OWEN EVANS

Η βρετανική κυβέρνηση ετοιμάζει νέες εξουσίες για τον έλεγχο του διαδικτυακού περιεχομένου σε «περιόδους κρίσης», μετά τις ταραχές στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας, οι οποίες ακολούθησαν την ευρεία διάδοση βίντεο που φαίνεται να καταγράφει επίθεση με μαχαίρι από Σουδανό αιτούντα άσυλο. Από την επίθεση τραυματίστηκε σοβαρά ένας κάτοικος της περιοχής στο κεφάλι και τον λαιμό.

Η υπουργός Τεχνολογίας Λιζ Κένταλ δήλωσε ότι την επόμενη εβδομάδα οι υπουργοί θα καταθέσουν στο Κοινοβούλιο αναθεώρηση του Νόμου για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο, η οποία θα απαιτεί από τις πλατφόρμες να λαμβάνουν ταχύτερα μέτρα για την αφαίρεση παράνομου περιεχομένου που διακινείται σε περιόδους κρίσης.

Σε ανάρτησή της στο X, στις 10 Ιουνίου, η Κένταλ ανέφερε ότι όσοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να υποκινούν βία και ταραχές παραβιάζουν τον νόμο, προσθέτοντας ότι ζήτησε ρητά από τη ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών Ofcom να συζητήσει επειγόντως με το X και άλλες πλατφόρμες για τον τρόπο με τον οποίο θα συμμορφωθούν με τον Νόμο για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο.

Ο νόμος, που θεσπίστηκε από την προηγούμενη Συντηρητική κυβέρνηση ως η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθεσία για την ασφάλεια στο διαδίκτυο παγκοσμίως, έλαβε βασιλική έγκριση τον Οκτώβριο του 2023.

Η πρωτοβουλία έπεται των ταραχών που ξέσπασαν στο Μπέλφαστ μετά την ευρεία διάδοση βίντεο που έδειχνε επίθεση με μαχαίρι που σημειώθηκε στις 8 Ιουνίου. Στο βίντεο διακρίνεται ένας άνδρας να μαχαιρώνει επανειλημμένα ένα αιμόφυρτο θύμα, ενώ παριστάμενοι φωνάζουν ζητώντας βοήθεια. Η αστυνομία χαρακτήρισε αργότερα την επίθεση «κρίσιμο περιστατικό».

Ένας 30χρονος αιτών άσυλο από το Σουδάν, ο Χάντι Αλοντίντ, εμφανίστηκε ενώπιον δικαστηρίου κατηγορούμενος για απόπειρα δολοφονίας. Το θύμα κατονομάστηκε ως Στήβεν Όγκιλβι.

Τη διάδοση του βίντεο ακολούθησαν δύο νύχτες ταραχών από κουκουλοφόρους διαδηλωτές, ορισμένοι από τους οποίους επιτέθηκαν σε αστυνομικούς και πυρπόλησαν οχήματα. Αρκετά αυτοκίνητα και ένα λεωφορείο κάηκαν, ενώ η αστυνομία χρειάστηκε να βοηθήσει μια οικογένεια να διαφύγει από φλεγόμενο σπίτι.

Σε ανοικτή επιστολή προς παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών στις 10 Ιουνίου, η Ofcom υποστήριξε ότι οι ταραχές στο Μπέλφαστ φαίνεται να «υποκινήθηκαν διαδικτυακά», συμπεριλαμβανομένων περιστατικών βίας με φυλετικά κίνητρα. Η ρυθμιστική αρχή ανέφερε ότι επιθυμεί να υπενθυμίσει στις πλατφόρμες πως, βάσει του Νόμου για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο, υποχρεούνται να ενεργούν γρήγορα για την αφαίρεση «παράνομου περιεχομένου» μόλις λάβουν γνώση της ύπαρξής του και να περιορίζουν τις πιθανότητες εμφάνισής του στις υπηρεσίες τους.

Η Ofcom δεν ανέφερε συγκεκριμένα παραδείγματα, σημείωσε όμως ότι σε αυτή την κατηγορία θα μπορούσε να περιλαμβάνεται «περιεχόμενο που συνιστά αδικήματα υποκίνησης μίσους ή πρόκλησης βίας».

Η κυβέρνηση των Εργατικών προωθεί παράλληλα ευρύτερη ρύθμιση του διαδικτύου. Ο πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ δήλωσε στις 8 Ιουνίου ότι οι εταιρείες τεχνολογίας που δραστηριοποιούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να εμποδίσουν τα παιδιά να στέλνουν και να λαμβάνουν φωτογραφίες με άσεμνο περιεχόμενο μέσω των κινητών τους τηλεφώνων, διαφορετικά θα βρεθούν αντιμέτωπες με νομοθετικές παρεμβάσεις που θα τις υποχρεώσουν να το πράξουν.

