GUY BIRCHALL

Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδριάζουν στις 24 Νοεμβρίου για το ζήτημα της Ουκρανίας, με αφορμή το ειρηνευτικό σχέδιο που πρότειναν οι Ηνωμένες Πολιτείες την περασμένη εβδομάδα. Η συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της συνόδου κορυφής ΕΕ-Αφρικανικής Ένωσης στη Λουάντα της Αγκόλας. Οι ηγέτες που δεν θα μπορέσουν να παρευρεθούν θα συμμετάσχουν μέσω τηλεδιάσκεψης.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ στις 24 Νοεμβρίου ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν από τη σύσκεψη, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση.

«Είναι καθοριστικής σημασίας μια ενιαία και συντονισμένη θέση της ΕΕ ώστε να διασφαλιστεί ένα θετικό αποτέλεσμα στις συνομιλίες ειρήνης για την Ουκρανία και για την Ευρώπη», τόνισε.

Ο Ζελένσκι, μιλώντας μέσω βιντεοσύνδεσης από ξεχωριστή σύνοδο συμμάχων της Ουκρανίας στη Σουηδία, ανέφερε: «Η Ουκρανία θα συνεχίσει να συνεργάζεται με τους εταίρους της, ιδιαίτερα με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αναζητώντας συμβιβασμούς που θα μας ενισχύσουν και δεν θα μας αποδυναμώσουν». Επέμεινε ακόμη πως «η Μόσχα πρέπει να πληρώσει για τον πόλεμο» και πως είναι κρίσιμη μία απόφαση σχετικά με τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.

«Τώρα βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή και συνεργαζόμαστε με τις Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρωπαίους εταίρους και πολλούς άλλους ώστε να καθοριστούν τα βήματα που θα βάλουν τέλος στον πόλεμο της Ρωσίας εναντίον μας, εναντίον της Ουκρανίας, και τα οποία θα φέρουν πραγματική ασφάλεια», τόνισε.

Η κινητικότητα αυτή ακολουθά ένα σαββατοκύριακο συνεχών επαφών μεταξύ Ουκρανίας, Ευρώπης και ΗΠΑ, συνέπεια την κοινοποίηση στις 20 Νοεμβρίου του αμερικανικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου. 

Στις 23 Νοεμβρίου, Ουάσιγκτον και Κίεβο ανακοίνωσαν ότι αναθεώρησαν και βελτίωσαν το ειρηνευτικό σχέδιο, κατά τις διαβουλεύσεις στη Γενεύη, ως συνέπεια των επικρίσεων που δέχθηκε ότι ευνοεί υπέρ του δέοντος το Κρεμλίνο.

Σύμφωνα με κοινή δήλωση του Λευκού Οίκου, «η νέα εκδοχή της συμφωνίας προσφέρει ισχυρότερες εγγυήσεις ασφαλείας για την προστασία της Ουκρανίας από μελλοντικές επιθέσεις της Ρωσίας. Και οι δύο πλευρές επανέλαβαν ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία οφείλει να διαφυλάσσει πλήρως την κυριαρχία της Ουκρανίας και να εξασφαλίζει διαρκή και δίκαιη ειρήνη». Όπως επισημαίνει η κοινή δήλωση, «οι Ουκρανοί δήλωσαν ότι η συμφωνία αντανακλά τα εθνικά τους συμφέροντα».

 

Οι δύο χώρες χαρακτήρισαν τη συνάντηση εξαιρετικά παραγωγική. Παρόμοια άποψη διατύπωσε στις 23 Νοεμβρίου και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο: «Προσωπικά, θεωρώ πως είχαμε ίσως τη σημαντικότερη και ουσιαστικότερη συνάντηση έως τώρα».

Στις 24 Νοεμβρίου, σειρά ευρωπαϊκών κρατών χαιρέτισε επίσης την πρόοδο των συνομιλιών. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ δήλωσε: «Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ουκρανίας στη Γενεύη αποτελούν καθοριστική επιτυχία για τους Ευρωπαίους. Όλα τα ζητήματα που αφορούν την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων σχετικά με το ΝΑΤΟ, έχουν αφαιρεθεί από το σχέδιο. Αυτή είναι μια αποφασιστική επιτυχία που πετύχαμε χθες», υπογράμμισε μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk. «Ήταν εξαρχής σαφές, όπως έχουμε επανειλημμένως δηλώσει, ότι καμία συμφωνία δεν πρέπει να συναφθεί ερήμην των Ευρωπαίων και των Ουκρανών».

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, επίσης καλωσόρισε την πρόοδο που σημειώθηκε στην Ελβετία, τονίζοντας ωστόσο ότι παραμένουν σημαντικά ζητήματα. «Χαιρετίζω τη θετική πορεία των χθεσινών διαβουλεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας στη Γενεύη», έγραψε στην πλατφόρμα Χ. «Οι διαπραγματεύσεις αποτελούν βήμα προς τα εμπρός, αλλά υπάρχουν ακόμη σοβαρά θέματα προς επίλυση. Κάθε απόφαση που εμπίπτει στην αρμοδιότητα της ΕΕ ή του ΝΑΤΟ θα συζητηθεί και θα ληφθεί χωριστά, από τα ίδια τα κράτη-μέλη».

