Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν ανακοίνωσε ότι θα συναντηθεί με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα στις 28 Νοεμβρίου με αντικείμενο τις κρίσιμες προμήθειες αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Θα διασφαλίσω τον ενεργειακό ανεφοδιασμό της Ουγγαρίας για τον χειμώνα και για το επόμενο έτος», δήλωσε ο Ορμπάν σε βιντεοσκοπημένη συνέντευξή του που ανήρτησε στη σελίδα του στο Facebook. Σε άλλη ανάρτησή του, τόνισε τη σημασία της ενεργειακής ασφάλειας, λέγοντας: «Ενεργειακή ασφάλεια — και προσιτές, χαμηλές τιμές ενέργειας για τον χειμώνα στην Ουγγαρία».
Αναδεικνύοντας τη σημασία των επικείμενων διαβουλεύσεων, εξήγησε: «Γι’ αυτό πήγαμε στην Ουάσιγκτον, και γι’ αυτό πηγαίνω τώρα και στη Μόσχα». Τον Νοέμβριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαίρεσαν την Ουγγαρία από τις κυρώσεις που σχετίζονται με την προμήθεια ενέργειας από τη Ρωσία, έπειτα από συνάντηση του Ορμπάν με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσιγκτον, στις 7 του μήνα.
«Το πετύχαμε αυτό, και είναι πολύ σημαντικό», σχολίασε ο Ορμπάν, επισημαίνοντας τη βασική ανάγκη για ενεργειακούς πόρους: «Τώρα το μόνο που μένει είναι το αέριο και το πετρέλαιο, και μπορούμε να τα αγοράσουμε από τους Ρώσους». Ερωτηθείς εάν θα αναφερθεί στο θέμα της ειρήνης στην Ουκρανία, παραδέχτηκε: «Δύσκολα θα μπορούσα να το αποφύγω».
Ο επικεφαλής του γραφείου του Ορμπάν ανέφερε, στις 27 Νοεμβρίου, ότι η Βουδαπέστη υποστηρίζει το σχέδιο που προτείνει ο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου. Επιπλέον, ο πολιτικός διευθυντής του πρωθυπουργού, Μπάλαζ Ορμπάν (καμία συγγένεια με τον Βίκτορ Ορμπάν), σχολίασε σχετικά με το ταξίδι σε ανάρτηση στο Facebook: «Το διακύβευμα είναι τεράστιο, καθώς βλέπουμε ότι οι αυξημένες τιμές ενέργειας ήδη προκαλούν σοβαρά προβλήματα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες· στη Σερβία κατέρρευσε ο ενεργειακός ανεφοδιασμός μέσα σε μια νύχτα».
»Η ουγγρική κυβέρνηση δίνει μάχη με κάθε μέσο ώστε να μην υπάρξει ποτέ αντίστοιχη κατάσταση στην Ουγγαρία και να προστατευτούν οι ουγγρικές οικογένειες από τις υψηλές τιμές ενέργειας. Αν η Ουγγαρία εγκατέλειπε τη ρωσική ενέργεια, όπως πιέζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι λογαριασμοί των νοικοκυριών θα τριπλασιάζονταν ή τετραπλασιάζονταν.
»Η θέση της Ουγγαρίας είναι σαφής: οι ουγγρικές οικογένειες δεν θέλουν να πληρώσουν το τίμημα του πολέμου και των κυρώσεων υπό τη μορφή ακριβότερης ενέργειας. Όσο η χώρα διαθέτει εθνική κυβέρνηση, αυτό δεν θα συμβεί», υπογράμμισε ο Μπάλαζ Ορμπάν.
Τον πρωθυπουργό θα συνοδεύσει στη Μόσχα ο υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο, ο οποίος χαρακτήρισε τη συνεργασία Ουγγαρίας-Ρωσίας ως «κύριο εθνικό συμφέρον» μέσω ανάρτησής του στο Facebook. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιβεβαίωσε στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS ότι η συνάντηση έχει προγραμματιστεί.
Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των χωρών της Ευρώπης και του ΝΑΤΟ, η Ουγγαρία διατηρεί τις σχέσεις με τη Μόσχα παρά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Μετά τη συνάντηση Ορμπάν-Τραμπ στις 7 Νοεμβρίου, ο Ούγγρος πρωθυπουργός αποκάλυψε στα ουγγρικά ΜΜΕ ότι η Βουδαπέστη εξασφάλισε πλήρη εξαίρεση από τις κυρώσεις που αφορούν το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Turk Stream και το ρωσικό πετρέλαιο μέσω του αγωγού Druzhba: «Ζητήσαμε από τον πρόεδρο να άρει τις κυρώσεις. Συμφωνήσαμε και ο πρόεδρος αποφάσισε ότι οι κυρώσεις δεν θα ισχύουν για αυτούς τους δύο αγωγούς».
Το διυλιστήριο στο σταθμό παραλαβής του πετρελαιαγωγού Druzhba στο Ζαζαλόμπατα, νότια της Βουδαπέστης. Ουγγαρία, 9 Ιανουαρίου 2007. (Attila Kisbenedek/AFP/Getty Images)
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ουγγαρία δέχθηκε να αγοράσει αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, με τα σχετικά συμβόλαια να υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατομμύρια δολάρια. Ταυτόχρονα, οι δύο χώρες δεσμεύτηκαν για συνεργασία και στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων μικρών, αρθρωτών αντιδραστήρων, με την Ουγγαρία να σχεδιάζει την προμήθεια πυρηνικών καυσίμων από την αμερικανική Westinghouse Electric Company, σύμφωνα με τον Ορμπάν.
Με τη συμβολή των Emel Akan και Aldgra Fredly, και πληροφορίες από το Reuters
Συχνά θεωρούμε ότι μια δίαιτα για την απώλεια βάρους σημαίνει απλώς μείωση των θερμίδων ή παράλειψη γευμάτων. Η κετογενική διατροφή και η διαλειμματική νηστεία πηγαίνουν πέρα από την απώλεια κιλών, επιδρώντας ριζικά στο μεταβολικό σας σύστημα και προάγοντας τη γενική υγεία, όταν φυσικά εφαρμόζονται με τη δέουσα προσοχή. Το μυστικό, σύμφωνα με τον Δρα Ντάνιελ Μόντι, καθηγητή και ιδρυτικό πρόεδρο του Τμήματος Ολοκληρωμένης Ιατρικής και Διατροφικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Τόμας Τζέφερσον, βρίσκεται στη στρατηγική αλληλουχία.
Μιλώντας στην εκπομπή «Vital Signs» της Epoch TV, ο Μόντι εξήγησε την προσέγγισή του: Ξεκινήστε με την κετογενική διατροφή (κέτο) ως βραχυπρόθεσμη επαναφορά του μεταβολισμού, εκπαιδεύοντας το σώμα σας να καίει αποτελεσματικά το λίπος, και στη συνέχεια μεταβείτε στη διαλειμματική νηστεία για μακροχρόνια απώλεια βάρους και βελτίωση της υγείας.
«Δεν είναι μόνο το τι τρώτε, αλλά το πότε και το πώς τρώτε αυτά που καθορίζουν τη διάρκεια των αποτελεσμάτων», είπε.
Κάψτε λίπος, όχι ζάχαρη
Η διατροφή κέτο επινοήθηκε τη δεκαετία του 1920, όχι για απώλεια βάρους, αλλά για τη θεραπεία της επιληψίας. Οι νευρολόγοι ανακάλυψαν ότι αλλάζοντας την πηγή ενέργειας του εγκεφάλου από γλυκόζη σε κετονικά σώματα — που παράγονται μέσω μιας δίαιτας υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες — οι επιληπτικές κρίσεις μειώνονταν.
Σήμερα, αυτή η μεταβολική αλλαγή χρησιμοποιείται για την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων στην απώλεια βάρους. Όταν εφαρμόζεται σωστά, η διατροφή κέτο παράγει σημαντικά αποτελέσματα σε μόλις δύο έως τρεις μήνες, με ορισμένους από τους ασθενείς του Μόντι να χάνουν έως και 30 με 35 κιλά.
«Το σώμα προτιμά τη γλυκόζη ως πηγή καυσίμου», εξηγεί ο Δρ Μόντι, αλλά η κετογονική διατροφή το αναγκάζει να καίει λίπος αντ’ αυτού. «Το σώμα χρησιμοποιεί αναγκαστικά το λίπος, έχοντας μόνο αυτό ως πηγή καυσίμου για να συνεχίσει να λειτουργεί».
Οι άνθρωποι εισέρχονται με φυσικό τρόπο σε κέτωση κατά τη διάρκεια μακρών νηστειών ή έντονων δραστηριοτήτων αντοχής, όπως η παρατεταμένη πεζοπορία. Όταν η γλυκόζη εξαντληθεί, το σώμα αξιοποιεί το αποθηκευμένο λίπος — και οποιοδήποτε λίπος από τα τρόφιμα — μετατρέποντάς το σε κετόνες για να τροφοδοτήσει τα κύτταρα, διατηρώντας σταθερά τα επίπεδα ενέργειας και τις ζωτικές λειτουργίες.
Ωστόσο, δεδομένων των αυστηρών διατροφικών απαιτήσεων της διατροφής κέτο, άτομα με προβλήματα υγείας και ηλικιωμένοι συνιστάται να τη δοκιμάσουν μόνο υπό ιατρική επίβλεψη.
Απομυθοποιώντας τον μύθο για τις πρωτεΐνες
Μια κοινή παρανόηση σχετικά με τη διατροφή κετο είναι ότι απαιτεί μεγάλες ποσότητες πρωτεϊνών. Οι άνθρωποι συχνά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες κρέατος, νομίζοντας ότι αυτό είναι το σωστό, αλλά στην πραγματικότητα φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα.
«Δεν είναι μια δίαιτα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες», σημειώνει ο Μόντι. Στην πραγματικότητα, η υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών — ακόμη και σε ένα μόνο μεγάλο γεύμα — μπορεί να σας βγάλει από την κέτωση. «Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεϊνών προκαλεί μια βιοχημική διαδικασία που ονομάζεται γλυκονεογένεση. Γίνεται μετατροπή σε γλυκόζη, και το σώμα είναι πολύ αποτελεσματικό στο να βρίσκει τρόπους να πάρει γλυκόζη ως πηγή καυσίμου», επισημαίνει.
Η κέτο απαιτεί σοφές επιλογές πρωτεϊνών με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες. Οι φυτικές επιλογές, όπως η πρωτεΐνη μπιζελιού, είναι δημοφιλείς για τα ροφήματα, επειδή αναμιγνύονται ομαλά. Τα πράσινα smoothies με σπανάκι και λάχανο κέιλ είναι επίσης εξαιρετικά.
Κρατήστε τις ζωικές πρωτεΐνες σε μέτριες ποσότητες και κατανέμετέ τις καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Μια ισορροπημένη αναλογία φυτικών και ζωικών πρωτεϊνών είναι ιδανική, καθώς οι έρευνες δείχνουν με συνέπεια ότι η υπερβολική κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών βλάπτει τη γενική υγεία και τη μακροζωία, αναφέρει ο Δρ Μόντι.
Τα υγιεινά λίπη είναι εξίσου σημαντικά. Το κλειδί είναι να ισορροπήσετε τα θρεπτικά λίπη με άλλες πηγές λιπών, ώστε να τρώτε αρκετά για να μένετε ικανοποιημένοι. Καλές επιλογές είναι το λάδι αβοκάντο, το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και τα μείγματα ελαίων ωμέγα-3 ή ωμέγα-9, σύμφωνα με τον Δρα Μόντι. Για πρωινό, συνιστά ένα πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά ρόφημα και αυγά — απλό, ικανοποιητικό και απολύτως ‘κέτο’.
Εξατομικευμένη κέτο: Βραχυπρόθεσμη επαναφορά
Τα προγράμματα κέτο πρέπει να σχεδιαστούν προσεκτικά ώστε να ταιριάζουν στις ατομικές ανάγκες, προτιμήσεις και καθημερινές συνήθειες.