Μιλώντας κατά τη διάρκεια της London Tech Week (Εβδομάδα για την Τεχνολογία), ο Στάρμερ κάλεσε τις εταιρείες τεχνολογίας που δραστηριοποιούνται στη χώρα να εισαγάγουν μηχανισμούς ελέγχου στις συσκευές ώστε να αποτρέπεται η αποστολή και λήψη εικόνων σεξουαλικού περιεχομένου από παιδιά.

Σε εταιρείες όπως η Apple και η Google δόθηκε προθεσμία τριών μηνών για να αναπτύξουν ή να ενεργοποιήσουν τέτοια συστήματα. Οι ενήλικοι θα εξακολουθούν να μπορούν να έχουν πρόσβαση ή να κοινοποιούν τέτοιο περιεχόμενο μέσω διαδικασιών επαλήθευσης ηλικίας.

Το Signal, η εφαρμογή κρυπτογραφημένων μηνυμάτων, επέκρινε την πρόταση σε ανακοίνωσή της στις 8 Ιουνίου, μιλώντας για σάρωση «όλου του περιεχομένου σε όλες τις συσκευές που πωλούνται ή χρησιμοποιούνται στη χώρα» μέσω ενός «δυστοπικού συνδυασμού επαλήθευσης ηλικίας και σάρωσης περιεχομένου». Η εταιρεία υποστήριξε ότι η πρόταση δεν θα προστατεύσει τα παιδιά, αλλά αντίθετα θέτει σε κίνδυνο όλους τους πολίτες.

Παράλληλα, ανέφερε ότι η ιστορία δείχνει πως, μόλις εφαρμοστούν τέτοιες τεχνολογίες, ακολουθεί αναπόφευκτα αυταρχική διεύρυνση των κατηγοριών κατά του περιεχομένου και των προσώπων που τίθενται υπό παρακολούθηση. Επεσήμανε δε ότι τα εργαλεία αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την αυτόματη αναφορά πολιτών στις κρατικές αρχές.

Η πρόεδρος της Signal, Μέρεντιθ Γουίτακερ, δήλωσε σε συνέντευξή της στο Bloomberg στις 10 Ιουνίου ότι ενδέχεται η εταιρεία να αποσύρει την εφαρμογή από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ο συγγραφέας, υπέρμαχος της ελευθερίας του λόγου και κωμικός Άντριου Ντόυλ υποστήριξε σε ανάρτησή του στο X, στις 10 Ιουνίου, ότι η κυβέρνηση «δεν θέλει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα· θέλει μόνο να εμποδίσει τους ανθρώπους να μιλούν γι’ αυτό», σημειώνοντας ότι το ίδιο είχε κάνει και η προηγούμενη κυβέρνηση μετά τη δολοφονία του σερ Ντέιβιντ Άμες, βουλευτή των Συντηρητικών.

Μετά τη δολοφονία του Άμες, το 2021, πολιτικοί των Τόρις είχαν ζητήσει τη θέσπιση του λεγόμενου «Νόμου του Ντέιβιντ», μιας νομοθεσίας που θα καταργούσε την ανωνυμία στο διαδίκτυο. Δράστης ήταν ο Άλι Χάρμπι Άλι, Βρετανός πολίτης σομαλικής καταγωγής, ο οποίος επιτέθηκε στον  Άμες, την ώρα που ο πολιτικός βρισκόταν σε συνάντηση με ψηφοφόρους του στην εκλογική του περιφέρεια στο Λη-ον-Ση του Έσσεξ.

Ο Άλι, ο οποίος παραδέχθηκε την πίστη του στην ισλαμιστική τρομοκρατική οργάνωση ISIS, είχε προηγουμένως παραπεμφθεί στο Prevent, το κυβερνητικό πολυυπηρεσιακό πρόγραμμα που αποσκοπεί στην αποτροπή της ριζοσπαστικοποίησης ατόμων προς την τρομοκρατία.

Είχε κλείσει ραντεβού μέσω του γραφείου του βουλευτή, ισχυριζόμενος ψευδώς ότι μετακόμιζε στην περιοχή και ενδιαφερόταν για τις τοπικές εκκλησίες. Στη συνέχεια έβγαλε ένα μαχαίρι με λεπίδα περίπου 30 εκατοστών και μαχαίρωσε τον Άμες πάνω από είκοσι φορές.

