GUY BIRCHALL

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 30 Απριλίου ότι θέλει να μάθει λεπτομέρειες σχετικά με ρωσική πρόταση για βραχυπρόθεσμη εκεχειρία που μετέφερε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.

Όπως ανέφερε ο Ζελένσκι σε ανάρτησή του στο Telegram, είναι ουσιώδες να διευκρινιστεί τι ακριβώς συνεπάγεται η πρόταση — αν πρόκειται για λίγες ώρες ασφάλειας για μια παρέλαση στη Μόσχα ή για κάτι περισσότερο. Επεσήμανε ακόμη ότι το Κίεβο επιθυμεί την επίτευξη μιας μακροπρόθεσμης εκεχειρίας, αξιόπιστες εγγυήσεις για την ασφάλεια του πληθυσμού, και τελικά η ειρήνη.

Στις 29 Απριλίου, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι είχε συζητήσει το ενδεχόμενο εκεχειρίας στην Ουκρανία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια πρόσφατης τηλεφωνικής συνομιλίας. Το Κρεμλίνο είχε νωρίτερα αναφέρει ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν μια προσωρινή εκεχειρία με αφορμή την επέτειο της 9ης Μαΐου για τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία καλή και ότι εκτιμά πως ο Ρώσος πρόεδρος ενδέχεται να την υλοποιήσει και ίσως να ανακοινώσει κάτι σχετικό. Σημείωσε ότι η τηλεφωνική επικοινωνία επικεντρώθηκε στον ρωσο-ουκρανικό πόλεμο, αν και έγινε μια σύντομη αναφορά στο Ιράν και σε ορισμένα ακόμη θέματα. Παρατήρησε ότι η Ουκρανία έχει ηττηθεί στρατιωτικά, εξηγώντας ότι έχει χάσει όλο το ναυτικό και την αεροπορία της, καθώς και το 82% των πυραύλων και τα περισσότερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που διέθετε.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ακόμη ότι κατέστησε σαφές στον Πούτιν πως επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία πριν δεχθεί οποιαδήποτε ρωσική βοήθεια σχετικά με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, τονίζοντας ότι προτεραιότητα είναι να λήξει η σύγκρουση. Η πρόσφατη διπλωματική δραστηριότητα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας για το ζήτημα της Ουκρανίας έχει επικεντρωθεί σε σταδιακά μέτρα για τη μείωση των συγκρούσεων, ενώ παράλληλα επιδιώκεται μια ευρύτερη συμφωνία. Το Κρεμλίνο επίσης χαρακτήρισε την τελευταία τηλεφωνική επικοινωνία ως φιλική, ειλικρινή και ουσιαστική.

Ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, ανέφερε ότι ο Τραμπ αξιολόγησε θετικά την πρόσφατη πασχαλινή εκεχειρία και αντέδρασε επίσης θετικά στην ιδέα μιας νέας προσωρινής εκεχειρίας που θα συνδέεται με τους εορτασμούς της 9ης Μαΐου στη Ρωσία. Πρόσθεσε ότι ο Πούτιν ενημέρωσε τον Αμερικανό ομόλογό του για την ετοιμότητά του να κηρύξει εκεχειρία και για την περίοδο των εορτασμών της Ημέρας της Νίκης, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ υποστήριξε ενεργά την πρωτοβουλία, σημειώνοντας πως η εορτή αυτή σηματοδοτεί την κοινή νίκη κατά του ναζισμού στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε στις 30 Απριλίου ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση σχετικά με τις ακριβείς ημερομηνίες της εκεχειρίας. Διευκρίνισε ότι επί του παρόντος θεωρείται πως η εκεχειρία συνδέεται με την Ημέρα της Νίκης, ωστόσο οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της θα καθοριστούν από τον ανώτατο διοικητή, δηλαδή τον Πούτιν, και θα ανακοινωθούν μόλις ληφθεί η σχετική απόφαση, όπως μετέδωσε το ρωσικό κρατικό πρακτορείο TASS.

Τέλος, ανέφερε ότι η Μόσχα δεν έχει ακόμη λάβει απάντηση από το Κίεβο σχετικά με την προτεινόμενη εκεχειρία.

Με τη συμβολή της Kimberly Hayek

Οι επιχειρήσεις που πλήττονται από την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, η οποία προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση για επιδοτήσεις, ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση στις 29 Απριλίου.

