Παρασκευή, 08 Μαΐ, 2026

Σύγκρουση για τη στρατιωτική ΤΝ: Εκτός η Anthropic — Πράσινο φως σε OpenAI

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 27 Φεβρουαρίου, μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, ότι διέταξε όλες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να παύσουν κάθε χρήση τεχνολογίας που αναπτύσσει η εταιρεία Anthropic. Παράλληλα, την ίδια ημέρα, ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, γνωστοποίησε ότι η εταιρεία του κατέληξε σε συμφωνία με το υπουργείο Πολέμου των Ηνωμένων Πολιτειών για την ανάπτυξη των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) της στα διαβαθμισμένα δίκτυα του Πενταγώνου.

Της απόφασης Τραμπ είχαν προηγηθεί διαπραγματεύσεις μεταξύ της Anthropic και του υπουργού Πολέμου Πητ Χέγκσεθ, ο οποίος γνωστοποίησε με ανακοίνωσή του την Παρασκευή, μετά την παρέμβαση του προέδρου, ότι έδωσε εντολή στο υπουργείο Πολέμου να χαρακτηρίσει την Anthropic κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα και την εθνική ασφάλεια. Η εταιρεία γνωστοποίησε ότι θα προσβάλει δικαστικά τον χαρακτηρισμό περί κινδύνου για την εφοδιαστική αλυσίδα, υποστηρίζοντας ότι ενήργησε καλή τη πίστει στις διαπραγματεύσεις και ότι στηρίζει κάθε νόμιμη χρήση της ΤΝ για την εθνική ασφάλεια, πλην της μαζικής εγχώριας επιτήρησης και των πλήρως αυτόνομων όπλων.

Το Πεντάγωνο είχε ζητήσει από την Anthropic, η οποία κατασκευάζει το σύστημα συνομιλιακής ΤΝ Claude, να επιτρέψει ευρύτερη χρήση των μοντέλων της από τον αμερικανικό στρατό, θέτοντας ως προθεσμία την Παρασκευή 27/2 στις 17:00 για αποδοχή των όρων. Ωστόσο, η ανακοίνωση του Τραμπ έγινε περίπου μία ώρα πριν τη λήξη της προθεσμίας.

Σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε την Πέμπτη 26/2 ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, είχε δηλώσει ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί το αίτημα του Πενταγώνου, επισημαίνοντας ότι στη συμφωνία υπήρχαν δύο «κόκκινες γραμμές»: η μαζική εγχώρια επιτήρηση, η οποία υπονομεύει το Σύνταγμα, και τα πλήρως αυτόνομα όπλα, τα οποία δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια με τα σημερινά συστήματα ΤΝ. Τόνισε επίσης ότι η εταιρεία δεν θα παρείχε εν γνώσει της προϊόν που θα έθετε σε κίνδυνο Αμερικανούς στρατιώτες και αμάχους. Ο Χέγκσεθ είχε προειδοποιήσει ότι εάν η Anthropic δεν συμφωνούσε, το υπουργείο θα την χαρακτήριζε κίνδυνο για την εφοδιαστική αλυσίδα ή θα επικαλούνταν τον Defense Production Act, νόμο της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που παρέχει στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση ευρείες εξουσίες επί ιδιωτικών εταιρειών ώστε να συμμορφώνονται με ανάγκες εθνικής άμυνας.

Ο Χέγκσεθ κατηγόρησε την Anthropic ότι επιχείρησε να αποκτήσει εξουσία βέτο επί επιχειρησιακών αποφάσεων των Ενόπλων Δυνάμεων, χαρακτηρίζοντας τη στάση της επίδειξη αλαζονείας και προδοσίας και παράδειγμα προς αποφυγή. Τόνισε ότι η θέση του Πενταγώνου δεν μεταβλήθηκε ποτέ και ότι το υπουργείο Πολέμου πρέπει να έχει πλήρη και απεριόριστη πρόσβαση στα μοντέλα της εταιρείας για κάθε νόμιμο σκοπό υπεράσπισης της Δημοκρατίας. Δήλωσε ακόμη ότι η στάση της Anthropic είναι θεμελιωδώς ασύμβατη με τις αμερικανικές αρχές και ότι η σχέση της με τις Ένοπλες Δυνάμεις και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση έχει αλλάξει μόνιμα. Κανένας εργολάβος, προμηθευτής ή συνεργάτης του αμερικανικού στρατού δεν επιτρέπεται εφ’ εξής να διεξάγει εμπορική δραστηριότητα με την εταιρεία, δήλωσε.

Σε ανάρτησή του, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιτρέψουν σε μια ριζοσπαστική αριστερή, «αφυπνισμένη» εταιρεία να υπαγορεύει τον τρόπο με τον οποίο ο αμερικανικός στρατός πολεμά και κερδίζει πολέμους, προσθέτοντας ότι οι υπεύθυνοι της Anthropic έκαναν ένα καταστροφικό λάθος επιχειρώντας να ασκήσουν πίεση στο υπουργείο Πολέμου. Κατηγόρησε επίσης την εταιρεία ότι, προσπαθώντας να επιβάλει τους όρους της στο υπουργείο, έθεσε σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποφύγουν κάθε συνεργασία, προβλέποντας περίοδο σταδιακής απεμπλοκής έξι μηνών για υπηρεσίες όπως το υπουργείο Πολέμου. Προειδοποίησε ακόμη ότι αν δεν συμμορφωθεί, η εταιρεία θα αντιμετωπίσει αστικές και ποινικές συνέπειες.

Ο Αμοντέι είχε επισημάνει ότι η τεχνολογία της Anthropic είναι εκτεταμένα εγκατεστημένη σε πολλαπλές υπηρεσίες της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Η εταιρεία είχε δεσμευθεί να διασφαλίσει ομαλή μετάβαση σε άλλον πάροχο, ώστε να μην προκληθεί διατάραξη στρατιωτικών επιχειρήσεων, σε περίπτωση που η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσιζε να σταματήσει τη συνεργασία μαζί της. Ο Χέγκσεθ επιβεβαίωσε ότι η εταιρεία θα συνδράμει ώστε να γίνει απρόσκοπτα η μετάβαση προς μια πιο πατριωτική υπηρεσία.

Από την πλευρά του, ο Σαμ Άλτμαν ανακοίνωσε ότι η OpenAI κατέληξε σε συμφωνία με το υπουργείο Πολέμου για την ανάπτυξη των δικών της μοντέλων ΤΝ στα διαβαθμισμένα δίκτυα του Πενταγώνου. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανέφερε ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις, το Πεντάγωνο επέδειξε βαθύ σεβασμό στην ασφάλεια και επιθυμία συνεργασίας για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος. Διευκρίνισε ότι δύο από τις σημαντικότερες αρχές ασφάλειας της OpenAI είναι η απαγόρευση της μαζικής εγχώριας επιτήρησης και η διατήρηση της ανθρώπινης ευθύνης για τη χρήση βίας, συμπεριλαμβανομένων των αυτόνομων οπλικών συστημάτων, σημειώνοντας ότι το υπουργείο Πολέμου συμφωνεί με τις αρχές αυτές, τις αποτυπώνει στη νομοθεσία και την πολιτική του και ότι ενσωματώθηκαν στη συμφωνία. Επεσήμανε ότι η εταιρεία θα αναπτύξει τεχνικές δικλίδες ασφαλείας, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα μοντέλα της λειτουργούν όπως πρέπει, κάτι που επιθυμεί και το υπουργείο.

Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, στο  Snowflake Summit 2025. Σαν Φρανσίσκο, 2 Ιουνίου 2025. (Justin Sullivan/Getty Images)

 

Οργανώσεις για την ασφάλεια της ΤΝ κάλεσαν το Κογκρέσο να διερευνήσει το τελεσίγραφο που δόθηκε νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα στην Anthropic, εκφράζοντας ανησυχίες για ενδεχόμενες παραβιάσεις ατομικών δικαιωμάτων και ζητώντας εποπτεία των ενεργειών του υπουργείου Πολέμου, καθώς και κατάθεση του Χέγκσεθ για τον τρόπο χρήσης των συστημάτων ΤΝ. Ο διευθύνων σύμβουλος της The Alliance for Secure AI, Μπρένταν Στάινχαουζερ, δήλωσε ότι ο αμερικανικός λαός έχει δικαίωμα να γνωρίζει, μέσω δημόσιων διαδικασιών, εάν τα δικαιώματά του κινδυνεύουν να παραβιαστούν.

Στη διαμάχη παρενέβησαν και ορισμένοι Δημοκρατικοί γερουσιαστές. Ο Ραφαήλ Γουόρνοκ (D-Ga.) χαρακτήρισε τον Χέγκσεθ απειλή για την ασφάλεια και υποστήριξε ότι πρέπει να απομακρυνθεί άμεσα από τη θέση του. Ο Μαρκ Κέλλυ (D-Ariz.) δήλωσε ότι η απομάκρυνση της Anthropic από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση καθιστά τη χώρα λιγότερο ασφαλή, ενώ ο Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ (D-Conn.) χαρακτήρισε το τελεσίγραφο βαθιά ανησυχητικό και ζήτησε τη διεξαγωγή ακροάσεων.

Ούτε το υπουργείο Πολέμου ούτε η Anthropic ανταποκρίθηκαν σε αίτημα για σχόλιο έως την ώρα της δημοσίευσης.

Πολωνία: Κατατίθεται νομοσχέδιο για την απαγόρευση των social media σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών

Η Πολωνία προστέθηκε πρόσφατα στη λίστα των χωρών που σχεδιάζουν να περιορίσουν την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακολουθώντας το παράδειγμα της Αυστραλίας, όπου από τον Δεκέμβριο του 2023 τέθηκε σε ισχύ η πανεθνική απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών.

Το μεγαλύτερο κόμμα του κυβερνητικού συνασπισμού της Πολωνίας καταρτίζει νομοσχέδιο που θα απαγορεύει στα παιδιά κάτω των 15 ετών τη χρήση αυτών των πλατφορμών και θα υποχρεώνει τις τεχνολογικές εταιρείες να επαληθεύουν την ηλικία των χρηστών.

Η υπουργός Παιδείας Μπάρμπαρα Νοβάκα παρουσίασε τα σχέδια της κυβέρνησης στις 27 Φεβρουαρίου, δηλώνοντας: «Χρειάζεται να περιορίσουμε την πρόσβαση των παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, πρέπει να ασχοληθούμε με την ψυχική υγεία και να ενημερώσουμε τα παιδιά, τους γονείς και ολόκληρη την πολωνική κοινωνία για τους κινδύνους που εγκυμονούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».

Το εν λόγω νομοσχέδιο προβλέπει πρόστιμα που φθάνουν έως και το 6% του τζίρου των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης, εφόσον οι υπηρεσίες τους παραμένουν προσβάσιμες σε κάτω των 15 ετών.

Στις 10 Δεκεμβρίου, η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που επέβαλε εθνικούς περιορισμούς για τους ανήλικους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απαγορεύοντας την πρόσβαση σε δεκάδες πλατφόρμες για όσους είναι κάτω των 16 ετών.

Οι ρυθμίσεις αυτές τέθηκαν σε εφαρμογή λόγω ανησυχιών για την ψυχική υγεία, τους κινδύνους στο διαδίκτυο και τον εθισμό στις οθόνες που αντιμετωπίζουν τα αυστραλιανά παιδιά. Η Πολωνία γίνεται το νεότερο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εξετάζει αντίστοιχη απαγόρευση ή αυστηρούς περιορισμούς, με αρκετά ακόμη κράτη-μέλη να εκφράζουν την ανησυχία τους για την ευάλωτη ψυχική υγεία των παιδιών.

Στη Γαλλία, εξελίσσεται νομοθετική πρωτοβουλία που στοχεύει στην απαγόρευση της πρόσβασης σε παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ η Δανία και η Σλοβενία εξετάζουν επίσης απαγορεύσεις για τους κάτω των 15.

Στην Ισπανία, προωθείται απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τους κάτω των 16, κατ’ αντιστοιχία με την Αυστραλία. Αντίθετα, η Πορτογαλία προσανατολίζεται στην καθιέρωση ρητής γονικής συγκατάθεσης για την πρόσβαση παιδιών ηλικίας 13 έως 16 ετών, αντί γενικής απαγόρευσης.

Παρόμοιες κινήσεις γίνονται παγκοσμίως, όπως η απόφαση της Μαλαισίας, που ανακοίνωσε για φέτος την απαγόρευση δημιουργίας λογαριασμών σε παιδιά κάτω των 16 ετών.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε νωρίτερα μέσα στον μήνα σειρά προτάσεων για την προστασία των νέων από τον εθισμό στα κοινωνικά δίκτυα, μεταξύ αυτών και την απαγόρευση για τους κάτω των 16, η οποία θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, ορισμένα μέτρα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό των διαδικτυακών απειλών έχουν προκαλέσει εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, έδρα πολλών μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας, σε ζητήματα ελευθερίας του λόγου και υπερβολής στη ρύθμιση.

Οργανώσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας και της ελευθερίας του λόγου, όπως η βρετανική Open Rights Group, εκφράζουν τον προβληματισμό τους, υποστηρίζοντας ότι η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους κάτω των 16 δεν δίνει αποτελεσματική απάντηση στους διαδικτυακούς κινδύνους.

Εκπρόσωπος της οργάνωσης, ο Τζέιμς Μπέικερ, δήλωσε: «Η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο δεν θα πρέπει να συνεπάγεται την εγκατάσταση μιας υποδομής παρακολούθησης για όλους. Χρειαζόμαστε ρυθμίσεις που θα επαναφέρουν τον έλεγχο στον χρήστη και όχι πολιτικές που αναγκάζουν τους πολίτες να ανταλλάσσουν την ιδιωτικότητα και τη φωνή τους με την πρόσβαση στη σύγχρονη ζωή».

Με τη συμβολή της Ρέιτσελ Ρόμπερτς

Με πληροφορίες από το Reuters

Μπιλ Κλίντον: «Δεν είχα ιδέα για τα εγκλήματα του Έπσταϊν»

Στις 27 Φεβρουαρίου, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον, κατέθεσε ενώπιον ομοσπονδιακών βουλευτών ότι δεν γνώριζε για τα αδικήματα που διέπραξε ο εκλιπών Τζέφρυ Έπσταϊν, ο οποίος καταδικάστηκε για σεξουαλικά εγκλήματα. 