Την περίοδο εκείνη, το Columbia Journalism Review είχε επισημάνει ότι οι εκκλήσεις για περιορισμό της διαδικτυακής ανωνυμίας προκάλεσαν έκπληξη σε ορισμένους παρατηρητές, καθώς ο θάνατος του Άμες δεν συνδεόταν με τη διαδικτυακή ανωνυμία ούτε καν με το διαδίκτυο.

Με τη συμβολή των Guy Birchall και Alexander Zhang

Η Αστυνομική Υπηρεσία της Βόρειας Ιρλανδίας (PSNI) ανακοίνωσε ότι συνελήφθη ένας Σουδανός με την υποψία της απόπειρας ανθρωποκτονίας, έπειτα από επίθεση με μαχαίρι στο Μπέλφαστ που άφησε έναν άνδρα σοβαρά τραυματισμένο, σε αυτό που οι αρχές χαρακτήρισαν ως «κρίσιμο συμβάν».

Σε βίντεο που κυκλοφόρησε ευρέως στο διαδίκτυο, ένας μαύρος άνδρας φαίνεται να μαχαιρώνει επανειλημμένα έναν λευκό άνδρα, ο οποίος είναι αιμόφυρτος, τραυματίζοντάς τον στο κεφάλι και στα μάτια. Παράλληλα, ακούγεται να φωνάζει σε γλώσσα που δεν έχει αναγωριστεί ακόμη, ενώ έντρομοι πολίτες καλούν σε βοήθεια και φωνάζουν ότι προσπαθεί να του κόψει το κεφάλι. Πριν φτάσει η αστυνομία, παρευρισκόμενοι επενέβησαν στη συνέχεια για να τον απομακρύνουν από το θύμα.

Αρχικά, η αστυνομία είχε αναφέρει ότι ο ύποπτος «θεωρείτο Σομαλός», αργότερα όμως επιβεβαίωσε ότι ο άνδρας που βρίσκεται υπό κράτηση είναι Σουδανός. Συνελήφθη ως ύποπτος για απόπειρα ανθρωποκτονίας μετά από σοβαρή επίθεση με μαχαίρι στην περιοχή Κίναρντ Άβενιου, στο βόρειο Μπέλφαστ, το βράδυ της Δευτέρας 8 Ιουνίου, λίγο μετά τις 22:30.

Οι αρχές ανέφεραν ότι πρόκειται για έρευνα που διεξάγεται με ταχείς ρυθμούς και ότι θα συνεχίσουν να παρέχουν περαιτέρω ενημερώσεις στο κοινό όταν αυτό καταστεί δυνατό. Ο ύποπτος παραμένει υπό αστυνομική κράτηση.

Ο τραυματισμένος άνδρας, ηλικίας περίπου 40 ετών, νοσηλεύεται σε νοσοκομείο, όπου η κατάστασή του χαρακτηρίζεται σοβαρή. Σύμφωνα με την αστυνομία, η επίθεση τού προκάλεσε «σημαντικά τραύματα στο πρόσωπο, τον λαιμό και την πλάτη».

Ο υπαρχηγός της αστυνομίας Ράιαν Χέντερσον δήλωσε ότι πρόκειται για μια βαθιά ανησυχητική επίθεση και χαρακτήρισε το περιστατικό κρίσιμο, προσθέτοντας ότι έχει ξεκινήσει έρευνα για να διαπιστωθούν τα κίνητρα του δράστη.

Αντιδράσεις πολιτικών

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 9 Ιουνίου, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ ανέφερε ότι «η φρικτή επίθεση που σημειώθηκε χθες βράδυ στο Μπέλφαστ προκαλεί αποτροπιασμό», τονίζοντας ότι δεν έχει καθόλου ανοχή απέναντι σε τέτοιες αποτρόπαιες σκηνές βίας στους δρόμους της χώρας.

Πολιτικοί του συντηρητικού χώρου ζήτησαν από την αστυνομία να δώσει στη δημοσιότητα περισσότερες πληροφορίες για τον δράστη.

Ο ηγέτης του Reform UK, Νάιτζελ Φάρατζ, επίσης χαρακτήρισε φρικτή την επίθεση, σε ανάρτησή του στο X στις 9 Ιουνίου, καλώντας τις αρχές «να αποκαλύψουν αμέσως την ταυτότητα και το καθεστώς του δράστη. Το κοινό δικαιούται να γνωρίζει την αλήθεια».

Ο σκιώδης υπουργός Οικονομικών του Reform UK, Ρόμπερτ Τζένρικ, δήλωσε μέσω X ότι οι πολίτες ξύπνησαν βλέποντας πραγματικά βάρβαρες εικόνες σε δρόμο του Μπέλφαστ. «Εικόνες που δεν θα πίστευε κανείς ότι θα έβλεπε ποτέ σε αυτή τη χώρα», σημείωσε.