Οι εταιρείες στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των μεταφορών μπορούν να αποζημιωθούν έως και για το 70% του επιπλέον κόστους τους λόγω των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων και των λιπασμάτων. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία λειτουργεί ως ρυθμιστής ανταγωνισμού των 27 χωρών, οι επιχειρήσεις μπορούν να λάβουν έως και 50.000 ευρώ, βάσει κανόνων που θα ισχύουν έως τις 31 Δεκεμβρίου.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν έχει επηρεάσει επιχειρήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η ΕΕ εισήγαγε το Προσωρινό Πλαίσιο Κρατικών Ενισχύσεων για τη Μέση Ανατολή (Middle East Temporary State Aid Framework – METSAF), το οποίο περιέγραψε ως ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας, όπως η γεωργία, η αλιεία, οι μεταφορές και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ, Τερέζα Ριμπέρα, δήλωσε ότι η επίτευξη μιας «καθαρής οικονομίας» θα λειτουργήσει ως ασπίδα για την Ένωση απέναντι στις μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.

Σε ανακοίνωσή της, στις 29 Απριλίου, σημείωσε ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει η πιο αποτελεσματική στρατηγική για την αυτονομία, την ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας απαιτούν άμεση αντίδραση. Πρόσθεσε ότι το METSAF επιτρέπει την εφαρμογή εύκολων λύσεων που θα στηρίξουν τη συνεχή ανάπτυξη βασικών τομέων της ΕΕ, όπως η γεωργία, η αλιεία και οι μεταφορές, μετριάζοντας τις επιπτώσεις της κρίσης.

Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις που είναι ήδη επιλέξιμες για ενισχύσεις βάσει άλλου καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων θα μπορούν πλέον να αποζημιώνονται έως και για το 70% του λογαριασμού ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τα σχέδια.

Η ανακοίνωση έγινε μετά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου, στο πλαίσιο συνόδου κορυφής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Μετά τη συνάντηση αυτή, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ένωσης θα πρέπει να είναι η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικοί κραδασμοί.

Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, στις 24 Απριλίου, ανέφερε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά 25 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει αυξηθεί η ποσότητα ενέργειας. Τόνισε ότι είναι αναγκαίο να μειωθεί η υπερβολική εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, να ενισχυθεί η καθαρή ενέργεια, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια, και να προχωρήσει η ηλεκτροδότηση της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι αυτό αποτελεί το κλειδί για την ασφάλεια και τη σταθερότητα.

Πριν από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, η Ευρώπη αντιμετώπιζε ήδη αυξημένο ενεργειακό κόστος, καθώς είχε διακόψει τη χρήση ρωσικού φυσικού αερίου και πετρελαίου για να στηρίξει την Ουκρανία στον πόλεμο κατά της Μόσχας. Ένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η ήπειρος είναι η διαθεσιμότητα καυσίμων αεροσκαφών· η ολλανδική κυβέρνηση εκτίμησε στις 20 Απριλίου ότι η ΕΕ θα μπορούσε να προμηθεύει αρκετή κηροζίνη ώστε να καλύψει τις ανάγκες της οικονομίας της για περίπου πέντε μήνες.

Η κρίση αυτή σημαίνει ότι τα μικρότερα αεροδρόμια της Ευρώπης αντιμετωπίζουν μια «υπαρξιακή απειλή», όπως ανέφερε στις 28 Απριλίου το Airports Council International (ACI) Europe.

Το ευρωπαϊκό σκέλος του παγκόσμιου φορέα εκπροσώπησης των αεροδρομίων διατύπωσε την προειδοποίηση κατά τη διάρκεια της ετήσιας διάσκεψής του, η οποία πραγματοποιήθηκε στο αεροδρόμιο του Τορίνο, στην Ιταλία.

Ο γενικός διευθυντής του ACI Europe, Ολιβιέ Γιανκόβετς, δήλωσε ότι με τα σημερινά επίπεδα τιμών των καυσίμων αεροσκαφών και την προοπτική μιας νέας κρίσης στο κόστος ζωής, είναι πιθανό πολλά περιφερειακά αεροδρόμια ανά την ήπειρο να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα έντονη διαταραχή στην προσφορά και στη ζήτηση.

Όπως σημείωσε, η κατάσταση συνιστά μια πραγματική υπαρξιακή απειλή για τα αεροδρόμια αυτά.