«Οι άνθρωποι στους οποίους έχω εφαρμόσει την κετογενική διατροφή είναι άτομα που είναι πραγματικά έτοιμα να κάνουν ένα σοβαρό βήμα προς την απώλεια βάρους· συνήθως πρόκειται για άτομα που είναι υπέρβαρα με ανθυγιεινό τρόπο και έχουν ένα πρότυπο διατροφής που είναι συχνά πολύ προβληματικό όσον αφορά ορισμένους τύπους τροφίμων», λέει ο Δρ Μόντι. Σε αυτές τις περιπτώσεις, «χρειαζόμαστε κάτι για να ενεργοποιήσουμε τον μεταβολισμό τους και όλο το σύστημα».
Ωστόσο, η κετογενική διατροφή δεν εφαρμόζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο Δρ Μόντι σημειώνει ότι ενώ έχει πολλά οφέλη — όπως η συμβολή στη σταθεροποίηση της καρδιαγγειακής υγείας και η βελτίωση των επιπέδων λιπιδίων — μπορεί επίσης να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις.
Μελέτες έχουν αναφέρει περιπτώσεις σοβαρής υπερχοληστερολαιμίας (ανώμαλα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης), με λιποπρωτεΐνες χαμηλής πυκνότητας — κοινώς γνωστές ως «κακή χοληστερόλη» — να αυξάνονται πάνω από 200 χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο ως αντίδραση στην κέτο. Αυτή η αύξηση θεωρείται ότι προέρχεται από ένα συνδυασμό υψηλής πρόσληψης κορεσμένων λιπαρών και πιθανής γενετικής προδιάθεσης που επηρεάζει τον μεταβολισμό της χοληστερόλης.
«Γι’ αυτό τη θεωρώ διατροφή κατάλληλη για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Μετά, περνάμε σε μια διατροφή με λίγους υδατάνθρακες και πολλά υγιεινά λιπαρά και άπαχες πρωτεΐνες», καθώς και σε διαλειμματική νηστεία.
Κάθε διατροφή έχει τα υπέρ και τα κατά της. Η κετογονική διατροφή είναι πολύ περιοριστική ως προς το τι μπορείς να φας, ενώ η διαλειμματική νηστεία είναι πολύ περιοριστική ως προς το πότε μπορείς να φας, σημειώνει ο Δρ Μόντι.
Η δύναμη της αποχής
Η διαλειμματική νηστεία προσφέρει μια πιο ευέλικτη αλλά και εξαιρετικά βιώσιμη προσέγγιση, την οποία ο Μόντι συνταγογραφεί σε πολλούς ασθενείς. Το διάστημα νηστείας βοηθά στην ομαλοποίηση διαφόρων δεικτών στο αίμα, συμπεριλαμβανομένων των μεταβολικών και ανοσολογικών παραμέτρων.
Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της διαλειμματικής νηστείας — όταν εκτελείται σωστά — είναι ότι προς το τέλος της περιόδου νηστείας, εμφανίζεται μια ήπια κέτωση, προσφέροντας ένα ήπιο κετογόνο όφελος για τη μεταβολική ευελιξία και την κυτταρική επιδιόρθωση. Ο Μόντι εξηγεί ότι αυτή η ήπια κατάσταση κέτωσης ενέχει θεραπευτικά οφέλη από μόνη της, καθιστώντας αυτόν τον τρόπο διατροφής μια πολύ καλή επιλογή για πολλούς ανθρώπους.
Η αποτελεσματικότητα της διαλειμματικής νηστείας εξαρτάται από τη διάρκεια του διαστήματος κατανάλωσης τροφής. Για όσους χρειάζονται μια πιο ισχυρή μεταβολική ώθηση, η μείωση του διαστήματος μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την απώλεια βάρους. Η ισχυρότερη απόδειξη αποτελεσματικότητας υποστηρίζει τη χρήση ενός σχετικά μικρού διαστήματος κατανάλωσης τροφής — περίπου πέντε ώρες, προτείνει ο Μόντι. Για παράδειγμα: Φάτε το τελευταίο σας γεύμα περί τις 17:00 και μην ξαναφάτε μέχρι το μεσημέρι της επόμενης ημέρας. Το διάστημα κατανάλωσης τροφής είναι τότε μεταξύ 12:00 και 17:00.
Ένα πεντάωρο είναι κατάλληλο διάστημα για τους περισσότερους ανθρώπους άνω των 50 ετών. «Στην πραγματικότητα, όσο μεγαλώνουμε ή όσο πιο καθιστική είναι η ζωή μας από μεταβολική άποψη, τόσο πιο μικρό πρέπει να είναι το διάστημα διατροφής, ώστε να είναι η περίοδος της νηστείας μεγαλύτερη», σημειώνει.
Το σώμα εκτελεί πολλαπλές ευεργετικές διαδικασίες κατά τη διάρκεια του παρατεταμένου διαστήματος νηστείας. Όσοι τηρούν τον βέλτιστο χρονισμό συνήθως θα έχουν μείωση βάρους, αίσθηση ελαφρότητας και βελτίωση της συνολικής ευεξίας.
Οι νεότεροι άνθρωποι — εκείνοι κάτω των 40 ετών — μπορεί να τα πάνε καλά και με ένα διάστημα έξι ωρών, καθώς ο αυξημένος βασικός μεταβολικός τους ρυθμός και η ανώτερη μεταβολική τους προσαρμοστικότητα επιτρέπουν ομαλότερες μεταβάσεις στη νηστεία. Αλλά μην ξεπεράσετε τις έξι ώρες — η επέκταση του διατροφικού διαστήματος πέρα από αυτό το χρονικό πλαίσιο συνήθως μειώνει τα θεραπευτικά οφέλη της δίαιτας, συμβουλεύει ο Δρ Μόντι.
Η διαλειμματική νηστεία αποδεικνύεται ιδιαίτερα βιώσιμη, αν και χρειάζεται ένα διάστημα προσαρμογής μίας ή δύο εβδομάδων. Οι περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι μέσα σε επτά έως δέκα ημέρες, το μοτίβο γίνεται δεύτερη φύση.
Πώς να διακόψετε σωστά τη νηστεία σας
Κατά τη διάρκεια των περιόδων νηστείας, επιτρέπονται ποτά χωρίς θερμίδες, όπως μαύρος καφές, νερό, τσάι χωρίς ζάχαρη ή ανθρακούχο νερό χωρίς θερμίδες.
Μετά από 18 ή 19 ώρες νηστείας, τερματίστε τη νηστεία σωστά. Ξεκινήστε να τρώτε μη επεξεργασμένα φυτικά τρόφιμα, για να βελτιστοποιήσετε την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών και να διατηρήσετε τα μεταβολικά οφέλη.
«Ο κανόνας είναι να διακόψετε τη νηστεία με φυτικά τρόφιμα — σαλάτα ή φρούτα, ό,τι σας ταιριάζει καλύτερα», είπε ο Μόντι.
Ο Μόντι εξήγησε ότι μετά τη νηστεία, τα κύτταρα σας απορροφούν σε μέγιστο βαθμό τα θρεπτικά συστατικά, οπότε η κατανάλωση βαριάς, επεξεργασμένης τροφής εκείνη τη στιγμή υπονομεύει την πρόοδο που μόλις κάνατε. Αν επιθυμείτε ένα μπιφτέκι ή κάτι παρόμοιο, φάτε το λίγο αργότερα, όχι ως πρώτο γεύμα.
Προσπαθήστε να καταναλώσετε το τελευταίο σας γεύμα το αργότερο μέχρι τις 20:00. Αυτό το πρόγραμμα προάγει τον ύπνο, ενισχύει τη συνολική αποτελεσματικότητα και διευκολύνει την απώλεια βάρους.
Η διαλειμματική νηστεία είναι ένας αρκετά ευέλικτος τρόπος διατροφής, καθώς δεν χρειάζεται να την ακολουθείτε αυστηρά κάθε μέρα. Μερικοί άνθρωποι τη διακόπτουν κατά τη διάρκεια των διακοπών ή περιόδων με πολλά ταξίδια και επιστρέφουν στη ρουτίνα τους μερικές εβδομάδες αργότερα χωρίς κανένα πρόβλημα.
Επίσης, δεν απαιτείται να περιορίσετε ιδιαιτέρως την ποικιλία των γευμάτων σας. Ο Mόντι ανέφερε το παράδειγμα ενός Ιταλού ασθενούς που δεν ήθελε να εγκαταλείψει τα ζυμαρικά· ωστόσο, χάρη στον έλεγχο των μερίδων και την τήρηση των περιόδων νηστείας, είχε και πάλι εξαιρετικά αποτελέσματα.
Κατανόηση των κινδύνων
Μια ακατάλληλη κετογονική διατροφή μπορεί να έχει τα αντίθετα από τα επιθυμητά αποτελέσματα, εμποδίζοντας την απώλεια βάρους. Για παράδειγμα, η κατανάλωση μπέικον καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας αυξάνει τα λιπίδια στο αίμα και ίσως προκαλέσει φλεγμονή. Η υπερβολική πρόσληψη κορεσμένων λιπών μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο νεφρολιθίασης ή διατροφικών ελλείψεων, ιδιαίτερα χωρίς επαρκή πρόσληψη φυλλωδών λαχανικών ή πολυβιταμινών.
Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη διαλειμματική νηστεία είναι λιγότεροι από αυτούς της κετογονικής διατροφής. «Για τη διαλειμματική νηστεία, το σημαντικό είναι να παραμένετε ενυδατωμένοι κατά τη διάρκεια της νηστείας», είπε ο Μόντι, καθώς η αφυδάτωση επιβαρύνει τα νεφρά, ειδικά στους ηλικιωμένους.
Ένας πιθανός κίνδυνος και στις δύο δίαιτες είναι η απώλεια μυϊκής μάζας. Όταν οι άνθρωποι βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στα άμυλα, παραμελώντας τα τρόφιμα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά ή την επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών, αυτό οδηγεί σε κατάρρευση, καθώς «πεινάνε αλλά δεν έχουν καλές αποθήκες πρωτεϊνών· τελικά θα χάσουν μυϊκή μάζα».
Είτε ακολουθείτε τη διατροφή κέτο είτε τη διαλειμματική νηστεία, φροντίστε να τροφοδοτείτε πάντα τον οργανισμό σας με επαρκή, υψηλής ποιότητας μακροθρεπτικά και μικροθρεπτικά συστατικά — είναι το κλειδί για να έχετε ενέργεια, υγεία και καλά αποτελέσματα.
Για τον Δρα Μόντι, αυτά τα διατροφικά εργαλεία δεν αφορούν μόνο την απώλεια βάρους — αφορούν την ‘εκπαίδευση’ του ενεργειακού συστήματος του σώματος. «Μόλις μάθετε να καίτε λίπος αποτελεσματικά, το φαγητό σταματά να σας ελέγχει», είπε. «Κερδίζετε όχι μόνο ένα πιο λεπτό σώμα, αλλά και μια πιο σταθερή διάθεση».
Πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε νέα δίαιτα, συμβουλευτείτε έναν εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας, ειδικά αν έχετε κάποια μεταβολική, καρδιαγγειακή ή νεφρική πάθηση. Για να είναι η κέτο και η διαλείπουσα νηστεία ασφαλή και ισχυρά εργαλεία, πρέπει να χρησιμοποιούνται σωστά και να προσαρμόζονται στις ανάγκες του κάθε οργανισμού.
Οι αγρότες βγαίνουν ξανά στους δρόμους με κεντρικά αιτήματα: οικονομική ανάσα στο κόστος παραγωγής, καλύτερες τιμές για τα προϊόντα και άμεση επίλυση των προβλημάτων στις ενισχύσεις και τις αποζημιώσεις, σε ένα χρονοδιάγραμμα κινητοποιήσεων από 30 Νοεμβρίου έως 5 Δεκεμβρίου, με κλιμάκωση και κορύφωση των μπλόκων σε όλη τη χώρα.