Ο Ρούπερτ Λόου, επικεφαλής του κόμματος Restore Britain, ζήτησε από την αστυνομία να δημοσιοποιήσει την «εθνικότητα, το μεταναστευτικό καθεστώς και το θρήσκευμα» του δράστη. Σε επιστολή προς τον Στάρμερ, η οποία δημοσιεύθηκε στο X στις 9 Ιουνίου, ο Λόου ανέφερε ότι «όλοι έχουμε δει το αποτρόπαιο βίντεο από το Μπέλφαστ».

Αναστάτωση στην τοπική κοινότητα

Ο Πολ ΜακΚάσκερ, ανεξάρτητος δημοτικός σύμβουλος της περιοχής, δήλωσε στο BBC την Τρίτη ότι ορισμένοι κάτοικοι έγιναν μάρτυρες του περιστατικού, ενώ μία γυναίκα χρειάστηκε να μεταβεί και η ίδια στο νοσοκομείο εξαιτίας της ταραχής που υπέστη βλέποντας μια τόσο βίαιη επίθεση.

Ο ΜακΚάσκερ επαίνεσε τους πολίτες που επενέβησαν για να σταματήσουν την επίθεση, σχολιάζοντας ότι δεν έχει ξαναδεί παρόμοια επίθεση στους δρόμους του βόρειου Μπέλφαστ.

Η Σόρχα Ήστγουντ, βουλευτής του κεντροαριστερού Alliance Party of Northern Ireland (Κόμμα Συμμαχίας της Βόρειας Ιρλανδίας), ανέφερε σε ανάρτησή της στο X στις 9 Ιουνίου ότι δεν μπορεί να βγάλει από το μυαλό της τις εικόνες του βίντεο.

«Η κοινότητα βρίσκεται σε κατάσταση αναστάτωσης και αυτοί που σκέπτομαι είναι οι άνθρωποι που έτρεξαν πρώτοι και απομάκρυναν με θάρρος τον δράστη από το θύμα, και οι αστυνομικοί που έσπευσαν αμέσως στο σημείο», ανέφερε, καλώντας τον κόσμο να προσευχηθεί για το θύμα και την οικογένειά του, καθώς και για όσους έγιναν μάρτυρες αυτής της αποτρόπαιης πράξης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσίασε στις 3 Ιουνίου σχέδιο για την ενίσχυση των εγχώριων αλυσίδων εφοδιασμού τεχνολογίας, με στόχο μεγαλύτερη αυτονομία στους ημιαγωγούς και την τεχνητή νοημοσύνη.

Η ΕΕ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από προμηθευτές εκτός της Ένωσης για βασικές ψηφιακές τεχνολογίες, την ώρα που η ζήτηση για υπολογιστική ισχύ αυξάνεται ραγδαία λόγω της εξάπλωσης της τεχνητής νοημοσύνης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η Ένωση δεν έχει την πολυτέλεια να εξαρτάται από άλλους για κρίσιμες τεχνολογίες. Όπως ανέφερε στις 3 Ιουνίου, το ζήτημα αφορά την προστασία των πολιτών, την προάσπιση των ευρωπαϊκών συμφερόντων και τη δυνατότητα λήψης αυτόνομων αποφάσεων. Όπως είπε, η Ευρώπη διαθέτει ταλέντο, ερευνητική αριστεία, ισχυρή βιομηχανική βάση και την Ενιαία Αγορά, πλεονεκτήματα τα οποία πρέπει να μετατραπούν σε τεχνολογική κυριαρχία.

Η Δέσμη Μέτρων για την Ευρωπαϊκή Τεχνολογική Κυριαρχία περιλαμβάνει δύο νομοθετικές προτάσεις — τον Νόμο για τους Ψηφιακούς Ημιαγωγούς 2.0 και τον Νόμο για την Ανάπτυξη του Υπολογιστικού Νέφους και της Τεχνητής Νοημοσύνης— καθώς και τη Στρατηγική Ανοικτού Κώδικα και ένα Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη στον ενεργειακό τομέα.

Η Επιτροπή επεσήμανε ότι οι ημιαγωγοί είναι απαραίτητοι τόσο για την τεχνητή νοημοσύνη όσο και για τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούν καθημερινά οι Ευρωπαίοι. Η Ένωση παράγει σήμερα περίπου το 10% των παγκόσμιων ημιαγωγών, αλλά επιδιώκει να διπλασιάσει το μερίδιό της. Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο Ευρωπαϊκός Νόμος για τους Ψηφιακούς Ημιαγωγούς, που τέθηκε σε ισχύ το 2023, αποτέλεσε την πρώτη απάντηση της ΕΕ στις «κρίσιμες ευπάθειες της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού ημιαγωγών».