Η ένωση κάλεσε την ΕΕ και τα κράτη-μέλη να υιοθετήσουν σειρά μέτρων προκειμένου να βοηθήσουν τα μικρότερα αεροδρόμια της ηπείρου να ανταπεξέλθουν.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στις 28 Απριλίου ότι η αγορά σιτηρών από ισραηλινές αρχές, τα οποία προέρχονται από ουκρανικά εδάφη υπό ρωσική κατοχή, δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη εμπορική δραστηριότητα, προσθέτοντας ότι το Κίεβο ετοιμάζει κυρώσεις κατά όσων επωφελούνται από τις συγκεκριμένες συναλλαγές.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τα σιτηρά «κλεμμένα αγαθά», επισημαίνοντας ότι οι ισραηλινές αρχές δεν είναι δυνατόν να αγνοούν ποια πλοία καταφθάνουν στα λιμάνια της χώρας και τι φορτίο μεταφέρουν. Επεσήμανε ότι η Ρωσία υφαρπάζει συστηματικά σιτηρά από προσωρινά κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και οργανώνει την εξαγωγή τους μέσω προσώπων που συνδέονται με τις δυνάμεις κατοχής, τονίζοντας ότι τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν ακόμη και τη νομοθεσία του ίδιου του Ισραήλ.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η Ουκρανία έχει προβεί σε όλα τα απαραίτητα διπλωματικά βήματα για την αποτροπή τέτοιων περιστατικών, ωστόσο ένα ακόμη πλοίο που μετέφερε αντίστοιχο φορτίο δεν εμποδίστηκε να προσεγγίσει ισραηλινό λιμάνι.

Επικαλούμενος τις υπηρεσίες πληροφοριών της χώρας, ανέφερε ότι προετοιμάζεται πακέτο κυρώσεων που θα καλύπτει τόσο όσους μεταφέρουν άμεσα τα σιτηρά όσο και φυσικά ή νομικά πρόσωπα που επιχειρούν να αποκομίσουν κέρδη από αυτό που χαρακτήρισε εγκληματικό σχέδιο, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα συντονιστεί με ευρωπαϊκούς εταίρους ώστε τα εμπλεκόμενα πρόσωπα να ενταχθούν και στα ευρωπαϊκά καθεστώτα κυρώσεων.

Κατέληξε εκφράζοντας την προσδοκία ότι οι ισραηλινές αρχές θα σεβαστούν την Ουκρανία και θα αποφύγουν ενέργειες που υπονομεύσουν τις διμερείς σχέσεις.

Το Κίεβο θεωρεί ότι όλα τα σιτηρά που παράγονται στις τέσσερις περιοχές που η Ρωσία ισχυρίζεται ότι προσάρτησε μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή του 2022, καθώς και στην Κριμαία που προσαρτήθηκε το 2014, είναι κλεμμένα, και έχει και στο παρελθόν διαμαρτυρηθεί για την εξαγωγή τους σε τρίτες χώρες.

Παρότι η Μόσχα χαρακτηρίζει τις περιοχές αυτές ως «νέα εδάφη», εξακολουθούν να αναγνωρίζονται διεθνώς ως ουκρανικά. Το Κρεμλίνο δεν έχει τοποθετηθεί σχετικά με το νομικό καθεστώς των σιτηρών που συγκομίζονται εκεί.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα ανέφερε σε ανάρτησή του στις 27 Απριλίου ότι ο πρέσβης του Ισραήλ κλήθηκε για εξηγήσεις, λόγω αυτού που χαρακτήρισε απουσία αντίδρασης από ισραηλινής πλευράς ως προς την είσοδο φορτίων σιτηρών από κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.

Όπως σημείωσε, η απουσία της αναμενόμενης αντίδρασης από το Ισραήλ στο νόμιμο αίτημα της Ουκρανίας σχετικά με προηγούμενο πλοίο που είχε παραδώσει κλεμμένα αγαθά στη Χάιφα είναι ακατανόητη για το Κιέβο, και η συνέχιση της αποδοχής τέτοιων φορτίων θα είναι εις βάρος των διμερών σχέσεων των δύο χωρών.

Ο Ισραηλινός ομόλογος του Σιμπίχα, Γεδεών Σάαρ, επέκρινε τον Ουκρανό ΥΠΕΞ για τη δημοσιοποίηση της θέσης του μέσω της πλατφόρμας X και υποστήριξε ότι η Ουκρανία δεν είχε προσκομίσει αποδείξεις ότι τα σιτηρά ήταν κλεμμένα. Τόνισε ότι οι ισχυρισμοί του δεν αποτελούν αποδείξεις και ότι δεν είχε υποβληθεί καν αίτημα νομικής συνδρομής πριν την προσφυγή στα μέσα ενημέρωσης και τα κοινωνικά δίκτυα. Προσέθεσε ότι το ζήτημα θα εξεταστεί και ότι το Ισραήλ λειτουργεί ως κράτος δικαίου με ανεξάρτητες αρχές επιβολής του νόμου, οι οποίες θα ενεργήσουν σύμφωνα με τη νομοθεσία.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ απέφυγε να σχολιάσει το περιστατικό, δηλώνοντας στις 28 Απριλίου ότι η Ρωσία δεν θα εμπλακεί και ότι το ζήτημα θα πρέπει να το χειριστούν απευθείας το Κίεβο και το Ισραήλ.