«Δεν είχα ιδέα για τα εγκλήματα του Έπσταϊν. […] Η σύντομη γνωριμία μου με τον Έπσταϊν έληξε χρόνια προτού αποκαλυφθούν τα εγκλήματά του και κατά τη διάρκεια των περιορισμένων μας επαφών ποτέ δεν αντιλήφθηκα τίποτα σχετικά με το τι πραγματικά συνέβαινε», ανέφερε στην κατάθεσή του στην Επιτροπή Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων, στη Νέα Υόρκη. Όπως εξήγησε, καταθέτει «τα ελάχιστα που γνωρίζει, με την ελπίδα να αποτραπεί να ξανασυμβεί κάτι τέτοιο».

Το 2008, ο Τζέφρυ Έπσταϊν δήλωσε ένοχος σε κατηγορία για πορνεία ανηλίκων, ενώ το 2019 συνελήφθη για διακίνηση ανηλίκων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση· την ίδια χρονιά, και ενώ βρισκόταν προφυλακισμένος εν αναμονή της δίκης του, βρέθηκε νεκρός στο κελί του. Ο ιατροδικαστής χαρακτήρισε τον θάνατό του αυτοκτονία.

Τον Ιανουάριο, το υπουργείο Δικαιοσύνης έδωσε στη δημοσιότητα αρχεία για τον Έπσταϊν, τα οποία περιλάμβαναν e-mails και φωτογραφίες, κάποιες εκ των οποίων παρουσίαζαν τον Κλίντον μαζί με τον Έπσταϊν. Τουλάχιστον τρεις φωτογραφίες απεικόνιζαν τον Κλίντον με άγνωστες γυναίκες. Έγγραφο του FBI αποκάλυψε ότι ένα άτομο — του οποίου το όνομα έχει σβηστεί και δεν ήταν θύμα του Έπσταϊν — ανέφερε πως προσκλήθηκε σε όργιο με τον Κλίντον αλλά τελικά δεν παρέστη. Αλληλογραφία των αρχών έδειξε ότι μία από τις επιζήσασες των εγκλημάτων του Έπσταϊν τον γνώρισε μέσω άλλης γυναίκας-θύματος, η οποία είχε ταξιδέψει με τον Έπσταϊν και τον Κλίντον στην Αφρική.

Σύμφωνα με αρχεία πτήσεων και φωτογραφίες, ο Κλίντον ταξίδεψε με το αεροσκάφος του Έπσταϊν το 2002 και 2003. Έχει ξεκαθαρίσει, μέσω εκπροσώπου, πως τα εν λόγω ταξίδια αφορούσαν δράσεις του Ιδρύματος Κλίντον και ότι δεν επισκέφθηκε ποτέ το ιδιωτικό νησί του Έπσταϊν, αν και πέρασε για λίγο από το σπίτι του Έπσταϊν στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα με αρχεία, ενώ και ο Έπσταϊν είχε βρεθεί στον Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια της προεδρίας Κλίντον.

Αναφέρεται ότι ο Κλίντον δεν επικοινώνησε με τον Έπσταϊν για πάνω από δέκα χρόνια, ενώ μετά τη σύλληψη του τελευταίου το 2019, ο εκπρόσωπος του Κλίντον διαβεβαίωσε ότι εκείνος είχε «κόψει κάθε σχέση με τον Έπσταϊν» πολύ πριν γίνει δημόσια γνωστή η ομολογία ενοχής του. «Όσες φωτογραφίες και αν μου δείξετε, δεν είδα τίποτα και δεν έκανα τίποτε το μεμπτό», υποστήριξε ο Κλίντον. 

Η κατάθεση του Μπιλ Κλίντον πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά τη μαρτυρία της συζύγου του, Χίλαρυ Κλίντον, ενώπιον της ίδιας επιτροπής. «Δεν γνώριζα τίποτα για τα εγκλήματα του Έπσταϊν», ανέφερε η κα Κλίντον. Μετά το τέλος της κατάθεσής της, ξεκαθάρισε πως ουδέποτε γνώρισε προσωπικά τον Έπσταϊν και δεν είχε καμία σχέση μαζί του, ενώ χαρακτήρισε επιφανειακή τη γνωριμία της με την Γκισλέιν Μάξγουελ, μακροχρόνια συνεργάτιδα του Έπσταϊν. Η Μάξγουελ είχε παραστεί, ως συνοδός, στον γάμο της κόρης των Κλίντον, Τσέλσυ.

Η Μάξγουελ είπε στον αναπληρωτή υπουργό Δικαιοσύνης, Τοντ Μπλανς, το 2025 ότι είχε συναντήσει τη Χίλαρυ στο σπίτι των Κλίντον στη Νέα Υόρκη σε διάφορες περιστάσεις, σε σχέση με δράσεις του Clinton Global Initiative. Ισχυρίστηκε ότι ο Έπσταϊν δεν είχε ιδιαίτερη σχέση με τη Χίλαρυ Κλίντον αλλά σημείωσε πως είχε δωρίσει χρήματα στην πρωτοβουλία και είχε συναναστραφεί τον Μπιλ Κλίντον.

Η Μάξγουελ υποστήριξε ακόμη ότι είχε φιλικές σχέσεις με τον Μπιλ Κλίντον, ωστόσο εκείνος δεν την ανέφερε στην αρχική τοποθέτησή του. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής, Τζέιμς Κόμερ, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι η Χίλαρυ Κλίντον απάντησε σε πολλές ερωτήσεις αλλά παρέπεμψε αρκετές φορές τους βουλευτές στον σύζυγό της: «Οι φορές που απάντησε ‘Δεν ξέρω, θα πρέπει να ρωτήσετε τον άντρα μου’, ήταν πάνω από δώδεκα».

Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Σκοτ Πέρρυ σχολίασε ότι ορισμένες συγκεκριμένες ερωτήσεις μπορούσε να τις απαντήσει μόνο ο Μπιλ Κλίντον.

Άρης Μαυρομμάτης: Μια διαλεκτική διευρεύνηση του ρόλου της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία και τη διανόηση

Η σχέση του ανθρώπου με την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους — αν όχι τον μεγαλύτερο — προβληματισμούς της εποχής μας. Φόβοι και προσδοκίες, ενθουσιασμός και δυστοπικά σενάρια εμφανίζονται δίπλα δίπλα, εκφράζοντας τις πιο ακραίες θέσεις ενός αναπόφευκτου διαλόγου γύρω από αυτή τη μείζονα τεχνολογική εξέλιξη που έχει κατακλύσει σχεδόν κάθε πτυχή της ζωής.

Ο Άρης Μαυρομμάτης εξετάζει δύο καίριους τομείς: την Τέχνη και τη Φιλοσοφία. Τη δημιουργία και τη διανόηση δηλαδή, δύο θεμελιώδης τομείς του ανθρώπινου πολιτισμού, όπου η εμφάνιση της ΤΝ εγείρει τις σοβαρότερες ανησυχίες. Για τον συγγραφέα τα δύο πεδία είναι αλληλένδετα. Η σχέση τους ολοκληρώνει την ανθρώπινη εμπειρία και επικοινωνία, η έλλειψη του ενός από τα δύο οδηγεί στο χάος ή τη στειρότητα, αφού συνδέονται με δυό βασικές ανθρώπινες λειτουργίες, το βίωμα/συναίσθημα και την οργάνωση/νόηση.

