (ή κράτη που τα υποστηρίζουν) συμπίπτουν στην επιδίωξη της αποδυνάμωσης της δυτικής αρχιτεκτονικής.

Στο επίπεδο της ευρωμεσογειακής περιφέρειας, αυτή η σύγκλιση εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους. Η Τουρκία και το Κατάρ αναφέρονται συχνά ως οι άμεσοι υποστηρικτές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην περιοχή. Η Τουρκία υπό τον Ερντογάν έχει δώσει άσυλο σε ηγετικά στελέχη της ΜΑ (ιδίως μετά το πραξικόπημα στην Αίγυπτο το 2013) και καλλιεργεί στενούς δεσμούς με ισλαμιστικά κινήματα. Μέσω των κρατικών της μηχανισμών – της MIT (μυστικές υπηρεσίες) ή του δικτύου θρησκευτικών ακολούθων (Diyanet) – φέρεται να ενθαρρύνει τους τουρκικής καταγωγής μουσουλμάνους στην Ευρώπη να μην αφομοιωθούν πλήρως, διατηρώντας ισχυρή την ταυτότητα και πίστη τους. Θυμίζουμε την πολύκροτη δήλωση του Ερντογάν ότι η «αφομοίωση είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» – το 2011 σε ομιλία του στο Ντύσσελντορφ κάλεσε τους Γερμανοτούρκους «να μάθουν γερμανικά, αλλά πρώτα να μάθουν τουρκικά» και να αντισταθούν στις πιέσεις πλήρους ενσωμάτωσης [27], [28]. Τέτοιες παραινέσεις, όπως και το γεγονός ότι η Άγκυρα επιδιώκει να παρουσιάζεται ως προστάτιδα των «δικών της» πολιτών στο εξωτερικό, συνιστούν μέρος ενός συνεκτικού σχεδίου άσκησης επιρροής στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή μέσω της ομογένειας. Δεν είναι τυχαίο ότι ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Γερμανία, Αυστρία) έχουν κατά καιρούς εκφράσει ανησυχίες για ανάμιξη της Τουρκίας στα εσωτερικά τους, είτε μέσω χρηματοδότησης πολιτιστικών συλλόγων είτε με ελέγχους στα τεμένη και τους ιμάμηδες που λειτουργούν υπό την τουρκική Διεύθυνση Θρησκευτικών Υποθέσεων.

Το Κατάρ, από την άλλη, υπήρξε μεγάλος χορηγός ισλαμιστικών οργανώσεων – χρηματοδοτώντας ΜΚΟ, ιδρύματα και πολιτικούς σε όλη την Ευρώπη. Το αποκορύφωμα αυτής της επιρροής ήρθε στο φως με το σκάνδαλο «QatarGate» στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Στα τέλη του 2022, συνελήφθησαν εν ενεργεία και πρώην ευρωβουλευτές (όπως η αντιπρόεδρος του ΕΚ Εύα Καϊλή) κατηγορούμενοι ότι δωροδοκήθηκαν με μεγάλα χρηματικά ποσά από το Κατάρ ώστε να προωθούν φιλοκαταριανές θέσεις και να αποσιωπούν τις επικρίσεις για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων [29], [30]. Συνολικά, οι αρχές αποκάλυψαν ότι επρόκειτο για τη μεγαλύτερη υπόθεση διαφθοράς στην ιστορία του ΕΚ, με κατασχεθέντα μετρητά άνω του 1 εκατ. ευρώ και ενδείξεις για εκατοντάδες περιπτώσεις προσπάθειας επηρεασμού αποφάσεων [31], [32]. Το γεγονός ότι το Κατάρ – στενός σύμμαχος της ΜΑ και τουρκικών συμφερόντων – διείσδυσε σε αυτό το επίπεδο των ευρωπαϊκών θεσμών, καταδεικνύει τον «πολιορκητικό κλοιό» γύρω από την Ευρώπη όχι μόνο σε επίπεδο ασφάλειας, αλλά και αφήγησης και πολιτικής. Συνδυαστικά, Ρωσία, Τουρκία, Κατάρ (και εν μέρει η Κίνα) «συσφίγγουν την περιφέρεια» του δυτικού συστήματος ασφαλείας – από την Μεσόγειο ως την καρδιά της Ευρώπης – δημιουργώντας αναταράξεις που μεταδίδονται ακόμη και στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως πολλαπλασιαστής ισχύος

Ένας νέος παράγοντας πολλαπλασιασμού της ισχύος των επιχειρήσεων επιρροής είναι η ψηφιακή τεχνητή νοημοσύνη, και ειδικότερα τα τεχνολογικά μέσα παραπληροφόρησης όπως τα deepfake. Ο κίνδυνος που περιγράφεται είναι η δυνατότητα δημιουργίας σε πραγματικό χρόνο ψεύτικου οπτικοακουστικού «υλικού αποδείξεων», το οποίο θα μπορούσε να πυροδοτήσει μαζικές αντιδράσεις. Για παράδειγμα, ένα ψεύτικο βίντεο που δείχνει μια επίθεση εναντίον τεμένους ή μια υποτιθέμενη σφαγή μουσουλμάνων θα μπορούσε να διαδοθεί αστραπιαία σε δίκτυα όπως το TikTok, προκαλώντας οργή και ενδεχομένως βίαια ξεσπάσματα. Αυτός ο κίνδυνος κάθε άλλο παρά θεωρητικός είναι – έχουμε ήδη δείγματα του πώς η παραπληροφόρηση και τα fake news μπορούν να πυροδοτήσουν βία. Χαρακτηριστικά, το 2013 στην Ινδία, μια ομάδα πολιτικών διέδωσε ένα ψεύτικο βίντεο λιντσαρίσματος (παλιότερο υλικό από το Πακιστάν), παρουσιάζοντάς το ως πρόσφατο περιστατικό όπου μουσουλμάνοι δολοφονούσαν δύο Ινδουιστές – το βίντεο αυτό ξεσήκωσε το μίσος και συνέβαλε στο ξέσπασμα των πολύνεκρων ταραχών στη Μουζαφαραναγκάρ [33], [34]. Η τοπική αστυνομία επιβεβαίωσε ότι το βίντεο ήταν διετίας και εντελώς άσχετο, αλλά είχε ήδη κάνει εκατοντάδες κοινοποιήσεις και like προτού προλάβει να το μπλοκάρει [35]. Τέτοια περιστατικά δείχνουν πώς η διάδοση ψευδούς οπτικού υλικού «ως απόδειξη» μπορεί να υποκινήσει βία στον πραγματικό κόσμο. Στο πλαίσιο του γνωστικού πολέμου, με τη χρήση AI αυτό γίνεται ακόμη ευκολότερο: κακόβουλοι δρώντες μπορούν να παράγουν κατά παραγγελία πλαστές εικόνες ή βίντεο που αγγίζουν ευαίσθητες χορδές (θρησκευτικές, εθνοτικές, κ.ά.) και να τα διασπείρουν σε κρίσιμες στιγμές.

Ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοιες πρακτικές μπορούν να αποσταθεροποιήσουν αιφνιδιαστικά κοινωνίες. Κατά τις πρόσφατες συγκρούσεις στο Κασμίρ (επίθεση στην περιοχή Παχαλγκάμ φέτος τον Απρίλιο), σημειώθηκε πλημμυρίδα από φωτογραφίες κατασκευασμένες από AI, καθώς και ψεύτικα βίντεο στο διαδίκτυο, μέσα σε μερικές ώρες από το συμβάν [36], [37]. Αυτά τα deepfake, πολλές φορές συναισθηματικά χειριστικά και «ρεαλιστικά» οπτικά, διαδόθηκαν ταχύτερα από όσο μπορούσαν οι αρχές ή οι δημοσιογράφοι να τα διαψεύσουν [38], [39]. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία πολωτικών αφηγημάτων και θεωριών συνωμοσίας (π.χ. ότι η επίθεση ήταν σκηνοθετημένη από την ινδική κυβέρνηση για να ενοχοποιήσει τους μουσουλμάνους), που βρήκαν πρόσφορο έδαφος σε διεθνή δίκτυα φανατικών [40], [41]. Είναι εύλογο λοιπόν να σκεφτούμε τι θα μπορούσε να συμβεί αν αύριο εμφανιστεί ένα πλαστό βίντεο που δείχνει – λόγου χάρη – αστυνομικούς σε ευρωπαϊκή πόλη να βεβηλώνουν το Κοράνι ή έναν δήθεν ακροδεξιό να πυρπολεί ένα τέμενος. Μέσα σε λίγα λεπτά, τα κοινωνικά δίκτυα θα πλημμυρίσουν από αγανάκτηση και ίσως ξεσπάσουν αναταραχές προτού καν επιβεβαιωθεί η αυθεντικότητα του υλικού. Το μείγμα deepfake + υπάρχοντα δίκτυα επιρροής μπορεί να αποτελέσει εκρηκτικό συνδυασμό για αιφνίδια αποσταθεροποίηση [42]. Γι’ αυτό και η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο (real-time fact-checking, σήμανση ύποπτου περιεχομένου, κλπ) αποκτά τεράστια σημασία για την εθνική ασφάλεια των δημοκρατιών.

Πολιτικές αντανακλάσεις: Λονδίνο, Παρίσι, Μαδρίτη, Ουάσιγκτον

Οι παραπάνω δυναμικές έχουν αρχίσει να αντικατοπτρίζονται και στο πολιτικό επίπεδο σημαντικών χωρών της Δύσης.

  • Μεγάλη Βρετανία: Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου πρόσφατα γράφτηκε ιστορία με τον διορισμό μιας μουσουλμάνας πολιτικού σε ένα από τα ανώτατα αξιώματα ασφαλείας. Συγκεκριμένα, η Shabana Mahmood ανέλαβε καθήκοντα υπουργού Εσωτερικών (Home Secretary) στις 5 Σεπτεμβρίου 2025 [43], γεγονός που την καθιστά την πρώτη μουσουλμάνα γυναίκα επικεφαλής ενός εκ των μεγάλων κρατικών αξιωμάτων στη Βρετανία [44]. Ο ρόλος του υπουργού Εσωτερικών είναι κομβικός: έχει συνολική ευθύνη για το υπουργείο Εσωτερικών, συμμετέχει στο Υπουργικό Συμβούλιο και το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας και ασκεί εποπτεία στην ΜΙ5 (Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας)[45]. Η άνοδος της Mahmood (μέλους του Εργατικού Κόμματος, πακιστανικής καταγωγής) σε αυτή τη θέση θεωρείται από κάποιους ως συμβολική κορύφωση μιας μακράς διαδικασίας ενσωμάτωσης – αλλά επικριτές, ιδίως στην ακροδεξιά, την αντιμετωπίζουν με καχυποψία ως «άλωση» των βρετανικών θεσμών εκ των έσω. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ίδια έχει δημόσια τοποθετηθεί υπέρ σκληρών αλλά δίκαιων πολιτικών στο μεταναστευτικό και κατά του εξτρεμισμού παρά το θρήσκευμά της [46], [47], όμως η χρονική συγκυρία του διορισμού (μετά τις ταραχές και τον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς το 2024) τονίζει τις εύθραυστες ισορροπίες: η κυβέρνηση Στάρμερ φαίνεται να επιχειρεί να συμβολίσει την επιτυχή πολυπολιτισμικότητα, αναθέτοντας σε μια Βρετανίδα μουσουλμάνα την ευθύνη της ασφάλειας – κάτι αδιανόητο πριν λίγες δεκαετίες.
  • Γαλλία & Ισπανία: Στην ηπειρωτική Ευρώπη, βλέπουμε επίσης πολιτικές αντιδράσεις που συνδέονται με τα ανωτέρω δίκτυα επιρροής. Στη Γαλλία, μετά τις πρόσφατες ταραχές και εν μέσω πολυπληθών διαδηλώσεων υπέρ των Παλαιστινίων, η κυβέρνηση Μακρόν βρέθηκε σε δύσκολη θέση όσον αφορά τη στάση της στη σύρραξη Ισραήλ-Χαμάς το 2023-24. Από τη μία, η Γαλλία καταδίκασε την τρομοκρατία της Χαμάς· από την άλλη, αντιμετώπισε εσωτερική πίεση να υιοθετήσει πιο κριτική γραμμή έναντι του Ισραήλ (π.χ. να υποστηρίξει κατάπαυση του πυρός ή αναγνώριση κράτους της Παλαιστίνης). Αντίστοιχα, στην Ισπανία, όπου κυβερνά συνασπισμός σοσιαλιστών και αριστερών, παρατηρήθηκαν πρωτοφανείς αποφάσεις: τον Μάιο 2024 η Ισπανία αναγνώρισε επίσημα το Παλαιστινιακό κράτος – μία από τις ελάχιστες χώρες της ΕΕ που το έπραξαν [48]. Επίσης, μετά τον πόλεμο στη Γάζα, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε το φθινόπωρο 2025 σε πλήρες εμπάργκο όπλων κατά του Ισραήλ και ανακοίνωσε ότι απαγορεύεται σε πλοία που μεταφέρουν καύσιμα για τον ισραηλινό στρατό να δένουν σε ισπανικά λιμάνια [49], [50]. Όπως δήλωσε, τα μέτρα αυτά σκοπεύουν να «σταματήσουν τη γενοκτονία στη Γάζα» και αντανακλούν την πλειοψηφική άποψη της ισπανικής κοινωνίας [51], [52]. Πρόκειται για μια έντονα συγκρουσιακή στάση απέναντι σε έναν δυτικό σύμμαχο (το Ισραήλ) – στάση που προκάλεσε τη μήνιν του Τελ Αβίβ (ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ κατηγόρησε την Ισπανία για «αντισημιτισμό», κάτι που η Μαδρίτη απέρριψε κατηγορηματικά [52], [53]. Ανεξαρτήτως της ηθικής διάστασης, οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι χώρες του ευρωπαϊκού νότου ενίοτε ευθυγραμμίζονται με αφηγήματα του «παγκόσμιου Νότου» – δηλαδή υιοθετούν μια κριτική στάση προς το status quo της δυτικής εξωτερικής πολιτικής, κάτι που επιδοκιμάζεται από ισλαμιστικούς και αριστερούς κύκλους διεθνώς. Εντός αυτών των αφηγημάτων γίνεται λόγος και για την ιστορική Ανδαλουσία: ακραίοι ισλαμιστές συχνά αναφέρονται νοσταλγικά στην εποχή που μεγάλο μέρος της Ιβηρικής ήταν το μουσουλμανικό al-Andalus, υπονοώντας ότι η «Δύση» κάποτε στέρησε από το Ισλάμ εδάφη στην Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο ότι το βορειοαφρικανικό παρακλάδι της Αλ Κάιντα ονόμασε το προπαγανδιστικό του βραχίονα «Al-Andalus» [54], χρησιμοποιώντας συμβολικά τον όρο για να αντλήσει υποστήριξη. Η αναβίωση του αφηγήματος της Ανδαλουσίας στις τρέχουσες ρητορικές (π.χ. σε εξτρεμιστικά κηρύγματα ή διαδικτυακή προπαγάνδα) συμπληρώνει την πίεση που αισθάνονται η Ισπανία και γενικότερα η Ευρώπη: οι ισλαμιστές παρουσιάζουν την ιστορία σαν έναν διαρκή αγώνα ενάντια στη Δύση, όπου ακόμη και η μεσαιωνική Reconquista ή η πτώση της Ανδαλουσίας το 1492 θεωρούνται αδικίες που κάποτε θα ανατραπούν.
  • Ηνωμένες Πολιτείες: Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, παρατηρούμε ότι η απειλή της Μουσουλμανικής Αδελφότητας λαμβάνεται πλέον σοβαρά υπ’ όψιν και μετατρέπεται σε πολιτική συζήτηση. Ήδη από τα χρόνια της διακυβέρνησης Τραμπ είχε τεθεί επί τάπητος το ενδεχόμενο να χαρακτηριστεί η ΜΑ ως τρομοκρατική οργάνωση στις ΗΠΑ, αν και τότε δεν προχώρησε. Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ (Οκτ. 2023) – όπου σκοτώθηκαν και Αμερικανοί – η πίεση αυτή αναβίωσε έντονα. Τον Ιούλιο 2025, ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών με επικεφαλής τον Τεντ Κρουζ εισήγαγε εκ νέου νομοσχέδιο (Muslim Brotherhood Terrorist Designation Act 2025) που ζητά την ένταξη της παγκόσμιας ΜΑ στη λίστα ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων [55]. Οι εισηγητές τονίζουν ότι η ΜΑ λειτουργεί ως μήτρα τρομοκρατικών οργανώσεων – υπενθυμίζοντας ότι η Χαμάς αποτελεί κλάδο της ΜΑ που διέπραξε τη φονικότερη σφαγή Εβραίων μετά το Ολοκαύτωμα και ότι η ΜΑ «επιζητά την ανατροπή των μη-ισλαμιστικών κυβερνήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ» [56]. Μάλιστα σημειώνουν πως πολλοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αλλά και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη απαγορεύσει τη ΜΑ ως τρομοκρατική [57] (π.χ. η Αίγυπτος, η Σ. Αραβία, τα Εμιράτα, αλλά και η Αυστρία). Το νομοσχέδιο υποστηρίζεται από ισχυρά λόμπι (AIPAC, Republican Jewish Coalition, κ.ά.) και παρά το ότι ακόμη εκκρεμεί, σηματοδοτεί μια διακομματική στροφή: για πρώτη φορά υπάρχει σοβαρή πιθανότητα οι ΗΠΑ να προβούν σε αυτό το βήμα [58], [59]. Εφόσον συμβεί, θα είναι μια ξεκάθαρη ένδειξη ότι η απειλή έχει γίνει αντιληπτή και πέραν του Ατλαντικού – και πιθανότατα θα πυροδοτήσει αντιδράσεις (θετικές από ορισμένους συμμάχους, αρνητικές από Τουρκία/Κατάρ). Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός αυτό δείχνει πως η «γνωστική πολιορκία» της Ευρώπης, όπως περιγράφηκε, θεωρείται μέρος μιας παγκόσμιας πρόκλησης για τη Δύση, στην οποία οι ΗΠΑ δεν μένουν αμέτοχες.