Το διπλωματικό επεισόδιο ξεκίνησε όταν η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz ανέφερε στις 26 Απριλίου ότι τέσσερα φορτία σιτηρών από κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη είχαν ήδη εκφορτωθεί στο Ισραήλ μέσα στο έτος. Σε  δημοσίευμα στις 27 Απριλίου, η ίδια εφημερίδα ανέφερε ότι το πλοίο Panormitis, το οποίο φέρεται να μεταφέρει επίσης σιτηρά από τα ίδια εδάφη, ανέμενε άδεια για να δέσει στη Χάιφα.

Με πληροφορίες από το Reuters

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε επισήμως, στις 23 Απριλίου, δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, καθώς και νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας, έπειτα από μήνες καθυστερήσεων που συνδέονταν με ζητήματα γύρω από τον αγωγό Druzhba, ο οποίος μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στην κεντρική Ευρώπη.

Το δάνειο προβλέπεται να καλύψει τα δύο τρίτα των δημοσιονομικών αναγκών της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο έτη.

Ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου Μάκης Κεραυνός δήλωσε, σε ανακοίνωσή του στις 23 Απριλίου, ότι το Συμβούλιο ενέκρινε το τελικό στοιχείο που απαιτούνταν για να καταστεί δυνατή η εκταμίευση του δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία.

Πρόσθεσε ότι οι εκταμιεύσεις θα ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατό, παρέχοντας ζωτικής σημασίας στήριξη στις πιο επείγουσες δημοσιονομικές ανάγκες της χώρας, ενώ τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει σταθερή στην υποστήριξή της προς την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

Η Κύπρος ασκεί αυτήν την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η οποία αλλάζει κάθε έξι μήνες.

Οικονομολόγοι είχαν προειδοποιήσει ότι το Κίεβο θα άρχιζε να ξεμένει από πόρους έως τον Ιούνιο χωρίς το δάνειο της ΕΕ, γεγονός που θα υποχρέωνε την κυβέρνηση να προχωρήσει σε βαθιές περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες.

Η Ουγγαρία διατηρούσε βέτο τόσο για το δάνειο όσο και για το πακέτο κυρώσεων, μετά τη διακοπή των ροών ρωσικού πετρελαίου τον Ιανουάριο, με την κυβέρνηση της Βουδαπέστης να κατηγορεί την Ουκρανία ότι καθυστερούσε σκόπιμα τις προμήθειες.

Το Κίεβο αρνιόταν διαχρονικά τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι εργαζόταν για την αποκατάσταση των ζημιών το ταχύτερο δυνατό και ότι αυτές είχαν προκληθεί από πλήγμα ρωσικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους.

Στις 22 Απριλίου, η Ουγγαρία, η οποία αναμένεται σύντομα να αποκτήσει νέα κυβέρνηση μετά τις εκλογές που πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα μέσα στον μήνα, ήρε το βέτο της, αφού οι ροές μέσω του Druzhba επανεκκίνησαν νωρίτερα την ίδια ημέρα.

Στις 23 Απριλίου επιβεβαιώθηκε ότι οι πρώτες ροές πετρελαίου μέσω του αγωγού μήκους 4.000 χιλιομέτρων έφτασαν στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, οι οποίες είχαν επίσης εκφράσει ανησυχίες για τον αργό ρυθμό των επισκευών, χωρίς ωστόσο να προχωρήσουν σε ενεργό βέτο κατά του δανείου.

Ο ουγγρικός όμιλος πετρελαίου MOL ανακοίνωσε ότι οι παραδόσεις αργού πετρελαίου μέσω του συστήματος αγωγών Druzhba επανεκκίνησαν προς την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, έπειτα από διακοπή σχεδόν τριών μηνών.

Η είδηση για την αποδέσμευση των κεφαλαίων προηγήθηκε της άτυπης συνόδου κορυφής των ηγετών της ΕΕ στην Κύπρο, που πραγματοποιείται από τις 23 έως τις 24 Απριλίου, στην οποία θα συμμετάσχει και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε την εξέλιξη, αναφέροντας σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X στις 23 Απριλίου ότι μεταβαίνει στην Κύπρο με καλά νέα. Συγκεκριμένα, σημείωσε ότι καλωσορίζει τη συμφωνία των κρατών-μελών για το δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026-2027, καθώς και για το 20ό πακέτο κυρώσεων.