Έχοντας κύριο μέλημα να αντιμετωπίσει το θέμα του με ψυχραιμία και διερευνητική επιστημονικότητα, ο συγγραφέας δηλώνει ότι αποφεύγει να πάρει μια τελική θέση, να καταλήξει σε ένα τελικό συμπέρασμα μεταξύ του δίπολου καλού-κακού, και επιλέγει αντ’ αυτού τα ανοικτά ερωτήματα. Και τα δύο βιβλία έχουν οργανωθεί βάσει θεματικών — ορισμένων φιλοσόφων ή ρευμάτων στην τέχνη — που επέδρασαν καθοριστικά στην εξέλιξη του κάθε πεδίου. Παραδείγματος χάριν, το βιβλίο για την τέχνη (με υπότιτλο «Από τη μνήμη στον αλγόριθμο»), ξεκινά από τις βραχογραφίες και περνώντας από την τέχνη των αρχαίων πολιτισμών της Μέσης Ανατολής, την κλασική αρχαιότητα, τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση, τον Ρομαντισμό, φτάνει στη σύγχρονη εποχή του Μοντερνισμού, του μεταμοντέρνου και της ψηφιακής τέχνης, έχοντας ως τελευταίο κεφάλαιο μια άγνωστη, μελλοντική διάσταση που θα έχει η Τέχνη στα μάτια ανθρώπων που ίσως δεν προλάβουμε να συναντήσουμε.

Γλυπτό του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, δίπλα στο βιβλίο του. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατ’ αντιστοιχία, το άλλο βιβλίο, με τίτλο «Φιλοσοφία και Τεχνητή Νοημοσύνη» και υπότιτλο «Διαλογικά ίχνη», εξετάζει τη σκέψη δέκα φιλοσόφων — οι οποίοι επιλέχθηκαν για την τομή που έφεραν στην αντίληψη της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό, του ανθρώπου με τον άνθρωπο και του ανθρώπου με τα δικά του δημιουργήματα, εκ των οποίων το πιο εξελιγμένο σήμερα είναι η ΤΝ — συσχετίζοντας τις βασικές αρχές που εκείνοι έθεσαν με τους προβληματισμούς που προκύπτουν από τις λειτουργίες της ΤΝ. Φιλόσοφοι και τεχνητή νοημοσύνη εμπλέκονται σε φανταστικούς διαλόγους, όπου τίθενται εκατέρωθεν ερωτήματα που αναδεικνύουν τις διαφορές αλλά και τις ομοιότητες στις νοητικές/στοχαστικές λειτουργίες του ανθρώπου και της μηχανής, όπου αυτές μπορεί να υπάρχουν.

Τους διαλόγους συμπληρώνει ένας  «αφανής σχολιαστής» — η φωνή του συγγραφέα, θα λέγαμε —  ο οποίος ‘μεταφράζει’ κατά κάποιον τρόπο τον διάλογο που προηγήθηκε, παροτρύνοντας τον αναγνώστη να στοχαστεί περαιτέρω. Οι διάλογοι δίνουν στην ΤΝ μια υπόσταση που θεωρητικά, ως σύνολο «καλωδίων και αλγορίθμων», δεν έχει — αν και τείνουμε να της την αποδίδουμε, υποκύπτοντας ίσως στις τάσεις ανθρωπομορφισμού που δείχνει το είδος μας εδώ και αιώνες…

Όπως δηλώνει ο συγγραφέας, στόχος του βιβλίου δεν είναι να δώσει απαντήσεις, όσο φλέγοντα κι αν είναι τα ερωτήματα. Σημαντικότερο είναι να εκφραστούν οι σκέψεις που μπορούν να ωθήσουν την εξέταση του θέματος από διαφορετικές οπτικές γωνίες, διαφορετικές αφετηρίες, διαφορετικούς προβληματισμούς και ενστάσεις. Κοινό στοιχείο, όμως, όπως φάνηκε, είναι η αναγκαστική παραδοχή ότι η ΤΝ ήρθε για να μείνει. Ζητούμενο λοιπόν ο προσδιορισμός του ρόλου της στις ανθρώπινες κοινωνίες, του ρόλου του ίδιου του ανθρώπου, καθώς και της μεταξύ τους σχέσης.

Καλεσμένοι ως ομιλητές στην παρουσίαση ήταν η Μάρω Παπαθανασίου, ομότιμη καθηγήτρια της Ιστορίας των Θετικών Επιστημών στο Τμήμα Μαθηματικών του ΕΚΠΑ, ο Γιάννης Αναστασόπουλος, υπεύθυνος Τομέα Ανώτατης Εκπαίδευσης της Microsoft για Ελλάδα, Κύπρο, Μάλτα και Αδριατική, ο Μελέτης Μελετόπουλος, διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Γενεύης, και ο Πέτρος Ζούνης, εκπρόσωπος των πνευματικών κληρονόμων της Όπυς Ζούνη, της εικαστικού που φιλοτέχνησε τα έργα που κοσμούν τα εξώφυλλα των βιβλίων.

Η κα Παπαθανασίου επεσήμανε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της ΤΝ σε σχέση με τις καλλιτεχνικές περιόδους που πραγματεύεται το πρώτο βιβλίο, και αναφέρθηκε στην εξέλιξη της ανθρώπινης συλλογιστικής και οντολογικής αντίληψης, υπογραμμίζοντας ότι η ΤΝ αποτελεί προϊόν του ανθρώπινου πνεύματος, το τρίτο και πιο πρόσφατο βήμα που επιτέλεσε ο άνθρωπος στρεφόμενος προς τα δικά του δημιουργήματα — τις μηχανές — έχοντας περάσει από τη σχέση άνθρωπος-Θεός και άνθρωπος-άνθρωπος.  Αναφέρθηκε στον φόβο του ανθρώπου για τα επιτεύγματά του, ξεχωρίζοντας το ζήτημα της ευθύνης για τη χρήση τους ως μία από τις πιο θεμελιώδεις πηγές αυτού του φόβου.

Η Μάρω Παπαθανασίου, στην παρουσίαση των βιβλίων του Άρη Μαυρομμάτη, στο Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ. Πίσω της διακρίνεται διάγραμμα του συγγραφέα, όπου η δημιουργία και η νόηση, που εκπροσωπούνται από τα δύο βιβλία, αντιστοιχίζονται στο τμήμα του εγκεφάλου όπου παράγονται. Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Κατόπιν, τον λόγο πήρε ο κος Αναστασόπουλος, ο οποίος περιέγραψε τον τρόπο λειτουργίας των LLM (Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα), εξηγώντας ότι στηρίζεται στην πρόβλεψη, μέσω της στάθμισης κάθε πιθανότητας και στοιχείου, και στην εκπαίδευσή τους που γίνεται μέσω τεράστιων δεξαμενών δεδομένων. Ο όγκος των δεδομένων και η ταχύτητα επεξεργασίας με την οποία λειτουργεί η ΤΝ αποτελούν καταλυτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη και την κυριαρχία της. Αλλά, αν και η εκπαίδευσή της και η πρόσβαση στα αρχεία της ανθρώπινης γνώσης τής επιτρέπουν να μιμείται αποτελεσματικά τον ανθρώπινο τρόπο επικοινωνίας και παραγωγής νοήματος, δεν την καθιστούν ικανή να έχει κατανόηση, τόνισε. Με τα δικά του λόγια, η ΤΝ «παράγει πιθανότητα, αλλά όχι θεμελίωση».