Σύγκλιση Ισλάμ και Αριστεράς: ιστορικό και μεθοδολογία

Μια ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα διάσταση είναι η σχέση ισλαμιστικών κινημάτων με την κοσμική Αριστερά. Η σύγκλιση αυτή δεν είναι τόσο ιδεολογική όσο μεθοδολογική. Δηλαδή, παρότι το πολιτικό Ισλάμ και ο μαρξισμός-λενινισμός διαφέρουν ριζικά ως προς το δόγμα, οι ισλαμιστές ηγέτες έχουν κατά καιρούς δανειστεί οργανωτικά και στρατολογικά εργαλεία από το οπλοστάσιο της Αριστεράς (ιδίως της σοβιετικής παράδοσης). Ήδη από τη δεκαετία του 1950-60, στοχαστές όπως ο Σαγιέντ Κουτμπ (Sayyid Qutb), βασικός ιδεολόγος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, ανέπτυξαν θεωρίες «ισλαμικής πρωτοπορίας» που θυμίζουν έντονα τον λενινιστικό «ρόλο της επαναστατικής πρωτοπορίας». Ο Κουτμπ μιλούσε για μια «κοινωνία πρωτοπόρων πιστών» που θα οδηγήσει την ισλαμική αναγέννηση, ιδέα που όπως παρατηρούν οι ειδικοί έχει σαφείς ομοιότητες με τη λενινιστική έννοια της επαναστατικής εμπροσθοφυλακής [60]. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Τούρκο μελετητή Ömer Çaha, αυτό δεν είναι τυχαίο – ο Κουτμπ είχε επηρεαστεί από μαρξιστικές και λενινιστικές επαναστατικές μεθόδους, καθώς στα νιάτα του είχε έρθει σε επαφή με σοσιαλιστικές ιδέες («Leninist background») [60]. Έτσι, ενώ η ΜΑ απέρριπτε τον κομμουνιστικό αθεϊσμό, υιοθέτησε τεχνικές όπως η μυστική οργάνωση σε πυρήνες, η πειθαρχημένη ιεραρχία, η κατήχηση μελλοντικών ηγετών (κάτι ανάλογο με τα κομματικά σχολεία) και η έμφαση σε έναν διαρκή «αγώνα» (τζιχάντ) που θυμίζει το λενινιστικό δόγμα του διαρκούς ταξικού αγώνα.

Ιστορικά παραδείγματα τέτοιου μεθοδολογικού δανεισμού αφθονούν. Το παλαιστινιακό κίνημα, για παράδειγμα, παρείχε πρόσφορο έδαφος για συγκυριακές συμμαχίες μεταξύ αριστερών και ισλαμιστών. Στις δεκαετίες 1970-80, πρόσωπα και ρεύματα της ευρωπαϊκής (και ελληνικής) Αριστεράς στήριξαν ενεργά τον ΟΑΠ του Γιάσερ Αραφάτ στον αγώνα του κατά του Ισραήλ, θεωρώντας τον εθνικοαπελευθερωτικό. Ο Αραφάτ ο ίδιος ήταν ιδεολογικά κοσμικός, με σοσιαλιστικές επιρροές – η Φατάχ και άλλες οργανώσεις του ΟΑΠ είχαν μαρξιστικές συνιστώσες και λάμβαναν ανοιχτή υποστήριξη από τη Σοβιετική Ένωση [61], [62]. Η KGB μάλιστα διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στον εξοπλισμό και την εκπαίδευση των παλαιστινιακών ένοπλων ομάδων από τις αρχές του ’70, χαρακτηρίζοντας τους Παλαιστινίους ως «την πρωτοπορία του αραβικού απελευθερωτικού κινήματος» [61]. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, όταν στις αρχές της δεκαετίας του ’90 η ισλαμιστική Χαμάς ανέβηκε στο προσκήνιο (ιδρυθείσα το 1987 ως παρακλάδι της ΜΑ στη Γάζα), παρατηρήθηκε μια σύγκλιση τακτικών: η κοσμική Φατάχ και η θρησκευτική Χαμάς, παρότι αντίπαλες πολιτικά, βρέθηκαν να διεξάγουν παράλληλους αγώνες κατά του Ισραήλ (πρώτη Ιντιφάντα, κλπ) και να υιοθετούν αμφότερες μεθόδους ένοπλης πάλης, κινητοποίησης των μαζών, κ.ο.κ. Επίσης, η Χαμάς – ενώ ιδεολογικά διαφωνούσε με τον μαρξισμό – έμαθε από τον ΟΑΠ τη σημασία της διεθνούς δικτύωσης και της προπαγάνδας. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι γύρω στο 1990 υπήρξε στην πράξη μια σύγκλιση μεθόδων μεταξύ Φατάχ/ΟΑΠ και Χαμάς: αμφότερες αξιοποίησαν δίκτυα κοινωνικής πρόνοιας για λαϊκή υποστήριξη, αμφότερες είχαν πολιτική και στρατιωτική πτέρυγα, και αμφότερες ανέπτυξαν ευέλικτη τακτική (διαπραγματεύσεις από τη μία, ένοπλες ενέργειες από την άλλη).

