Μόνος στο στούντιο, ο Τζέησον Παν εξασκούνταν ξανά και ξανά, μέχρι να κατακτήσει στην εντέλεια κάθε φιγούρα. Επαναλάμβανε κάθε χειρονομία και έκφραση του προσώπου του μπροστά στον καθρέφτη και ανέλυε και την παραμικρή λεπτομέρεια μέσα του. Μερικές φορές ένιωθε μοναξιά ασκούμενος για ώρες μέσα στη νύχτα.
Αλλά αυτή η μέθοδος τού επιτρέπει να κατανοήσει σε βάθος τους χαρακτήρες που υποδύεται στη σκηνή. Ο Παν είναι κύριος χορευτής του Shen Yun Performing Arts, ενός θιάσου παραστατικών τεχνών παγκόσμιας κλάσης με έδρα στη Νέα Υόρκη που ειδικεύεται στον κλασικό κινεζικό χορό – μια μορφή τέχνης με χιλιάδες χρόνια πλούσιας ιστορίας. Ο κλασικός κινεζικός χορός, ο οποίος πέρασε από την κινεζική αυτοκρατορική αυλή και αργότερα από το κινεζικό θέατρο και την όπερα, είναι μια από τις πιο εκφραστικές μορφές χορού στον κόσμο.
Τα αποτελέσματα του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζει ο Τζέησον Παν την τέχνη του φάνηκαν το 2021, στον Διεθνή Διαγωνισμό Κλασικού Κινεζικού Χορού. Δούλεψε πάνω στη χορογραφία του επί εννέα μήνες, ενσωματώνοντας την ξιφομαχία, συζητώντας τη μουσική συνοδεία με τον φίλο του συνθέτη που δημιούργησε τη μουσική, και βιντεοσκοπώντας συχνά τον εαυτό του για να παρακολουθεί την πρόοδό του. Ο χορός του για τον Λι Μπάι, διάσημο ποιητή της δυναστείας Τανγκ της αρχαίας Κίνας, του χάρισε το ασημένιο βραβείο.
Εξήγησε ότι διάβασε εκτενώς την ποίηση του Λι, καθώς και βιβλία γραμμένα για εκείνον. Του έκανε εντύπωση ένα συγκεκριμένο ποίημα: στο «Ερώτηση και απάντηση στο βουνό», ο ποιητής συλλογίζεται τη μοναξιά του, ευχαριστημένος που βρίσκεται μακριά από τον κοσμικό κόσμο. Ο Παν είπε ότι καταλαβαίνει αυτά τα συναισθήματα του ποιητή, καθώς η διαδικασία τελειοποίησης των χορευτικών κινήσεων και το να γίνει ένα με το σπαθί, ήταν ομοίως μοναχική. Αλλά, όπως είπε, σταδιακά, καθώς δούλευε κάθε βήμα, συνειδητοποίησε ότι «ήταν σαν μια διαδικασία καλλιέργειας […] και η καρδιά μου γαλήνεψε». Ο Παν άρχισε να εκτιμά τον χρόνο και τον χώρο που είχε για να ηρεμεί τον νου του.
Μεταδίδοντας τις παραδόσεις
Η κατανόηση της ψυχοσύνθεσης των χαρακτήρων είναι απαραίτητη για τις παραστάσεις του Παν. Γεννημένος ως Παν Κο Τσι στην Ταϊβάν, όπου διατηρείται μεγάλο μέρος του παραδοσιακού κινεζικού πολιτισμού μετά την κομμουνιστική κατάληψη της ηπειρωτικής Κίνας, ενδιαφέρθηκε από νωρίς για την αρχαία κινεζική αρχιτεκτονική, τη μόδα και την τέχνη. Η μητέρα του ήταν καθηγήτρια καλλιγραφίας και τον μύησε στα ηθικά διδάγματα που περνούσαν μέσα από τις ιστορίες και τους θρύλους.
Είχε επίσης έντονο ενδιαφέρον για τις πολεμικές τέχνες. Στα 13 του, κέρδισε τον εθνικό διαγωνισμό πολεμικών τεχνών changquan («μακράς γροθιάς»). Αλλά όταν παρακολούθησε μια παράσταση του Shen Yun το 2009, το ενδιαφέρον του στράφηκε στον κλασικό κινεζικό χορό. Η αποστολή του θιάσου να αναβιώσει 5.000 χρόνια κινεζικού πολιτισμού τον συγκίνησε έντονα, καθώς λαχταρούσε να μάθει περισσότερα για τις αξίες με τις οποίες μεγάλωσε.
Αμέσως μετά γράφτηκε σε μια κλασική κινεζική ακαδημία χορού. Λόγω ενός τραυματισμού στο πόδι που είχε υποστεί κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης στις πολεμικές τέχνες, οι διατάσεις – απαραίτητες για την ανάπτυξη της ευελιξίας ενός χορευτή – ήταν ιδιαίτερα επώδυνες για αυτόν. Όμως άντεξε και με την πάροδο του χρόνου τα κατάφερε.