Αναφερόμενος με τη σειρά του στο ζήτημα της ευθύνης, το εξέτασε από την πλευρά της ΤΝ, επισημαίνοντας ότι μία μηχανή δεν μπορεί να έχει ευθύνη, αφού η ευθύνη προϋποθέτει πρόθεση, κάτι που στερείται η ΤΝ. Για τους ίδιους λόγους δεν μπορεί να γίνει λόγος για την ΤΝ στον ρόλο του δημιουργού — ωστόσο, υποστηρίζει ότι πρέπει να τη δεχτούμε στον ρόλο του συν-δημιουργού, αφού η συμμετοχή της στην παραγωγή του τελικού έργου είναι καθοριστικής σημασίας. Παράλληλα, ο άνθρωπος ίσως πρέπει να αναθεωρήσει την αντίληψή του για τον ρόλο του δημιουργού — ακόμα και την αντίληψη του για την ίδια την Τέχνη, όπως προτείνει το βιβλίο του κου Μαυρομμάτη.

Για τον κο Αναστασόπουλο, κλειδί για το μέλλον του ανθρώπου με την ΤΝ είναι η εκπαίδευσή μας στον χειρισμό της, καθώς και η δημιουργία ικανών δικλείδων ασφαλείας, με έμφαση στις διαδικασίες εξήγησης, πρόθεσης, ιχνηλασιμότητας και λογοδοσίας. Η ανάπτυξη των ‘φυσιολογικών’, όπως τις χαρακτήρισε ο ίδιος, ανθρώπινων δεξιοτήτων αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη σχέση ανθρώπου και ΤΝ, αφού χωρίς αυτές ο πρώτος θα καταλήξει δέσμιος της δεύτερης. Για τον ίδιο, η περίοδος που διανύουμε, δεδομένης της ραγδαίας εξέλιξης στον τομέα, είναι καθοριστική για το μέλλον, αφού τώρα τοποθετούνται οι βάσεις πάνω στις οποίες θα δομηθεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Ο Μελέτης Μελετόπουλος επεσήμανε τους κινδύνους που ενέχει η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης όταν οι άνθρωποι δεν έχουν τις γνώσεις να τη χειριστούν ως εργαλείο, αλλά αφήνονται και της παραχωρούν κάθε πρωτοβουλία. Βιβλιοπωλείο της Ραχήλ, Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Ο επόμενος ομιλητής, ο κος Μελετόπουλος, εξέτασε το ζήτημα πρακτικά, από την πλευρά του καθηγητή που έρχεται καθημερινά σε επαφή με νέους και διαπιστώνει πώς χρησιμοποιεί αυτό το εργαλείο η πλειοψηφία. Ξεκινώντας από την παραδοχή ότι «ο μέσος άνθρωπος έχει την τάση να παραιτείται από την εγκεφαλική του λειτουργία», μοιράστηκε την εμπειρία του με τους μαθητές και φοιτητές, οι οποίοι στην πλειονότητά τους καταφεύγουν στην ΤΝ για τις εργασίες τους, και αναφέρθηκε στη μείωση της ανθρώπινης ευφυΐας, την απώλεια των δεξιοτήτων και την ατροφία των νευρώνων του εγκεφάλου όταν παύει η χρήση τους, όπως έχουν δείξει έρευνες. Σαν προϋπόθεση για τη γόνιμη χρήση της ΤΝ έθεσε την ύπαρξη παιδείας και μόρφωσης, προειδοποιώντας ότι οι άνθρωποι που δεν θα τα διαθέτουν, θα ελέγχονται από αυτήν, και τονίζοντας τον κίνδυνο που δημιουργούμε οι ίδιοι όταν της εκχωρούμε τη λήψη των αποφάσεων. Η εφευρετικότητα, η ανατροπή, η αμφισβήτηση των παραδεδεγμένων γνώσεων αποτελούν μέρος του μεγαλείου του ανθρώπου για τον κο Μελετόπουλο, και κάτι που οι προγραμματισμένες ικανότητες της ΤΝ δεν θα μπορέσουν να φθάσουν ποτέ.

Ο κος Πέτρος Ζούνης, εκπροσωπώντας τους κληρονόμους πνευματικών δικαιωμάτων της Όπυς Ζούνη, αναφέρθηκε στη σχέση της μητέρας του με την επιστήμη, σχέση υποστηρικτική και ανιδιοτελής. Η σύνδεση της τέχνης της με τη Γεωμετρία, όπως αποτυπώνεται στα έργα της που επιλέχθηκαν για τα εξώφυλλα των βιβλίων, αντικατοπτρίζει τη σχέση του ίδιου του συγγραφέα με την τέχνη και τις θετικές επιστήμες, σχέση που τον έχει καθοδηγήσει σε μια μακρόχρονη πορεία, καρπό της οποίας αποτελούν τα δύο πρόσφατα βιβλία.

                       

Όπως εξήγησε ο κος Μαυρομμάτης, τα δύο έργα στηρίζονται στην εικοσαετή ερευνητική εργασία του στη νευροεπιστήμη και τα νευρωνικά δίκτυα, φυσικά και τεχνητά. Οι βιολογικές  λειτουργίες του εγκεφάλου, οι συνάψεις που δημιουργούνται, ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η επεξεργασία των πληροφοριών και των εμπειριών που μας τελικά μας διαμορφώνουν και μας καθορίζουν είναι το πρίσμα μέσα από το οποίο μας καλεί να δούμε τον εαυτό μας.

Μέρος της παρουσίασης αποτελούσαν ένα διάγραμμα του ανθρώπινου εγκεφάλου, και δύο μικρά γλυπτά του ιδίου, 3D εκτυπώσεις, που αναπαριστούσαν τη σχέση του ανθρώπου με την ΤΝ, το ένα σε σχέση με τη νόηση, το άλλο σε σχέση με την πράξη της δημιουργίας. Με τη βοήθειά τους, ο συγγραφέας προσπάθησε να μεταφέρει στο ακροατήριο πώς συνδέονται οι δύο λειτουργίες εντός μας, πώς επηρεάζει η μία την άλλη και πώς αυτό διαμορφώνει τη σχέση μας σε κάθε επίπεδο με την τεχνητή νοημοσύνη.

Τα δύο αγαλματίδια του Άρη Μαυρομμάτη, σε 3D εκτύπωση, κοντά στα βιβλία με τα οποία συνδέονται. (Δέσποινα Καραπάνου/The Epoch Times)

 

Στο γλυπτό της νόησης άνθρωπος και ΤΝ καθρεφτίζονται (αφού όπως έχει εξηγήσει ο κος Μαυρομμάτης, η ΤΝ αποτελεί τον καθρέφτη μας), με τη μόνη σημαντική διαφορά να εντοπίζεται στον σχηματισμό του κεφαλιού. Ωστόσο, στο γλυπτό της δημιουργίας/συναισθήματος, οι όροι είναι άνισοι και η ανθρώπινη μορφή υπερτερεί της μορφής που αναπαριστά την ΤΝ, σηματοδοτώντας τον τομέα όπου υστερεί η μηχανική αντίληψη, όπως περιγράφεται και στο αντίστοιχο βιβλίο.