 

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, εξέφρασε την υποστήριξή του στο σχέδιο Τραμπ. «Το ειρηνευτικό σχέδιο των 28 σημείων αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, ορισμένοι ηγέτες της Δυτικής Ευρώπης προσπαθούν να το μπλοκάρουν», έγραψε στην πλατφόρμα Χ. «Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: κάθε Ευρωπαίος πολιτικός έχει χρέος να στηρίξει αυτό το σχέδιο πλήρως και άνευ όρων, καθώς αυτή είναι η λογική και ανθρώπινη επιλογή».

Η Ρωσία ανακοίνωσε πως δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για τα αποτελέσματα των συνομιλιών στη Γενεύη. «Όχι, δεν έχουμε λάβει ακόμη καμία πληροφόρηση. Παρακολουθούμε φυσικά στενά όλα τα δημοσιεύματα των τελευταίων ημερών από τη Γενεύη, αλλά επίσημα δεν έχουμε πάρει τίποτα ακόμη», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, στο ρωσικό πρακτορείο TASS.

«Δεν έχουμε δει ακόμη κανένα σχέδιο. Διαβάσαμε τις δηλώσεις μετά τις διαβουλεύσεις που έγιναν στη Γενεύη. Έγιναν κάποιες προσαρμογές στο κείμενο που είχαμε δει στο παρελθόν», δήλωσε, σημειώνοντας ότι δεν προβλέπεται συζήτηση με τις ΗΠΑ εντός της εβδομάδας.

Με τη συμβολή των Jacob Burg και Joseph Lord, και πληροφορίες από το Reuters

Έτοιμος να συνεργαστεί «έντιμα και ξεκάθαρα» με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία εμφανίστηκε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε δηλώσεις του στις 20 Νοεμβρίου.

«Η αμερικανική πλευρά παρουσίασε ένα σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου, το όραμά τους. Παρουσίασα τις βασικές μας αρχές. Συμφωνήσαμε ότι οι ομάδες μας θα εργαστούν πάνω στα σημεία, ώστε όλα να είναι αληθινά», σημείωσε ο Ζελένσκι, τονίζοντας: «Όλοι είμαστε προετοιμασμένοι για ξεκάθαρη και ειλικρινή εργασία: η Ουκρανία, οι ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι και διεθνείς εταίροι μας. Η Ουκρανία χρειάζεται ειρήνη και θα κάνει ό,τι μπορεί ώστε κανείς στον κόσμο να μην ισχυριστεί ότι αποφεύγουμε τη διπλωματία. Αυτό έχει σημασία», πρόσθεσε στο βραδινό του διάγγελμα, υπογραμμίζοντας ότι το Κίεβο δεν πρόκειται να προβεί σε εσπευσμένες δηλώσεις.

Επεσήμανε: «Η υπ’ αριθμόν ένα αποστολή για όλους είναι μια εποικοδομητική διπλωματική διαδικασία με τις ΗΠΑ και όλους τους εταίρους μας. Είναι ζωτικής σημασίας η σταθερή στήριξη στον στρατό μας, σε όλες τις αμυντικές επιχειρήσεις και τα πλήγματα βάθους που σχεδιάζουμε».

Οι δηλώσεις του Ζελένσκι έγιναν μετά από συζητήσεις με ανώτατο Αμερικανό στρατιωτικό αξιωματούχο, αναφορικά με το ειρηνευτικό σχέδιο που εκπόνησε η κυβέρνηση Τραμπ. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε στις 20 Νοεμβρίου ότι τους τελευταίους μήνες έχει εργαστεί τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Ουκρανία για την κατάρτιση σχεδίου ειρήνης, με σκοπό τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ανατολική Ευρώπη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο περιλαμβάνει 28 σημεία, μεταξύ των οποίων επιβεβαίωση της κυριαρχίας της Ουκρανίας, συνολική συμφωνία μη επίθεσης που θα συναφθεί ανάμεσα σε Ρωσία, Ουκρανία και Ευρώπη, απαίτηση να σταματήσει η Ρωσία τις εισβολές σε γειτονικές της χώρες, καθώς και τον τερματισμό της επέκτασης του ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, το ίδιο σχέδιο προβλέπει παραχώρηση της Κριμαίας, του Λουγκάνσκ και του Ντονέτσκ στη Ρωσία, με τη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια να «παγώνουν» κατά μήκος της γραμμής επαφής και de facto αναγνώριση των υφιστάμενων συνόρων. Η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί της έχουν εκφράσει επανειλημμένα την αντίθεσή τους στην παραχώρηση ουκρανικών εδαφών.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι θα επικοινωνήσει με τον Ζελένσκι στις 21 Νοεμβρίου για να συζητήσουν το ειρηνευτικό σχέδιο, μαζί με τους ηγέτες των κρατών-μελών. «Θα συζητήσουμε την κατάσταση τόσο με τους Ευρωπαίους ηγέτες όσο και με ηγέτες στο περιθώριο της συνόδου G20. Θα έρθω, επίσης, σε επικοινωνία με τον πρόεδρο Ζελένσκι για να εξετάσουμε το θέμα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι βασική αρχή για την Ευρώπη είναι: «τίποτα για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία. Η Ευρώπη στήριζε πάντοτε προσπάθειες για μια δίκαιη, συνολική και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, αλλά για να λειτουργήσει οποιοδήποτε σχέδιο, χρειάζεται τη συμμετοχή τόσο των Ουκρανών όσο και των Ευρωπαίων».