Οι δράσεις περιλαμβάνουν μπλόκα σε βασικούς οδικούς άξονες, παρεμβάσεις σε λιμάνια και τοπικές συγκεντρώσεις με στόχο πίεση για συγκεκριμένες κυβερνητικές δεσμεύσεις.
Βασικός πυρήνας των αιτημάτων τους είναι:
Μείωση του κόστους παραγωγής (καύσιμα, ρεύμα, εφόδια) και ουσιαστική στήριξη απέναντι στις αυξήσεις που «ροκανίζουν» το εισόδημα.
Καλύτερες και πιο εγγυημένες τιμές για τα αγροτικά προϊόντα, ώστε η διαφορά ανάμεσα σε τιμή παραγωγού και ράφι να μην οδηγεί σε ασφυξία τους παραγωγούς.
Ταχύτερες και δίκαιες αποζημιώσεις για ζημιές (ασθένειες, καιρικά φαινόμενα) και άμεση αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στις πληρωμές επιδοτήσεων και ενισχύσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΦΚ πετρελαίου, κλπ)
Σταθερότερο και δικαιότερο φορολογικό–ασφαλιστικό πλαίσιο για αγρότες και κτηνοτρόφους.
Στήριξη της κτηνοτροφίας που έχει πληγεί ιδιαίτερα από ζωονόσους και υψηλό κόστος ζωοτροφών.
Τα μπλόκα ξεκινούν πανελλαδικά από την Κυριακή 30 Νοεμβρίου και θα στήνονται σταδιακά μέχρι και την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου, σε κεντρικούς δρόμους σε όλη τη χώρα.
Κύριες ημερομηνίες και σημεία που έχουν ήδη ανακοινωθεί:
Θεσσαλία (Καρδίτσα): Πρώτο μπλόκο στον Ε-65 την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, στις 12:00 το μεσημέρι.
Λάρισα (Νίκαια): Μπλόκο με τρακτέρ στη Νίκαια, επίσης από την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, με στόχο ενιαίο μπλόκο στην Εθνική Οδό Αθηνών-Θεσσαλονίκης τις επόμενες ημέρες.
Κρήτη: Από 30 Νοεμβρίου ξεκινούν μπλόκα και κινητοποιήσεις, με σχέδιο κλιμάκωσης μέχρι 5 Δεκεμβρίου, περιλαμβάνοντας και παρεμβάσεις σε οδικούς άξονες και υποδομές (όπως η ηλεκτρική διασύνδεση).
Ήπειρος (Πρέβεζα): Τα τρακτέρ βγαίνουν στις πλατείες από 30 Νοεμβρίου και οι αγρότες δηλώνουν συμμετοχή στα πανελλαδικά μπλόκα ως τις 5 Δεκεμβρίου.
Εύβοια (Μαντούδι-Λίμνη-Αγία Άννα): Συγκεκριμένο μπλόκο έχει οριστεί για 5 Δεκεμβρίου στον δρόμο Χαλκίδας-Αιδηψού, στο ύψος της Κηρίνθου.
Σύμφωνα με τον συνολικό σχεδιασμό της Πανελλαδικής Επιτροπής των Μπλόκων, σε πολλές άλλες περιοχές (π.χ. Ηλεία, Αιτωλοακαρνανία, Μακεδονία) τα μπλόκα θα αρχίσουν να ξεφυτρώνουν ανάμεσα 30/11 και 5/12, με ακριβείς ώρες και σημεία να οριστικοποιούνται από κάθε τοπικό αγροτικό σύλλογο στις συσκέψεις που γίνονται αυτές τις μέρες.
Το αν το πρόγραμμα θα παραταθεί πέρα από τις 5 Δεκεμβρίου θα εξαρτηθεί από την πορεία του διαλόγου κυβέρνησης-αγροτών και τις αποφάσεις που θα λάβουν οι τοπικοί και πανελλαδικοί αγροτικοί σύλλογοι στις νέες συσκέψεις.
Φέτος τα Χριστούγεννα, στο Μουσείο Ακρόπολης, σας περιμένουν ευφάνταστα παιδικά εργαστήρια και αρχαίες εορταστικές συνήθειες, ξεχωριστές περιηγήσεις στις συλλογές του Μουσείου, μουσικές εκδηλώσεις στο ισόγειο, το Lamassu και ο φτερωτός ταύρος του Rakowitz στους κήπους του Μουσείου.
Παιδικά προγράμματα και εργαστήρια
«Φτερωτά μυθικά πλάσματα και το φυλαχτό του νέου χρόνου»
Φέτος τα Χριστούγεννα, το Μουσείο προσκαλεί τους μικρούς του φίλους σε μια περιπέτεια ανάμεσα στα εκθέματα, με στόχο να ανακαλύψουν πού βρίσκεται το τυχερό φυλακτό της νέας χρονιάς. Μαζί με τους αρχαιολόγους, τα παιδιά θ’ ανακαλύψουν φτερωτές μορφές που με την ιδιότητά τους ως προστάτες, φύλακες ή αγγελιοφόροι θα βοηθήσουν ή θα δυσκολέψουν την αποστολή, με γρίφους που ζητούν λύση και μαγικά αντικείμενα που πρέπει να αποκτηθούν! Μετά το ταξίδι στον χρόνο, γονείς και παιδιά θα οδηγηθούν στο Εκπαιδευτικό Κέντρο του Μουσείου, όπου θα διακοσμήσουν τα δικά τους πήλινα φυλαχτά, παίρνοντας μαζί τους ένα όμορφο αναμνηστικό από αυτή την εμπειρία.
Το Σάββατο 27 και την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου, στις 11 π.μ., για παιδιά 6-12 ετών.
Μπορείτε να κλείσετε θέση εδώ, από τις 18 Δεκεμβρίου.
Κόστος: Απαραίτητη προϋπόθεση η έκδοση εισιτηρίου ημέρας για τους ενηλίκους και μηδενικού εισιτηρίου για τα παιδιά.
Το πρόγραμμα πραγματοποιείται από το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του Μουσείου.
«Η Ειρεσιώνη και τα κάλαντα»
Το Μουσείο προσκαλεί τους μικρούς του φίλους να στολίσουν την Ειρεσιώνη, ένα κλαδί ελιάς, όπως έκαναν τα παιδιά στην αρχαιότητα, και να τραγουδήσουν αρχαία κάλαντα για να γιορτάσουν τον ερχομό της νέας χρονιάς. Με τις ευχές τους και με τα στολίδια που θα δημιουργήσουν, θα διακοσμήσουν και την Ειρεσιώνη του Μουσείου στην Παιδική Γωνιά του δεύτερου ορόφου.
Τη Δευτέρα 29 και την Τρίτη 30 Δεκεμβρίου, στις 11 π.μ. και στις 13:00, για παιδιά 6-12 ετών.
Μπορείτε να κλείσετε θέση εδώ, από τις 18 Δεκεμβρίου.
Απαραίτητη προϋπόθεση η έκδοση μηδενικού εισιτηρίου για τα παιδιά. Δεν προβλέπεται η συμμετοχή ενηλίκων.
Το πρόγραμμα πραγματοποιείται από τον Τομέα Ενημέρωσης και Εκπαίδευσης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης.
Μουσική στο ισόγειο του Μουσείου
Την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι η διαπολιτισμική ορχήστρα El Sistema Greece Youth Orchestra έρχεται στο Μουσείο Ακρόπολης για μια γιορτινή εκδήλωση. Οι νεαροί μουσικοί από 40 διαφορετικές χώρες θα παρουσιάσουν, υπό τη μουσική διεύθυνση της Κυριακής Κουντούρη, ένα ποικιλόμορφο ρεπερτόριο που συνδυάζει κλασικά έργα, χριστουγεννιάτικες μελωδίες και κομμάτια που μεταφέρουν ένα δυνατό μήνυμα ειρήνης για τις γιορτές. Η συνεργασία των μελών της ορχήστρας είναι μια πράξη κοινωνικής σύνδεσης· μια ζωντανή απόδειξη ότι η μουσική μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ένταξης, επικοινωνίας και ενδυνάμωσης. Καλλιτεχνική διεύθυνση: Ζωή Ζενιώδη.
Τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου, στις 12:30 μ.μ., το Μουσείο θα υποδεχθεί τον Όμιλο Βρακοφόρων Κρήτης για παραδοσιακούς κρητικούς χορούς και κάλαντα, υπό την διεύθυνση του Γιάννη Πετράκη.
Το Σάββατο 27 Δεκεμβρίου, στις 12 το μεσημέρι, το Μουσείο θα προσφέρει στους επισκέπτες του μία συναυλία με γνωστές πρωτοχρονιάτικες μελωδίες από το ιστορικό μουσικό σχήμα της Μπάντας της Πολεμικής Αεροπορίας, υπό τη διεύθυνση του Υποσμηναγού Κωνσταντίνου Δράκου.
Περιήγηση στο Μουσείο Ακρόπολης
Τα μυστικά της Ακρόπολης
Μια μαγευτική περιήγηση στην ιστορία και την τέχνη περιμένει τους επισκέπτες στην έκθεση του Μουσείου Ακρόπολης κάθε Σάββατο (στις 13:00 στα ελληνικά και στις 11 π.μ. στα αγγλικά). Οι αρχαιολόγοι αφηγούνται, συνομιλούν και μοιράζονται τα μυστικά της Ακρόπολης, ανοίγοντας ένα παράθυρο στον αρχαίο κόσμο και τις πολύπλευρες εκφάνσεις του, όπως αυτές αποτυπώνονται στα αριστουργηματικά έργα της αθηναϊκής Ακρόπολης. Παράλληλα, αποκαλύπτεται η μοναδική ιστορία του Ιερού Βράχου και των μνημείων του, αναδεικνύοντας τη διαχρονική και οικουμενική σημασία τους για τον ανθρώπινο πολιτισμό.
Μπορείτε να κλείσετε θέση εδώ. Για τη συμμετοχή είναι απαραίτητη προϋπόθεση η αγορά εισιτηρίου ημέρας την ημέρα της παρουσίασης.
Το Ερέχθειο: οδοιπορικό σε ένα ξεχωριστό μνημείο
Την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου, στις 13:00, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να ακολουθήσουν τους αρχαιολόγους του Μουσείου μέσα στη μόνιμη έκθεση, σε ένα ενδιαφέρον οδοιπορικό στην ιστορία του σπουδαίου μνημείου της Ακρόπολης, του Ερεχθείου. Το Ερέχθειο στέκει στα βόρεια του Ιερού Βράχου και μαγεύει τους επισκέπτες με την ευρηματική αρχιτεκτονική του, τον περίτεχνο γλυπτό διάκοσμό του και τη μακρόχρονη ιστορία του. Αποτέλεσε κέντρο της λατρείας της πολιούχου θεάς της πόλης και ομφαλό ιερών σημείων, παλαιών λατρειών και τοπικών παραδόσεων του αθηναϊκού παρελθόντος. Σε αυτόν τον ναό συνυφαίνονται η αρχιτεκτονική με την τέχνη, η λατρεία με την καθημερινότητα, οι ιστορίες θεών και ανθρώπων.
Μπορείτε να κλείσετε θέση εδώ, από τις 15 Δεκεμβρίου. Για τη συμμετοχή είναι απαραίτητη προϋπόθεση η αγορά εισιτηρίου ημέρας την ημέρα της παρουσίασης.