Είναι λοιπόν μόνο τα πάθη μας αυτό που χωρίζει από μια μηχανική υπολογιστική κατασκευή; Για τον κο Μαυρομμάτη η πρόκληση είναι να μπορέσουμε να ορίσουμε εκ νέου την Τέχνη (η οποία είναι ούτως ή άλλως μία δυναμικά εξελισσόμενη έννοια, όπως την παρουσιάζει στο βιβλίο του), τη σκέψη, ακόμα τέλος και τον ίδιο μας τον εαυτό. Ωστόσο, όσο ευρύ κι αν φαίνεται το φάσμα των πληροφοριών στο οποίο έχει πρόσβαση μια ΤΝ, αυτό περιορίζεται στο ψηφιακό σύμπαν. Κι αν η ανθρώπινη μνήμη και συνείδηση υπολείπονται σε ταχύτητα και εύρος, στην ουσία οι γνώσεις μας συντίθενται από μυριάδες πληροφορίες που συλλέγουμε με όλες μας τις αισθήσεις — γεύση, αφή, όσφρηση, όραση και ακοή — πληροφορίες οι οποίες, ακόμη τουλάχιστον, δεν ψηφιοποιούνται πλήρως. Αυτός ο πλούτος δίνει βάθος και όγκο στην ανθρώπινη εμπειρία και σκέψη, ενώ το συναίσθημα, επιλέγοντας αυτό που θα διαφυλάξει η μνήμη, διαμορφώνει το κιαροσκούρο της εσωτερικής μας ζωής. Για τον άνθρωπο, η πρόκληση είναι να το φέρει όλο αυτό στο φως· με άλλα λόγια να κατακτήσει τη συνειδητότητα — με ή χωρίς τη βοήθεια της ΤΝ.

* * * * *

Ο Άρης Μαυρομμάτης σπούδασε στα Πανεπιστήμια Αθηνών (ΕΚΠΑ) και Μονάχου (LMU). Είναι διδάκτωρ Μαθηματικών με ειδίκευση στην Ανάπτυξη Υπερμέσων και στη Θεωρία της Τέχνης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας). Πανεπιστημιακός δάσκαλος και συγγραφέας μαθηματικών εγχειριδίων, έχει ως κύριο πεδίο της έρευνας το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη, η Εικονική Πραγματικότητα και η Επαυξημένη Πραγματικότητα επηρεάζουν την ανθρώπινη αντίληψη, τη μνήμη και τη δημιουργικότητα. Οι τόποι συνάντησης της τεχνολογίας, της αισθητικής και της φιλοσοφίας και οι «συνάψεις» ανάμεσα στην Τέχνη και την Επιστήμη αποτελούν το εστιακό σημείο  των μελετών του.

Οι αττικοί μήνες: Τον μήνα Ανθεστηριώνα στο Επιγραφικό Μουσείο

Ποιοι ήταν οι αττικοί μήνες; Ποιες εορτές γιορτάζονταν τον μήνα Ανθεστηριώνα (Φεβρουάριος–Μάρτιος); Πώς γιόρταζαν οι αρχαίοι Αθηναίοι τον ερχομό της άνοιξης; Τι ήταν οι χόες; Πώς είναι ένα αρχαίο εορτολόγιο;

Αυτά και πολλά άλλα θα παρουσιαστούν την Κυριακή 8 Μαρτίου και την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026 στο Επιγραφικό Μουσείο, ώρα 11:00–12;30.

Η εκπαιδευτική δράση «Οι Αττικοί Μήνες: Τον μήνα Ανθεστηριώνα στο Επιγραφικό Μουσείο» είναι εμπνευσμένη από το αττικό ημερολόγιο και τις εορτές του και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας από 6 έως 10 ετών. Η δράση πλαισιώνεται από καλλιτεχνικό εργαστήρι όπου τα παιδιά θα κατασκευάσουν χόες και παιχνίδια από πηλό.

Δήλωση συμμετοχής στα τηλέφωνα του Επιγραφικού Μουσείου: 210 88 47 576 και 210 82 32 950 (εσωτ: 203, 205, 209) και ώρες 08:00–14:00.

* * * * *

Επιγραφικό Μουσείο

Τοσίτσα 1, 106 82 Αθήνα

210 82 32 950, 210 88 47 577

e-mail: ema@culture.gr

www.epigraphicmuseum.gr

HΠΑ: Κυρώσεις με «άρωμα Τουρκίας» για το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν

Σε μια νέα κλιμάκωση της οικονομικής της στρατηγικής απέναντι στην Τεχεράνη, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε την επιβολή αυστηρών κυρώσεων που στοχεύουν τον πυρήνα της πολεμικής μηχανής του Ιράν. Τα μέτρα αφορούν φυσικά πρόσωπα και εταιρείες με έδρα το Ιράν, την Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που κατηγορούνται ότι παρείχαν κρίσιμη υποστήριξη στην ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων και προηγμένων συμβατικών οπλικών συστημάτων.

Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, στο στόχαστρο μπαίνει ένα εκτεταμένο δίκτυο που χρησιμοποιεί η Τεχεράνη για να παρακάμπτει τις διεθνείς κυρώσεις. Οι νέες κυρώσεις επεκτείνονται σε πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» και στους πλοιοκτήτες τους, οι οποίοι φέρονται να διακίνησαν ιρανικό πετρέλαιο αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση στρατιωτικών προγραμμάτων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε τουρκικές εταιρείες, που  λειτούργησαν ως χρηματοοικονομικοί διαμεσολαβητές για την εταιρεία Mado, η οποία κατασκευάζει κινητήρες για μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Shahed, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολεμικές συγκρούσεις και θεωρούνται βασικό στοιχείο της ιρανικής στρατιωτικής εξαγωγικής ισχύος.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσσεντ, τόνισε ότι η αμερικανική διοίκηση θα συνεχίσει την πολιτική «μέγιστης πίεσης» απέναντι στο Ιράν. Όπως δήλωσε, στόχος είναι να πληγούν οι στρατιωτικές δυνατότητες του καθεστώτος και η χρηματοδότηση οργανώσεων που η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει τρομοκρατικές. Παράλληλα, κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι εκμεταλλεύεται το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα για να πουλά παράνομα πετρέλαιο, να ξεπλένει χρήματα και να προμηθεύεται κρίσιμα εξαρτήματα για το πυρηνικό και συμβατικό της οπλοστάσιο.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι τα μέτρα αποσκοπούν στο να στερήσουν το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) από τους οικονομικούς πόρους που απαιτούνται για τις περιφερειακές του δραστηριότητες. Παράλληλα, επιρρίπτει στην ιρανική ηγεσία ευθύνες για την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης στο εσωτερικό της χώρας, υποστηρίζοντας ότι προτεραιοποιεί στρατιωτικά προγράμματα και εξωτερικές παρεμβάσεις εις βάρος των κοινωνικών αναγκών των πολιτών.

Οι νέες κυρώσεις εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με την Ουάσιγκτον να επιχειρεί να περιορίσει την ικανότητα του Ιράν να χρηματοδοτεί και να αναπτύσσει προηγμένα οπλικά συστήματα, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει σταθερά τις κατηγορίες και καταγγέλλει τις αμερικανικές ενέργειες ως παράνομες και πολιτικά υποκινούμενες.

Παραίτηση-σεισμός στο Νταβός: Ο Μπόργκε Μπρέντε αποχωρεί εν μέσω ερευνών για διασυνδέσεις με τον Έπσταϊν

Η είδηση της παραίτησης του διευθύνοντος συμβούλου του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ Μπόργκε Μπρέντε (Børge Brende) έπεσε σαν «βόμβα», καθώς συνδέεται με τις αποκαλύψεις γύρω από τα αρχεία Έπσταϊν. Πρόκειται για πρόσωπο με σημαντικό πολιτικό αποτύπωμα στη Νορβηγία, καθώς είχε διατελέσει και υπουργός Εξωτερικών, γεγονός που προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στην υπόθεση.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, οι νορβηγικές αρχές διεξάγουν έρευνα για τις διασυνδέσεις του με τον Τζέφρυ Έπσταϊν, ενώ παράλληλα το ίδιο το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έχει ξεκινήσει εσωτερική διαδικασία διερεύνησης. Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για ανταλλαγή μηνυμάτων και κοινωνικές επαφές μεταξύ των δύο ανδρών, καθώς και για παρουσία του Νορβηγού αξιωματούχου σε εκδηλώσεις και συγκεντρώσεις που σχετίζονταν με τον Έπσταϊν στη Νέα Υόρκη. Το εύρος και η φύση αυτών των σχέσεων αποτελούν πλέον αντικείμενο επίσημου ελέγχου.