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας τόνισε στις 20 Νοεμβρίου μέσω X: «Σε αυτόν τον πόλεμο υπάρχει ένας επιτιθέμενος και ένα θύμα. Μέχρι στιγμής, δεν έχουμε ακούσει για καμία παραχώρηση από τη ρωσική πλευρά».

Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εξέφρασαν ανησυχία για τα σημεία του σχεδίου που παραχωρούν εδάφη στη Μόσχα, καθώς και για τον περιορισμένο έως μηδενικό ρόλο τους στη διαδικασία αυτή.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας, Ζαν-Νοέλ Μπαρρό, σχολίασε: «Οι Ουκρανοί θέλουν ειρήνη, δίκαιη ειρήνη που να σέβεται την κυριαρχία όλων, διαρκή ειρήνη που δεν θα υπονομευτεί από μελλοντική επιθετικότητα. Όμως, η ειρήνη δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα συνθηκολόγησης. Χρειάζονται συνομιλίες για να επιτευχθεί μια δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη στην Ουκρανία. Οι συνομιλίες θα πρέπει να ξεκινήσουν με κατάπαυση πυρός στη γραμμή επαφής ώστε να καταστούν δυνατές συντεταγμένες συζητήσεις για τα εδάφη και την ασφάλεια».

Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, Γιόχαν Βάντεφουλ, δήλωσε στις 21 Νοεμβρίου ότι το σχέδιο αποτελεί κατάλογο ζητημάτων που πρέπει άμεσα να συζητηθούν μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν πρόκειται για τελικό σχέδιο. «Η γερμανική θέση είναι η ευρωπαϊκή θέση, και αυτό σημαίνει πως στηρίζουμε την Ουκρανία. Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι η Ουκρανία θα μπορέσει να συζητήσει τα σημεία αυτά από θέση ισχύος».

Ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, σημείωσε την Πέμπτη: «Στηρίζουμε κάθε προσπάθεια για ειρήνη, ωστόσο ας θυμόμαστε ότι κυρίως η Ευρώπη στηρίζει οικονομικά και αμυντικά την Ουκρανία και ότι η ασφάλεια της ηπείρου θα εξαρτηθεί από το πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Συνεπώς, απαιτούμε να συμμετάσχουμε σε αυτές τις αποφάσεις. Κατά την άποψή μου, δεν πρέπει να περιοριστεί η ικανότητα του θύματος να αμύνεται, αλλά η ικανότητα του επιτιθέμενου να επιτίθεται».

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Κοινοβουλίου της Εσθονίας, Μάρκο Μίκαελσον, έγραψε στο X, αναρτώντας φωτογραφία της συμφωνίας: «Αν η Ουκρανία αποδεχθεί αυτό, δεν θα υπάρχει πια Ουκρανία. Αν η Ευρώπη το αποδεχθεί, θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για απευθείας πόλεμο με τη Ρωσία».

Η Μόσχα, από την πλευρά της, δήλωσε ότι δεν έχει ενημερωθεί επίσημα για συμφωνία του Ζελένσκι να διαπραγματευθεί το ειρηνευτικό σχέδιο Τραμπ. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, σημείωσε: «Όχι, δεν έχουμε λάβει τίποτα επίσημα. Βλέπουμε κάποιες πρωτοβουλίες, αλλά δεν έχουμε λάβει κάτι επίσημο. Και δεν υπήρξε καμία ουσιαστική συζήτηση επί των συγκεκριμένων σημείων».

Με πληροφορίες από Reuters και The Associated Press

Η ρωσική Δούμα ενέκρινε στις 20 Νοεμβρίου ψήφισμα με το οποίο καλεί σε λήψη μέτρων κατά του Βελγίου, της Euroclear και μη φιλικών επενδυτών, σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίσει να χρησιμοποιήσει τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση δανείου προς την Ουκρανία. Η Euroclear, ο χρηματοοικονομικός οργανισμός που εδρεύει στο Βέλγιο, διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων εντός ΕΕ.