Παράλληλα, η Επιτροπή ανέφερε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από τρίτες χώρες για την προηγμένη παραγωγή και τον σχεδιασμό ημιαγωγών, χωρίς να κατονομάζει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ταϊβάν ή άλλες ασιατικές χώρες. Εκτίμησε ακόμη ότι τα εξαρτήματα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσουν βασικό μοχλό ανάπτυξης και θα αντιπροσωπεύουν πάνω από το 70% της αγοράς ημιαγωγών έως το 2030. Ο νέος Νόμος για τους Ψηφιακούς Ημιαγωγούς 2.0, σύμφωνα με την ΕΕ, θα επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις για βασικές κατηγορίες ημιαγωγών στην Ευρώπη και θα ενισχύσει τις δυνατότητες στον συγκεκριμένο τομέα.

Ο Νόμος για την Ανάπτυξη της Υπολογιστικής Νέφους και της Τεχνητής Νοημοσύνης στοχεύει στον τριπλασιασμό της δυναμικότητας των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια, ενώ η Στρατηγική Ανοικτού Κώδικα αποσκοπεί στην ενίσχυση της χρήσης οικοσυστημάτων ανοικτού κώδικα στη δημόσια διοίκηση.

Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι το Σχέδιο Δράσης «Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης» αποσκοπεί στην ανάδειξη της Ευρώπης σε παγκόσμιο ηγέτη της τεχνητής νοημοσύνης και ότι σχεδιάζει να προκηρύξει τον Ιούλιο πρόσκληση για τη δημιουργία υπερ-εργοστασίων τεχνητής νοημοσύνης. Παράλληλα, επιδιώκει μέσω του στρατηγικού σχεδίου να επιταχύνει την ανάπτυξη έξυπνων μέτρων. Η δέσμη μέτρων συνδέεται με την προσπάθεια της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτηση από ξένους παρόχους τεχνολογίας.

Η γαλλική κυβέρνηση έχει ήδη ανακοινώσει φέτος ότι σχεδιάζει να καταργήσει σταδιακά έως το 2027 εργαλεία τηλεδιάσκεψης αμερικανικής προέλευσης, όπως το Zoom και το Microsoft Teams. Σε ανακοίνωσή τους, στις 26 Ιανουαρίου, οι αρμόδιοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η κίνηση αποσκοπεί στον τερματισμό της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές τεχνολογίες. Η πολιτική αυτή αφορά αποκλειστικά κυβερνητικούς φορείς και δημόσια ιδρύματα και δεν επεκτείνεται σε ιδιώτες ή επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, το υφιστάμενο μωσαϊκό πλατφορμών, στο οποίο περιλαμβάνονται τα Teams, Zoom, GoTo Meeting και Webex, αποδυναμώνει την ασφάλεια των δεδομένων, δημιουργεί κρίσιμες εξαρτήσεις από ξένες υποδομές και δυσχεραίνει τη συνεργασία μεταξύ των υπουργείων.

Η γαλλική κυβέρνηση υποστήριξε επίσης ότι η εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους εκθέτει τις ευαίσθητες επικοινωνίες σε νομικούς, τεχνικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους που βρίσκονται εκτός του ελέγχου της χώρας.

Σε ανάρτησή της στο X, στις 3 Ιουνίου, η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Βαλερί Αγιέρ, αναπληρώτρια γενική γραμματέας του κόμματος Renaissance του προέδρου της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι η Ένωση πρέπει να «αποδεσμευτεί από τις εξαρτήσεις της από ξένους φορείς ώστε να γίνει η ίδια μία ψηφιακή υπερδύναμη».

Όπως ανέφερε, οι πρόσφατες γεωπολιτικές εντάσεις κατέστησαν σαφές ότι, όταν η τεχνολογία μετατρέπεται σε εργαλείο ισχύος, η εξάρτηση μετατρέπεται σε ευπάθεια. Η Ευρώπη δεν πρέπει μόνο να εφευρίσκει τις τεχνολογίες του αύριο, αλλά και να τις παράγει, να τις αναπτύσσει σε μεγάλη κλίμακα και να ηγείται μέσω αυτών, πρότεινε.