Η υπόθεση φαίνεται να προκαλεί ισχυρούς τριγμούς όχι μόνο στη Νορβηγία αλλά και στο διεθνές περιβάλλον του Νταβός, καθώς το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Παράλληλα, στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζεται η συζήτηση γύρω από τα αρχεία Έπσταϊν, με χιλιάδες σελίδες να παραμένουν μη δημοσιοποιημένες, γεγονός που τροφοδοτεί ερωτήματα για το ποιοι ενδέχεται να προστατεύονται και για ποιους λόγους.

Νέο μέτωπο Πακιστάν και Αφγανιστάν — Μαζικοί βομβαρδισμοί και συγκρούσεις

Η ένταση μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν κλιμακώνεται επικίνδυνα, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν αεροπορικά πλήγματα και επιθέσεις κατά μήκος της αμφισβητούμενης Γραμμής Ντουράντ. Τη νύχτα της 26ης Φεβρουαρίου ο πακιστανικός στρατός εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στην Καμπούλ, την Κανταχάρ και την Πακτία, ενώ οι Ταλιμπάν ανακοίνωσαν ότι απάντησαν με «μεγάλης κλίμακας επίθεση» εναντίον πακιστανικών συνοριακών φυλακίων.

Το Πακιστάν χαρακτήρισε τις ενέργειες των αφγανικών δυνάμεων «απρόκλητη επίθεση» και προχώρησε σε αντίποινα, υποστηρίζοντας ότι κατέστρεψε αφγανικές θέσεις. Ο πρόεδρος Ασίφ Αλί Ζαρντάρι δήλωσε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να κάνει συμβιβασμούς σε ζητήματα ενότητας και ασφάλειας, ενώ ο υπουργός Άμυνας Καουάχα Ασίφ μίλησε ανοιχτά για «ανοιχτό πόλεμο» με την κυβέρνηση των Ταλιμπάν. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εσωτερικών Μοχσίν Νάκβι υποστήριξε ότι οι επιθέσεις αποτελούν «κατάλληλη απάντηση» στην αφγανική επιθετικότητα.

Το αφγανικό υπουργείο Άμυνας κατήγγειλε ότι οι πακιστανικές επιδρομές της 26ης Φεβρουαρίου έπληξαν κατοικημένες περιοχές, με θύματα γυναίκες και παιδιά. Σύμφωνα με την Καμπούλ, οι αφγανικές δυνάμεις αντεπιτέθηκαν στις επαρχίες Πακτίκα, Πακτία, Χοστ, Νανγκαρχάρ, Κουνάρ και Νουριστάν, καταλαμβάνοντας στρατιωτικές θέσεις και απωθώντας τα πακιστανικά στρατεύματα. Αφγανικές πηγές κάνουν λόγο για 17-19 καταληφθέντα φυλάκια, δεκάδες νεκρούς Πακιστανούς στρατιώτες και αιχμαλώτους. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η πακιστανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι στοχοποίησε εγκαταστάσεις της άμυνας των Ταλιμπάν και έκανε λόγο για τουλάχιστον 133 νεκρούς και περισσότερους από 200 τραυματίες στις τάξεις των αφγανικών δυνάμεων. Δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου ανέφεραν ισχυρές εκρήξεις στην Καμπούλ τα ξημερώματα, με μαχητικά αεροσκάφη να πετούν πάνω από την πόλη.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η Γραμμή Ντουράντ, το αμφισβητούμενο σύνορο μήκους ~2.640 χιλιομέτρων που χαράχθηκε το 1893 μεταξύ της Βρετανικής Ινδίας και του Αφγανιστάν. Η Καμπούλ δεν αναγνώρισε ποτέ πλήρως τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι διαίρεσε τις παστούνικες φυλές. Μετά τη δημιουργία του Πακιστάν το 1947, η διαμάχη εντάθηκε, ενώ η σημερινή κυβέρνηση των Ταλιμπάν εξακολουθεί να απορρίπτει τη Γραμμή Ντουράντ ως επίσημο διεθνές σύνορο και αντιτίθεται στον συνοριακό φράχτη που έχει κατασκευάσει το Ισλαμαμπάντ.

Οι συγκρούσεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι η μακροχρόνια διαφωνία για τα σύνορα, σε συνδυασμό με αμοιβαίες κατηγορίες για υποστήριξη ένοπλων ομάδων και παραβιάσεις εκεχειριών, μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής, με σοβαρές ανθρωπιστικές και γεωπολιτικές συνέπειες.

Τρίτος γύρος συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν χωρίς συμφωνία

Αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν ολοκλήρωσαν στις 26 Φεβρουαρίου στη Γενεύη τον τρίτο γύρο έμμεσων συνομιλιών, χωρίς να επιτευχθεί διπλωματική τομή που θα απέτρεπε το ενδεχόμενο ένοπλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Από τον Ιανουάριο, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν ενισχύσει την παρουσία τους στην περιοχή, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει νέα συμφωνία για τον τερματισμό των πυρηνικών προγραμμάτων του Ιράν. Οι συνομιλίες στη Γενεύη πραγματοποιήθηκαν την ίδια εβδομάδα κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ διατύπωσε εκ νέου ισχυρισμούς ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα και να προχωρήσει στην ανάπτυξη πυρηνικής κεφαλής, μετά τα αμερικανικά πλήγματα του Ιουνίου 2025 σε τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις της.

Παρά το γεγονός ότι δεν επετεύχθη συμφωνία στις 26 Φεβρουαρίου, ο μεσολαβητής και υπουργός Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ Αλμπουσαΐντι έκανε λόγο για πρόοδο και ανέφερε ότι οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να συνεχίσουν τις επαφές. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X σημείωσε ότι η ημέρα ολοκληρώθηκε με σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και ότι οι συνομιλίες θα επαναληφθούν σύντομα, έπειτα από διαβουλεύσεις στις αντίστοιχες πρωτεύουσες. Ο Αλμπουσαΐντι διευκρίνισε ότι οι δύο πλευρές θα συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη για έναν γύρο τεχνικών συζητήσεων.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος εκπροσώπησε την Τεχεράνη στις διαβουλεύσεις, έκανε επίσης λόγο για πρόοδο μετά τις συνομιλίες της 26ης Φεβρουαρίου και εξέφρασε ικανοποίηση για την παρουσία του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας Ραφαέλ Γκρόσι. Όπως ανέφερε, η συγκεκριμένη ημέρα αποτέλεσε έναν από τους πιο σοβαρούς και μακροχρόνιους γύρους διαπραγματεύσεων.

Η ιρανική πλευρά δήλωσε επίσης έτοιμη να συμμετάσχει σε νέο γύρο συνομιλιών την επόμενη εβδομάδα.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο σχετικά με τις συνομιλίες της Γενεύης έως τη στιγμή της δημοσίευσης.

Την Ουάσιγκτον εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, όπως και στον προηγούμενο γύρο στη Γενεύη και στις συνομιλίες της 6ης Φεβρουαρίου στη Μουσκάτ του Ομάν.