Το κάτω σώμα του ρωσικού κοινοβουλίου υποστήριξε πως η σχετική πρόταση της ΕΕ παραβιάζει το ίδιο το ευρωπαϊκό δίκαιο: «Το Άρθρο 17 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει την αφαίρεση περιουσίας χωρίς δίκαιη αποζημίωση».

Η Δούμα ισχυρίστηκε πως, εφόσον η ΕΕ δεν προβλέπει αποζημίωση για όσους χάσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία, η πρόθεση συνιστά ουσιαστικά παράνομη δήμευση, που αν υλοποιηθεί μπορεί να θεωρηθεί ευθέως κλοπή.

Στο ψήφισμα υπογραμμίζεται: «Κάθε επίθεση στα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία πρέπει να απαντηθεί με τα ενδεδειγμένα νομικά μέτρα, αρχικά με αξιώσεις αποζημίωσης και αίτημα δέσμευσης των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων, ως μέτρο ασφαλείας, έναντι της Euroclear και του Βελγίου, όπου τηρούνται τα περισσότερα από τα παρανόμως παγωμένα κρατικά κεφάλαια, σε κάθε δικαιοδοσία». Επιπλέον, σημειώνεται πως «περιουσιακά στοιχεία μη κατοίκων προερχόμενων από μη φιλικά κράτη μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν ως πηγή αποζημίωσης».

Το ψήφισμα υπερψηφίστηκε ομόφωνα, κλιμακώνοντας τις ανησυχίες που είχε διατυπώσει από τον προηγούμενο μήνα ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Αλεξέι Μοϊσέγεφ. Ο ίδιος είχε δηλώσει: «Δεν προβαίνουμε ακόμη σε καμία κατάσχεση. Οι Ευρωπαίοι δεν έχουν κάνει επισήμως λόγο για κατάσχεση, οπότε δεν θα προχωρήσουμε κι εμείς εκ προοιμίου. Αν προχωρήσουν εκείνοι, τότε θα το εξετάσουμε».

Περίπου 250 δισ. δολάρια ρωσικών περιουσιακών στοιχείων έχουν παγώσει στην ΕΕ από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους απαγόρευσαν συναλλαγές με την Κεντρική Τράπεζα και το υπουργείο Οικονομικών της Ρωσίας, ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

Στους κόλπους της ΕΕ γίνονται διαβουλεύσεις για το πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αυτά τα παγωμένα κεφάλαια προς ενίσχυση της ουκρανικής άμυνας και ανοικοδόμησης, χωρίς άμεση κατάσχεσή τους – κάτι που αντιμετωπίζει νομικές προκλήσεις.

Αν και αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ στηρίζουν την πρόταση, υπάρχουν ενστάσεις από χώρες όπως το Λουξεμβούργο, το Βέλγιο και η Ουγγαρία, αλλά και από οργανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Τον περασμένο μήνα, ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ εξέφρασε την αντίθεσή του στη χορήγηση δανείου, μέχρις ότου εξασφαλίσει τρεις εγγυήσεις από την ΕΕ: «πλήρη αμοιβαιότητα στον επιμερισμό του κινδύνου, διαβεβαίωση πως σε περίπτωση που χρειαστεί να εξοφληθεί το ποσό θα συμβάλουν όλα τα κράτη-μέλη και ότι όλες οι χώρες όπου έχουν δεσμευτεί ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα ενεργήσουν από κοινού».

Μέχρι σήμερα, η ΕΕ αξιοποιεί μόνο τους τόκους που αποφέρουν τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς πρότεινε η ΕΕ να χορηγήσει στην Ουκρανία άτοκο δάνειο ~140 δισ. ευρώ, το οποίο θα αρχίσει να αποπληρώνεται μόνο αφότου η Ρωσία αποζημιώσει την Ουκρανία για τις πολεμικές καταστροφές.

Υπογράμμισε: «Έως τότε, τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν παγωμένα, όπως έχει αποφασίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», σημειώνοντας ότι η βοήθεια απαιτεί αρχικά εθνικές δημοσιονομικές εγγυήσεις, με πανευρωπαϊκή κάλυψη μέχρι το 2028.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, διευκρίνισε στη συνέχεια πως το δάνειο θα εκταμιευθεί τμηματικά και με όρους, ανάμεσά τους και η διάθεση μέρους του ποσού για τη χρηματοδότηση της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ.

Όπως αναφέρεται, αντιδρώντας στη δέσμευση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, η Μόσχα έχει προβεί από την έναρξη του πολέμου στην κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων αξίας ~50 δισ. δολαρίων, ορισμένα από τα οποία ανήκουν σε εταιρείες δυτικών συμφερόντων που αποχωρούν από τη Ρωσία.