Πρόσθεσε ότι, ενώ η Ρωσία εντείνει την επιθετικότητά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει αντίστοιχα τη στήριξή της προς τον ουκρανικό λαό, δίνοντας τη δυνατότητα στην Ουκρανία να αμυνθεί και ασκώντας πίεση στην πολεμική οικονομία της Ρωσίας, επισημαίνοντας ότι τα επόμενα βήματα θα είναι η ταχεία εφαρμογή και στα δύο μέτωπα.

Ο Ζελένσκι χαιρέτισε επίσης την απόφαση. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 23 Απριλίου, ανέφερε ότι αυτό θα ενισχύσει τον στρατό της χώρας, θα καταστήσει την Ουκρανία πιο ανθεκτική και θα επιτρέψει την εκπλήρωση των κοινωνικών υποχρεώσεων προς τους πολίτες, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία.

Τόνισε επίσης ότι έχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι η Ουκρανία εξασφαλίζει αυτό το επίπεδο οικονομικής βεβαιότητας, έπειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου πλήρους κλίμακας.

Πρόσθεσε ότι, κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στην Κύπρο, θα συζητηθεί με τους εταίρους η περαιτέρω ενίσχυση της πίεσης μέσω κυρώσεων κατά της Ρωσίας για τον πόλεμο αυτό, επισημαίνοντας ότι το 20ό πακέτο έχει πλέον ξεμπλοκαριστεί και θα πρέπει να ακολουθηθεί από επιπλέον μέτρα.

Τέλος, ανέφερε ότι θα συνεχιστεί η διερεύνηση ενός νέου σχήματος συνεργασίας με τους εταίρους, των λεγόμενων «Συμφωνιών για μη επανδρωμένα αεροσκάφη», το οποίο έχει ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικό στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο.

Οι δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και οι απειλές αποχώρησης από τη Συμμαχία ωθούν τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη να αναζητήσουν εναλλακτικές ρυθμίσεις ασφάλειας, δήλωσε στις 7 Απριλίου ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες.

Μετά τη διστακτικότητα ευρωπαϊκών χωρών να αποστείλουν ναυτικές δυνάμεις για να συμβάλουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχει αποκλείσει το Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει τη Συμμαχία, όπως έκανε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο στα τέλη Μαρτίου.

Ο Αλμπάρες δήλωσε ότι η απόφαση για το αν η Ουάσιγκτον θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ ανήκει αποκλειστικά στον Τραμπ, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου οδηγούν άλλα μέλη της Συμμαχίας να επανεξετάσουν τη στάση τους. Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο ισπανικό τηλεοπτικό δίκτυο La Sexta, το ΝΑΤΟ αποτελεί μια αμοιβαία επωφελή συμμαχία για Ευρωπαίους και Αμερικανούς, αλλά οι δηλώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης και οι νέες θέσεις της για την ευρωατλαντική ασφάλεια καλούν τους Ευρωπαίους να κάνουν ένα άλμα όσον αφορά την κυριαρχία και την άμυνά τους, υπογραμμίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι οφείλουν να αναλάβουν οι ίδιοι την ασφάλεια και την αποτρεπτική τους ισχύ.

Για τον σκοπό αυτό, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού στρατού και την ενοποίηση των αμυντικών της βιομηχανιών, καθώς και να προχωρήσει στη δημιουργία ενιαίας ψηφιακής αγοράς και ένωσης κεφαλαιαγορών. Η ισπανική κυβέρνηση συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο έντονων επικριτών του πολέμου κατά του Ιράν, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ παράνομες.

Η Μαδρίτη έχει κλείσει τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετέχουν στις επιθέσεις και έχει απαγορεύσει τη χρήση κοινών στρατιωτικών βάσεων στη νότια Ισπανία, ενώ η Ιταλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επίσης εκφράσει επιφυλάξεις για την εμπλοκή τους στον πόλεμο.

Ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του την 1η Απριλίου στο βρετανικό μέσο The Telegraph ότι επανεξετάζει σοβαρά τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στο ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι το αίτημά του για βοήθεια στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αποτέλεσε δοκιμασία που οι σύμμαχοι απέτυχαν να περάσουν και ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμμαχία βρίσκεται πλέον πέρα από το στάδιο της επανεξέτασης. Όπως ανέφερε, δεν είχε ποτέ πειστεί από το ΝΑΤΟ, καθώς θεωρούσε πάντα ότι πρόκειται για έναν «χάρτινο τίγρη», εκτιμώντας ότι το ίδιο γνωρίζει και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη διστακτικότητα των κρατών-μελών να εμπλακούν πιο ενεργά στον τρέχοντα πόλεμο με το Ιράν ως δύσκολο να γίνει πιστευτή, επισημαίνοντας ότι δεν επιδίωξε κάποια μεγάλη συμφωνία ούτε επέβαλε τη συμμετοχή τους, αλλά θεωρούσε ότι η υποστήριξή τους θα έπρεπε να είναι αυτονόητη. Οι δηλώσεις αυτές βασίστηκαν σε τοποθετήσεις του Μάρκο Ρούμπιο στις 30 Μαρτίου, σύμφωνα με τις οποίες η Ουάσιγκτον πρέπει να επανεξετάσει τη σχέση της με τη Συμμαχία, καθώς τα μέλη δεν στηρίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες στη σύγκρουση με το Ιράν.

Η συλλογική άμυνα αποτελεί τον πυρήνα του ΝΑΤΟ, το οποίο ιδρύθηκε το 1949 με κύριο στόχο την αντιμετώπιση του κινδύνου σοβιετικών επιθέσεων σε συμμαχικά εδάφη. Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ θεωρείται επίθεση εναντίον όλων, ενώ ενεργοποιήθηκε ως απάντηση στις τρομοκρατικές επιθέσεις κατά των Ηνωμένων Πολιτειών στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, τη μοναδική φορά που έχει εφαρμοστεί στην ιστορία της Συμμαχίας.

Περιγράφοντας την αντίδραση ορισμένων συμμάχων ως ιδιαίτερα απογοητευτική, ο Ρούμπιο σημείωσε ότι ο Τραμπ και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να επανεξετάσουν τον οργανισμό μετά τη λήξη της τρέχουσας σύγκρουσης. Ανέφερε ότι σε μια περίοδο ανάγκης, κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες εντόπισαν σοβαρό κίνδυνο για την εθνική τους ασφάλεια και τα εθνικά τους συμφέροντα, κρίθηκε απαραίτητη η διεξαγωγή της επιχείρησης, ωστόσο χώρες όπως η Ισπανία, μέλος του ΝΑΤΟ που οι ΗΠΑ έχουν δεσμευθεί να υπερασπίζονται, αρνήθηκαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους και των βάσεών τους, με παρόμοια στάση να τηρούν και άλλες χώρες.

Ο Ρούμπιο διερωτήθηκε, υπό αυτές τις συνθήκες, ποιο είναι το όφελος για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Με πληροφορίες από το Reuters

Η Ρωσία επέκτεινε προσωρινή απαγόρευση εξαγωγών βενζίνης για τους παραγωγούς, όπως ανακοίνωσε η Μόσχα στις 2 Απριλίου, επικαλούμενη την ανάγκη σταθεροποίησης της εγχώριας αγοράς εν όψει της περιόδου της αυξημένης εποχικής ζήτησης και των υψηλότερων διεθνών τιμών πετρελαίου που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Το μέτρο βασίζεται σε περιορισμούς που υιοθετήθηκαν τον Ιανουάριο και περιελάμβαναν τη βενζίνη, το πετρέλαιο κίνησης και τα καύσιμα ναυτιλίας έως τις 31 Ιουλίου, αλλά εξαιρούσαν τις εξαγωγές βενζίνης από παραγωγούς. Η απαγόρευση δεν ισχύει για χώρες με τις οποίες η Ρωσία έχει διακυβερνητικές συμφωνίες για την προμήθεια καυσίμων, όπως η Μογγολία.

Το μέτρο τίθεται σε ισχύ άμεσα και θα παραμείνει έως τις 31 Ιουλίου, σύμφωνα με την ανακοίνωση.

Ορισμένες περιοχές της Ρωσίας και τμήματα της κατεχόμενης Ουκρανίας είχαν αναφέρει ελλείψεις βενζίνης πέρυσι, μετά από επιθέσεις του Κιέβου σε ρωσικά διυλιστήρια και εν μέσω εποχικής αύξησης της ζήτησης καυσίμων.

Η Ρωσία έχει επανειλημμένα επιβάλει περιορισμούς στις εξαγωγές βενζίνης και πετρελαίου κίνησης, προκειμένου να συγκρατήσει την άνοδο των τιμών καυσίμων και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις. Το 2025, η Ρωσία εξήγαγε περίπου 4,7 εκατομμύρια μετρικούς τόνους βενζίνης, σύμφωνα με τη ρωσική επιχειρηματική έκδοση Kommersant, η οποία επικαλείται στοιχεία του κλάδου.