Αντίστοιχα, ορισμένοι ηγέτες της Ισλαμικής Επανάστασης στο Ιράν το 1979 είχαν συνεργαστεί με αριστερές ομάδες για την ανατροπή του Σάχη. Ο Αγιατολάχ Χομεϊνί φιλοξενήθηκε από τη γαλλική κυβέρνηση και υποστηρίχθηκε άτυπα από κύκλους της γαλλικής αριστεράς όσο βρισκόταν εξόριστος έξω από το Παρίσι [63], [64]. Εκεί, πριν το 1979, έδινε διαβεβαιώσεις σε φιλελεύθερους και αριστερούς συνομιλητές ότι μετά την πτώση του Σάχη το νέο καθεστώς θα σεβαστεί τη δημοκρατία, τα δικαιώματα των γυναικών, κλπ [63], [65]. Ωστόσο, μόλις επέστρεψε θριαμβευτής στην Τεχεράνη, αναίρεσε αυτές τις υποσχέσεις. Όπως αποκάλυψε ο πρώτος πρόεδρος της επαναστατικής Ιρανικής Δημοκρατίας, Αμπολχασάν Μπανισάντρ, ο ίδιος ο Χομεϊνί τού είπε ότι όσα έλεγε στη Γαλλία ήταν απλώς «τα βολικά που έπρεπε να πει» και ότι δεν δεσμευόταν να τα τηρήσει αν θεωρούσε πως έπρεπε να πράξει αλλιώς [65]. Σύντομα, οι ισλαμιστές ξεκαθάρισαν τους λογαριασμούς τους με τους αριστερούς συμμάχους: το Κομμουνιστικό Κόμμα (Tudeh) και οι αντάρτες Μουτζαχεντίν κυνηγήθηκαν ανελέητα, και πολλοί εκτελέστηκαν ή φυλακίστηκαν. Το μάθημα ήταν σαφές: η σύμπραξη Αριστεράς-Ισλάμ μπορεί να είναι πρόσκαιρη και ωφελιμιστική, με τους ισλαμιστές να εκμεταλλεύονται την οργανωτική βοήθεια ή τη διεθνή δικτύωση της Αριστεράς για να πετύχουν τους στόχους τους, και μετά να επιβάλουν τη δική τους ατζέντα.

Παρομοίως, ο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ στην Αίγυπτο, αν και εθνικιστής, ενσωμάτωσε πολλά στοιχεία σοβιετικού μοντέλου στο κράτος του: μονοκομματικό σύστημα, μυστικές υπηρεσίες σταλινικού τύπου, κρατικό πατερναλισμό στην οικονομία. Δέχτηκε και ο ίδιος την επιρροή της ΕΣΣΔ (όπλα, οικονομική βοήθεια) και χρησιμοποίησε την ρητορική του αντιαποικιοκρατικού αγώνα που συνέδεε τον αραβικό σοσιαλισμό με την παγκόσμια αριστερά. Την ίδια εποχή, η Μουσουλμανική Αδελφότητα – που αρχικά είχε συγκρουστεί με τον Νάσερ – επέζησε στην παρανομία, και στην ιδεολογία της ρίζωσε η σκέψη του Κουτμπ περί «επαναστατικού Ισλάμ» που, όπως είδαμε, έφερνε στοιχεία λενινισμού. Έτσι, έστω από διαφορετικές αφετηρίες, διαμορφώθηκε ένα παράδοξο πλαίσιο κοινού αντιπάλου: τόσο για ένα τμήμα της άκρας αριστεράς όσο και για τους ισλαμιστές, ο αντίπαλος συμβολιζόταν από τη Δύση, τον καπιταλισμό, τον ιουδαιοχριστιανικό πολιτισμό – ό,τι θεωρούσαν αιτία της καταπίεσης των λαών. Αυτό το κοινό αίσθημα εχθρότητας προς το status quo επέτρεψε μια άρρητη συνεργασία ή τουλάχιστον αλληλοκατανόηση: π.χ. στις δεκαετίες ’70–’80 αριστεροί διανοούμενοι στον αραβικό κόσμο αλλά και στην Ευρώπη έβλεπαν στο πολιτικό Ισλάμ έναν σύμμαχο στον αντιιμπεριαλισμό. Ακόμα και στην Ελλάδα, τη δεκαετία του 1980, υπήρξαν συμπάθειες προς την παλαιστινιακή υπόθεση και το Ιράν του Χομεϊνί σε ορισμένα αριστερά στρώματα, στο πλαίσιο τού «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου».

Παράλληλα ιστορικά παραδείγματα: από την Τεχεράνη του ’79 έως το Κάιρο

Αξίζει να συνοψίσουμε εν συντομία μερικές ιστορίες-ορόσημα που φωτίζουν τις παραπάνω σχέσεις:

  • Ιρανική Επανάσταση 1979: Ο Χομεϊνί, εξόριστος τότε στη Γαλλία με τη βοήθεια της εκεί αριστεράς, υποστηρίχθηκε από ένα ευρύ φάσμα (φιλελεύθερους, αριστερούς, ισλαμιστές) για να πέσει ο Σάχης. Ωστόσο, μόλις κατέλαβε την εξουσία, στράφηκε εναντίον των πρώην συμμάχων του. Ένας από τους στενότερους συνεργάτες του στο Παρίσι, ο Μπανισάντρ (ο οποίος έγινε και πρώτος πρόεδρος), χαρακτήρισε αργότερα τη συμπεριφορά του Χομεϊνί ως «προδοσία» των αρχών της επανάστασης, λέγοντας πως ο Αγιατολάχ αθέτησε όλες τις δεσμεύσεις περί δημοκρατίας και δικαιωμάτων και εγκαθίδρυσε δικτατορία των μουλάδων [66], [65]. Επίσης φέρεται να παραδέχθηκε ότι όσα έλεγε στη Γαλλία τα έλεγε επειδή τον συνέφερε, χωρίς να αισθάνεται δεσμευμένος από αυτά [65]. Το μάθημα: η προσωρινή «προοδευτική μάσκα» έπεσε μόλις εδραιώθηκε η εξουσία.
  • Αίγυπτος – Νάσερ: Ο Νάσερ, παρότι καταδίωξε αρχικά τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ταυτόχρονα υιοθέτησε σοβιετικές πρακτικές στην κρατική οργάνωση. Η Αδελφότητα, μετά την καταστολή, ριζοσπαστικοποιήθηκε περαιτέρω στο περιθώριο. Έτσι έχουμε ένα διπλό ρεύμα: το κοσμικό κράτος να σοβιετικοποιείται εν μέρει, και τους ισλαμιστές να μαθαίνουν από τον ένοπλο, μυστικό αγώνα (όπως τον διεξήγαγαν και οι κομμουνιστές). Ο αιγυπτιακός ισλαμισμός της εποχής πήρε τη μορφή ενός υπόκωφου «τζιχάντ με λενινιστική πειθαρχία» – χαρακτηριστικό που αργότερα κληροδότησε και σε οργανώσεις όπως η Αλ Κάιντα (οι θεωρητικοί της οποίας επηρεάστηκαν έντονα από τον Κουτμπ).
  • Παλαιστινιακό – OΑΠ και Χαμάς: Όπως ήδη αναλύθηκε, ο Γιάσερ Αραφάτ και η ΟΑΠ έχαιραν σοβιετικής στήριξης (χρήματα, όπλα, εκπαίδευση στελεχών στην Ανατολική Ευρώπη) [61], [62]. Αυτό διαμόρφωσε έναν επαγγελματισμό στην οργάνωση (Φατάχ) που θύμιζε πολύ έναν μαρξιστικό-λενινιστικό εθνικοαπελευθερωτικό στρατό. Στα τέλη του ’80, αναδύεται η Χαμάς, ένα ισλαμιστικό κίνημα ενάντια στο Ισραήλ, το οποίο όμως αντιγράφει αρκετές τακτικές του ΟΑΠ: οργανώνει κοινωνικές υπηρεσίες, συμμετέχει σε ένοπλη αντίσταση, αποκτά πολιτική πτέρυγα (κόμμα) – κάτι ανάλογο με το δίπολο Φατάχ/ΟΑΠ. Στη δεκαετία του ’90 βλέπουμε ότι παρόλο που ΟΑΠ και Χαμάς συγκρούονταν, επί του πρακτέου και οι δύο είχαν στρατούς, είχαν διαπραγματεύσεις (η ΟΑΠ με το Όσλο, η Χαμάς άτυπα μέσω τρίτων) και διατηρούσαν επαφές με περιφερειακές δυνάμεις (η ΟΑΠ με ΕΣΣΔ/Ρωσία, η Χαμάς με Ιράν/Κατάρ). Είναι ενδεικτικό ότι με τη πτώση της ΕΣΣΔ και την άνοδο του ισλαμισμού, οι παλαιστινιακές μαρξιστικές οργανώσεις (π.χ. η PFLP) εξασθένησαν, ενώ η Χαμάς γιγαντώθηκε ως το νέο «όχημα αντίστασης» [67]. Έτσι, η ιστορία έκανε έναν κύκλο: ο αγώνας που ξεκίνησε ως αριστερός/εθνικιστικός κατέληξε να συνεχίζεται ως θρησκευτικός, με τα οργανωτικά μέσα του αγώνα να περνούν από τη μία όχθη στην άλλη.

Συνολικά, αυτά τα παραδείγματα δείχνουν μια μεθοδολογική ώσμωση μεταξύ ριζοσπαστικών κινημάτων, ανεξαρτήτως ιδεολογίας. Μπορεί να ειπωθεί πως το πολιτικό Ισλάμ του 20ού αιώνα «σμιλεύτηκε» εν μέρει πάνω στα πρότυπα του επαναστατικού μαρξισμού: δανείστηκε την έννοια της αφοσιωμένης πρωτοπορίας, της υπόγειας οργάνωσης, της παγκοσμίου αφηγήσεως (ιερός πόλεμος εναντίον ενός παγκόσμιου εχθρού), ακόμα και της διεθνούς αλληλεγγύης (βλ. μαχητές τζιχάντ από πολλές χώρες, κατ’ αντιστοιχία των διεθνιστών μαχητών της αριστεράς). Από την άλλη πλευρά, ένα κομμάτι της άκρας αριστεράς επίσης άλλαξε: απομακρύνθηκε από τον παραδοσιακό προλεταριακό διεθνισμό και προσέγγισε ταυτότητες και θρησκείες ως νέα πεδία αγώνα, κάτι που εξυπηρέτησε μια άτυπη συμπόρευση με ισλαμικές δυνάμεις κατά του κοινού αντιπάλου.

Το πεδίο μάχης μεταφέρεται στην αντίληψη – Θωράκιση των δημοκρατιών

Όπως γίνεται σαφές, ο αγώνας πλέον μεταφέρεται από τον δρόμο στο μυαλό. Από τις σχολικές αίθουσες μέχρι τις συνεδριάσεις δημοτικών συμβουλίων, και από τα mainstream μέσα ενημέρωσης μέχρι τα κοινωνικά δίκτυα στα smartphone, το κρίσιμο πεδίο είναι αυτό της αντίληψης και της αφήγησης. Οι δημοκρατικές κοινωνίες βρίσκονται σε ένα είδος γνωστικού πολιορκητικού κλοιού: δέχονται επιρροές, προπαγάνδα και υπονομευτικές αφηγήσεις τόσο από εξτρεμιστικά κινήματα (ισλαμιστικά, ακροδεξιά, κ.ά.) όσο και από εχθρικά κράτη. Η άμυνα ενάντια σε αυτή την απειλή δεν μπορεί να περιοριστεί στην αστυνομία και τις μυστικές υπηρεσίες. Χρειάζεται ολιστική προσέγγιση:

  • Διαφάνεια στους θεσμούς και ιχνηλασιμότητα χρηματοδοτήσεων: Οι δυτικές δημοκρατίες οφείλουν να εντοπίζουν και να αποκαλύπτουν έγκαιρα τα «μαύρα» κεφάλαια ή τις ξένες χρηματοδοτήσεις που εισρέουν σε ΜΚΟ, εκπαιδευτικά ιδρύματα, θρησκευτικούς συλλόγους, κλπ. Σκάνδαλα όπως το Qatargate έδειξαν πόσο αναγκαίοι είναι αυστηρότεροι κανόνες διαφάνειας για την προφύλαξη των θεσμών από τη διαφθορά και την ξένη επιρροή [68], [69]. Πράγματι, μετά το Qatargate, η ΕΕ υιοθέτησε ένα πακέτο μέτρων για να θωρακίσει τη δημοκρατική διαδικασία, με αυστηρότερες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης οικονομικών συμφερόντων και ξένων επαφών των αξιωματούχων [69], [70]. Ανάλογα, το 2025. οι ΗΠΑ εξέδωσαν εκτελεστικό διάταγμα που απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια για ξένα κονδύλια σε πανεπιστήμια, αναγνωρίζοντας τον κίνδυνο εκμετάλλευσης της παιδείας από ξένα καθεστώτα [71].
  • Ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση και ψηφιακή παιδεία: Οι πολίτες πρέπει να θωρακιστούν γνωστικά απέναντι στη διασπορά ψευδών ειδήσεων και μίσους στο διαδίκτυο. Η καλλιέργεια κριτικής σκέψης, η εκμάθηση τρόπων επαλήθευσης των πηγών και η ευαισθητοποίηση γύρω από τα deepfake και τα bot είναι απαραίτητα στοιχεία της σύγχρονης παιδείας. Όπως τόνισε πρόσφατα ανάλυση, η ζημία που μπορεί να προκαλέσει η ψυχολογική χειραγώγηση είναι πραγματική – πρέπει να τη θεωρούμε ισοδύναμη με σωματική βλάβη, διότι μπορεί να οδηγήσει σε βίαιες πράξεις βασισμένες σε ψευδείς πεποιθήσεις [42]. Η νομική συζήτηση διεθνώς έχει ήδη ανοίξει: μπορεί μια εκστρατεία παραπληροφόρησης να θεωρηθεί «ένοπλη επίθεση» σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο; Μέχρι να απαντηθούν οριστικά τέτοια ερωτήματα, οι δημοκρατίες οφείλουν να επενδύσουν στην ανθεκτικότητα των κοινωνιών τους, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη σε αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης και θωρακίζοντας τον δημόσιο λόγο από την κρυφή χειραγώγηση.
  • Σεβασμός και προστασία των δικαιωμάτων που θωρακίζουν την ελευθερία σκέψης: Διεθνείς συμβάσεις κατοχυρώνουν την ελευθερία της σκέψης, της έκφρασης και απαγορεύουν την πολεμοχαρή προπαγάνδα. Η αυστηρή τήρηση αυτών των πλαισίων και η επικαιροποίησή τους στην εποχή του κυβερνοπολέμου είναι καθοριστική [72]. Παράλληλα, όμως, τα κράτη πρέπει να ισορροπήσουν την ασφάλεια με την ελευθερία: να λαμβάνουν μέτρα κατά της υποκίνησης μίσους και της ξένης ανάμιξης, χωρίς να διολισθαίνουν σε λογοκρισία ή δίωξη της ειρηνικής διαφωνίας.