Σε κατάσταση ύψιστης ετοιμότητας τέθηκαν Πολωνία και Ρουμανία το πρωί της 19ης Νοεμβρίου, μετά από νέο κύμα ρωσικών αεροπορικών επιθέσεων εναντίον της Ουκρανίας.

Όπως ανακοίνωσε η Βαρσοβία, πολωνικά και συμμαχικά αεροσκάφη απογειώθηκαν νωρίς το πρωί για να διαφυλάξουν την ασφάλεια του εθνικού εναέριου χώρου. Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, η Επιχειρησιακή Διοίκηση των Πολωνικών Ενόπλων Δυνάμεων ανέφερε: «Σε συνάρτηση με την επίθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, που εξαπολύει πυραυλικές επιθέσεις σε στόχους εντός της Ουκρανίας, η πολωνική και συμμαχική αεροπορία επιχειρεί εντός του εναέριου χώρου μας».

Στην ίδια ανακοίνωση προστίθεται: «Ζεύγη μαχητικών σε ετοιμότητα, καθώς και αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης, έχουν απογειωθεί, ενώ τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας εδάφους και τα ραντάρ αναγνώρισης έχουν τεθεί σε μέγιστη ετοιμότητα».

Λόγω της αεροπορικής επιδρομής του Κρεμλίνου, δύο αεροδρόμια στη νοτιοανατολική Πολωνία, το Ρζέσοβ και το Λούμπλιν, έκλεισαν προσωρινά, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροναυτιλίας της Πολωνίας (PANSA).

Σε σχετική ανάρτηση στο X αναφέρεται: «Για την ανεμπόδιστη επιχειρησιακή δράση της στρατιωτικής αεροπορίας, τα αεροδρόμια Ρζέσοβ και Λούμπλιν έκλεισαν προσωρινά». Και τα δύο αεροδρόμια άνοιξαν λίγο αργότερα, ενώ η Επιχειρησιακή Διοίκηση επιβεβαίωσε πως δεν διαπιστώθηκε παραβίαση του πολωνικού εναέριου χώρου.

Μαχητικά απογειώθηκαν και από τη Ρουμανία, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Αμύνης της χώρας, όταν μη επανδρωμένο αεροσκάφος παραβίασε τον εναέριο χώρο της. Έχοντας εκτεταμένα σύνορα με την Ουκρανία, ακόμα και στο δέλτα του Δούναβη, στο ρουμανικό έδαφος βρίσκονται επανειλημμένως θραύσματα μη επανδρωμένων, ως συνέπεια ρωσικών επιθέσεων σε ουκρανικά λιμάνια στο δέλτα του ποταμού. 

Ραντάρ εντόπισαν το σήμα drone περίπου πέντε μίλια εντός του ρουμανικού εναέριου χώρου, κοντά στα χωριά Περιπράβα και Κίλια Βέσε στην επαρχία Τούλτσεα. Το σήμα χανόταν και επανεμφανιζόταν κατά διαστήματα επί 12 λεπτά κοντά σε οικισμούς της επαρχίας Γκαλάτσι.

Σύμφωνα με το υπουργείο, απογειώθηκε ζεύγος Eurofighter της γερμανικής αποστολής εναέριας αστυνόμευσης, ακολουθούμενο από δύο ρουμανικά F-16. Οι αρχές προειδοποίησαν τους κατοίκους των νοτιοανατολικών επαρχιών Τούλτσεα και Γκαλάτσι να αναζητήσουν καταφύγιο, διευκρινίζοντας ότι δεν υπήρξαν αναφορές για πρόσκρουση μη επανδρωμένου σε ρουμανικό έδαφος.

Τόσο η Πολωνία όσο και η Ρουμανία είναι μέλη του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η είδηση συμπίπτει με την ανακοίνωση της Πολωνίας για το κλείσιμο του ρωσικού προξενείου στο Γκντανσκ — τελευταίου της Μόσχας σε πολωνικό έδαφος — ως απάντηση για την έκρηξη σε σιδηροδρομική γραμμή που αποδόθηκε στη Μόσχα. Η Ρωσία κατηγόρησε τη Βαρσοβία για «ρωσοφοβία» και ανακοίνωσε πως θα περιορίσει το πολωνικό διπλωματικό προσωπικό στη Ρωσία, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο TASS.

Τους τελευταίους μήνες, η Ρωσία έχει κατηγορηθεί για τις παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου από μη επανδρωμένα αεροσκάφη που έχουν σημειωθεί, με τη Μόσχα να απορρίπτει σταθερά τις κατηγορίες του ΝΑΤΟ.

Με αφορμή τις παραβιάσεις του ευρωπαϊκού εναέριου χώρου, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο τη μεγάλη αεροπορική άσκηση Eastern Sentry, επιστρατεύοντας δανέζικα, γαλλικά, γερμανικά και βρετανικά μαχητικά για τη φύλαξη της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας.