Σε συνέντευξή του στο Fox News στις 22 Φεβρουαρίου, ο Γουίτκοφ ανέφερε ότι το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό καθαρότητας 60%, επισημαίνοντας ότι για υλικό κατάλληλο για πυρηνικό όπλο απαιτείται καθαρότητα περίπου 90%. Εκτίμησε ότι το Ιράν βρίσκεται πιθανότατα μία εβδομάδα μακριά από το να διαθέτει υλικό για την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας σε δημοσιογράφους κατά την επίσκεψή του στο νησιωτικό κράτος της Καραϊβικής Σεν Κιτς και Νέβις, υποστήριξε ότι το Ιράν έχει προβεί σε ενέργειες για την αποκατάσταση του πυρηνικού του προγράμματος μετά τα αμερικανικά πλήγματα. Ανέφερε ότι είχαν λάβει προειδοποίηση να μην επιχειρήσουν την επανεκκίνησή του, ωστόσο παρατηρείται προσπάθεια ανασυγκρότησης επιμέρους στοιχείων του. Πρόσθεσε ότι, αν και δεν προχωρούν αυτή τη στιγμή σε εμπλουτισμό, επιδιώκουν να φθάσουν σε σημείο όπου τελικά θα μπορούν να το πράξουν.

Ο Ρούμπιο επανέλαβε επίσης τις ανησυχίες της Ουάσιγκτον σχετικά με τα συμβατικά οπλικά συστήματα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων που μπορούν να πλήξουν αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι πέραν του πυρηνικού προγράμματος, η Τεχεράνη διαθέτει τέτοια οπλικά συστήματα τα οποία έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για να πλήττουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και Αμερικανούς πολίτες.

Αυτή την εβδομάδα, ο Αραγτσί επανέλαβε τη διαχρονική διαβεβαίωση της Τεχεράνης ότι δεν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η χώρα του δεν θα παραιτηθεί από την ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Έχει επίσης δηλώσει ότι τα πυραυλικά προγράμματα του Ιράν δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Με τη συμβολή του Jacob Burg

ΕΕ: Αυστηρότεροι έλεγχοι σε εισαγωγές κινεζικού ελαίου αραχιδονικού οξέος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενίσχυσε τους ελέγχους στις εισαγωγές ελαίου αραχιδονικού οξέος από την Κίνα, βασικού συστατικού που χρησιμοποιείται στο βρεφικό γάλα, μετά από έρευνες που συνέδεσαν το προϊόν με πιθανή επιμόλυνση από την τοξίνη σερεουλίδη και οδήγησαν σε παγκόσμιες ανακλήσεις προϊόντων.

Το μέτρο, που εγκρίθηκε στις Βρυξέλλες στις 24 Φεβρουαρίου, ακολούθησε ειδοποιήσεις στο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων και επακόλουθες έρευνες των εθνικών αρχών, οι οποίες εντόπισαν το έλαιο ως πηγή της επιμόλυνσης σε ανακληθέντα προϊόντα βρεφικού γάλακτος.

Η Επιτροπή ανέφερε ότι οι αυστηρότεροι έλεγχοι υποστηρίχθηκαν από τα κράτη-μέλη της Ένωσης και  εφαρμόζονται από τις 26 Φεβρουαρίου.

Από τον Δεκέμβριο του 2025, ειδοποιήσεις που εκδόθηκαν στο δίκτυο έκτακτης προειδοποίησης της Ένωσης για προβλήματα ασφάλειας τροφίμων επισήμαναν την παρουσία της τοξίνης σερεουλίδης σε βρεφικό γάλα. Ακολούθως, οι εθνικές αρχές εντόπισαν την επιμόλυνση στο έλαιο αραχιδονικού οξέος που προερχόταν από την Κίνα.

Η επιμόλυνση οδήγησε σε προληπτικές ανακλήσεις σε αρκετές χώρες της Ένωσης και πέραν αυτής. Τον Ιανουάριο, τρεις παγκόσμιες γαλακτοκομικές εταιρείες — Nestlé, Lactalis και Danone — προχώρησαν σε διεθνείς ανακλήσεις λόγω πιθανής επιμόλυνσης. Στην Αυστραλία, η Αρχή Προτύπων Τροφίμων Αυστραλίας–Νέας Ζηλανδίας (FSANZ) ανακοίνωσε στα τέλη Φεβρουαρίου ότι θα επιβλέψει πανεθνική ανάκληση δύο παρτίδων βρεφικού γάλακτος Alula εξαιτίας της πιθανής παρουσίας σερεουλίδης.

Η εκτελεστική αρχή της Ένωσης περιέγραψε τη σερεουλίδη, στον εκτελεστικό κανονισμό της 24ης Φεβρουαρίου, ως εμετική τοξίνη που παράγεται από ορισμένα στελέχη του βακτηρίου Bacillus cereus. Διευκρίνισε ότι η τοξίνη είναι ανθεκτική στις συνήθεις θερμικές επεξεργασίες, συμπεριλαμβανομένης της παστερίωσης και της αποστείρωσης, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να παραμένει ενεργή στα τρόφιμα έως την κατανάλωση.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το βρεφικό γάλα προορίζεται για ιδιαίτερα ευάλωτη πληθυσμιακή ομάδα και η κατανάλωση γάλακτος επιμολυσμένου με σερεουλίδη ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρή νόσο ή ακόμη και σε θάνατο βρέφους.

Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι αρκετά κράτη-μέλη της Ένωσης κατέγραψαν περιστατικά βρεφών με γαστρεντερικά συμπτώματα μετά την κατανάλωση γάλακτος που αργότερα συμπεριλήφθηκε στις ανακλήσεις. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι θάνατοι δύο βρεφών, οι οποίοι εικάζεται ότι συνδέονται με την κατανάλωση ανακληθέντος βρεφικού γάλακτος, τελούν υπό δικαστική διερεύνηση σε κράτος-μέλος.

Ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων

Βάσει των νέων κανόνων, κάθε αποστολή ελαίου αραχιδονικού οξέος από την Κίνα θα πρέπει να παρουσιάζεται σε καθορισμένους Συνοριακούς Σταθμούς Ελέγχου στα κράτη-μέλη της Ένωσης.

Όλες οι αποστολές που εισέρχονται στην Ένωση θα υπόκεινται σε έλεγχο εγγράφων, ενώ περίπου το 50% των αποστολών θα υποβάλλεται σε έλεγχο ταυτότητας και φυσικό έλεγχο. Επιπλέον, οι αποστολές θα πρέπει να συνοδεύονται από αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων και από επίσημο πιστοποιητικό που θα εκδίδεται από τις κινεζικές αρχές και θα επιβεβαιώνει την απουσία της τοξίνης σερεουλίδης.

Ο κανονισμός προβλέπει μεταβατική περίοδο δύο μηνών. Αποστολές που έχουν αποσταλεί πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού μπορούν να εισέλθουν στην Ένωση έως τις 26 Απριλίου 2026 χωρίς τα νέα εργαστηριακά αποτελέσματα και την πιστοποίηση, υπό την προϋπόθεση ότι εξακολουθούν να υπόκεινται σε έλεγχο ταυτότητας και φυσικό έλεγχο.

Η εφημερίδα The Epoch Times επικοινώνησε με την αντιπροσωπεία της Κίνας στην Ένωση για σχόλιο, αλλά δεν έλαβε απάντηση έως τη στιγμή της δημοσίευσης.

Της Evgenia Filimianova