Και άλλες χώρες λαμβάνουν μέτρα για να μετριάσουν την άνοδο του ενεργειακού κόστους που προκαλεί ο πόλεμος κατά του Ιράν στη Μέση Ανατολή.

Ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζε-μιουνγκ, στις 2 Απριλίου, κάλεσε τους πολίτες να εξοικονομούν «ακόμη και μία σταγόνα πετρελαίου». Σε ομιλία του στο Κοινοβούλιο, παρουσιάζοντας έναν συμπληρωματικό προϋπολογισμό ύψους 26,2 τρισεκατομμυρίων γουόν (περίπου 15,9 δισ. ευρώ), ο Λι ανέφερε ότι οι διαταραχές στις προμήθειες πετρελαίου έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών καυσίμων και απειλούν βασικούς κλάδους, από τα πλαστικά έως την παραγωγή λιπασμάτων.

Η Ουγγαρία, στις 9 Μαρτίου, επέβαλε ανώτατο όριο τιμών για τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης, ως απάντηση στην άνοδο των τιμών ενέργειας, ορίζοντας το όριο για τη βενζίνη στα 595 φιορίνια (περίπου 1,65 ευρώ) ανά λίτρο — περίπου 6,80 δολάρια ανά γαλόνι — και για το πετρέλαιο κίνησης στα 615 φιορίνια (περίπου 1,70 ευρώ) ανά λίτρο.

Η κυβέρνηση της Τσεχίας συμφώνησε επίσης να θέσει ανώτατα όρια στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων καυσίμων και να μειώσει τον ειδικό φόρο κατανάλωσης, προκειμένου να περιορίσει την άνοδο των τιμών, όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός της χώρας, Αντρέι Μπάμπις, στις 2 Απριλίου, σύμφωνα με την ειδησεογραφική ιστοσελίδα Idnes.cz.

Η Πολωνία μείωσε τον φόρο προστιθέμενης αξίας στα καύσιμα στο 8% από 23% στις 31 Μαρτίου και περιόρισε τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στο ελάχιστο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως τα μέσα Απριλίου, σύμφωνα με την αγγλόφωνη ιστοσελίδα Notes From Poland. Παράλληλα, εισήγαγε ανώτατα ημερήσια όρια λιανικής τιμής στα πρατήρια, με πρόστιμα έως 1 εκατομμύριο ζλότι (περίπου 250.000 ευρώ) για παραβάσεις.

Όλο αυτό το διάστημα, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν ασταθείς, με το Brent να καταγράφει άνοδο άνω του 7% και να διαμορφώνεται κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι, μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεοπτικό διάγγελμα υψηλής τηλεθέασης στις 1 Απριλίου, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πλήξουν το Ιράν εξαιρετικά σκληρά τις επόμενες εβδομάδες και θα το επαναφέρουν «στη Λίθινη Εποχή, εκεί όπου ανήκει».

Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης του πετρελαίου Brent ξεπέρασαν τα 115 δολάρια ανά βαρέλι κατά τη διάρκεια των συναλλαγών αργά στις 29 Μαρτίου.

Με πληροφορίες από το Reuters

Η Ουγγαρία απαγόρευσε στον διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου να προχωρήσει σε δημοπρασίες για αποστολές προς την Ουκρανία κατά το τρίτο τρίμηνο, καθώς προχωρά σε σταδιακή διακοπή των προμηθειών προς τη γειτονική χώρα στο πλαίσιο διαμάχης για τις ροές πετρελαίου.

Σε κυβερνητικό διάταγμα που εκδόθηκε στις 25 Μαρτίου αναφέρεται ότι, λόγω της ένοπλης σύγκρουσης και της ανθρωπιστικής κρίσης στην Ουκρανία και με στόχο την πρόληψη και διαχείριση των συνεπειών τους στην Ουγγαρία, ο διαχειριστής του συστήματος μεταφοράς δεν επιτρέπεται να προκηρύξει δημοπρασίες χωρητικότητας, είτε διακοπτόμενης είτε μη διακοπτόμενης, για το τρίτο τρίμηνο του 2026 όσον αφορά τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ουκρανία. Το ίδιο διάταγμα προβλέπει επίσης ότι θα πρέπει να αποθηκευτούν επιπλέον 800 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης της Ουγγαρίας, πέραν των ποσοτήτων που έχουν ήδη επιβληθεί.