Τον περασμένο μήνα, ο στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ Αλέξους Γκρίνκεβιτς, ως Ανώτατος Διοικητής Συμμαχικών Δυνάμεων Ευρώπης του ΝΑΤΟ, σχολίασε: «Βλέπουμε ενδείξεις ότι οι Ρώσοι προσπαθούν να είναι πιο προσεκτικοί, ότι αναγνωρίζουν πως σε ορισμένες περιπτώσεις πλησίασαν επικίνδυνα τη γραμμή ή οριακά την πέρασαν, ιδίως όσον αφορά το περιστατικό με το drone στην Πολωνία. Η δράση μας έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα, αλλά θα συνεχίσουν να δοκιμάζουν υβριδικές τακτικές εναντίον της Συμμαχίας».

Παρ’ όλα αυτά, οι ανησυχίες παραμένουν. Στις  4 Νοεμβρίου, η εναέρια κυκλοφορία στα αεροδρόμια Βρυξελλών και Λιέγης στο Βέλγιο ανεστάλη λόγω εμφάνισης μη επανδρωμένου αεροσκάφους, λίγες μόλις ημέρες μετά τη διαρροή πληροφοριών για πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών κοντά σε βελγική στρατιωτική βάση που φιλοξενεί αμερικανικά πυρηνικά όπλα.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανακοίνωσε στις 18 Νοεμβρίου τα σχέδιά του να επισκεφθεί την Τουρκία, στοχεύοντας να δώσει νέα ώθηση στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Ρωσία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος έκανε γνωστό ότι η επίσκεψη, προγραμματισμένη για τις 19 Νοεμβρίου, ανακοινώθηκε ενώ βρισκόταν στην Ισπανία. Η νέα του διπλωματική πρωτοβουλία εντάσσεται στις διαβουλεύσεις του με συμμάχους του ΝΑΤΟ, με φόντο τον πόλεμο με τη Ρωσία.

«Σήμερα πραγματοποιώ συναντήσεις στην Ισπανία, προγραμματισμένες εδώ και καιρό. Αναμένουμε πως μία ακόμη ισχυρή χώρα θα ενισχύσει την υποστήριξή της, βοηθώντας μας να προστατεύσουμε ζωές και να προσεγγίσουμε το τέλος του πολέμου», δήλωσε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ. «Στόχος μας είναι η συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, να οδηγήσει σε συγκεκριμένες συμφωνίες που θα μας ενισχύσουν ουσιαστικά. Κάθε μέρα η Ουκρανία οφείλει να επιτυγχάνει αποτελέσματα στις σχέσεις της με τους εταίρους της».

Αναφερόμενος στην επικείμενη επίσκεψή του στην Τουρκία, ο Ουκρανός πρόεδρος σημείωσε ότι κύριος στόχος είναι η επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων. «Έχουμε επεξεργαστεί προτάσεις που θα παρουσιάσουμε στους εταίρους μας. Το να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να φέρουμε το τέλος του πολέμου πιο κοντά αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για την Ουκρανία», τόνισε. «Παράλληλα εργαζόμαστε για νέες ανταλλαγές αιχμαλώτων πολέμου, για να επιστρέψουν οι αιχμάλωτοι στα σπίτια τους».

Από ρωσικής πλευράς, ωστόσο, τονίζεται πως δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση για τέτοιες συνομιλίες ούτε πρόκειται να εκπροσωπηθεί η Μόσχα στην Τουρκία. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε στις 18 Νοεμβρίου: «Δεν έχουμε λάβει ακόμη καμία πληροφόρηση από το Κίεβο».

Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, ο Πεσκόφ πρόσθεσε: «Προφανώς, ο Ζελένσκι αναφερόταν στις επαφές που θα γίνουν αύριο στην Κωνσταντινούπολη. Πρόκειται για επαφές του Ζελένσκι με τους Τούρκους φίλους μας, στις οποίες ενδέχεται να συμμετάσχει και ο Γουίτκοφ», παραπέμποντας σε σχετικό ρεπορτάζ του Reuters που επικαλείται ανώνυμη τουρκική πηγή.

Ο Πεσκόφ τόνισε επίσης πως, εάν κάποια από τις πλευρές το κρίνει απαραίτητο να ενημερώσει τη ρωσική πλευρά, «ο πρόεδρος Πούτιν θα είναι ασφαλώς ανοικτός σε διαπραγματεύσεις», προσθέτοντας ότι η Μόσχα θα παρακολουθεί την εξέλιξη των συνομιλιών.

Οι συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας παραμένουν στάσιμες από τον Ιούλιο, όταν αντιπροσωπείες των δύο πλευρών συναντήθηκαν τελευταία φορά στην Κωνσταντινούπολη. Είχαν προηγηθεί αρκετοί γύροι διαπραγματεύσεων στην Πόλη, που οδήγησαν σε ανταλλαγή χιλιάδων αιχμαλώτων και νεκρών στρατιωτών, χωρίς ωστόσο να σημειωθεί κάποια πρόοδος προς την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός.