Συμπερασματικά, η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα μια πολύπλευρη πρόκληση: έναν ακήρυχτο γνωστικό πόλεμο όπου αντί για τείχη και στρατούς, αντιπαλεύονται αφηγήματα, ιδέες και η ίδια η αντίληψη της πραγματικότητας. Από τις επιδιώξεις της Μουσουλμανικής Αδελφότητας να αποκτήσει θεσμική επιρροή, μέχρι την εργαλειοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη σπορά διχόνοιας, γίνεται σαφές ότι η διαφύλαξη του «ευρωπαϊκού μυαλού» είναι υψίστης σημασίας. Η ενίσχυση της θεσμικής διαφάνειας, η διακομματική επαγρύπνηση έναντι των εξωτερικών παρεμβάσεων (όπως δείχνει και η κινητικότητα στο αμερικανικό Κογκρέσο [73]), και η καλλιέργεια μιας εγγράμματης, ενημερωμένης κοινωνίας αποτελούν τις καλύτερες ασπίδες. Οι δημοκρατίες θα πρέπει να πρωτοστατήσουν στην προστασία της αλήθειας στον δημόσιο χώρο – διότι όπως μας θυμίζει η ιστορία, οι πόλεμοι κερδίζονται ή χάνονται πρωτίστως στο μυαλό και στην καρδιά των ανθρώπων.

Πηγές: Τα δεδομένα και τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν τεκμηριώνονται από επίσημες εκθέσεις, έγκυρα δημοσιογραφικά δίκτυα και έρευνες. Ενδεικτικά αναφέρθηκαν: η διαρροή της γαλλικής κρατικής έκθεσης για τη ΜΑ [11], [12], δημοσιεύματα του Reuters [74], [49], του Guardian [27], του Al Jazeera [52], [48], αναλύσεις του NATO [3], ακαδημαϊκές μελέτες για τον γνωστικό πόλεμο [1], καθώς και ιστορικές πηγές για τη δράση των σοβιετικών υπηρεσιών και των ισλαμιστικών κινημάτων [61], [60]. Οι παραπομπές στις αγκύλες παραπέμπουν στα αντίστοιχα αποσπάσματα. Είναι φανερό ότι η θωράκιση της Ευρώπης απέναντι σε αυτό το είδος «πολιορκίας» απαιτεί επίγνωση, διαρκή έλεγχο των ευάλωτων σημείων και προσαρμογή των δημοκρατικών θεσμών στα νέα δεδομένα. Οι μάχες του 21ου αιώνα μπορεί να δίνονται στα σκιώδη πεδία της πληροφορίας – όμως η έκβασή τους θα κρίνει την ελευθερία και την συνοχή των κοινωνιών μας. [1], [73]

[1] [42] [72] What Is Cognitive Warfare and Why Does It Matter for You?

https://greatergood.berkeley.edu/article/item/what_is_cognitive_warfare_and_why_does_it_matter_for_you

[2] [3] Cognitive Warfare – NATO’s ACT

https://www.act.nato.int/activities/cognitive-warfare/

[4] How the Muslim Brotherhood Is Capturing Europe

https://www.thefp.com/p/how-the-muslim-brotherhood-is-capturing

[5] [13] [14] [15] [18] [19] [20] [21] [22] [23] TRENDS Research & Advisory – The Muslim Brotherhood in France: Structures, Influence, and State Response

https://trendsresearch.org/insight/the-muslim-brotherhood-in-france-structures-influence-and-state-response/?srsltid=AfmBOop-_dHvp-lwxomrAP5hULG4hCWjEtlbAjr1tF8K48sXsfclI7Xs

[6] [11] [12] Explainer: the French government’s Muslim Brotherhood report – Hyphen

https://hyphenonline.com/2025/06/04/muslim-brotherhood-france-government-report-explainer/

[7] [8] Parents face court after refusing to let son go on school trip to mosque | The Independent | The Independent

https://www.independent.co.uk/news/world/europe/parents-face-court-after-refusing-let-son-go-school-trip-mosque-a7385451.html

[9] [10] Parents ban kids going on school visit to Exeter mosque due to ‘terror fears’ | Religious studies and theology | The Guardian

https://www.theguardian.com/education/2015/apr/30/exeter-mosque-parents-ban-children-school-visit

[16] [17] extremism.gwu.edu

https://extremism.gwu.edu/sites/g/files/zaxdzs5746/files/2023-09/verbatim-final_0.pdf

[24] [25] [26] Foundations of Geopolitics – Wikipedia

https://en.wikipedia.org/wiki/Foundations_of_Geopolitics

[27] [28] Germany hits back after Turkish PM tells immigrants to resist assimilation | Germany | The Guardian

https://www.theguardian.com/world/2011/feb/28/turkish-pm-addresses-immigrants-germany

[29] [30] [31] [32] [68] [69] [70] The European Parliament is still learning its lesson from corruption scandals – Atlantic Council

https://www.atlanticcouncil.org/blogs/new-atlanticist/the-european-parliament-is-still-learning-its-lesson-from-corruption-scandals/

[33] [34] [35] Muzaffarnagar riots: fake video spreads hate on social media | Latest News India – Hindustan Times

https://www.hindustantimes.com/india/muzaffarnagar-riots-fake-video-spreads-hate-on-social-media/story-WEOKBAcCOQcRb7X9Wb28qL.html

[36] [37] [38] [39] [40] [41] Digital Aftershocks: Deepfakes in the Wake of the Pahalgam Attack in Kashmir – GNET

https://gnet-research.org/2025/08/18/digital-aftershocks-deepfakes-in-the-wake-of-the-pahalgam-attack-in-kashmir/

[43] [45] The Rt Hon Shabana Mahmood MP – GOV.UK

https://www.gov.uk/government/people/shabana-mahmood

[44] [46] [47] What are the priorities for the new home secretary, Shabana Mahmood? | Shabana Mahmood | The Guardian

https://www.theguardian.com/politics/2025/sep/06/what-are-the-priorities-for-the-new-home-secretary-shabana-mahmood

[48] [49] [50] [51] [52] [53] Spain PM Sanchez imposes arms embargo on Israel to ‘stop Gaza genocide’ | Israel-Palestine conflict News | Al Jazeera

https://www.aljazeera.com/news/2025/9/8/spain-imposes-total-arms-embargo-on-israel-to-stop-genocide-in

[54] [PDF] (U) Foreign Terrorist Organizations’ Official Media Arms and Violent …

https://www.dhs.gov/sites/default/files/publications/15-271-IA%20-%20Media%20Arms%20-%20Maniglia_update_v11_accessible.pdf