Η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα για την παραγωγή μπαταριών, από τις πρώτες ύλες έως την τελική κατασκευή. Η Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τις Μπαταρίες, η οποία ιδρύθηκε το 2017 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει ως στόχο οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές να καλύπτουν το 90% των ετήσιων αναγκών της ΕΕ σε μπαταρίες έως το 2030.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε στις 29 Μαΐου ότι η σημερινή εμπορική και επενδυτική σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας δεν είναι πλέον βιώσιμη. Επανέλαβε ότι υπό αυτές τις συνθήκες θα συνεχίσει να συνεργάζεται με την Κίνα, ακολουθώντας στρατηγική «μείωσης κινδύνου» και όχι πλήρους οικονομικής αποσύνδεσης.

Η Επιτροπή σημείωσε ότι η Κίνα αποτελεί κρίσιμο εταίρο και ότι η συνεργασία και ο διάλογος θα συνεχιστούν.

Με τη συμβολή του James Xu

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία για τους νέους κανόνες που θα επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να στέλνουν τους παράνομους μετανάστες σε κέντρα επαναπατρισμού εκτός της Ένωσης, καθώς οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να επιταχύνουν τις διαδικασίες απέλασης.

Σε ανακοίνωσή του την 1η Ιουνίου, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέφερε ότι οι νέοι κανόνες επιβάλλουν τη συνεργασία με τις αρχές στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής σε κράτος-μέλος. Παράλληλα, σημείωσε ότι έχουν θεσπιστεί εργαλεία για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών με στόχο τη δημιουργία κέντρων επαναπατρισμού σε χώρες εκτός ΕΕ.

Ο υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νικόλαος Ιωαννίδης, δήλωσε την Τρίτη ότι ο νέος κανονισμός θα επιταχύνει τη διαδικασία επιστροφής και θα αυξήσει τις επιστροφές ατόμων που δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ.

Ο νέος κανονισμός εισάγει επίσης μια Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής, ένα έντυπο που τα κράτη-μέλη θα πρέπει να συμπληρώνουν, περιλαμβάνοντας τα βασικά στοιχεία της σχετικής απόφασης.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 2 Ιουνίου, ο αντιπρόεδρος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (European People’s Party Group – EPP), Τομά Τομπέ, ανέφερε ότι από τους αιτούντες άσυλο, πλέον του 70% των απορριφθέντων δεν επιστρέφουν στις χώρες τους.

Ο ευρωβουλευτής Φρανσουά-Ξαβιέ Μπελλαμύ, διαπραγματευτής του EPP για τη συμφωνία, ανέφερε επίσης σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι τέσσερις στους πέντε υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν λάβει επίσημη απόφαση επιστροφής από κράτος-μέλος δεν εγκαταλείπουν τελικά την Ένωση. Αυτό δείχνει ότι το τρέχον σύστημα δεν λειτουργεί, σημείωσε.

Τα στοιχεία της ΕΕ δείχνουν ότι οι αποφάσεις για επιστροφή συνήθως δεν εφαρμόζονται. Κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2025, ενώ 117.545 υπήκοοι τρίτων χωρών έλαβαν εντολή να εγκαταλείψουν χώρα της ΕΕ, μόλις 33.860 αναχώρησαν προς τρίτες χώρες.

Το 2024, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη σύναψη συμφωνιών με χώρες εκτός ΕΕ από τις οποίες προέρχονται οι παράνομοι μετανάστες ή μέσω των οποίων διέρχονται, με στόχο την αναχαίτιση των μεταναστευτικών ροών στο πλαίσιο του Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.

Πρότεινε επίσης τη μεταφορά όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ σε κέντρα επαναπατρισμού σε χώρες εκτός της Ένωσης, όπως η Αίγυπτος, το Μαρόκο, η Αλγερία, η Μαυριτανία, η Σενεγάλη και το Μάλι.

Σύμφωνα με στοιχεία του Frontex, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, οι παράνομοι μετανάστες εισέρχονται στην ΕΕ είτε από τη Βόρεια Αφρική διασχίζοντας τη Μεσόγειο είτε μέσω χερσαίων οδών που διέρχονται από την Πολωνία και τα Βαλκάνια. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο μετανάστες εισήλθαν στην Ευρώπη το 2015, λόγω των πολέμων στη Συρία και το Ιράκ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στις 16 Απριλίου ότι σήμερα είναι απίθανο να λάβουν άσυλο στην Ευρώπη μετανάστες από επτά χώρες. Η εκτελεστική αρχή της ΕΕ ανέφερε ότι το Μπανγκλαντές, η Κολομβία, το Μαρόκο, η Τυνησία, η Αίγυπτος, η Ινδία και το Κόσοβο θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως «ασφαλείς τρίτες χώρες».

Τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους, η Ολλανδία και η Ουγκάντα είχαν καταλήξει σε συμφωνία για τον επαναπατρισμό των μεταναστών μέσω της δεύτερης. Η ολλανδική κυβέρνηση είχε αναφέρει ότι η συμφωνία θα περιελάμβανε ένα πιλοτικό πρόγραμμα μικρής κλίμακας με τη λειτουργία κέντρου διέλευσης για περιορισμένο αριθμό αλλοδαπών που υποχρεούνται να εγκαταλείψουν την Ολλανδία, συμπεριλαμβανομένων απορριφθέντων αιτούντων άσυλο.

Ωστόσο, το 2026, ο νέος κυβερνητικός συνασπισμός της Ολλανδίας αποφάσισε ότι η συνεργασία με την Ουγκάντα στον συγκεκριμένο τομέα θα ανασταλεί.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 2 Ιουνίου, ο Σουηδός ευρωβουλευτής των Σουηδών Δημοκρατικών και αντιπρόεδρος της Ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, Τσάρλι Βάιμερς, δήλωσε ότι η νέα συμφωνία σηματοδοτεί την έναρξη της εποχής των απελάσεων. Πλέον προβλέπονται μεγαλύτερες περίοδοι κράτησης, αυστηρή απαγόρευση εισόδου και κέντρα επαναπατρισμού σε τρίτες χώρες. Όπως σημείωσε, όποιος προσπαθεί να μπει παράνομα στην Ευρώπη δεν θα μπορέσει ποτέ να την κάνει πατρίδα του.

Ο Βάιμερς υποστήριξε ότι επί έξι χρόνια η αριστερή πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εμπόδιζε κάθε σοβαρή προσπάθεια εκσυγχρονισμού του ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών, προστατεύοντας τους παράνομους μετανάστες μέσω διαδικαστικών καθυστερήσεων και περιορισμών στην εφαρμογή των μέτρων.

Ανέφερε επίσης ότι διαπραγματεύτηκε αυστηρότερους κανόνες κράτησης, με μεγαλύτερη διάρκεια και αυστηρότερο καθεστώς για όσους δεν συνεργάζονται με τις αρχές, καθώς και ισχυρότερα ερευνητικά μέτρα για τον εντοπισμό υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα και τη διευκόλυνση της επιστροφής τους.

Η συμφωνία διευρύνει τον ορισμό των απειλών για την ασφάλεια ώστε να περιλαμβάνει και κατ’ επανάληψη παραβάτες ήσσονος σημασίας αδικημάτων, επιτρέποντας μεγαλύτερης διάρκειας κράτηση, αυστηρότερα καθεστώτα και μεγαλύτερη ή ακόμη και αόριστης διάρκειας απαγόρευση εισόδου. Επεσήμανε ότι οι απαγορεύσεις εισόδου παρατείνονται σημαντικά, με τα δέκα έτη ως γενικό κανόνα και τα 20 έτη σε τεκμηριωμένες περιπτώσεις, ενώ για απειλές κατά της ασφάλειας είναι δυνατόν να επιβληθεί απαγόρευση αόριστης διάρκειας.

Στο επόμενο στάδιο, η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει να εγκριθεί τόσο από το Συμβούλιο της ΕΕ όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Από την πλευρά της, η Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο χαρακτήρισε τη συμφωνία «αμφιλεγόμενη». Σε ανάρτησή της στην πλαττφόρμα X, στις 2 Ιουνίου, υποστήριξε ότι η συμφωνία καταπατά θεμελιώδη δικαιώματα και οδηγεί τη μεταναστευτική πολιτική προς τα πίσω. Το νέο πλαίσιο επιτρέπει τη δημιουργία «νομικά αμφισβητούμενων κέντρων επαναπατρισμού», «επιχειρήσεων απέλασης τύπου ICE» και τη μείωση των κινήτρων για οικειοθελή επιστροφή.

Με τη συμβολή του Guy Birchall

Η Γαλλική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση στις 5 Μαΐου νομοσχέδιο που θα επιτρέπει την κράτηση παράνομων μεταναστών οι οποίοι θεωρούνται επικίνδυνοι σε διοικητικά κέντρα κράτησης για έως και 210 ημέρες, δηλαδή επτά μήνες, εν αναμονή της απομάκρυνσής τους από τη χώρα.

Το νομοσχέδιο, γνωστό ως νομοσχέδιο Ροντουέλ ή «Φιλιππίν», εγκρίθηκε από την Εθνοσυνέλευση στις 5 Μαΐου με τη διαδικασία του κατεπείγοντος και πλέον θα προωθηθεί στη Γερουσία.