Το υπόβαθρο των πολεμικών τεχνών ήταν δίκοπο μαχαίρι – οι κινήσεις ήταν παρόμοιες, αλλά υπήρχε και μια αξιοσημείωτη διαφορά. «Στις πολεμικές τέχνες, η ολοκλήρωση της κίνησης είναι ο στόχος. […] Έχει να κάνει με τη δύναμη και την ταχύτητα, ενώ ο χορός έχει να κάνει με τη διαδικασία στην κίνηση. Η δύναμη είναι για την επίδειξη στο κοινό», δήλωσε ο Παν. Του πήρε ένα χρόνο για να προσαρμόσει τις κινήσεις του, είπε. Τότε ήταν που άρχισε να κάνει πρόβες μόνος του στο στούντιο, εκτελώντας αργά κάθε βήμα της χορογραφίας.
Ήταν ένα επίπονο ταξίδι, αλλά με τον καιρό η ταλαιπωρία μετατράπηκε σε χαρά. «Αν είσαι παθιασμένος με κάτι και βάλεις όλη σου την καρδιά σε αυτό, ξεχνάς και τον πόνο και την ταλαιπωρία», λέει.
Χρόνο με τον χρόνο, χορεύοντας με το Shen Yun, απέκτησε μια νέα κατανόηση τού τι σημαίνει ο παραδοσιακός κινεζικός πολιτισμός. «Δεν έχει να κάνει μόνο με την επιφανειακή του μορφή. Δεν έχει να κάνει με το να φοράς χαν φου (αρχαία κινεζική ενδυμασία) ή να μιλάς κινέζικα. Έχει να κάνει με τη σκέψη και την ηθική σου, και κατά πόσο αυτή ανταποκρίνεται στους κανόνες της παραδοσιακής κινεζικής κουλτούρας για την ευπρέπεια», είπε.
Ένα χορευτικό κομμάτι της περιοδείας του Shen Yun του 2018, με τίτλο «Awaken», του έκανε ιδιαίτερα βαθιά εντύπωση. Σε αυτό υποδυόταν έναν στρατηγό που είχε αφαιρέσει τη ζωή πολλών ανθρώπων. Όταν συνειδητοποιεί το βάρος των αμαρτιών του, αποφασίζει να γίνει μοναχός. Άνθρωποι από το παρελθόν του προσπαθούν να τον αποτρέψουν από το μονοπάτι της καλλιέργειας, αλλά εκείνος είναι αποφασισμένος. Ο Παν παραλλήλισε το ταξίδι του χαρακτήρα με το δικό του. Ο ίδιος βίωσε το δικό του μερίδιο αντιπαλοτήτων και συγκρούσεων και μια μέρα συνειδητοποίησε ότι αυτοί οι περισπασμοί τον κρατούσαν πίσω. Αναρωτήθηκε: «Μπορώ να επιλέξω έναν άλλο δρόμο; Μπορώ να εγκαταλείψω όλα τα αρνητικά;»
Μια νοητική προσπάθεια
Ο Παν όχι μόνο ένιωσε μια βαθιά αλλαγή στον εαυτό του μέσα από την ενσάρκωση δίκαιων αξιών, αλλά θέλησε και να εμβαθύνει στα φιλοσοφικά θεμέλια της τέχνης του. Ανακάλυψε ότι αυτό που θεωρείται όμορφο – η μελέτη της αισθητικής – στις αρχές του κλασικού κινεζικού χορού είχε τις ρίζες του στην κινεζική φιλοσοφία.
Για παράδειγμα, ένας κανόνας που πρέπει να γνωρίζουν όλοι οι χορευτές είναι ότι οι κινήσεις πρέπει να είναι κυκλικές και στρογγυλές. «[Ο Κινέζος φιλόσοφος] Ζουανγκζί είπε κάποτε: ‘Τα πάντα αρχίζουν και τελειώνουν σε έναν αδιάσπαστο κύκλο, αν και δεν ξέρουμε γιατί είναι έτσι. Αυτό είναι που ονομάζεται ο δρόμος του ουρανού’. Αυτό σημαίνει ότι το φυσικό μονοπάτι είναι το μονοπάτι που έχει χαράξει το θείο», δηλώνει ο Παν.
Για να είναι ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης, χρειαζόταν – εκτός από σωματική δύναμη και επιδεξιότητα – και μόρφωση. «Η εκμάθηση της ιστορίας είναι απαραίτητη για τη βελτίωση του χορού μου και την καλλιέργειά μου», είπε, προσθέτοντας ότι ένας χορευτής μπορεί να περιορίζεται από τη φυσική του κατάσταση και την επιδείνωσή της με την πάροδο του χρόνου, αλλά η αναζήτηση της γνώσης είναι απεριόριστη.
Αυτό που του δίνει τη μεγαλύτερη χαρά είναι ότι μπορεί να διαδώσει αυτή τη γνώση μέσω του ρόλου του στο Shen Yun. «Όσο μπορώ να συνεχίσω να κινούμαι, θα συνεχίσω να χορεύω», δήλωσε.
Της Annie Wu