Lamassu of Nineveh: 2ο μέρος τριλογίας Michael Rakowitz & Ancient Cultures
Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να επισκεφθούν στους κήπους του Μουσείου την εμβληματική γλυπτική εγκατάσταση Lamassu of Nineveh του διεθνώς αναγνωρισμένου καλλιτέχνη Michael Rakowitz, μια συνεργασία του Μουσείου Ακρόπολης με τον ΝΕΟΝ. Πρόκειται για μια προστατευτική θεότητα, με μορφή φτερωτού ταύρου και κεφάλι ανθρώπου, τοποθετημένη σε μία από τις διασημότερες πύλες, την πύλη Nergal του τείχους της Νινευή, που εξυπηρετούσαν την πρόσβαση στην πόλη. Το σύγχρονο αυτό έργο από 10.500 τμήματα κονσέρβας σιροπιού χουρμά από το Ιράκ «επανεμφανίζεται» στους κήπους του Μουσείου και εξακολουθεί να έχει τον προστατευτικό του ρόλο ως φύλακα του παρελθόντος, δίπλα στην αρχαία αθηναϊκή γειτονιά πάνω στην οποία χτίστηκε το Μουσείο Ακρόπολης, απέναντι από τον ιερό βράχο με τον Παρθενώνα.
Στο βιβλίο με τίτλο I Suffer Therefore I Am:Portrait of the Victim as Hero («Υποφέρω άρα υπάρχω: Το πορτρέτο του θύματος ως ήρωα»), ο Πασκάλ Μπρυκνέρ αποκαλύπτει την «ηθική ματαιοδοξία» πίσω από την εμμονή μας με τη θυματοποίηση. Με τη συνηθισμένη του ευρυμάθεια, ο Γάλλος δοκιμιογράφος στρέφει το βλέμμα του σε έναν πολιτισμό που έχει μεταμορφώσει τον πόνο και την ταλαιπωρία σε κύρος. Αν ο Ντεκάρτ διακήρυξε «σκέφτομαι, άρα υπάρχω», η εποχή του Μπρυκνέρ απαντά: «υποφέρω, άρα υπάρχω».
Το βιβλίο ανοίγει με ένα ανέκδοτο τόσο παράλογο όσο και αποκαλυπτικό. Το 2015, ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ πρότεινε να απονείμει το μετάλλιο της Λεγεώνας της Τιμής στα 130 θύματα της σφαγής στο Μπατακλάν στο Παρίσι. Ο Μπρυκνέρ υποστηρίζει ότι ήταν μια αδικαιολόγητη επίδειξη συναισθηματικότητας· το να πεθάνεις τραγικά δεν είναι το ίδιο με το να ενεργήσεις ηρωικά. Εδώ, σε μικρογραφία, βρίσκεται το θέμα του· η σύγχυση της θυματοποίησης με το ηθικό μεγαλείο. Στο νέο «ανεστραμμένο Πάνθεον», ο πάσχων αντικαθιστά τον ήρωα.
Ο Μπρυκνέρ είναι ηθικολόγος με την κλασική γαλλική έννοια, απόγονος του Μονταίν και του Πασκάλ. Το βιβλίο του αποτελεί μια εκτεταμένη στοχαστική ενασχόληση με ένα και μόνο ερώτημα· τι συμβαίνει όταν η συμπόνια, η ευγενέστερη των αρετών, μετατρέπεται σε έδαφος παραπόνου;
Στη σύγχρονη Δύση, γράφει, το να επικαλείσαι βλάβη σημαίνει ότι αποκτάς «τη διττή δύναμη της ενοχοποίησης και του παραπόνου». Αλλά ποιος από εμάς δεν μπορεί να ψάξει στο παρελθόν του για να ξεθάψει κάποιο παράπονο; Μια παιδική προσβολή, έναν άκαρδο γονιό, έναν μη εμπνευσμένο δάσκαλο, έναν ψυχοπαθή γείτονα, ένα τοξικό εργασιακό περιβάλλον ή οποιονδήποτε από τους αμέτρητους λόγους που θα μπορούσαμε να επικαλεστούμε για να δούμε τον εαυτό μας ως θύμα;
Ο καθένας μας, αν το θελήσει, μπορεί να επικαλεστεί κάποια βλάβη, πραγματική ή φανταστική, για να δικαιολογήσει τη δυσαρέσκειά του. Ο Μπρυκνέρ υποστηρίζει ότι η σύγχρονη φαντασία έχει μετατρέψει την καθολική αλήθεια της ανθρώπινης ατέλειας σε ένα ηθικό σύστημα επίρριψης ευθυνών. Η ταλαιπωρία δεν είναι πλέον κάτι που πρέπει να αντέχεται ή να ξεπερνιέται· αντίθετα, καλλιεργείται σκόπιμα, λειτουργώντας ως σύμβολο αρετής που σκοπεύει να αγιοποιήσει και να εξυψώσει την καθημερινή αδικία της ζωής.
Κι όμως, ακριβώς εδώ είναι που ο Μπρυκνέρ χαράσσει μια ηθική γραμμή. Η δημοκρατία, όπως πρέπει να νοείται, απαιτεί ώστε «το σφάλμα και η βλάβη να τελειώνουν με το άτομο που τα διέπραξε ή τα υπέστη». Δεν είμαστε καταδικασμένοι να διαιωνίζουμε τα λάθη των προγόνων μας· «η ανθρωπότητα αρχίζει ξανά με τον καθένα από εμάς».
Η διάγνωση είναι συντριπτική. Η θυματοποίηση έχει γίνει «η θλιβερή εκδοχή του προνομίου», μια νέα αριστοκρατία της βλάβης που απαλλάσσει τους φορείς της από ηθική λογοδοσία. Επινοεί τη φράση «επιχειρηματίες της θυματοποίησης», παρατηρώντας ότι είναι «πρώτα και κύρια επιχειρηματίες της μνήμης». Ο πάσχων γίνεται ένα είδος προνομιούχας διασημότητας, καλυμμένος από τον συνηθισμένο ηθικό έλεγχο, ενώ ο πόνος μεταμορφώνεται σε θέαμα καθαγιασμένης οδύνης, όπου το παράπονο αντικαθιστά την χάρη. Στις δημοκρατίες πρόνοιας της Δύσης, κάθε ατυχία ερμηνεύεται ως τραύμα και κάθε δυσκολία θεωρείται αδικία.
Ο Μπρυκνέρ σημειώνει ότι αυτό οδηγεί στη «δημοκρατικοποίηση του μαρτυρίου». Στο παρελθόν, άγιοι και ποιητές ίσως διεκδικούσαν θεϊκή οδύνη· σήμερα, οποιοσδήποτε συνηθισμένος πολίτης μπορεί να δηλώσει: «Κι εγώ είμαι θύμα».
Ο κατάλογος των εχθρών είναι, φυσικά, ατελείωτος — ο καπιταλισμός, η πατριαρχία, το να είσαι λευκός, η αποικιοκρατία, η ετεροκανονικότητα, τα ορυκτά καύσιμα, η οικογένεια, η εκκλησία, η παράδοση, η αρρενωπότητα, η αξιοκρατία, ακόμη και η ίδια η λογική. Σε αυτή την «ηθική οικονομία» του διαρκούς παραπόνου, κάθε θεσμός που κάποτε παρείχε νόημα γίνεται εργαλείο καταπίεσης, και κάθε ελάττωμα αφορμή για δίκαιη διαμαρτυρία. «Σε παγκόσμια κλίμακα», γράφει ο Μπρυκνέρ, «υπάρχει ένας ανταγωνισμός παραπόνων, όπου ο καθένας προσπαθεί να ‘πνίξει’ τον άλλον».
Αν και ο Μπρυκνέρ γράφει από τη Γαλλία, η κριτική του απηχεί έντονα τον Καναδά. Συμπόσιο για τη συμπλήρωση Δέκα χρόνων του Καναδικού Χάρτη Δικαιωμάτων των Θυμάτων παρατήρησε ότι πολλοί παθόντες «νιώθουν ότι η εμπειρία τους με το σύστημα τούς κάνει νέα θύματα», μετατρέποντας τη δικαιοσύνη σε μια συνεχή σκηνή παραπόνων. Στην πολιτική, ακόμη και συντηρητικοί πλέον περιγράφουν τους υποστηρικτές τους ως «θύματα της Οττάβα» ή της «ελίτ της προοδευτικής αφύπνισης», ενώ οι προοδευτικοί παρουσιάζουν όλη τη χώρα ως μια συνομοσπονδία καταπιεσμένων. Όπως είπε ένας Καναδός σχολιαστής, αυτό έχει οδηγήσει μια γενιά να «πιστεύει ότι είτε είναι καταπιεστές που ζουν σε κλεμμένη γη είτε θύματα που τους έκλεψαν τη γη και τον πολιτισμό». Στα λόγια του Μπρυκνέρ, η οδύνη έχει γίνει η κύρια πηγή ηθικού κύρους.
Τα καναδικά τελετουργικά μεταμέλειας — όπως η αναγνώριση γης πριν από δημόσιες εκδηλώσεις και οι κυβερνητικές συγγνώμες για ιστορικά λάθη — ενσαρκώνουν ακριβώς αυτό που ο Μπρυκνέρ περιγράφει ως «τη θλιβερή εκδοχή του προνομίου». Αυτές οι πράξεις μπορεί να ξεκινούν από τη συμπόνια αλλά συχνά εκφυλίζονται σε κενό «ηθικό θέατρο», όπου η μετάνοια υπερισχύει της πραγματικής αλλαγής.
Η ειρωνεία του Μπρυκνέρ διασχίζει ιδεολογικά σύνορα. Εμπαίζει τους λευκούς Αμερικανούς που γονάτισαν για να πλύνουν τα πόδια μαύρων ακτιβιστών μετά τον θάνατο του Τζορτζ Φλόυντ, σαν να μπορούσαν να εξιλεωθούν για προγονικές αμαρτίες μέσω της τελετουργικής ταπείνωσης. Γελοιοποιεί τις μετα-αποικιακές ελίτ που εκμεταλλεύονται το κληρονομημένο τραύμα ενώ καταπιέζουν τους δικούς τους ανθρώπους. Ειδικότερα, ασκεί κριτική στους δυτικούς διανοουμένους που εξιδανικεύουν τη τζιχαντιστική βία και τη δικαιολογούν ως εκδίκηση των καταπιεσμένων: «Πολλοί βρίσκουν ελαφρυντικά για τη Χαμάς. […] Οι καταπιεσμένοι έχουν κάθε δικαίωμα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να παραβούν τους στοιχειώδεις κανόνες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. […] Πριν ακονίσουν τα μαχαίρια τους, δηλώνουν θύματα για να εξασφαλίσουν άφεση».
Ο Μπρυκνέρ είναι εξίσου αμείλικτος απέναντι στο αφήγημα της «ισλαμοφοβίας», μια κατασκευασμένη αμαρτία που λειτουργεί ως ηθικός εκβιασμός, χτισμένη πάνω σε διαστρέβλωση και ιστορικό ψεύδος. Τη χαρακτηρίζει ως μια χειριστική ιδεολογία που συγχέει κάθε θεμιτή κριτική του Ισλάμ ή του ισλαμιστικού εξτρεμισμού με «ρατσισμό», φιμώνοντας την αντίθεση μέσω ενοχής και φόβου. Θυμάται μια γαλλική «αντι-ισλαμοφοβική» πορεία το 2019 όπου διαδηλωτές φορούσαν κίτρινα αστέρια δίπλα σε ημισέληνους, μια «σκανδαλώδη» σύγκριση των μουσουλμάνων στη δημοκρατική Γαλλία με τους Εβραίους υπό τον ναζισμό.
Για τους Καναδούς αναγνώστες, ο όρος «ισλαμοφοβία» έχει επίσης καθιερωθεί ως «δόγμα» στην Οττάβα, κατοχυρωμένος στο Ψήφισμα 103 και σε κυβερνητικά στρατηγικά έγγραφα που θολώνουν τα όρια ανάμεσα στο φυλετικό μίσος και τη θεμιτή συζήτηση για την ισλαμιστική ιδεολογία. Και εδώ, ο ηθικός εκβιασμός αντικαθιστά την ηθική διαύγεια· ο φόβος να προσβάλεις υποκαθιστά το καθήκον να λες την αλήθεια.