Η είδηση της συνάντησης στην Κωνσταντινούπολη ανακοινώθηκε μία ημέρα μετά την υπογραφή συμφωνίας στη Γαλλία για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών για την ενίσχυση της εναέριας άμυνας της Ουκρανίας. Ο Ζελένσκι και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπέγραψαν επιστολή προθέσεων στη στρατιωτική βάση Βιλακόμπλ, κοντά στο Παρίσι, κατά τη συνάντησή τους στις 17 Νοεμβρίου.

«Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η αγορά εκατό μαχητικών Rafale, τα οποία κατασκευάζονται από την Dassault Aviation. Είναι η ισχυρότερη αεράμυνα, μία από τις καλύτερες παγκοσμίως», ανέφερε ο Ζελένσκι κατά την υπογραφή, σύμφωνα με το γαλλικό τηλεοπτικό δίκτυο LCI.

Η απόκτηση των αεροσκαφών αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός της επόμενης δεκαετίας. Στη συμφωνία περιλαμβάνονται επίσης συστήματα αεράμυνας SAMP-T, ραντάρ ανίχνευσης, πύραυλοι αέρος-αέρος και αεροπορικές βόμβες.

Παρά τους πανηγυρισμούς σε Παρίσι και Κίεβο, η Μόσχα υποβάθμισε τη σημασία της συμφωνίας. Ο Πεσκόφ σχολίασε: «Όσα αεροσκάφη κι αν πουληθούν στο καθεστώς του Κιέβου, αυτό δεν θα αλλάξει το μέτωπο».

Επιπλέον, κατηγόρησε τη Γαλλία ότι ρίχνει λάδι στη φωτιά και ενισχύει το φιλοπόλεμο κλίμα: «Η Γαλλία συνεχίζει να εξοπλίζει το καθεστώς του Κιέβου και σκοπεύει να το κάνει και στο μέλλον. Δυστυχώς, το Παρίσι δεν συμβάλλει στην υπόθεση της ειρήνης».

Με πληροφορίες από το Reuters

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι προχώρησε τη Δευτέρα, 17 Νοεμβρίου, στην υπογραφή συμφωνίας για την αγορά εκατό μαχητικών αεροσκαφών Rafale, με στόχο την ενίσχυση της αεράμυνας της χώρας του.

Η επιστολή πρόθεσης υπεγράφη από τον ίδιο τον Ζελένσκι και τον Γάλλο ομόλογό του, Εμμανουέλ Μακρόν, στη βάση Βιλακόμπλε, λίγο έξω από το Παρίσι, κατά τη διάρκεια της συνάντησής τους το πρωί της Δευτέρας.

Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η προμήθεια εκατό μαχητικών Rafale, που κατασκευάζονται από τη γαλλική Dassault Aviation.

«Θα πρόκειται για την ισχυρότερη αεράμυνα, μία από τις κορυφαίες παγκοσμίως», δήλωσε ο Ζελένσκι μετά την υπογραφή της επιστολής πρόθεσης, σύμφωνα με το γαλλικό ειδησεογραφικό κανάλι LCI.

Από την πλευρά του, ο Μακρόν υπογράμμισε: «Εκατό Rafale είναι τεράστιος αριθμός. Αλλά είναι αυτό που χρειάζεται για [να γίνει η] αναγέννηση του ουκρανικού στρατού», όπως μετέδωσε το ίδιο μέσο.

Η αγορά των αεροσκαφών θα υλοποιείται σταδιακά μέσα στην επόμενη δεκαετία. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης συστήματα αεράμυνας SAMP/T, ραντάρ αεράμυνας, πυραύλους αέρος-αέρος και αεροπορικές βόμβες, σύμφωνα με το περιεχόμενο της επιστολής πρόθεσης. Επίσης, η συμφωνία προβλέπει δυνατότητα μεταφοράς τεχνολογίας και κοινής παραγωγής αεροσκαφών και στην Ουκρανία, όπως αναφέρει ανακοίνωση του γραφείου του Ζελένσκι.

«Νιώθω ευγνώμων προς τη Γαλλία. Ευχαριστώ τον Εμμανουέλ Μακρόν και ολόκληρο τον γαλλικό λαό. Αυτή η στιγμή είναι εξαιρετικής σημασίας και πραγματικά ιστορική και για τα δύο έθνη μας. Νέα αεροσκάφη, ενίσχυση, νέα βήματα για την ισχυροποίηση του στρατού και της χώρας μας», δήλωσε ο Ζελένσκι τη συμφωνία που επετεύχθη.