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Oρμπάν, ανακοίνωσε το μέτρο στις 25 Μαρτίου, διευκρινίζοντας ότι θα ισχύει έως ότου επαναληφθούν οι ροές πετρελαίου προς τη χώρα μέσω του αγωγού Druzhba, ο οποίος αποτελεί μια ενεργειακή αρτηρία μήκους περίπου 4.000 χιλιομέτρων που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο προς το εσωτερικό της Ευρώπης, χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα. Η λέξη «druzhba» σημαίνει «φιλία» σε πολλές σλαβικές γλώσσες.

Η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχουν αποκοπεί από τις προμήθειες ρωσικού πετρελαίου από τις 27 Ιανουαρίου, όταν η Ουκρανία ανακοίνωσε ότι εξοπλισμός του αγωγού Druzhba υπέστη ζημιές από ρωσικό πλήγμα στη δυτική Ουκρανία. Η Βουδαπέστη έχει κατηγορήσει την Ουκρανία ότι καθυστερεί σκόπιμα την αποκατάσταση των ροών πετρελαίου, κατηγορίες που το Κίεβο απορρίπτει, υποστηρίζοντας ότι εργάζεται για την επισκευή των ζημιών το ταχύτερο δυνατό.

Η Ουγγαρία και η Σλοβακία διατηρούν στενότερες σχέσεις με τη Μόσχα σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη της Ένωσης και έχουν τεθεί υπέρ της συνέχισης αγοράς ρωσικής ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι οι εναλλακτικές επιλογές είναι υπερβολικά δαπανηρές.

Σε βίντεο που ανήρτησε στο Facebook, ο Oρμπάν ανέφερε ότι η χώρα του θα προχωρήσει σε σταδιακή διακοπή των αποστολών φυσικού αερίου προς την Ουκρανία και θα αποθηκεύσει το αέριο που παραμένει. Όπως εξήγησε, μέχρι να ξαναρχίσει η προμήθεια πετρελαίου από την Ουκρανία, η τελευταία δεν θα λαμβάνει φυσικό αέριο από την Ουγγαρία, προσθέτοντας ότι, δεδομένου πως η Ουκρανία επιτίθεται και στον νότιο αγωγό φυσικού αερίου που τροφοδοτεί την Ουγγαρία, η χώρα του οφείλει να διατηρήσει τα αποθέματά της.

Ο Oρμπάν είχε ανακοινώσει ότι θα παρουσιάσει το μέτρο στο υπουργικό συμβούλιο σε συνεδρίαση στις 26 Μαρτίου. Είχε επίσης προειδοποιήσει ότι η Ουγγαρία ενδέχεται να διακόψει και τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ουκρανία, εάν δεν αποκατασταθούν οι ροές μέσω του αγωγού Druzhba.

Σύμφωνα με στοιχεία του διαχειριστή συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου της Ουκρανίας, οι προμήθειες φυσικού αερίου από την Ουγγαρία για τις 26 Μαρτίου αναμένεται να παραμείνουν στα επίπεδα των προηγούμενων ημερών, με περίπου 8,2 εκατομμύρια κυβικά μέτρα να έχουν οριστεί για παράδοση, έναντι των 8,3 εκατομμυρίων της προηγούμενης ημέρας. Η Ουκρανία σχεδιάζει να λάβει συνολικά 24,7 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία στις 26 Μαρτίου, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία.

Ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Χεόρχι Τίχι, δήλωσε στις 25 Μαρτίου ότι ενδεχόμενη διακοπή των αποστολών φυσικού αερίου από την Ουγγαρία θα στερούσε από τη χώρα έσοδα άνω του 1 δισ. δολαρίων που είχε εισπράξει το προηγούμενο έτος. Σημείωσε δε ότι η Ουκρανία, σε αντίθεση με την Ουγγαρία, είχε λάβει εγκαίρως τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσει διαφοροποιημένες πηγές ενεργειακού εφοδιασμού και να μην εξαρτάται από τις πολιτικές επιλογές του πρωθυπουργού μιας γειτονικής χώρας στο πλαίσιο της προεκλογικής του εκστρατείας.

Η ένταση μεταξύ Βουδαπέστης και Κιέβου σχετικά με τον αγωγό Druzhba έχει επηρεάσει το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την Ουγγαρία να αρνείται να στηρίξει τα σχέδια της Ένωσης για χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ στην Ουκρανία προς ενίσχυση της πολεμικής της προσπάθειας.

Η ΕΕ απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών για την έγκριση της απόφασης, ωστόσο ο Oρμπάν έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα τη στηρίξει έως ότου αποκατασταθούν οι ροές μέσω του αγωγού, διαμηνύοντας προς το Κίεβο ότι χωρίς πετρέλαιο δεν θα υπάρξουν και χρήματα.