Τα μέτρα του αφορούν αλλοδαπούς που αντιμετωπίζουν διαδικασία απομάκρυνσης και έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για αδικήματα κατά προσώπων τα οποία επισύρουν ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών ετών, ενώ ταυτόχρονα θεωρούνται ότι συνιστούν «πραγματική, παρούσα και ιδιαίτερα σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη». Η πρόταση ακολουθεί προηγούμενη απόπειρα επέκτασης των εξουσιών κράτησης, η οποία είχε απορριφθεί από το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας τον Αύγουστο του 2025.

Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, οι δικαστές θα πρέπει να εγκρίνουν την παράταση της κράτησης, ενώ η μέγιστη διάρκεια θα μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να φτάνει τις 210 ημέρες.

Το νομοσχέδιο συνυπογράφεται από τους πρώην πρωθυπουργούς Μισέλ Μπαρνιέ και Γκαμπριέλ Ατάλ. Ο Σαρλ Ροντουέλ, βουλευτής της Renaissance και εισηγητής του νομοσχεδίου, δήλωσε στην Εθνοσυνέλευση ότι το μέτρο θα εφαρμόζεται μόνο σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το γαλλικό κοινοβουλευτικό τηλεοπτικό δίκτυο LCP στις 5 Μαΐου, ο Ροντουέλ ανέφερε ότι «μόνο λίγες δεκάδες άτομα τον χρόνο επηρεάζονται από αυτά τα μέτρα». Πρόσθεσε ότι το νομοσχέδιο αποτελεί απάντηση στη δολοφονία της 19χρονης Γαλλίδας φοιτήτριας Φιλιππίν Λε Νουάρ ντε Καρλάν, της οποίας το πτώμα βρέθηκε στο δημόσιο πάρκο Μπουά ντε Μπουλόν στο Παρίσι, τον Σεπτέμβριο του 2024.

Σύμφωνα με τη Le Monde, ο ύποπτος, ο Ταχά Ο., Μαροκινός υπήκοος που βρισκόταν παράνομα στη Γαλλία, είχε καταδικαστεί το 2021 σε επτά χρόνια φυλάκισης για βιασμό που διέπραξε το 2019, όταν ήταν ανήλικος.

Αποφυλακίστηκε μετά την ολοκλήρωση της ποινής του τον Ιούνιο του 2024 και στη συνέχεια μεταφέρθηκε σε διοικητικό κέντρο κράτησης βάσει διαταγής απομάκρυνσης από τη γαλλική επικράτεια, γνωστής ως OQTF, ενώ οι γαλλικές αρχές αναζητούσαν τα απαραίτητα έγγραφα για την απέλασή του.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 2024, αφέθηκε ελεύθερος από το κέντρο κράτησης, καθώς οι αρχές δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν ταξιδιωτικά έγγραφα. Η Le Parisien μετέδωσε ότι η διοικητική του κράτηση είχε παραταθεί τρεις φορές και ότι δικαστής διέταξε την αποφυλάκισή του, απορρίπτοντας τέταρτο αίτημα παράτασης, δεκαέξι ημέρες πριν από τη δολοφονία της Φιλιππίν.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 6 Μαΐου, ο Ροντουέλ ανέφερε ότι «δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για ‘ναι μεν αλλά’ στα ζητήματα ασφάλειας και μετανάστευσης». Όπως υπογράμμισε, η έγκριση του προτεινόμενου νομοσχεδίου από την Εθνοσυνέλευση στη μνήμη της Φιλιππίν αποτελεί απόδειξη αυτού, με «τη μάχη να συνεχίζεται στη Γερουσία, πριν από την οριστική υιοθέτησή του».

Το νομοσχέδιο έχει δεχθεί επικρίσεις από πολιτικούς της αριστεράς.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε στις 14 Απριλίου, πριν από την ψηφοφορία, η σοσιαλίστρια βουλευτής της Γαλλικής Εθνοσυνέλευσης Σελίν Ερβιέ, όπως μετέδωσε το LCP, το να υπόσχεται κανείς στους Γάλλους ότι θα λυθεί το πρόβλημα της τρομοκρατίας μέσω αύξησης της διάρκειας παραμονής σε διοικητικό κέντρο κράτησης συνιστά παραπλάνηση.

Το 2024, Γάλλοι γερουσιαστές είχαν προειδοποιήσει για την άνθηση της βιομηχανίας ναρκωτικών στη Γαλλία και είχαν προτείνει μέτρα για την αντιμετώπιση αυτού που χαρακτήρισαν απειλή για τα εθνικά συμφέροντα.