[55] [56] [57] [58] [59] [73] Sen. Cruz Introduces the Muslim Brotherhood Terrorist Designation Act | Senator Ted Cruz

https://www.cruz.senate.gov/newsroom/in-the-news/sen-cruz-introduces-the-muslim-brotherhood-terrorist-designation-act

[60] Sayyid Qutb – Wikipedia

https://en.wikipedia.org/wiki/Sayyid_Qutb

[61] [62] [67] Palestine–Russia relations – Wikipedia

https://en.wikipedia.org/wiki/Palestine%E2%80%93Russia_relations

[63] [64] [65] [66] Iran’s first president says Khomeini betrayed 1979 Islamic revolution | Reuters

https://www.reuters.com/article/world/irans-first-president-says-khomeini-betrayed-1979-islamic-revolution-idUSKCN1PT1IQ/

[71] Transparency Regarding Foreign Influence at American Universities

https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/04/transparency-regarding-foreign-influence-at-american-universities/

[74] Government-commissioned report says Muslim Brotherhood posing threat to French unity | Reuters

https://www.reuters.com/world/government-commissioned-report-says-muslim-brotherhood-posing-threat-french-2025-05-21/

Στην Αθήνα ο Αμερικανός «τσάρος» της ενέργειας – Στο τραπέζι η διατλαντική συνεργασία για το LNG

Από

Ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ – ο άνθρωπος που στον Λευκό Οίκο έχει αναλάβει τον ρόλο του «τσάρου» της ενέργειας – βρίσκεται στην Αθήνα για επαφές με την κυβέρνηση και φορείς της αγοράς.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, στην ατζέντα δεσπόζουν οι ροές αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, η αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών και η ναυπηγική/ναυτιλιακή συνεργασία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και επίσκεψη στα Ναυπηγεία Ελευσίνας.

Γιατί τώρα: το πλαίσιο ΗΠΑ-ΕΕ

Η επίσκεψη εντάσσεται στη νέα πολιτική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ, με πρόθεση για αυξημένες προμήθειες αμερικανικών καυσίμων (μεταξύ αυτών LNG) και επενδύσεις έως το τέλος του 2028 – εκτιμώμενη αξία περί τα 750 δισ. δολάρια.

Παράλληλα, η Ευρώπη, αναζητώντας μόνιμη θωράκιση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, στρέφεται σε πολυετείς συμβάσεις.

Κορυφαίοι παίκτες της αγοράς βλέπουν την ΕΕ να «κλειδώνει» όλο και περισσότερες μακροχρόνιες συμφωνίες για αμερικανικό LNG, με τις ΗΠΑ να καλύπτουν ήδη περίπου το 55% των εισαγωγών LNG της Ευρώπης.

Η Ελλάδα ως πύλη του LNG στη ΝΑ Ευρώπη

Η χώρα μας λειτουργεί ως «ενεργειακή γέφυρα» χάρη σε δύο βασικούς πυλώνες:

  • FSRU Αλεξανδρούπολης:

    Σε πλήρη εμπορική λειτουργία, με δυναμικότητα επαναεριοποίησης έως 5,5 δισ. κ.μ. τον χρόνο και σχεδόν πλήρη δέσμευση χωρητικότητας έως το 2030.

    Το έργο τροφοδοτεί οκτώ αγορές της περιοχής και ήδη προσελκύει αμερικανικούς όγκους, μετά τη συμφωνία πενταετίας της Venture Global για επαναεριοποίηση έως 1 εκατ. τόνων ετησίως.

  • Ρεβυθούσα (DESFA):

    Το τερματικό της Αττικής συνεχίζει να λειτουργεί ως «ανάσα» ασφάλειας εφοδιασμού, με τις δημοπρασίες για θέσεις εκφόρτωσης και δυναμικότητα επαναεριοποίησης να καταγράφουν ισχυρή ζήτηση για την περίοδο 2025-2030.

Παράλληλα, στον κάθετο διάδρομο προς τα Βαλκάνια, ο διασυνδετήριος αγωγός IGB προχωρά σε έργα για αύξηση της δυναμικότητας από 3 σε 5 δισ. κ.μ./έτος, εξέλιξη-κλειδί για να «ανεβαίνουν» μεγαλύτεροι όγκοι LNG από την Ελλάδα προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και πέρα.

Τι επιδιώκει η αμερικανική πλευρά

Η Ουάσιγκτον, με σημείο αναφοράς την πολιτική ΕΕ-ΗΠΑ για την ενέργεια, στοχεύει σε:

  1. Σταθερές ροές LNG με πολυετείς συμβάσεις στην ΕΕ

  2. Βαθύτερη διασύνδεση με υποδομές-κόμβους (όπως ελληνικά FSRU/τερματικά)

  3. Συνεργασίες σε ναυπηγεία/ναυτιλία για την εφοδιαστική αλυσίδα LNG (δεξαμενόπλοια, υποστήριξη, επισκευές)

Τα σημεία αυτά αναδεικνύονται και από το πρόγραμμα της επίσκεψης στην Αθήνα.

Πόσο ωφελείται η Ελλάδα

  • Ρόλος hub: Με Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη και μελλοντικές επεκτάσεις δικτύων, η Ελλάδα αυξάνει τον περιφερειακό της ρόλο, άρα και τα έσοδα από μεταφορά/υπηρεσίες.

  • Ναυπηγεία & υπηρεσίες: Ενδεχόμενη ελληνοαμερικανική σύγκλιση σε Ελευσίνα και αλλού δημιουργεί προοπτικές για δουλειές υψηλής προστιθέμενης αξίας στη ναυπηγική αλυσίδα του LNG.

  • Επενδύσεις & ασφάλεια: Η διεύρυνση των πηγών τροφοδοσίας και των «εξόδων» προς τα βόρεια συντελεί σε σταθερότερες τιμές και μεγαλύτερη ασφάλεια για τη χώρα και την περιοχή.

Οι επαφές και το πολιτικό σήμα

Ο Μπέργκαμ είχε ήδη ανοίξει δίαυλο με την Αθήνα τους προηγούμενους μήνες (συναντήσεις με τον  Έλληνα υπουργό Ενέργειας, Σταύρο Ν. Παπασταύρου, στις ΗΠΑ), προετοιμάζοντας το έδαφος για αναβαθμισμένο πλαίσιο συνεργασίας.

Το μήνυμα από την επίσκεψη είναι διπλό:

  • επιβεβαίωση της στρατηγικής σχέσης Αθήνας-Ουάσινγκτον στην ενέργεια,

  • «δέσιμο» της Ελλάδας με τον νέο κύκλο μακροχρόνιων συμφωνιών LNG που προκρίνει η Ευρώπη.

Με μια ματιά – οι αριθμοί

  • 750 δισ. μέχρι το 2028: εκτιμώμενη «ομπρέλα» προμηθειών/επενδύσεων ΕΕ-ΗΠΑ

  • 55%: μερίδιο των ΗΠΑ στις εισαγωγές LNG της Ευρώπης

  • 5,5 δισ. κ.μ./έτος: δυναμικότητα FSRU Αλεξανδρούπολης (σχεδόν πλήρης δέσμευση έως το 2030)

  • Ρεβυθούσα: υψηλή δέσμευση θέσεων/δυναμικότητας για 2025-2030

  • IGB: πορεία επέκτασης στα 5 δισ. κ.μ./έτος

Τι πρέπει να γνωρίζετε για το ισραηλινό χτύπημα που στόχευσε ηγετικά στελέχη της Χαμάς στο Κατάρ

Από

Ο ισραηλινός στρατός εξαπέλυσε αιφνιδιαστικό πλήγμα στην Ντόχα του Κατάρ, με σκοπό να εξουδετερώσει αρκετούς πολιτικούς ηγέτες της Χαμάς.