Ο Μακρόν αναφέρθηκε στην αναγκαιότητα της συμφωνίας, υπογραμμίζοντας: «Η συμφωνία καλύπτει εύρος αναγκών, βραχυπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων, και τους χρειάζεται όλους. Ακόμη κι αν η ειρήνη επιτυγχανόταν αύριο, πάλι θα ήταν απαραίτητα, διότι αυτό που εγγυάται την ειρήνη είναι ένας ισχυρός ουκρανικός στρατός, ικανός να υπερασπιστεί τη χώρα. Αυτές οι δυνατότητες θα προσφέρουν αυτή την ασφάλεια».

Αυτή ήταν η ένατη επίσκεψη του Ζελένσκι στη Γαλλία από την έναρξη του πολέμου με τη Ρωσία, τον Φεβρουάριο του 2022.

Εδώ και εβδομάδες βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για το πώς το Παρίσι θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τα ουκρανικά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, παρά την πολιτική αστάθεια και τις δημοσιονομικές ανησυχίες στη Γαλλία, που θέτουν ερωτήματα για το πραγματικό περιθώριο της χώρας να προσφέρει επιπλέον υποστήριξη.

Τον Οκτώβριο, ο Μακρόν είχε δηλώσει ότι θα προσφέρει ακόμη περισσότερα μαχητικά Mirage, πέραν των έξι που είχε ήδη υποσχεθεί, καθώς και νέα σειρά πυραύλων εδάφους-αέρος Astra 30, που παράγονται από τον ευρωπαϊκό όμιλο MBDA και προορίζονται για τις αντιαεροπορικές συστοιχίες SAMP/T που χειρίζεται το Κίεβο.

Προσερχόμενος στην επίσκεψη αυτή, το γραφείο του Μακρόν είχε επισημάνει ότι στόχος του ταξιδιού ήταν να αξιοποιηθεί η γαλλική πρωτοπορία στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας υπέρ της άμυνας της Ουκρανίας, ώστε να αποκτήσει τα απαραίτητα συστήματα για την αντιμετώπιση της ρωσικής επιθετικότητας.

Στο πλαίσιο της παραμονής του στη Γαλλία, ο Ζελένσκι επρόκειτο να ενημερωθεί το πρωί της Δευτέρας από εκπροσώπους διαφόρων κατασκευαστών, σύμφωνα με πρόγραμμα που ανακοινώθηκε από την προεδρία της Γαλλίας, όπως μετέδωσε το γαλλικό δίκτυο TFI. Για το απόγευμα ήταν προγραμματισμένο ειδικό φόρουμ, όπου ουκρανικές και γαλλικές εταιρείες του τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών θα συζητούσαν για τη δυνατότητα συνεργασίας τους.

Σήμερα, 18 Νοεμβρίου, ο Ζελένσκι θα επισκεφθεί την Ισπανία, για συνομιλίες με τη Μαδρίτη για το ίδιο θέμα, σύμφωνα με ανακοίνωση στην πλατφόρμα X που αναρτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου.

Η Γαλλία, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, ηγείται συνασπισμού περίπου τριάντα χωρών που δηλώνουν διατεθειμένες να αποστείλουν στρατεύματα και πρόσθετη στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία ειρήνης με τη Ρωσία.

Την ίδια περίοδο, η Ουκρανία συγκλονίζεται από σκάνδαλο διαφθοράς στον τομέα της ενέργειας, το οποίο έχει προκαλέσει αντιδράσεις εντός και εκτός της χώρας.

Το σκάνδαλο αφορά φερόμενο κύκλωμα διαφθοράς στη δημόσια επιχείρηση Energoatom, που διαχειρίζεται και τους τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Εθνικό Γραφείο Καταπολέμησης Διαφθοράς της Ουκρανίας, οι εργολάβοι της Energoatom καταγγέλλουν ότι αναγκάζονταν να καταβάλουν προμήθειες και μίζες στα μέλη του κυκλώματος, ώστε να διατηρούν το καθεστώς τους ως προμηθευτές, καθώς και για να μην αποκλειστούν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες τους.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μέσω του συστήματος αυτού διοχετεύτηκαν περίπου 100 εκατομμύρια ουκρανικές γρίβνιες (περίπου 2 εκατ. ευρώ).

Στο σκάνδαλο εμπλέκονται αρκετά επιφανή στελέχη της κυβέρνησης Ζελένσκι, όπως ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Αλεξέι Τσερνισόφ, η υπουργός Ενέργειας Σβιτλάνα Χριντσούκ, τον υπουργό Δικαιοσύνης Γκέρμαν Γκαλουστσένκο και τον πρώην υπουργό Άμυνας και νυν γραμματέα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας Ρουστάμ Ουμέροφ.

Στις 12 Νοεμβρίου, τόσο ο Γκαλουστσένκο όσο και η Χριντσούκ υπέβαλαν την παραίτησή τους, μία ημέρα αφότου ο Ζελένσκι ζήτησε την απομάκρυνσή τους και χαρακτήρισε τη διαφθορά στον τομέα της ενέργειας ως «απολύτως αφύσικη» εν καιρώ πολέμου.

Με πληροφορίες από το Reuters