Ο Μπρυκνέρ αμφισβητεί τη σύγχρονη εμμονή με τις αποζημιώσεις. Σε όλη τη Δύση, ακτιβιστές ζητούν εκτεταμένες οικονομικές αποζημιώσεις για τη δουλεία, μια αξίωση που ο Μπρυκνέρ απορρίπτει ως «παράλογη απαίτηση». Πώς μπορούν οι ζωντανοί να εξιλεωθούν για τους νεκρούς; Δεν υπάρχει ημερομηνία λήξης στο ηθικό χρέος; Η ιδέα ενός ατελείωτου ηθικού καταλόγου, προειδοποιεί ο Μπρυκνέρ, κινδυνεύει να παγώσει σε μια νέα θεολογία του προπατορικού αμαρτήματος, αλλά απογυμνωμένη από χάρη, που δεν προσφέρει καμία δυνατότητα λύτρωσης.
Το βιβλίο I Suffer Therefore I Am:Portrait of the Victim as Hero είναι ταυτόχρονα διάγνωση και προτροπή. Δεν πρόκειται για υπεράσπιση της σκληρότητας. «Η μέριμνα για τους ταπεινωμένους», γράφει ο Μπρυκνέρ, «είναι το ισχυρό σημείο του ουμανισμού. Αλλά ο εκβιασμός μέσω της θυματοποίησης είναι η άλλη όψη αυτής της προόδου». Το να υποφέρεις είναι μέρος της ανθρώπινης κατάστασης· το να κάνεις την οδύνη ταυτότητά σου σημαίνει να απεμπολήσεις την ίδια την ελευθερία και μαζί της την ελπίδα της συγχώρεσης και της ανανέωσης. Το θύμα, επιμένει, δεν πρέπει ποτέ να γίνει το μέτρο του ανθρώπου.
Λίγο μετά την ίδρυση του Shen Yun Performing Arts, στην άλλη άκρη του κόσμου, αξιωματούχοι του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) θεώρησαν πως είχαν βρει το τέλειο σχέδιο για να βγάλουν από τη μέση την αμερικανική καλλιτεχνική ομάδα: θα «πλημμύριζαν» την αγορά με δεκάδες ανταγωνιστικούς θίασους — συγκεκριμένα 60 — πιστεύοντας ότι αυτό θα ήταν αρκετό.
Σύμφωνα με τη λογική των αξιωματούχων, ποιος θα επέλεγε μια παράσταση από μια ομάδα αντιφρονούντων με έδρα τη Νέα Υόρκη που επιχειρούσε να «αναβιώσει 5.000 χρόνια κινεζικού πολιτισμού», όταν υπήρχε η επίσημη, κρατικά εγκεκριμένη πρόταση;
Όπως αποδείχθηκε, πολλοί. Σχεδόν κανείς δεν προτίμησε την κρατική εκδοχή. Οι κρατικά υποστηριζόμενες ομάδες πέρασαν σχεδόν απαρατήρητες και σπάνια πλέον τις θυμάται κανείς. Αντίθετα, το Shen Yun — που πλησιάζει πλέον τα 20 χρόνια ζωής — γεμίζει θέατρα και γνωρίζει διεθνή αναγνώριση κάθε σεζόν.
Αυτό γεννά εύλογα ερωτήματα: τι είναι αυτό που ωθεί το ΚΚΚ να επιχειρεί να παρεμποδίσει τις παραστάσεις του Shen Yun και να αποτρέψει το κοινό από το να τις παρακολουθήσει; Γιατί το Shen Yun έχει κερδίσει τέτοια παγκόσμια αποδοχή; Και πώς συνδέονται αυτά τα δύο ζητήματα;
Η μεγαλύτερη φοβία του ΚΚΚ
Το ΚΚΚ είχε στραμμένη την προσοχή του στο Shen Yun από την πρώτη στιγμή. Αυτό συνέβη ακόμη και πριν το καθεστώς γνωρίσει το περιεχόμενο των δίωρων παραστάσεων: τις παραδοσιακές χορογραφίες από τις 50 και πλέον εθνοτικές ομάδες της Κίνας, όπως οι Μογγόλοι και οι Θιβετιανοί, των οποίων οι κουλτούρες έχουν κατά καιρούς απειληθεί από το καθεστώς· τα τραγούδια σε κινεζική γλώσσα και ύφος bel canto με στίχους για τον Δημιουργό, τον παράδεισο και το νόημα της ζωής, που έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την αθεϊστική ιδεολογία που επιβάλλει το ΚΚΚ· τις θεατρικές χορογραφίες που αναπαριστούν λαϊκούς ήρωες, αυτοκράτορες και εξέχουσες μορφές ενός παρελθόντος που το ΚΚΚ προσπαθεί να ξαναγράψει.
Χορευτές του Shen Yun επί σκηνής. (Ευγενική παραχώρηση του Shen Yun Performing Arts)
Ο λόγος της αντίθεσής του είναι ένας: οι ιδρυτές και καλλιτέχνες του Shen Yun είναι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ.
Το Φάλουν Γκονγκ, γνωστό και ως Φάλουν Ντάφα, είναι μια ειρηνική πνευματική άσκηση βασισμένη στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας.
Στην Κίνα, όμως, όπου κάθε πνευματική δραστηριότητα εκτός κρατικού ελέγχου είναι παράνομη, οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ υφίστανται από το 1999 βίαιη καταστολή. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η εφημερίδα The Epoch Times έχουν καταγράψει περιπτώσεις μαζικών συλλήψεων, καταναγκαστικής εργασίας, βασανιστηρίων, «αναμόρφωσης» μέσω πλύσης εγκεφάλου, ακόμη και εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων από ζωντανούς ασκούμενους — πρακτικές που συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Η άσκηση παρουσιάστηκε στο κοινό στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και έγινε εξαιρετικά δημοφιλής, με επίσημες εκτιμήσεις να τοποθετούν τον αριθμό των ασκουμένων μεταξύ 70 και 100 εκατομμυρίων μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Μέχρι το 1999, σχεδόν κάθε πόλη της Κίνας είχε ανθρώπους που εξασκούσαν τις πέντε διαλογιστικές ασκήσεις του Φάλουν Γκονγκ σε δημόσια πάρκα.
Η δίωξη ξεκίνησε από τον τότε ηγέτη του ΚΚΚ, τον Τζιανγκ Ζεμίν, ο οποίος — όπως αποκάλυψαν άνθρωποι του καθεστώτος — έτρεφε μια παράλογη εχθρότητα, ακόμη και ζήλια απέναντι στο Φάλουν Γκονγκ. Παράλληλα, η καταστολή εξυπηρετούσε την εδραίωση της εξουσίας του. Όπως και με άλλες βίαιες εκστρατείες καταστολής του καθεστώτος — τη σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν, την Πολιτιστική Επανάσταση, την αντιμετώπιση αμάχων κατά τον Μεγάλο Λιμό — ο Τζιάνγκ πίστεψε ότι με τη δύναμη του κράτους θα μπορούσε να «εξαλείψει» το Φάλουν Γκονγκ γρήγορα.
Μέλη του Shen Yun έχουν εξηγήσει στην Epoch Times πώς επηρεάστηκαν σε προσωπικό επίπεδο. Κάποιοι υπέστησαν βασανιστήρια ή υποχρεώθηκαν σε καταναγκαστική εργασία επειδή αρνήθηκαν να αποκηρύξουν το Φάλουν Γκονγκ. Άλλοι ρίσκαραν τη ζωή τους για να δραπετεύσουν από την Κίνα. Πολλοί έχουν χάσει συγγενείς που απήχθησαν από το καθεστώς λόγω της πίστης τους.
Ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ συμμετέχουν σε αγρυπνία με κεριά προς τιμήν συνασκουμένων που διώχθηκαν μέχρι θανάτου από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας. Ουάσιγκτον, 17 Ιουλίου 2025. (Larry Dye/The Epoch Times)
Σήμερα το Φάλουν Γκονγκ ασκείται σε περισσότερες από 100 χώρες. Το 2005, ένας πρώην διπλωμάτης και κατάσκοπος του ΚΚΚ, ο Τσεν Γιονγκλίν, κατέθεσε ότι αυτό είναι κάτι που ανησυχεί βαθιά τους υψηλόβαθμους αξιωματούχους του καθεστώτος. Ο Τσεν είχε σταλεί στο κινεζικό προξενείο της Αυστραλίας το 2001 για να κατασκοπεύει τους ασκουμένους, αλλά η καλοσύνη τους τον ώθησε τελικά να αποκαλύψει τις μεθόδους καταστολής εκτός Κίνας.
Ο Τσεν ανέφερε ότι το Φάλουν Γκονγκ θεωρείται από το ΚΚΚ κορυφαία απειλή. Ωστόσο, προσέθεσε ότι οι ίδιες οι κινεζικές αρχές χαρακτήριζαν τις προσπάθειές τους να εξαλείψουν το Φάλουν Γκονγκ ως μάχη που χάνεται, καθώς οι ειρηνικές διαμαρτυρίες συνεχίζονται και οι ασκούμενοι αρνούνται να αποκηρύξουν τις πεποιθήσεις τους.
Ένας δημοσιογράφος που είχε χρησιμοποιηθεί από το καθεστώς για διεθνή δυσφημηστική εκστρατεία κατά του Φάλουν Γκονγκ είχε αναφέρει στην Epoch Times ότι οι αρμόδιοι αξιωματούχοι θεωρούσαν πως είχαν «εξαντλήσει κάθε μέσο» εκτός της δολοφονίας. Μετά από δέκα χρόνια αποτυχημένων παρεμβάσεων κατά του Shen Yun, η εκστρατεία αποτελεί πλήγμα για την αυτοπεποίθησή τους.
Διπλωματική πίεση, απειλές, μποϊκοτάζ
Η αναβίωση ενός χαμένου πολιτισμού είναι από μόνη της μία φιλόδοξη αποστολή. Τι συμβαίνει, όμως, όταν αυτός ο πολιτισμός βρίσκεται στο στόχαστρο ενός ισχυρού αυταρχικού καθεστώτος;
Η αδυναμία του καθεστώτος να «εξαλείψει» το Φάλουν Γκονγκ, σύμφωνα με ανθρώπους που μίλησαν στην Epoch Times, απασχολεί προσωπικά και τον σημερινό ηγέτη, Σι Τζινπίνγκ. Αξιωματούχοι του ΚΚΚ στο εξωτερικό προσπαθούν συστηματικά να αποκρύψουν εικόνες από τις ειρηνικές διαμαρτυρίες των ασκουμένων ανά τον κόσμο και τις διαφημίσεις του Shen Yun, αλλά η μεγάλη απήχηση της παράστασης και η ελευθερία της έκφρασης στις δημοκρατικές χώρες καθιστούν το έργο αυτό δύσκολο.
Το 2022, πηγές ανέφεραν ότι ο Σι συγκάλεσε κρατικές υπηρεσίες ζητώντας να ενισχυθεί η καταστολή του Φάλουν Γκονγκ στο εξωτερικό, με επίκεντρο πλέον το Shen Yun, λόγω της διεθνούς του προβολής.
Επικεφαλής της νέας αυτής εκστρατείας είναι ο Τσεν Γισίν της Υπηρεσίας Κρατικής Ασφαλείας, ενώ η Epoch Times έχει τεκμηριώσει τη συμμετοχή τουλάχιστον 14 κρατικών οργάνων: μεταξύ αυτών το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Πολιτισμού, το Τμήμα Ενωτικού Μετώπου, η Διοίκηση Κυβερνοχώρου, καθώς και το γραφείο 610 — ο μηχανισμός καταστολής που ίδρυσε ο Τζιανγκ Ζεμίν το 1999.
Μέλη του Shen Yun έχουν καταθέσει ότι παρενοχλούνται από τότε που ιδρύθηκε ο θίασος, με τρόπους που κυμαίνονται από κομμένα λάστιχα έως απειλές θανάτου. Έχουν αναφερθεί περιστατικά δολιοφθοράς σε οχήματα. Σε μία από αυτές τις περιπτώσεις, μηχανικός που εξέτασε τα ελαστικά λεωφορείου της περιοδείας ανέφερε ότι είχαν γίνει μικρές, επιμελώς κρυμμένες τρύπες, σχεδιασμένες ώστε να προκαλέσουν έκρηξη σε υψηλή ταχύτητα και ανατροπή του οχήματος που μετέφερε δεκάδες καλλιτέχνες.
Τα λεωφορεία του Shen Yun αποτελούν στόχο δολιοφθοράς εδώ και χρόνια. Οι απειλές έχουν πρόσφατα ενταθεί εναντίον της καλλιτεχνικής ομάδας που παρουσιάζει την «Κίνα πριν από τον κομμουνισμό». (The Epoch Times)
Περαιτέρω, Κινέζοι αξιωματούχοι ασκούν για χρόνια διπλωματική πίεση σε θέατρα και κυβερνήσεις (στην Ευρώπη, όπου πολλά θέατρα είναι κρατικά), με στόχο την ακύρωση παραστάσεων. Τα περιστατικά αυτά συχνά έγιναν σκάνδαλα, με ευρωπαίους αξιωματούχους να εκφράζουν έκπληξη και ενόχληση για τις παρεμβάσεις ξένου καθεστώτος στα πολιτιστικά τους θέματα. Σε πολλές περιπτώσεις, τοπικές αρχές δημοσιοποίησαν επιστολές από κινεζικές πρεσβείες που ζητούσαν ακύρωση της παράστασης του Shen Yun.
Υπήρξαν, ωστόσο, και περιπτώσεις επιτυχίας του κινεζικού καθεστώτος.
Το 2019 το Βασιλικό Θέατρο της Μαδρίτης υπέκυψε στις πιέσεις, όπως αποκάλυψε έρευνα, ακυρώνοντας παραστάσεις χωρίς να ενημερώσει τους θεατές. Μη κερδοσκοπική οργάνωση τηλεφώνησε στην πρεσβεία της Κίνας στην Ισπανία και ηχογράφησε τον πρέσβη Λου Φαν να παραδέχεται ότι έπεισε τον καλλιτεχνικό διευθυντή ότι δεν θα άντεχε την απώλεια της κινεζικής αγοράς. Το 2010, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επίσης ακύρωσε τις παραστάσεις την τελευταία στιγμή, προβάλλοντας δικαιολογία τεχνικής φύσεως. Η υπόθεση πήγε στα ελληνικά δικαστήρια, που δικαίωσαν πρωτοδίκως τον διοργανωτή και τον θίασο, και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Παρόμοια συμβάντα σημειώθηκαν στη Νότια Κορέα, όπου οι τοπικοί διοργανωτές αντιμετώπισαν επαναλαμβανόμενες ακυρώσεις. Το 2023 η κινεζική πρεσβεία στη Σεούλ παραδέχθηκε δημόσια ότι ενημερώνει φορείς όπως το κρατικό κανάλι KBS να μην επιτρέπουν παραστάσεις του Shen Yun στις αίθουσές του.
Από το 2016, στο πλαίσιο της αντίπραξης στην αποστολή του Shen Yun, το καθεστώς ενέταξε τις πολιτιστικές παραστάσεις του σε υποενότητα της διεθνούς οικονομικής πρωτοβουλίας «Μια ζώνη, ένας δρόμος», δημιουργώντας τη «Διεθνή Ένωση Θεάτρων του Δρόμου του Μεταξιού», μια συμμαχία 130 θεάτρων και πολιτιστικών οργανισμών ανά τον κόσμο, που στοχεύουν σε 24 εκατομμύρια θεατές ετησίως.
Παράλληλα διεξάγει εκστρατείες παραπληροφόρησης, ισχυριζόμενο για παράδειγμα ότι η κλασική κινεζική χορευτική τεχνική προήλθε από την κρατική Ακαδημία Χορού του Πεκίνου. Χρηματοδοτεί επίσης δίκτυα αυτοματοποιημένων λογαριασμών στα κοινωνικά μέσα που αναπαράγουν προπαγανδιστικό περιεχόμενο κατά του Shen Yun.
Το Shen Yun Performing Arts στο Kennedy Center Opera House. Ουάσιγκτον, 24 Φεβρουαρίου 2025. (Lisa Fan/The Epoch Times)
Οι πιο πρόσφατες παρεμβάσεις έχουν μορφή παραπλανητικής κλήσης για αποστολή ειδικών δυνάμεων. Τον Φεβρουάριο, το Kennedy Center Opera House στην Ουάσιγκτον εκκενώθηκε λίγες ώρες πριν την έναρξη μιας σειράς δώδεκα παραστάσεων του Shen Yun, ύστερα από ψευδή απειλή βόμβας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η απειλή θύμιζε μοτίβο παρόμοιων περιστατικών του τελευταίου έτους, με αναφορές των διοργανωτών ότι οι διωκτικές αρχές είχαν επιβεβαιώσει πως τα μηνύματα προέρχονταν από την Κίνα.
Τι κρύβεται πίσω από την επιτυχία του Shen Yun
Η Epoch Times καλύπτει ανελλιπώς τις αντιδράσεις του κοινού από το 2006, και αυτές είναι σταθερά θετικές. Οι θεατές μιλούν για μοναδική καλλιτεχνική ποιότητα και για την αφοσίωση των καλλιτεχνών στην αναβίωση ενός πολιτισμού που είχε σχεδόν χαθεί.
Το Shen Yun είναι το κορυφαίο παγκοσμίως συγκρότημα κλασικού κινεζικού χορού. Η δίωρη παράστασή του περιλαμβάνει περίπου 15 ενότητες: θεατρικές χορογραφίες, εθνοτικούς και παραδοσιακούς χορούς, καθώς και πρωτότυπα τραγούδια σε bel canto.
Χαρακτηριστικά της παράστασης είναι ένα πατενταρισμένο ψηφιακό σκηνικό που επιτρέπει στους χαρακτήρες να «εισέρχονται» και να «εξέρχονται» από την οθόνη, ζωντανή ορχήστρα που συνδυάζει αρχαία κινεζικά όργανα με συμφωνικό σύνολο της Δύσης και άλλα ευρήματα. Με έδρα τη Νέα Υόρκη, το έργο του Shen Yun είναι η αναβίωση των «5.000 χρόνων κινεζικού πολιτισμού», το οποίο παρουσιάζεται πλέον ως «Η Κίνα πριν τον κομμουνισμό».
Ο Φρεντερίκ Ετιέν, διευθυντής εταιρείας, δήλωσε μετά από παράσταση στο Παρίσι ότι οι σκηνές ήταν «μεγαλοπρεπείς, πολύχρωμες, χαρούμενες και γιορτινές, διηγούνταν μια ιστορία και άξιζε να τις δουν όσο το δυνατόν περισσότεροι».
Η Πρέιτι Ουπάλα, ηθοποιός και πρώην Miss India International, ανέφερε ότι η παράσταση που είδε πέρυσι ήταν ακόμη πιο εντυπωσιακή από εκείνη που είχε δει πριν από δέκα χρόνια. Τόνισε ότι μια τέτοια παράσταση υπενθυμίζει στους ανθρώπους «ποιοι είναι και γιατί βρίσκονται εδώ», επισημαίνοντας ότι οι θεατές δεν έχουν απλώς μια όμορφη εμπειρία, αλλά ότι αποχωρούν με ένα αίσθημα ολοκλήρωσης, θετικότητας και ελπίδας.
Η Πρέιτι Ουπάλα, ηθοποιός και πρώην Miss India International, παρακολούθησε το Shen Yun Performing Arts στο Θέατρο Dolby στο Χόλλυγουντ. Καλιφόρνια, 3 Μαΐου 2025. (NTD)
Ο πρώην αντιπρόεδρος της Αργεντινής, Κάρλος Ρουκάουφ, περιέγραψε το Shen Yun ως «πραγματικά αξιοσημείωτο», σημειώνοντας ότι «η παράσταση είναι εντυπωσιακή και η αντίστασή της στον κομμουνισμό αξιέπαινη».
Συχνά θεατές αναφέρουν ότι δεν γνώριζαν πως η Κίνα είχε τέτοιον πολιτισμό και παραδόσεις — ακόμη και Κινέζοι που έζησαν εκεί σχεδόν όλη τους τη ζωή. Οι Κινέζοι αποτελούν μειονότητα στο κοινό, με αρκετούς να δηλώνουν ότι πήγαν από περιέργεια, γνωρίζοντας ότι το Shen Yun απαγορεύεται αυστηρά στην Κίνα. Και οι δικές τους αντιδράσεις τους είναι θετικές.
Ένας νεαρός με το επώνυμο Τσεν ταξίδεψε από την Κίνα στην Ταϊβάν για να παρακολουθήσει παράσταση. Περιέγραψε την εμπειρία «σαν ένα σκοινί που τον τράβηξε έξω από το χάος». Εξήγησε ότι πίστευε πως οι Κινέζοι θα αντιδρούσαν αναθεωρώντας την ιστορία που διδάχθηκαν υπό το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ). Είπε ότι καθώς το κοινό θα ερχόταν σε επαφή με την αληθινή κινεζική ιστορία και τις αρετές της παράδοσης, θα προσπαθούσε να αλλάξει τη συμπεριφορά του, οδηγώντας το έθνος σε «μια νέα εποχή».
Σε γενικές γραμμές, το ΚΚΚ αποτελεί ένα ελάχιστο τμήμα της συνολικής ιστορίας της Κίνας. Την προηγούμενη χρονιά, θεατές ανά τον κόσμο είχαν αναφέρει ότι τους φαίνονταν παράλογες οι προσπάθειες του Κόμματος να αποτρέψει το κοινό από το να παρακολουθήσει την παράσταση, και ότι αυτή η εντύπωση ενισχύθηκε όταν είδαν οι ίδιοι το θέαμα.
Ο Ρικ Φίσερ, ανώτερος συνεργάτης σε δεξαμενή σκέψης, συγγραφέας και ειδικός σε θέματα Κίνας, δήλωσε αφότου είδε το Shen Yun στο Κέντρο Κέννεντυ, λίγες ημέρες μετά την ψευδή απειλή για βόμβα, ότι αισθάνθηκε πως παρακολουθούσε «την αποσταγμένη ουσία 5.000 ετών κινεζικού πολιτισμού». Ανέφερε ακόμη πως το μήνυμα ήταν ιδιαίτερα θετικό — ένα μήνυμα για μια Κίνα που μπορεί να ζει ειρηνικά με τον κόσμο, σε αντίθεση με την Κίνα του ΚΚΚ, το οποίο, όπως είπε, βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο Ρικ Φίσερ, ανώτερος συνεργάτης του International Assessment and Strategy Center, μιλά στη διάρκεια συγκέντρωσης που καλεί για τον τερματισμό των 26 χρόνων διωγμών του Φάλουν Γκονγκ στην Κίνα από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, στο National Mall. Ουάσιγκτον, 17 Ιουλίου 2025. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Συνέχισε υποστηρίζοντας ότι, σε αντίθεση με το Κόμμα, η παραγωγή του Shen Yun προβάλλει ένα θετικό όραμα για τον κινεζικό πολιτισμό διεθνώς — ένα όραμα στο οποίο η Κίνα παρουσιάζεται ευγενική, θεοσεβούμενη και προσανατολισμένη στη δημιουργία του καλού. Κατά την άποψή του, το ΚΚΚ δεν μπορεί να συνυπάρξει με ένα τέτοιο όραμα.
Τα εισιτήρια για την επερχόμενη σεζόν 2025-2026 είναι ήδη διαθέσιμα προς πώληση στο ShenYun.com.
Τους όρους και τις προϋποθέσεις που έχει εισάγει ο Κώδικας Δεοντολογίας Μειώσεων Τιμών (ΥΑ 66877/2024, ΦΕΚ 5002/Β΄) για τη σωστή εφαρμογή τους κατά τη Black Friday, που κορυφώνεται σήμερα 28 Νοεμβρίου 2025, και κατά τη Cyber Monday, τη Δευτέρα 1η Δεκεμβρίου 2025, υπενθυμίζει η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας.
Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωσή της η ΕΣΕΕ αναφέρει:
Σήμερα, Παρασκευή 28 Νοεμβρίου 2025, διενεργείται η Black Friday και συμπληρώνονται δέκα χρόνια από τότε που η συγκεκριμένη προωθητική ενέργεια παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά — αρχικά διστακτικά και στη συνέχεια πιο γενικευμένα. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε για ένατη χρονιά το Ινστιτούτο της ΕΣΕΕ κατά το 2024, σε τυχαίο πανελλαδικό δείγμα 400 επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου, το ποσοστό συμμετοχής στο Black Friday το 2024 ανήλθε στο 81%, υψηλότερο από προηγούμενες χρονιές. Καθώς όλο και περισσότερες επιχειρήσεις υιοθετούν αυτή την πρακτική προώθησης, σας αποστέλλουμε την παρούσα ενημέρωση για τη σωστή εφαρμογή των όρων που ισχύουν.
Για όσες επιχειρήσεις αποφασίσουν να συμμετάσχουν στην Black Friday αλλά και στη Cyber Monday (Δευτέρα 1/12/2025, προωθητική ενέργεια αποκλειστικά μέσω διαδικτύου), υπενθυμίζονται κατ’ αρχάς οι όροι και οι προϋποθέσεις του Κώδικα Δεοντολογίας Μειώσεων Τιμών (ΥΑ 66877/2024, ΦΕΚ 5002/Β΄).
Συγκεκριμένα, το άρθρο 9ι του ν. 2251/1994, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5111/2024, προβλέπει ότι σε κάθε ανακοίνωση περί μείωσης τιμής αναγράφεται ρητά η προγενέστερη τιμή (τιμή αναφοράς). Ως προγενέστερη θεωρείται η χαμηλότερη τιμή που είχε εφαρμόσει ο έμπορος κατά το διάστημα των 30 ημερών πριν από τη μείωση. Αν η τιμή μειώνεται προοδευτικά εντός 60 ημερών, ως προγενέστερη τιμή θεωρείται η τιμή που ίσχυε πριν από την πρώτη από τις διαδοχικές μειώσεις. Σε περίπτωση αυξομειώσεων, επανερχόμαστε στον βασικό κανόνα: τη χαμηλότερη τιμή των τελευταίων 30 ημερών.
Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικά παραδείγματα.
1. Παράδειγμα διαδοχικών μειώσεων τιμής
Ο έμπορος διαθέτει παντελόνι προς 100 ευρώ. Την Παρασκευή 28/11/2025 (Black Friday) εφαρμόζει έκπτωση 30% και το πωλεί 70 ευρώ. Το Σάββατο 29/11/2025 μειώνει την τιμή στα 60 ευρώ και την Κυριακή 30/11/2025 στα 50 ευρώ. Για όλες τις ημέρες των διαδοχικών μειώσεων μπορεί να χρησιμοποιεί ως τιμή αναφοράς τα 100 ευρώ:
Παρασκευή 28/11/2025: «30% έκπτωση! Από 100 ευρώ, 70 ευρώ»
Σάββατο 29/11/2025: «40% έκπτωση! Από 100 ευρώ, 60 ευρώ»
Κυριακή 30/11/2025: «50% έκπτωση! Από 100 ευρώ, 50 ευρώ»
Αν ο έμπορος επιθυμεί να διατηρήσει τη μειωμένη τιμή και μετά την Black Friday, μπορεί να επικαλείται ως προγενέστερη τιμή τα 100 ευρώ έως και 60 ημέρες μετά την αρχική μείωση. Μετά τη λήξη των 60 ημερών, ως τιμή αναφοράς θα λαμβάνεται η χαμηλότερη τιμή των προηγούμενων 30 ημερών.
2. Παράδειγμα αυξομειώσεων τιμής (χωρίς διαδοχικές μειώσεις)
Έμπορος με προγενέστερη τιμή 100 ευρώ σε ζευγάρι παπουτσιών εφαρμόζει έκπτωση 30% στις 08/11/2025.
22/11/2025: Αύξηση τιμής στα 90 ευρώ — εμφανίζεται μόνο η νέα τιμή (δεν επιτρέπεται αναφορά σε μείωση).
28/11/2025: Μείωση στα 80 ευρώ — και εδώ εμφανίζεται μόνο η νέα τιμή, καθώς ως προγενέστερη τιμή λογίζεται η χαμηλότερη των τελευταίων 30 ημερών (70 ευρώ).
29/11/2025: Μείωση στα 45 ευρώ — αναφορά: «70 ευρώ, τώρα μόνο 45 ευρώ».
30/11/2025: Μείωση στα 30 ευρώ — αναφορά: «70 ευρώ, τώρα μόνο 30 ευρώ», λόγω διαδοχικής έκπτωσης που έχει ξεκινήσει από την προηγούμενη ημέρα.
Σύμφωνα με την περσινή έρευνα του ΙΝΕΜΥ (Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών), η βιτρίνα του καταστήματος και η αποστολή ενημερωτικών μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτέλεσαν την κύρια στρατηγική επικοινωνίας των επιχειρήσεων. Όλες οι εμπορικές πρακτικές (διαφημίσεις, προφορικές προσφορές, ιστοσελίδες προϊόντων κλπ) πρέπει να περιλαμβάνουν αληθείς, ακριβείς και σαφείς πληροφορίες που επηρεάζουν την απόφαση του καταναλωτή.
Για τον λόγο αυτόν εφιστάται η προσοχή στην ορθή λήψη συγκατάθεσης για αποστολή προωθητικών μηνυμάτων μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, σύμφωνα με τον κανονισμό για τα προσωπικά δεδομένα, καθώς και στη διαφάνεια των ισχυρισμών περί τιμών. Η προώθηση προϊόντων μέσω μειωμένης τιμής δεν πρέπει να παραπλανά τους καταναλωτές. Πρέπει να αναγράφεται το συνολικό ποσό που θα καταβάλει ο καταναλωτής, συμπεριλαμβανομένων ΦΠΑ και τυχόν άλλων χρεώσεων. Ειδικά στα ηλεκτρονικά καταστήματα, πρέπει να αναφέρονται όλες οι πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις αποστολής και παράδοσης.
Υπενθυμίζεται ότι οι κυρώσεις για παραβίαση των διατάξεων προστασίας καταναλωτή είναι αυστηρές, με υψηλά πρόστιμα, γι’ αυτό απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Με τις αλλαγές στον νόμο για τη λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές, τα καταστήματα μπορούν προαιρετικά να παραμείνουν ανοικτά την Κυριακή 30 Νοεμβρίου 2025, η οποία ακολουθεί την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου (Black Friday, 28/11/2025).
Επισημαίνεται ότι οι εργαζόμενοι που απασχολούνται Κυριακές δικαιούνται αναπληρωματική ημέρα ανάπαυσης σε οποιαδήποτε εργάσιμη ημέρα της εβδομάδας που ξεκινά από την εν λόγω Κυριακή. Η αμοιβή για εργασία σε Κυριακή παραμένει όπως προβλέπεται από την εργατική νομοθεσία, δηλαδή με προσαύξηση 75% του νομίμου ημερομισθίου (ΚΥΑ 8900/1946, ΚΥΑ 25825/1951, άρθρο 2 ν.δ. 3755/1957 και άρθρο 2 ν. 435/1976).
Η πιο πρόσφατη ενημέρωση του X, η οποία εμφανίζει τη χώρα ή την περιοχή από όπου λειτουργεί ένας λογαριασμός, ενίσχυσε τον έλεγχο σε κινεζικούς λογαριασμούς που επί χρόνια ισχυρίζονταν ότι βρίσκονται στο εξωτερικό και χρήστες ανακάλυψαν ότι πολλά από αυτά τα προφίλ φαίνεται να συνδέονται από την Κίνα, χωρίς ενεργοποιημένη χρήση VPN.
Ειδικοί αναφέρουν ότι τα ευρήματα υποδηλώνουν πως ορισμένοι λογαριασμοί ενδέχεται να λειτουργούν από προσωπικό εξουσιοδοτημένο από το κινεζικό κράτος, περιλαμβανομένων κρατουμένων στους οποίους έχει ανατεθεί διαδικτυακή προπαγανδιστική εργασία για το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ).
Η λειτουργία, η οποία ενεργοποιήθηκε στις 22 Νοεμβρίου, επιτρέπει στους χρήστες να βλέπουν βασικές πληροφορίες για κάθε λογαριασμό, όπως την ημερομηνία δημιουργίας, τυχόν αλλαγές ονόματος χρήστη και την περιοχή από την οποία συνδέθηκε πιο πρόσφατα η εφαρμογή. Δεν αποκαλύπτει πλήρεις διευθύνσεις IP, όμως δείχνει αν χρησιμοποιείται VPN.
Η οργάνωση Human Rights in China, μια ΜΚΟ με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημοσίευσε πολλά παραδείγματα λογαριασμών που επί μακρόν παρουσιάζονταν ως μέλη της κινεζικής διασποράς — ακόμη και στις Ηνωμένες Πολιτείες — αλλά τώρα εμφανίζουν πρόσφατη δραστηριότητα προερχόμενη από την Κίνα, χωρίς ένδειξη χρήσης VPN.
Η πρόσβαση σε ξένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης χωρίς VPN γενικά δεν είναι δυνατή στην Κίνα, εκτός εάν ο χρήστης έχει κυβερνητική εξουσιοδότηση. Το αυστηρό σύστημα διαδικτυακής λογοκρισίας του ΚΚΚ μπλοκάρει οποιαδήποτε πλατφόρμα δεν τελεί υπό τον έλεγχο των λογοκριτών του καθεστώτος.
Ο «κυβερνοστρατός» του ΚΚΚ
Ο Σιε Πέι-Σιουέ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Εθνικής Άμυνας και Έρευνας Ασφάλειας της Ταϊβάν, ανέφερε στην Epoch Times ότι η απουσία χρήσης VPN αποτελεί κρίσιμη ένδειξη.
Ο ίδιος εξήγησε ότι «στο εσωτερικό της Κίνας μόνο ένας μικρός αριθμός οντοτήτων ή ατόμων που έχουν κυβερνητική εξουσιοδότηση μπορούν να αποκτήσουν άμεση πρόσβαση σε ξένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης χωρίς VPN» και πρόσθεσε ότι «οι συγκεκριμένοι λογαριασμοί είναι πολύ πιθανό να λειτουργούνται είτε από κρατούμενους που έχουν αναλάβει προπαγανδιστική εργασία στο διαδίκτυο με αντάλλαγμα μείωση της ποινής τους είτε από εγκεκριμένους διαδικτυακούς σχολιαστές».
Ο Σιε επεσήμανε ότι αυτού του είδους η διαδικτυακή δραστηριότητα, που συνδέεται με το κράτος, συνήθως σχεδιάζεται ώστε να μιμείται αυθόρμητες φωνές της κινεζικής διασποράς, με σκοπό την προώθηση των απόψεων του Πεκίνου.
Ανέφερε ακόμη ότι η νέα λειτουργία του X καθιστά τέτοιες επιχειρήσεις πιο ευάλωτες, καθώς η «μεταμφίεση» του ΚΚΚ καταρρέει αμέσως μόλις η τοποθεσία εμφανίζεται ως Κίνα αντί για Ηνωμένες Πολιτείες ή Ταϊβάν. Για αυτούς τους προπαγανδιστικούς λογαριασμούς, η αξιοπιστία χάνεται αυτομάτως.
Οι εκτιμήσεις του Σιε ευθυγραμμίζονται με παλαιότερες αναφορές, σύμφωνα με τις οποίες το κινεζικό καθεστώς αναθέτει διαδικτυακά προπαγανδιστικά καθήκοντα σε συνδυασμό κρατικών υπαλλήλων, εργολάβων και εργατικού δυναμικού από φυλακές, ως μέρος του ευρύτερου μηχανισμού διαδικτυακής επιρροής του ΚΚΚ.
Οι πιο εξελιγμένοι φορείς αποφεύγουν την ανίχνευση
Αν και η νέα λειτουργία βοηθά τους χρήστες να εντοπίζουν συντονισμένες εκστρατείες, όταν ομάδες λογαριασμών εμφανίζουν παρόμοιες τοποθεσίες ή μοτίβα σύνδεσης, ωστόσο ο Σιε προειδοποιεί ότι το εργαλείο πιθανότατα θα αποκαλύψει μόνο επιχειρήσεις «χαμηλότερης βαθμίδας». Πιο εξελιγμένοι φορείς μπορούν να δραστηριοποιούνται μέσω παραβιασμένων συσκευών στο εξωτερικό ή να αναθέτουν το μήνυμα σε ξένες εταιρείες δημοσίων σχέσεων και διαδικτυακούς επιρροείς.
Ο Λιν Σονγκ, κάτοχος διδακτορικού στην πολιτική επιστήμη από το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στην Αυστραλία, ανέφερε ότι η ενημέρωση του X αποτελεί ένα χρήσιμο πρώτο βήμα στον εντοπισμό ξένης προπαγάνδας, υπογραμμίζοντας ότι ο αλγόριθμος της πλατφόρμας δεν αποδεικνύει από μόνος του την ταυτότητα του χρήστη που διαχειρίζεται τον λογαριασμό.
Επεσήμανε δε ότι «η Κίνα επιβάλλει εξαιρετικά αυστηρούς ελέγχους στους εγχώριους διαδικτυακούς λογαριασμούς, απαιτώντας επαλήθευση πραγματικού ονόματος με ταυτότητα και συνδεδεμένο αριθμό κινητού τηλεφώνου», αλλά οι διεθνείς πλατφόρμες όπως το X «στερούνταν αντίστοιχων μέτρων, επιτρέποντας στο ΚΚΚ να αξιοποιεί τα δυτικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης για πολιτική προπαγάνδα».
Ο Λιν ανέφερε ότι πρότυπα συγκεντρωμένων τοποθεσιών σύνδεσης μπορεί να ενισχύσουν τις υποψίες για οργανωμένες, κυβερνητικά καθοδηγούμενες διαδικτυακές δραστηριότητες. Όπως τόνισε, «εάν μια ομάδα λογαριασμών αποδειχθεί ότι δημοσιεύει από την ίδια εγκατάσταση στην Κίνα, υποδεικνύεται ότι κρατούμενοι χρησιμοποιούνται για εργασία προπαγάνδας».
Οι ειδικοί αναμένουν έναν συνεχιζόμενο τεχνολογικό ανταγωνισμό μεταξύ των πλατφορμών που προσπαθούν να επαληθεύουν την αυθεντικότητα των λογαριασμών και των δικτύων επιρροής που επιχειρούν να αποφύγουν την ανίχνευση. Ο Σιε ανέφερε ότι ακόμη και μερική διαφάνεια μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία.
Υπογράμμισε ότι «το πιο δύσκολο κομμάτι του [διαδικτυακού] γνωσιακού πολέμου είναι ο προσδιορισμός της απόδοσης και της ευθύνης» και πρόσθεσε πως «η νέα λειτουργία του X μειώνει σημαντικά το κόστος του εντοπισμού των διαδικτυακών κρατικών προπαγανδιστών».
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 27 Νοεμβρίου ότι οι αμερικανικές δυνάμεις ενδέχεται σύντομα να ξεκινήσουν χερσαίες επιχειρήσεις κατά της διακίνησης ναρκωτικών στη Βενεζουέλα. Η ανακοίνωση έγινε κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με Αμερικανούς στρατιώτες, όπου ο Τραμπ εξήρε την 7η Πτέρυγα Βομβαρδιστικών για τον ρόλο της στην αποτροπή των Βενεζουελανών διακινητών, επισημαίνοντας ότι έχει αναχαιτιστεί το 85% σχεδόν της θαλάσσιας διακίνησης ναρκωτικών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι οι διακινητές «δεν θέλουν πλέον να μεταφέρουν φορτία από θαλάσσης» και ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν σύντομα επιχειρήσεις και στη στεριά, την οποία χαρακτήρισε «ευκολότερη». Τόνισε ότι οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει τους διακινητές «να σταματήσουν να στέλνουν δηλητήριο στη χώρα».
Οι δηλώσεις του Τραμπ έγιναν λίγες ημέρες μετά την έναρξη τριήμερης επίσκεψης του προέδρου του Μικτού Επιτελείου, στρατηγού Νταν Κέιν, στις 23 Νοεμβρίου, στην περιοχή ευθύνης της Διοίκησης Νοτίου Τομέα των ΗΠΑ, που περιλαμβάνει την Καραϊβική. Ο Κέιν συναντήθηκε με Αμερικανούς στρατιώτες, ενώ στις 25 Νοεμβρίου συζήτησε με την πρωθυπουργό του Τρινιντάντ και Τομπάγκο, Κάμλα Περσάντ-Μπισεσάρ, ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, όπως η παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και η εμπορία ανθρώπων.
Τους τελευταίους μήνες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει αισθητά τη στρατιωτική τους παρουσία στην Καραϊβική, με στόχο την αποτροπή της διακίνησης ναρκωτικών. Αμερικανικά στρατεύματα έχουν πραγματοποιήσει από τον Σεπτέμβριο τουλάχιστον 21 πλήγματα σε σκάφη που μεταφέρουν ναρκωτικά, όπως υποστηρίζουν, στην Καραϊβική και ανοιχτά της ακτής του Ειρηνικού της Λατινικής Αμερικής, σκοτώνοντας τουλάχιστον 83 ανθρώπους.
Στο πλαίσιο της στρατιωτικής κινητοποίησης, ο υπουργός Πολέμου Πητ Χέγκσεθ επισκέφθηκε την Πέμπτη το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford, το μεγαλύτερο παγκοσμίως, το οποίο επιχειρεί στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής. Το Πεντάγωνο δημοσίευσε βίντεο που κατέγραψε τον Χέγκσεθ να εύχεται στο πλήρωμα για την Ημέρα των Ευχαριστιών, αναφέροντας και ότι προσεύχεται για τους δύο στρατιώτες της Εθνοφρουράς που δέχθηκαν πυροβολισμούς στην Ουάσιγκτον την Τετάρτη.
Το USS Gerald R. Ford είχε φτάσει στην Καραϊβική στις 16 Νοεμβρίου, ενισχύοντας περαιτέρω τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά της διακίνησης ναρκωτικών στην περιοχή.
Διπλωματική ένταση με τη Βενεζουέλα
Η αυξημένη αμερικανική στρατιωτική δραστηριότητα έχει οξύνει την ένταση μεταξύ των ΗΠΑ και του καθεστώτος της Βενεζουέλας. Επιπλέον, ο Τραμπ κατηγορεί το καθεστώς Νικολάς Μαδούρο για ανάμειξη στη διακίνηση ναρκωτικών, ισχυρισμό που η κυβέρνηση της Βενεζουέλας απορρίπτει.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε στις 17 Νοεμβρίου ότι θα ήταν ανοιχτός στο ενδεχόμενο συνομιλιών με τον Μαδούρο, χωρίς όμως να αποκλείει την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στη χώρα. Υποστήριξε επίσης ότι η Βενεζουέλα «έστειλε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από τις φυλακές της στις ΗΠΑ».
Τον Σεπτέμβριο, ο Μαδούρο είχε αποστείλει επιστολή στον Τραμπ ζητώντας διάλογο για την αντιμετώπιση των «πολλών αντιπαραθέσεων» στις διμερείς σχέσεις. Στην επιστολή υποστήριζε ότι διεθνή δεδομένα έδειχναν πως μόνο 5% των ναρκωτικών που προέρχονται από την Κολομβία διακινούνται μέσω Βενεζουέλας. Η αμερικανική κυβέρνηση απάντησε ότι η επιστολή περιείχε «πολλά ψέματα» και ότι η στάση των ΗΠΑ απέναντι στη Βενεζουέλα παραμένει αμετάβλητη.
Σύμφωνα με τον Μαδούρο, η αμερικανική στρατιωτική ενίσχυση στην περιοχή στοχεύει στην ανατροπή του από την εξουσία. Ο πρόεδρος της Βενεζουέλας χαρακτηρίζει τις κατηγορίες για τη διακίνηση ναρκωτικών ως «την πιο εξωφρενική παραπληροφόρηση», που έχει στόχο να δικαιολογήσει μια κλιμάκωση που θα οδηγούσε σε ένοπλη σύγκρουση με καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την ήπειρο.
Ο αριθμός των νεκρών από τις σφοδρές πλημμύρες στη νότια Ταϊλάνδη ξεπέρασε τους ογδόντα (80), την ώρα που τα νερά άρχισαν να υποχωρούν, όπως ανέφεραν οι αρχές.
Το υπουργείο Πρόληψης και Αντιμετώπισης Καταστροφών ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι περίπου ένα εκατομμύριο νοικοκυριά και περισσότεροι από τρία εκατομμύρια άνθρωποι έχουν πληγεί από τις πλημμύρες, οι οποίες προκλήθηκαν από καταρρακτώδεις βροχές σε δώδεκα νότιες επαρχίες.
Οι πλημμύρες, που ξεκίνησαν το Σαββατοκύριακο, κάλυψαν εκτεταμένες περιοχές και προκάλεσαν θανάτους στις επαρχίες Νακόν Σι Τάμαρατ, Παταλούγκ, Σονγκλά, Τρανγκ, Σατούν, Πατάνι και Γιαλά. Τα νερά είχαν υποχωρήσει σε πολλές από αυτές το πρωί της Πέμπτης, ωστόσο τα επίπεδα παρέμεναν υψηλά σε ορισμένες περιοχές, όπως στην Πατάνι και στη Νακόν Σι Τάμαρατ.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Σιριπόνγκ Ανγκασακούλκιατ ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου στη Μπανγκόκ ότι οι θάνατοι στη Σονγκλά αυξήθηκαν από έξι σε πενήντα πέντε την Πέμπτη, γεγονός που ανεβάζει τον συνολικό αριθμό των νεκρών στις επτά επαρχίες τουλάχιστον σε ογδόντα δύο.
Οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η στάθμη του νερού θα υποχωρούσε κάτω από τις όχθες των ποταμών σε όλες τις πληγείσες περιοχές μέχρι το βράδυ.
Ο πρωθυπουργός Ανουτίν Τσαρνβιρακούλ κήρυξε μέσα στην εβδομάδα κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Σονγκλά, όπου βρίσκεται και η μεγαλύτερη πόλη της νότιας Ταϊλάνδης, η Χατ Γιάι, επικαλούμενος την «άνευ προηγουμένου σφοδρότητα» των πλημμυρών.
Οπτικό υλικό έδειχνε ότι τα νερά στη Χατ Γιάι υποχώρησαν χθες Πέμπτη, αποκαλύπτοντας εκτεταμένες ζημιές σε όλη την πόλη.
Οι πλημμύρες προκάλεσαν σοβαρά προβλήματα, με χιλιάδες ανθρώπους να παγιδεύονται. Σε πολλές περιοχές διακόπηκε η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και νερού, ενώ οι γραμμές επικοινωνίας υπέστησαν διακοπές.
Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας, δημιουργήθηκαν οκτώ κινητά νοσοκομεία για την ενίσχυση του Νοσοκομείου Χατ Γιάι, το οποίο δεν ήταν σε θέση να λειτουργήσει πλήρως. Το υπουργείο ανέφερε ότι την Πέμπτη μεταφέρθηκαν αεροπορικώς είκοσι σοβαρά ασθενείς, ενώ στάλθηκαν πρόσθετα τρόφιμα στο ιατρικό προσωπικό και στους νοσηλευόμενους.