Το Κατάρ έχει διαδραματίσει τον ρόλο μεσολαβητή καθ’ όλη τη διάρκεια της συνεχιζόμενης σύγκρουσης Ισραήλ-Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε τη στιγμή που ηγετικά στελέχη της Χαμάς – διεθνώς χαρακτηρισμένης ως τρομοκρατικής οργάνωσης – εξέταζαν την τελευταία πρόταση των ΗΠΑ για την απελευθέρωση ομήρων που η οργάνωση κρατά από τις 7 Οκτωβρίου 2023 και για τον τερματισμό σχεδόν δύο ετών πολέμου στη Γάζα.

Στελέχη της Χαμάς σκοτώθηκαν στην Ντόχα

«Εδώ και χρόνια, τα μέλη αυτά της ηγεσίας της Χαμάς καθοδηγούν τις επιχειρήσεις της τρομοκρατικής οργάνωσης, είναι άμεσα υπεύθυνα για τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου και έχουν οργανώσει και διαχειριστεί τον πόλεμο κατά του Κράτους του Ισραήλ», ανέφερε ο ισραηλινός στρατός σε ανακοίνωσή του την Τρίτη.

Λίγο μετά την επίθεση, η Χαμάς ανακοίνωσε ότι πέντε μέλη της σκοτώθηκαν, κατονομάζοντας τους: Τζιχάντ Λάμπαντ, Χαμμάμ αλ Χάγια, Αμπντουλάχ Αμπντούλ Γουαχίντ, Μοάμεν Χασούνα και Άχμεντ Αλ-Μαμλούκ. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, σκοτώθηκε επίσης ένα μέλος της υπηρεσίας ασφαλείας του Κατάρ, ο δεκανέας Μπαντρ αλ Χαμίντι.

Η Epoch Times δεν μπόρεσε να επαληθεύσει ανεξάρτητα τις απώλειες.

Για χρόνια, η Χαμάς διατηρούσε γραφείο στην Ντόχα, τοποθετώντας μέρος της πολιτικής της ηγεσίας εκτός Γάζας.

Τραμπ: Απόφαση του Νετανιάχου το χτύπημα στο Κατάρ

Κατά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, η Χαμάς και άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις σκότωσαν περίπου 1.200 ανθρώπους, κυρίως αμάχους, και απήγαγαν 251, εκ των οποίων οι περισσότεροι έχουν απελευθερωθεί, ενώ από τους εναπομείναντες πενήντα, οι είκοσι θεωρούνται ακόμη ζωντανοί.

Ενώ οι ένοπλοι της Χαμάς συνεχίζουν να μάχονται στη Γάζα και να μετακινούν τους ομήρους σε μυστικές τοποθεσίες, οι διαπραγματευτές της οργάνωσης στην Ντόχα προσπαθούν να τους ανταλλάξουν με εκατοντάδες Παλαιστινίους που κρατούνται από το Ισραήλ, ζητώντας παράλληλα παύση πυρός, αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και περισσότερη ανθρωπιστική βοήθεια.

Η κυβέρνηση του Κατάρ, που δεν έχει χαρακτηρίσει τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, επιτρέπει την παρουσία της στην Ντόχα και μεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις. Μαζί με την Αίγυπτο και τις ΗΠΑ, αποτελεί έναν από τους τρεις βασικούς μεσολαβητές.

ΗΠΑ: Προειδοποίηση αλλά μονόπλευρη ενέργεια

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η απόφαση για το χτύπημα στην Ντόχα ήταν αποκλειστικά του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.

«Η μονομερής βομβιστική ενέργεια το Κατάρ, ένα κυρίαρχο κράτος και στενό σύμμαχο των ΗΠΑ, που εργάζεται σκληρά και με κίνδυνο για να μεσολαβήσει στην ειρήνη, δεν εξυπηρετεί ούτε το Ισραήλ ούτε την Αμερική», έγραψε.

Ο Νετανιάχου απάντησε με δική του δήλωση: «Το Ισραήλ ξεκίνησε την επιχείρηση, το Ισραήλ την εκτέλεσε και το Ισραήλ αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη».

Ο Τραμπ προσέθεσε ότι μόλις έλαβε ειδοποίηση για την επίθεση, έστειλε τον ειδικό απεσταλμένο Στηβ Γουίτκοφ να ενημερώσει το Κατάρ, αλλά ήταν ήδη αργά. Διαβεβαίωσε ωστόσο την ηγεσία του Κατάρ ότι κάτι τέτοιο δεν θα ξανασυμβεί.

Επιπτώσεις στις διαπραγματεύσεις

Η επίθεση σημειώθηκε αμέσως μετά την παρουσίαση της τελευταίας αμερικανικής πρότασης για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ο Τραμπ είχε δηλώσει στις 7 Σεπτεμβρίου ότι το Ισραήλ αποδέχθηκε τους όρους του και πως τώρα ήταν η σειρά της Χαμάς. «Αυτή είναι η τελευταία μου προειδοποίηση», τόνισε.

Η Χαμάς, ωστόσο, μετά την επίθεση, δήλωσε ότι ο Νετανιάχου «δεν θέλει καμία συμφωνία».

Το Κατάρ καταδίκασε επίσημα την επίθεση ως «κραυγαλέα παραβίαση του διεθνούς δικαίου και σοβαρή απειλή για την ασφάλεια των πολιτών και των κατοίκων».

Διεθνείς αντιδράσεις

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας χαρακτήρισε την ενέργεια «πράξη βίαιης ισραηλινής επιθετικότητας». Ο βασιλιάς Αμπντάλα Β΄ της Ιορδανίας εξέφρασε την αλληλεγγύη του στο Κατάρ.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϋ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν καταδίκασαν επίσης την επίθεση. «Τα σημερινά ισραηλινά πλήγματα στο Κατάρ είναι απαράδεκτα, όποιος κι αν είναι ο λόγος», δήλωσε ο Μακρόν.

Ο Κάρνεϋ προειδοποίησε ότι τέτοιες ενέργειες κινδυνεύουν να μετατρέψουν τον πόλεμο της Γάζας σε περιφερειακή σύγκρουση και υπονομεύουν τις προσπάθειες για την απελευθέρωση των ομήρων.

Αντιδράσεις στις ΗΠΑ

Οι αντιδράσεις των Αμερικανών βουλευτών ήταν μικτές.

Ο γερουσιαστής Τζέημς Λάνγκφορντ (Ρεπουμπλικανός, Οκλαχόμα) δήλωσε ότι το Ισραήλ είναι αποφασισμένο να κυνηγήσει τους ηγέτες της Χαμάς όπου κι αν βρίσκονται.

Ο γερουσιαστής Μαρκ Κέλλυ (Δημοκρατικός, Αριζόνα) σημείωσε ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στους διαπραγματευτές και στους μαχητές της Χαμάς, χαρακτηρίζοντας το πλήγμα στο Κατάρ «ιδιαίτερα επιθετικό».

Η βουλευτής Ρασίντα Τλάιμπ (Δημοκρατική, Μίσιγκαν), παλαιστινιακής καταγωγής, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι «προσπαθεί να δολοφονήσει διαπραγματευτές για την εκεχειρία».

Ο βουλευτής Μπράιαν Μαστ (Ρεπουμπλικανός, Φλόριντα), πρώην στρατιωτικός των ΗΠΑ και εθελοντής στον ισραηλινό στρατό, δήλωσε: «Τα νέα για οποιονδήποτε νεκρό της Χαμάς είναι καλά, ακόμη κι αν κρύβεται πίσω από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων».