Ο Ευάγγελος Ασμάνης, 75χρονος ψαράς από τη Χαλκίδα, είναι ο άνθρωπος που με τη μαρτυρία του μετέτρεψε το αρχικό σενάριο «ατυχήματος» στην υπόθεση θανάτου του Σήφη Βαλυράκη σε κατηγορία ανθρωποκτονίας. Στη συνεδρίαση της 5ης Δεκεμβρίου 2025, ο κος Ασμάνης εμφανίστηκε στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και περιέγραψε με λεπτομέρειες τη μοιραία συμπλοκή στη θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας τον Ιανουάριο του 2021, όπου έχασε τη ζωή του ο πρώην υπουργός Σήφης Βαλυράκης. Παράλληλα, η κατάθεσή του ανέδειξε το κλίμα εκφοβισμού και πιέσεων που αντιμετώπισε αφότου «έσπασε τη σιωπή» του — κάνοντας λόγο για απόπειρες συγκάλυψης από διάφορους παράγοντες της μικρής κοινωνίας της περιοχής
Το περιστατικό
Στην αποκαλυπτική του κατάθεση, ο κος Ασμάνης δήλωσε ότι βρισκόταν περίπου 150 μέτρα μακριά και υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της σύγκρουσης ανάμεσα σε ένα μικρό ταχύπλοο (τύπου κρις-κραφτ) και ένα αλιευτικό σκάφος στην θαλάσσια περιοχή της Ερέτριας, το πρωινό της 24ης Ιανουαρίου 2021. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, το αλιευτικό έκλεισε τον δρόμο στο ταχύπλοο του πρώην υπουργού, με τους ψαράδες να ξεκινούν έντονη λογομαχία μαζί του. «Πού πας; Δεν ξέρεις ότι απαγορεύεται;» φώναζαν οι ψαράδες, με τον Βαλυράκη να απαντά: «Πάρτε το Λιμεναρχείο — είναι απόφαση, δεν είναι νόμος», αναφερόμενος σε σχετικούς περιορισμούς.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν οι ψαράδες άρχισαν να βρίζουν τον 78χρονο πολιτικό, φωνάζοντάς του «φύγε κ…γερε» και εκτοξεύοντας ύβρεις για την οικογένειά του. Τη στιγμή εκείνη, ένας από τους δύο ψαράδες άρπαξε ένα μακρύ κοντάρι (όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στα καΐκια) από την τέντα του σκάφους τους, πήγε στην πρύμνη και χτύπησε τον Βαλυράκη στο κεφάλι και τον άνω κορμό του σώματός του. Ο μάρτυρας περιέγραψε ότι είδε το κοντάρι να ανεβοκατεβαίνει τρεις με τέσσερις φορές πάνω από τον Βαλυράκη. Ο πρώην υπουργός δεν έπεσε αμέσως στη θάλασσα από τα χτυπήματα, οπότε οι ψαράδες περιέστρεψαν το σκάφος τους δύο φορές γύρω από το ταχύπλοο για να προκαλέσουν κυματισμό. Κατά τη δεύτερη περιστροφή, ο Βαλυράκης έχασε την ισορροπία του, έγειρε, οι δράστες πήγαν πάλι κοντά του — υπέθεσε ο μάρτυρας για να δούνε αν είναι καλά — στη συνέχεια έφυγαν και ο Σήφης έπεσε στη θάλασσα, όπου έμεινε αβοήθητος. Αργότερα, εντοπίστηκε νεκρός, με τραύματα υπό μορφή μεγάλων σκισιμάτων, γεγονός που αρχικά οδήγησε στην εκτίμηση περί δυστυχήματος από προπέλα.
Απειλές και απόπειρες εκφοβισμού
Ο βασικός αυτόπτης μάρτυρας κατέθεσε επίσης ότι, από τη στιγμή που αποφάσισε να μιλήσει ανοιχτά για όσα είδε, έγινε στόχος μιας εκστρατείας εκφοβισμού με αλλεπάλληλα περιστατικά που σκοπό είχαν να τον κάνουν να σιωπήσει:
Φυσική επίθεση: Τον Φεβρουάριο του 2022, άγνωστοι κουκουλοφόροι τον περικύκλωσαν και τον ξυλοκόπησαν ελαφρά, απειλώντας τον να «προσέξει καλά τι θα πει» όταν καταθέσει στον ανακριτή για την υπόθεση Βαλυράκη — διαφορετικά, τον προειδοποίησαν, θα τον «λιώσουν». Ο κος Ασμάνης υπέβαλε μήνυση κατ’ αγνώστων για αυτή την επίθεση, καταγγέλλοντας κλίμα τρομοκρατίας με σκοπό να κλείσει η υπόθεση ως «θαλάσσιο ατύχημα».
Οικονομικός εκβιασμός: Λίγο πριν την κρίσιμη κατάθεσή του στον ανακριτή το 2022, ο 18χρονος γιος του απολύθηκε από την εργασία του, έπειτα από τηλεφώνημα γνωστού επιχειρηματία της περιοχής — ένα συμβάν που ο μάρτυρας εξέλαβε ως μέσο πίεσης προς τον ίδιο. Επιπλέον, ο κος Ασμάνης κατήγγειλε ότι του προσφέρθηκε το ποσό των 40.000 ευρώ ως αντάλλαγμα για να αλλάξει τη μαρτυρία που είχε δώσει (στη ΓΑΔΑ) και να ισχυριστεί ψευδώς πως η οικογένεια Βαλυράκη τον είχε καθοδηγήσει σε όσα είπε. Ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά: «Του είπα ότι δεν γίνεται», ανέφερε σχετικά στο δικαστήριο.
Τηλεφωνικές πιέσεις από αρχές: Μετά από την πρώτη δημόσια εμφάνισή του (σε τηλεοπτική εκπομπή όπου αποκάλυψε τη μαρτυρία του), ο μάρτυρας δέχθηκε κλήση από στέλεχος του Λιμεναρχείου Ερέτριας. Όπως κατέθεσε, ο τοπικός λιμενάρχης τού είπε ότι «με αυτά που είπες θα μπουν φυλακή οι δύο ψαράδες» και τον ρώτησε «θέλεις να μπουν φυλακή;» υπονοώντας ότι δεν θα έπρεπε να επιμείνει στις καταγγελίες του. Αυτή η παρέμβαση κλόνισε ακόμα περισσότερο την εμπιστοσύνη του προς τις τοπικές αρχές — ήδη ο μάρτυρας φοβόταν να απευθυνθεί στο Λιμενικό λόγω προηγούμενων εμπειριών, γι’ αυτό και επέλεξε να καταθέσει απευθείας στη ΓΑΔΑ (Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής) όσα γνώριζε.
Νέος εκφοβισμός μετά την κατάθεση: Ακόμη και λίγες ώρες μετά την πρόσφατη κατάθεσή του στο δικαστήριο, φαίνεται πως υπήρξε νέα απόπειρα εκφοβισμού. Σύμφωνα με πληροφορίες, το απόγευμα της 5ης Δεκεμβρίου, ενώ ο κος Ασμάνης περπατούσε κοντά στο σπίτι του, ένας άγνωστος οδηγός κατηύθυνε το αυτοκίνητό του προς το μέρος του κάνοντας επικίνδυνο ελιγμό, σαν να επεδίωκε να τον χτυπήσει. Ο μάρτυρας εξέλαβε την κίνηση αυτή ως μια ακόμη απειλητική προειδοποίηση σε βάρος του.
Καταγγελίες για συγκάλυψη από τις αρχές
Οι αποκαλύψεις του Ευ. Ασμάνη δεν περιορίστηκαν μόνο στις ενέργειες αγνώστων ή ιδιωτών, αλλά επεκτάθηκαν και σε θεσμικούς παράγοντες που, όπως υποστηρίζει, επιχείρησαν να συγκαλύψουν την υπόθεση. Ο συνήγορος του μάρτυρα, Δημήτρης Μπάρδης, έχει καταθέσει μήνυση κατά του τότε κεντρικού Λιμενάρχη Εύβοιας καθώς και του τότε Λιμενάρχη Ερέτριας, κατηγορώντας τους για υπόθαλψη εγκληματιών και ψευδή κατάθεση σχετικά με τον χειρισμό της έρευνας. Σύμφωνα με τον δικηγόρο, οι δύο αυτοί αξιωματικοί «κατασκεύασαν» την αρχική κατάθεση του κου Ασμάνη, παρουσιάζοντας μια αλλοιωμένη γραπτή εκδοχή των λεγομένων του. Αυτό το γεγονός ανάγκασε τον μάρτυρα να απευθυνθεί άμεσα στη ΓΑΔΑ, προκειμένου να δώσει εκεί τη γνήσια μαρτυρία του για όσα είδε. Η υπόθεση της φερόμενης συγκάλυψης έχει ήδη πάρει τον δρόμο της δικαιοσύνης: η Εισαγγελέας Εφετών του Ναυτοδικείου έχει παραπέμψει σε δίκη τους δύο λιμενικούς αξιωματούχους, με τη δίκη αυτή να έχει προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2026.
Η στάση του μάρτυρα και η εξέλιξη της δίκης
Παρά τις σοβαρές πιέσεις και το προσωπικό κόστος, ο Ευάγγελος Ασμάνης εμφανίστηκε ακλόνητος ως προς τα όσα έχει καταθέσει. Και στο δικαστήριο επανέλαβε όσα υποστηρίζει από την πρώτη στιγμή, ακολουθώντας – όπως λέει – τη φωνή της συνείδησής του. «Το μόνο που έκανα ήταν να ακούσω την ψυχή μου», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως «όσα υποφέρω, τα υπομένω και τα αντιπαρέρχομαι».
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την κατάθεση του κου Ασμάνη, οι δύο κατηγορούμενοι για την υπόθεση — δύο αδελφοί ψαράδες που κατηγορούνται για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συναυτουργία — δεν παρέστησαν στο ακροατήριο. Η υπεράσπισή τους επικαλέστηκε προβλήματα κακοκαιρίας για την απουσία τους. Ωστόσο, η πλευρά της οικογένειας Βαλυράκη αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι οι κατηγορούμενοι απέφυγαν σκόπιμα να έρθουν αντιμέτωποι με τις αποκαλύψεις του αυτόπτη μάρτυρα. Μάλιστα, ο συνήγορος πολιτικής αγωγής Κωνσταντίνος Παπαδάκης ζήτησε από το δικαστήριο να διατάξει την υποχρεωτική αυτοπρόσωπη εμφάνιση των δύο κατηγορουμένων, ώστε να εξεταστούν κατ’ αντιπαράσταση με τον μάρτυρα.
Η δίκη για τη δολοφονία του Σήφη Βαλυράκη βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να συνεχιστεί με την εξέταση και άλλων μαρτύρων τις προσεχείς ημέρες. Ο Ευάγγελος Ασμάνης, έχοντας ήδη ανατρέψει τα δεδομένα της υπόθεσης με τη μαρτυρία-κλειδί που προσκόμισε, δηλώνει αποφασισμένος να αντέξει κάθε πίεση προκειμένου να λάμψει η αλήθεια.
Ο κορυφαίος θίασος κλασικού κινεζικού χορού Shen Yun επιστρέφει στην Ευρώπη με ολοκαίνουριες χορογραφίες και συνθέσεις, για να μας εισάγει σε έναν από τους αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου.
Μύθοι, θρύλοι και παραδόσεις που διαμόρφωσαν την κινεζική κουλτούρα ανά τους αιώνες θα ζωντανέψουν για το ευρωπαϊκό κοινό από τους χορευτές του Shen Yun, με όλη τη λάμψη και την τελειότητα που τους αρμόζει. Το χιούμορ, ο ηρωισμός, τα διαχρονικά ανθρώπινα πάθη και τα σοφά διδάγματα, όλα έχουν τη θέση τους στο πρόγραμμα του θιάσου, διατηρώντας το ενδιαφέρον των θεατών ζωντανό καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης.
Το πνεύμα και το περιεχόμενο των ιστοριών μεταφέρονται από τους δύο αφηγητές που συνοδεύουν κάθε παράσταση, προλογίζοντας και εξηγώντας κάθε χορογραφία, βοηθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το κοινό να εμβαθύνει και να απολαύσει πληρέστερα το θέαμα.
Η τεχνική αρτιότητα, το υψηλό ήθος, η τεχνολογία, τα κοστούμια και κάθε λεπτομέρεια της παράστασης προάγει και ανυψώνει την εμπειρία, η οποία κατά γενική ομολογία ξεπερνά το συνηθισμένο και το αναμενόμενο, αφήνοντας τους θεατές με μια αίσθηση αναζωογόνησης, ελπίδας και χαράς.
Το σύνολο συμπληρώνεται από την ορχήστρα του Shen Yun, η οποία ενσωματώνει με επιτυχημένο τρόπο παραδοσιακά κινεζικά όργανα στο κλασικό δυτικό συμφωνικό σχήμα, ερμηνεύοντας πρωτότυπες αλλά και γνωστές συνθέσεις. Τέλος, το πρόγραμμα περιλαμβάνει και άριες, που αναβιώνουν την καθαρή τεχνική του bel canto.
Η περιοδεία, φέτος, θα κινηθεί κυρίως σε Ιταλία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο, με παραστάσεις και σε Ισπανία, Γερμανία, Δανία, Ελβετία, Αυστρία, Τσεχία, Πολωνία και Λετονία, από τον Δεκέμβριο του 2025 μέχρι τον Μάιο του 2026.
Για να κλείσετε εισιτήρια και να δείτε το πλήρες πρόγραμμα και τα θέατρα, μεταβείτε εδώ.
Τρεις ιδέες που σχετίζονται με κρίσιμους τομείς της υγείας, της τεχνολογίας και των έξυπνων συστημάτων ξεχώρισαν φέτος στον τελικό της κατηγορίας «Προπτυχιακοί Φοιτητές» του 3ου Φοιτητικού Διαγωνισμού Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας του ΕΚΠΑ. Οι ομάδες που διακρίθηκαν παρουσίασαν προτάσεις με προσανατολισμό σε εφαρμογές με δυνατότητα αξιοποίησης.
Στον τελικό διαγωνίστηκαν δέκα ομάδες, που είχαν προκριθεί από συνολικά 22 προτάσεις.
Αναλυτικότερα, το πρώτο βραβείο κατέκτησε η διεπιστημονική ομάδα KERBEROS. Τρεις φοιτήτριες, δύο από την Ιατρική Σχολή και μία από το Τμήμα Χημείας, παρουσίασαν πρόταση που αφορά τη συσσώρευση μικροπλαστικών στον ανθρώπινο οργανισμό. Η ιδέα τους αφορά τη δημιουργία ενός προβιοτικού που στοχεύει στη μείωση των κινδύνων υγείας που σχετίζονται με το φαινόμενο. Η ομάδα αποτελείται από τις Καλλιόπη Μαργώνη, Μαρία Δήμα και Λυδία-Διονυσία Λαυρέντη. Το έπαθλο των 3.000 ευρώ προσφέρθηκε με χορηγία της ΕΛΒΑΛΧΑΛΚΟΡ.
Τη δεύτερη θέση κατέλαβε η ιδέα LexplAIn του φοιτητή της Νομικής Σχολής Χρήστου Αυλωνίτη, με έπαθλο 2.000 ευρώ. Πρόκειται για σύστημα αυτοματοποιημένης παραγωγής νομικών, οικονομικών και τεχνικών εγγράφων και διαδικασιών, που απευθύνεται σε επαγγελματίες και σε σύνθετες συναλλαγές. Στην ομιλία του, ο Αντιπρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, ανέφερε ότι ο ετήσιος Φοιτητικός Διαγωνισμός αποτελεί υπενθύμιση πως το Πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο χώρος μετάδοσης γνώσης, αλλά και περιβάλλον όπου αναπτύσσονται ιδέες με προοπτική εφαρμογής.
Στην τρίτη θέση, με έπαθλο 1.000 ευρώ, βρέθηκε η ομάδα BOTrinity από το Τμήμα Τεχνολογιών Ψηφιακής Βιομηχανίας. Η ιδέα αφορά την ανάπτυξη ενός συστήματος IoT που ανιχνεύει αλλοιώσεις εντός ψυγείων, με στόχο τη μείωση της σπατάλης τροφίμων. Η ομάδα αποτελείται από τους Αλέξανδρο Εμμανουήλ Λουδάρο, Άννα Μυσίρη, Νικόλαο Καρδαμήλα και Σταύρο Γαλαίο. Το βραβείο απένειμε ο καθηγητής Δημήτρης Καινούργιος, μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ, ο οποίος αναφέρθηκε στα βήματα που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια για την εμπορική αξιοποίηση της έρευνας και τη στήριξη της πανεπιστημιακής κοινότητας μέσω των υπηρεσιών της Μονάδας Αρχιμήδης.
Η διοργάνωση ανήκει στη Μονάδα Μεταφοράς Τεχνολογίας και Καινοτομίας Αρχιμήδης του ΕΚΠΑ.
Η επίθεση του 2018 με τη χρήση του νευροπαραλυτικού παράγοντα Νοβιτσόκ, η οποία είχε στόχο τον πρώην Ρώσο πράκτορα Σεργκέι Σκριπάλ, αλλά επέφερε κατά λάθος τον θάνατο της 44χρονης Βρετανίας Ντον Στέρτζες, πραγματοποιήθηκε κατ’ εντολή του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύτηκε με την ολοκλήρωση δημόσιας έρευνας διάρκειας 14 μηνών.
Η Δημόσια Έρευνα για τη Ντον Στέρτζες, με επικεφαλής τον λόρδο Άντονυ Χιουζ, δημοσιεύτηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2025 και αποκλείει τόσο το ενδεχόμενο «σκηνοθετημένης επίθεσης» από τη Βρετανία όσο και το σενάριο να έδρασαν αυτόνομα Ρώσοι πράκτορες.
Η Στέρτζες πέθανε τον Ιούλιο του 2018, έχοντας χρησιμοποιήσει ένα υγρό που βρισκόταν μέσα σε μπουκάλι αρώματος, το οποίο της είχε χαρίσει ο σύντροφός της, Τσάρλι Ρόουλυ, χρήστης ναρκωτικών, ο οποίος είχε βρει το αντικείμενο σε κάδο απορριμμάτων στο Σόλσμπερι.
Σύμφωνα με την έκθεση, όσοι επιχείρησαν να δολοφονήσουν τον Σκριπάλ ήταν «ηθικά υπεύθυνοι» για τον θάνατο της Στέρτζες.
Δημόσια έρευνα για τη Ντον Στέρτζες
Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2018, η πόλη του Σόλσμπερι στη δυτική Αγγλία βρέθηκε στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας ειδησεογραφικής ιστορίας, όταν διαπιστώθηκε ότι ο ρωσικός νευροπαραλυτικός παράγοντας Νοβιτσόκ είχε σκοτώσει τη Στέρτζες και είχε δηλητηριάσει τον Σκριπάλ, 66 ετών, πρώην πράκτορα της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), καθώς και την κόρη του, Γιούλια, 33 ετών, οι οποίοι αμφότεροι ανάρρωσαν.
Η Δημόσια Έρευνα για τη Ντον Στέρτζες συστάθηκε για να διερευνήσει τον θάνατο της Στέρτζες, μιας αλκοολικής μητέρας τριών παιδιών, η οποία πέθανε στις 8 Ιουλίου 2018.
Αρχικά επρόκειτο να διενεργηθεί ιατροδικαστική έρευνα, ωστόσο η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε τον Νοέμβριο του 2021 να τη μετατρέψει σε δημόσια έρευνα, απόφαση που υποστηρίχθηκε από την οικογένεια της Στέρτζες.
Παρότι η έρευνα, υπό την προεδρία του λόρδου Χιουζ (δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου), διεξήχθη σε μεγάλο βαθμό δημόσια, ορισμένες συνεδριάσεις πραγματοποιήθηκαν κεκλεισμένων των θυρών και δεν δημοσιοποιήθηκαν ζητήματα, κατόπιν απόφασης του 2022.
Το κόστος της έρευνας ανήλθε σε 8,3 εκατ. λίρες (9,8 εκατ. ευρώ).
Ποιος είναι ο Σεργκέι Σκριπάλ;
Στις 4 Μαρτίου 2018, ο Σκριπάλ, πρώην πράκτορας της GRU, ρωσικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, εντοπίστηκε άρρωστος σε παγκάκι στο Σόλσμπερι μαζί με την κόρη του Γιούλια, η οποία είχε έρθει να τον επισκεφθεί από τη Μόσχα.
Αρχικά θεωρήθηκε ότι ενδεχομένως είχαν λάβει υπερβολική δόση φαιντανύλης ή, πιθανόν, καρφαιντανύλης, η οποία είναι ακόμη ισχυρότερη.
Μετά τη διενέργεια εξετάσεων, ταυτοποιήθηκε ως υπεύθυνο το Νοβιτσόκ.
Ο Σκριπάλ είχε κατηγορηθεί ότι κατασκόπευε υπέρ της Βρετανίας στη Ρωσία και το 2004 καταδικάστηκε για κατασκοπεία, με ποινή κάθειρξης 13 ετών. Το 2010 συμμετείχε σε ανταλλαγή κατασκόπων ψυχροπολεμικού τύπου, έλαβε προεδρική χάρη από τη Ρωσία και εγκαταστάθηκε σε καθεστώς εξορίας στη Βρετανία.
Ο πρώην κατάσκοπος και η κόρη του, οι οποίοι είχαν δώσει κατάθεση στην αστυνομία το 2018, απαλλάχθηκαν από την υποχρέωση να καταθέσουν στη δημόσια έρευνα.
Ο ντετέκτιβ-λοχίας Νικ Μπέιλυ αρρώστησε επίσης στις 8 Μαρτίου 2018, αφού επισκέφθηκε το σπίτι του Σκριπάλ στο Σόλσμπερι φορώντας ολόσωμη προστατευτική φόρμα (για εγκληματολογική έρευνα), ωστόσο ανάρρωσε πλήρως.
Ο λόρδος Χιουζ δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη ότι η επιχείρηση δολοφονίας του Σεργκέι Σκριπάλ πρέπει να είχε εγκριθεί στο ανώτατο επίπεδο, από τον πρόεδρο Πούτιν.
Σύμφωνα με την έκθεση, στον Σκριπάλ προτάθηκαν μέτρα ασφαλείας, μεταξύ των οποίων και νέα ταυτότητα, όμως τα απέρριψε επειδή είχε λάβει προεδρική χάρη και, κατά την έκθεση, ήθελε να ζήσει «όσο το δυνατόν πιο φυσιολογική ζωή».
Μία από τις πιο θανατηφόρες τοξίνες στον κόσμο
Το Νοβιτσόκ, που στα ρωσικά σημαίνει «νεοφερμένος», είναι τεχνητή τοξίνη, η οποία, σύμφωνα με την Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των ΗΠΑ, δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στη Σοβιετική Ένωση στο πλαίσιο ενός μυστικού προγράμματος χημικών όπλων.
Ο επικεφαλής επιστημονικός σύμβουλος, από το Εργαστήριο Αμυντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας (DSTL) του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος αναφέρθηκε μόνο με το ψευδώνυμο MK26, κατέθεσε ότι πρώτα ελέγχθηκαν δύο άλλοι νευροπαραλυτικοί παράγοντες, το σαρίν και το VX, με αρνητικά αποτελέσματα, προτού εντοπιστούν ίχνη Νοβιτσόκ-βουτυρυλοχολινεστεράσης, ενός «χαρακτηριστικού δείκτη έκθεσης» σε Νοβιτσόκ.
Αχρονολόγητη φωτογραφία της Ντον Στέρτζες, η οποία πέθανε από έκθεση στον νευροπαραλυτικό παράγοντα Νοβιτσόκ στο Έιμσμπερι της Αγγλίας, στις 8 Ιουλίου 2018. (Metropolitan Police)
Η Στέρτζες είχε λάβει ένα μπουκάλι που πίστευε ότι ήταν άρωμα, καθώς βρισκόταν σε ροζ κουτί με την επωνυμία Premier Jour της εταιρείας Nina Ricci.
Η Puig, η εταιρεία που κατέχει τη Nina Ricci, ανέφερε αργότερα στην αστυνομία ότι δεν κατασκεύαζε συσκευασία μεγέθους 5,5 χιλιοστόλιτρων και επεσήμανε ότι ο γραμμωτός κώδικας στο κουτί ήταν πλαστός.
Ο MK26 είπε στη δημόσια έρευνα ότι το Νοβιτσόκ που βρέθηκε στο μπουκάλι αρώματος στο σπίτι του Ρόουλυ είχε «υψηλό βαθμό καθαρότητας» και, όταν εξετάστηκε, περιείχε αρκετό υλικό ώστε, εάν διοχετευόταν αποτελεσματικά, είχε τη δυνατότητα «να σκοτώσει πολλές χιλιάδες αθώους ανθρώπους».
Ο διοικητής Ντόμινικ Μέρφυ, επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής διοίκησης της Μητροπολιτικής Αστυνομίας, κατέθεσε ότι πίστευε πως πράκτορες της GRU είχαν ψεκάσει με Νοβιτσόκ το πόμολο της εξώπορτας του σπιτιού του Σκριπάλ και ότι υπήρχε «ισχυρή εκτίμηση» πως το μπουκάλι αρώματος ήταν το πραγματικό όπλο που χρησιμοποιήθηκε κατά των Σκριπάλ.
Σύμφωνα με την έκθεση, δεν είναι «πιθανό» το μπουκάλι αρώματος να μην ήταν η ίδια πηγή Νοβιτσόκ που δηλητηρίασε τους Σκριπάλ. Επίσης, αναφέρει ότι η αφήγηση του Ρόουλυ για το πώς βρέθηκε στην κατοχή του ήταν «γεμάτη ασυνέπειες», ωστόσο έκρινε ως εύλογο το ενδεχόμενο να το είχε βρει σε κάδο απορριμμάτων τον Μάρτιο του 2018.
Ρώσοι πράκτορες ή τουρίστες;
Τον Σεπτέμβριο του 2018, έγινε γνωστό ότι δύο Ρώσοι υπήκοοι, που είχαν φτάσει στη Βρετανία στις 2 Μαρτίου, με τα ονόματα Αλεξάντερ Πετρόφ και Ρουσλάν Μποσίροφ, επισκέφθηκαν το Σόλσμπερι στις 3 και στις 4 Μαρτίου.
Οι δύο άνδρες, επιστρέφοντας στη Μόσχα, έδωσαν συνέντευξη στο ρωσικό τηλεοπτικό δίκτυο RT, στην οποία ισχυρίστηκαν ότι ήταν πραγματικοί τουρίστες.
Ο Πετρόφ ανέφερε ότι φίλοι τους τους πρότειναν επί μακρόν να επισκεφθούν «αυτή την υπέροχη πόλη», ενώ ο Μποσίροφ δήλωσε ότι ήθελαν να δουν τον Καθεδρικό Ναό του Σόλσμπερι, τον οποίο χαρακτήρισε «διάσημο όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο», προσθέτοντας ότι ήταν γνωστός για το κωδωνοστάσιό του, ύψους 123 μέτρων, για το ρολόι του και για το ότι ήταν «το πρώτο που δημιουργήθηκε ποτέ στον κόσμο» και συνεχίζει να λειτουργεί.
Ο Αλεξάντερ Πετρόφ (αριστερά) και ο Ρούσλαν Μποσίροφ (δεξιά) στη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξης, σε άγνωστη τοποθεσία στη Ρωσία, στις 13 Σεπτεμβρίου 2018. (RT/Δωρεά μέσω Reuters TV)
Τον Ιανουάριο του 2019, η Βρετανία επέβαλε κυρώσεις στους δύο άνδρες, καθώς και στον επικεφαλής της GRU, Ίγκορ Κοστιούκοφ.
Η έκθεση αναφέρει ότι αποδέχθηκε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το πραγματικό όνομα του Πετρόφ είναι Αλεξάντρ Μίσκιν και του Μποσίροφ είναι Ανατόλι Τσεπίγκα, οι οποίοι έχουν αμφότεροι τεθεί υπό κυρώσεις από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Σημειώνει επίσης ότι στη συνέντευξη στο RT ισχυρίστηκαν πως δεν είχαν ακούσει ποτέ για τον Σεργκέι Σκριπάλ και δεν γνώριζαν εάν είχαν βρεθεί κοντά στο σπίτι του.
Ο λόρδος Χιουζ δήλωσε ότι ο ισχυρισμός τους στο RT ήταν «ψευδής, για να μην πούμε γελοίος». Κατά τον ίδιο, αυτό που φαινόταν πιο συνεπές ήταν ότι επρόκειτο για μια επίσημη διάψευση «για δημόσιους λόγους», την οποία μόνον οι πιο εύπιστοι θα έπαιρναν στα σοβαρά. Όπως υπογράμμισε, τα στοιχεία «δείχνουν ξεκάθαρα» πως δεν επρόκειτο για «ιδιωτική πρωτοβουλία» ανυπάκουων πρακτόρων της GRU.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε ένα κράτος όπου η εκτελεστική εξουσία είναι σε μεγάλο βαθμό συγκεντρωμένη στο πρόσωπο του προέδρου, μια απόπειρα κατά της ζωής του Σεργκέι Σκριπάλ δεν θα είχε πραγματοποιηθεί χωρίς την έγκριση του Ρώσου προέδρου [Πούτιν].
Ο λόρδος Χιουζ απέρριψε επίσης το ενδεχόμενο επιχείρησης «ψευδούς σημαίας», με σκοπό να αποδοθεί η ευθύνη σε άλλον, από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, σημειώνοντας ότι αν είχε υπάρξει οποιαδήποτε σκηνοθεσία, θα σήμαινε ότι εκείνοι που τη σκηνοθέτησαν θα έπρεπε να είχαν εκμεταλλευτεί τη συμπτωματική άφιξη δύο Ρώσων ταξιδιωτών στο Ηνωμένο Βασίλειο ώστε να αποδώσουν σε ρωσικά χέρια την επίθεση.
Πολιτικές αντιδράσεις
Η Τερέζα Μέι ήταν πρωθυπουργός της Βρετανίας τότε και στις 12 Μαρτίου 2018 δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι επρόκειτο για μια «απερίσκεπτη και απεχθή πράξη».
Η Μέι δήλωσε ότι η κυβέρνηση κατέληξε στο συμπέρασμα πως ήταν «πολύ πιθανό» η Ρωσία να ευθύνεται για την επίθεση κατά του Σεργκέι και της Γιούλια Σκριπάλ, προσθέτοντας ότι είτε επρόκειτο για «άμεση ενέργεια του ρωσικού κράτους κατά της χώρας μας» είτε η ρωσική κυβέρνηση είχε «χάσει τον έλεγχο» του νευροπαραλυτικού παράγοντα, με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες, επιτρέποντας να περάσει στα χέρια άλλων.
Πέντε ημέρες αργότερα, το Κρεμλίνο αντέδρασε απελαύνοντας 23 Βρετανούς διπλωμάτες.
Τον Απρίλιο του 2018, ο αριστερός ηγέτης της αντιπολίτευσης, του Εργατικού Κόμματος, Τζέρεμυ Κόρμπυν, δήλωσε ότι δεν είχε αποδειχθεί πως η Ρωσία βρισκόταν πίσω από το περιστατικό.
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2018, η Μέι ανέφερε στο Κοινοβούλιο ότι υπήρχαν αρκετά στοιχεία ώστε ο Διευθυντής Δημόσιων Διώξεων να ασκήσει διώξεις κατά των Πετρόφ και Μποσίροφ.
Η ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 4 Μαρτίου 2019 ότι, «παρά τις τεράστιες προσπάθειες», η αστυνομία δεν μπόρεσε να υποστηρίξει την επίσημη πολιτική εκδοχή του περιστατικού με «γεγονότα και αποδείξεις».
Η ανακοίνωση προσέθετε ότι η τεράστια δουλειά της αστυνομίας αποδείχθηκε χωρίς νόημα, όταν αναμενόταν όχι να διαπιστώσει την αλήθεια, αλλά να ακολουθήσει το «τεχνητό σενάριο» που, κατά την πρεσβεία, είχε γραφτεί από τη Συντηρητική κυβέρνηση λίγες ημέρες μετά την επίθεση.
Τον Αύγουστο του 2019, ο τότε και νυν πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε πρόσθετες κυρώσεις στη Ρωσία ως άμεσο αποτέλεσμα της υπόθεσης Σκριπάλ.
Τον Σεπτέμβριο του 2021, η Εισαγγελία του Στέμματος της Βρετανίας απήγγειλε κατηγορία σε τρίτο άνδρα, τον Ντένις Σεργκέεφ, γνωστό και ως Σεργκέι Φεντότοφ, για συνωμοσία με σκοπό τη δολοφονία του Σεργκέι Σκριπάλ και για κατοχή και χρήση χημικού όπλου.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ δήλωσε στις 4 Δεκεμβρίου 2025 ότι οι δηλητηριάσεις στο Σόλσμπερι «σόκαραν το έθνος» και ότι τα σημερινά ευρήματα αποτελούν μια σοβαρή υπενθύμιση της περιφρόνησης του Κρεμλίνου για αθώες ζωές.
Προσέθεσε ότι ο «άσκοπος» θάνατος της Ντον ήταν τραγωδία και ότι θα αποτελεί για πάντα υπενθύμιση της «απερίσκεπτης επιθετικότητας» της Ρωσίας, και παράλληλα, ανακοίνωσε κυρώσεις κατά της GRU και 11 κατονομαζόμενων ατόμων, τα οποία περιγράφηκαν ως «πρόσωπα που βρίσκονται πίσω από εχθρική δραστηριότητα με ρωσική κρατική υποστήριξη».
Η οικογένεια της Στέρτζες εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία επέκρινε τον λόρδο Χιουζ επειδή δεν διατύπωσε δημόσιες συστάσεις για τη δημόσια υγεία.
Η οικογένεια ανέφερε ότι, μετά τον θάνατο της Ντον, το κοινό έλαβε σαφή οδηγία να μην σηκώνει αντικείμενα που δεν έχει ρίξει το ίδιο, προσθέτοντας ότι πάντα πίστευαν πως αυτή η οδηγία θα έπρεπε να είχε εκδοθεί μετά την επίθεση στο Σόλσμπερι και πριν σκοτωθεί η Ντον.
Αναπάντητα ερωτήματα
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2018, η Μέι είπε στο Κοινοβούλιο ότι οι δύο Ρώσοι ύποπτοι είχαν βρεθεί κοντά στο σπίτι των Σκριπάλ στις 11:58 π.μ. της 4ης Μαρτίου 2018.
Στη συνέχεια επέστρεψαν με τρένο στο Λονδίνο, φτάνοντας στις 4:45 μ.μ., και πήραν πτήση για Μόσχα στις 22:30, ωστόσο η δημόσια έρευνα δεν μπόρεσε να εξηγήσει πού ξεφορτώθηκαν το κουτί του αρώματος ούτε πώς είχαν σφραγίσει τη συσκευασία.
Ο Ρόουλυ είχε πει στο ITV News ότι θυμόταν πως το άρωμα βρισκόταν ακόμη μέσα στο σελοφάν του και ότι το ακροφύσιο ήταν χωριστά από το μπουκάλι, και έπρεπε να το τοποθετήσει πριν το δώσει στη Στέρτζες στις 30 Ιουνίου 2018.
Η Δημόσια Έρευνα άκουσε ότι υπήρχε μόνο ένα διάστημα 33 λεπτών, μεταξύ 12:17 μ.μ. και 12:50 μ.μ. στις 4 Μαρτίου 2018, κατά το οποίο οι δύο άνδρες δεν καταγράφηκαν από κάμερες κλειστού κυκλώματος (CCTV).
Ο Άντριου Ο’Κόννορ, επικεφαλής νομικός εκπρόσωπος της έρευνας, ρώτησε τον Μέρφυ, επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής διοίκησης της Μητροπολιτικής Αστυνομίας, εάν ήταν δυνατό, στο διάστημα αυτό, οι δύο άνδρες να περπατήσουν ως μια δημόσια τουαλέτα, να το ξεπακετάρουν, να το θερμοσφραγίσουν σε πλαστική συσκευασία, να το ξαναβάλουν στο κουτί, να επιστρέψουν στον χώρο στάθμευσης της οδού Μπράουν, να αφήσουν το κουτί σε κάδο και στη συνέχεια να εμφανιστούν ξανά στις κάμερες στην κεντρική οδό.
Ο Μέρφυ απάντησε ότι αυτό, αν και δύσκολο, ήταν «απολύτως κατορθωτό» μέσα σε 33 λεπτά.
Ο Ρόουλυ, για τον οποίο αναφέρεται ότι έχει «κακή ψυχική και σωματική υγεία», δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί πού ή πότε είχε βρει το κουτί του αρώματος. Απαλλάχθηκε επίσης από την υποχρέωση να καταθέσει στη δημόσια έρευνα, με απόφαση του Νοεμβρίου του 2024.
Ένα ακόμη ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί πλήρως είναι γιατί το Νοβιτσόκ δεν σκότωσε περισσότερους ανθρώπους και πώς η Γιούλια Σκριπάλ ανάρρωσε τόσο εντυπωσιακά.
Ο Δρ Στήβεν Κόκροφτ, αναφερόμενος στη στιγμή που η Γιούλια ανέκτησε τις αισθήσεις της τέσσερις ημέρες μετά την κατάρρευσή της, είπε δεν πίστευε πως θα την έβλεπε ξανά να κινείται και ότι ήταν πεπεισμένος πως είχε υποστεί οριστική εγκεφαλική βλάβη, γι’ αυτό και δεν μπορούσε να πιστέψει ότι μπορούσε να είναι τόσο νευρολογικά ακέραιη όσο αποδείχθηκε.
Ο ίδιος είπε στη δημόσια έρευνα ότι εκείνη τον κοιτούσε, έγνεφε, έκλαιγε, ήταν τρομοκρατημένη.
Αργότερα την ίδια ημέρα, η Γιούλια Σκριπάλ, που ήταν υπερβολικά άρρωστη για να μιλήσει, φέρεται να υποβλήθηκε σε μια διαδικασία «συνέντευξης», κατά την οποία της έγιναν ερωτήσεις από επαγγελματία υγείας· απαντώντας «ναι» ή «όχι» με ανοιγοκλείσιμο των ματιών, ‘είπε’ ότι είχε ψεκαστεί στο εστιατόριο Zizzi’s.
Ωστόσο, όταν μίλησε στα μέσα ενημέρωσης στις 23 Μαΐου 2018, η Γιούλια δεν ανέφερε ότι είχε ξυπνήσει στις 8 Μαρτίου ούτε έκανε οποιαδήποτε μνεία στη «συνέντευξη με τους βλεφαρισμούς». Δήλωσε ότι μετά από 20 ημέρες σε κώμα, ξύπνησε μαθαίνοντας πως ενδέχεται να είχαν δηλητηριαστεί και ότι δυσκολευόταν να αποδεχθεί ότι εκείνη και ο πατέρας της είχαν δεχθεί επίθεση.
Η έκθεση δεν αναφέρθηκε στη συσκευασία που υποτίθεται ότι είχε επανασφραγιστεί, αλλά σημείωσε ότι η μνήμη του Ρόουλυ ήταν «επισφαλής».
Επίσης, ανέφερε ότι υπήρξε μεγάλος όγκος ανενημέρωτων σχολίων και «ενίοτε ευφάνταστων θεωριών» σε διάφορες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παραλληλισμοί με την υπόθεση Λιτβινένκο
Το περιστατικό στο Σόλσμπερι σημειώθηκε 12 χρόνια μετά τον Αλεξάντερ Λιτβινένκο, πρώην πράκτορα της ρωσικής ομοσπονδιακής υπηρεσίας ασφαλείας (FSB), ο οποίος αυτομόλησε στη Βρετανία και στράφηκε κατά του Πούτιν, και ο οποίος σκοτώθηκε στο Λονδίνο.
Ο Λιτβινένκο, 44 ετών, πέθανε στο νοσοκομείο στις 23 Νοεμβρίου 2006.
Δημόσια έρευνα στο Ηνωμένο Βασίλειο κατέληξε το 2016 ότι δύο Ρώσοι άνδρες, ο Αντρέι Λουγκοβόι και ο Ντμίτρι Κόβτουν, δηλητηρίασαν εσκεμμένα τον Λιτβινένκο βάζοντας πολώνιο-210 στο τσάι του, κατά τη διάρκεια συνάντησης σε ξενοδοχείο του Λονδίνου, την 1η Νοεμβρίου 2006.
Τον Σεπτέμβριο του 2021, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έκρινε ότι η Ρωσία έφερε ευθύνη για τον θάνατο του Λιτβινένκο, κάτι που η Ρωσία συνέχιζει να αρνείται.
Ένας Ρώσος δικαστής στο πάνελ του ΕΔΔΑ, ο Ντμίτρι Νέντοφ, διαφώνησε με την απόφαση και δήλωσε ότι εντόπισε πολλές ελλείψεις στην ανάλυση της βρετανικής δημόσιας έρευνας και του δικαστηρίου, οι οποίες, κατά τον ίδιο, εγείρουν εύλογες αμφιβολίες ως προς την εμπλοκή των υπόπτων στη δηλητηρίαση και ως προς το εάν ενεργούσαν ως πράκτορες του κράτους.
Σε ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2021, μετά την ανακοίνωση της δημόσιας έρευνας, η ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο ανέφερε ότι αυτό επιβεβαιώνει την προηγούμενη εκτίμησή της πως η κατάσταση γύρω από τις «δηλητηριάσεις» στο Σόλσμπερι και το Έιμσμπερυ, καθώς και ο τραγικός θάνατος της Ντον Στέρτζες, θα εξελίσσονταν σύμφωνα με το «οικείο μοτίβο» της υπόθεσης Λιτβινένκο.
Η έκθεση της Δημόσιας Έρευνας για τη Ντον Στέρτζες αναφέρει ότι τόσο ο Λιτβινένκο όσο και ο Σκριπάλ θεωρήθηκαν προδότες από το ρωσικό κράτος, ωστόσο επισημαίνει ότι οι υποθέσεις τους δεν είναι πλήρως ανάλογες, καθώς ο Λιτβινένκο ήταν ένας αποστάτης που είχε αναπτύξει έντονη δημόσια δράση εναντίον του ρωσικού κράτους γενικά, αλλά και συγκεκριμένα εναντίον του Πούτιν.
Οι επιστολές άνθρακα στις ΗΠΑ
Οι δηλητηριάσεις στο Σόλσμπερι έχουν ορισμένες ομοιότητες με το διαβόητο περιστατικό των επιστολών με άνθρακα το 2001, που συχνά αποκαλείται Amerithrax.
Το φθινόπωρο του 2001, πέντε άνθρωποι – δύο δημοσιογράφοι, δύο ταχυδρομικοί υπάλληλοι και μια 94χρονη γυναίκα – έχασαν τη ζωή τους και 17 αρρώστησαν, όταν επιστολές που περιείχαν δείγματα άνθρακα, μιας θανατηφόρας τοξίνης, εστάλησαν σε μέσα ενημέρωσης στη Φλόριντα, τη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϋ.
Οι επιστολές, οι οποίες περιείχαν φράσεις όπως «θάνατος στην Αμερική, θάνατος στο Ισραήλ», εστάλησαν λίγες εβδομάδες μετά την 11η Σεπτεμβρίου και προκάλεσαν εκτεταμένο συναγερμό, καθώς εκλήφθηκαν ευρέως ως τρομοκρατική επίθεση.
Το FBI ταυτοποίησε ως βασικό ύποπτο τον Μπρους Άιβινς, μικροβιολόγο που εργαζόταν για την κυβέρνηση, ο οποίος αυτοκτόνησε τον Αύγουστο του 2008 λαμβάνοντας υπερβολική δόση φαρμάκων, σύμφωνα με τις αναφορές.
Όταν, τον Φεβρουάριο του 2010, το FBI και το υπουργείο Δικαιοσύνης έκλεισαν επίσημα την υπόθεση, εξέδωσαν ανακοίνωση στην οποία ανέφεραν ότι, όπως είχε ήδη αποκαλυφθεί, η έρευνα Amerithrax κατέληξε ότι ο εκλιπών Δρ Μπρους Άιβινς έδρασε μόνος στον σχεδιασμό και την εκτέλεση των επιθέσεων.
Οι Γιατροί Κατά των Εξαναγκαστικών Αφαιρέσεων Οργάνων (Doctors Against Forced Organ Harvesting – DAFOH), ένας ιατρικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός που εδώ και είκοσι χρόνια φέρνει στο φως τις καταχρηστικές πρακτικές που εφαρμόζει το κινεζικό κράτος στον ιατρικό τομέα, θα πραγματοποιήσουν ένα σημαντικό διεθνές διαδικτυακό φόρουμ στις 9 και 10 Δεκεμβρίου 2025. Η διάσκεψη συμπίπτει με την επέτειο της Σύμβασης για τη Γενοκτονία και την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, δύο ορόσημα που υπενθυμίζουν τη συνεχή ανάγκη για προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών, υπογραμμίζοντας τον κατεπείγοντα χαρακτήρα της προάσπισης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δίωξη των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ και οι εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων που πραγματοποιούνται συστηματικά στην Κίνα — ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που ειδικοί περιγράφουν ως «ψυχρή γενοκτονία», δηλαδή μια σταδιακή, δομική και μεθοδική εξόντωση του πληθυσμού, που υποκαθιστά τις άμεσες μαζικές δολοφονίες.
Στόχοι του φόρουμ
Το φόρουμ, το οποίο συγκεντρώνει διεθνείς ειδικούς, πολιτικούς, ερευνητές και ακτιβιστές που έχουν αφιερώσει τη δράση τους στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στοχεύει να:
Ενημερώσει το παγκόσμιο κοινό για τις σύγχρονες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα
Αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο το ιατρικό σύστημα έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής καταστολής
Εξετάσει ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας, ελευθερίας έκφρασης, κράτους δικαίου και δημοκρατίας
Προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις για την αποτροπή περαιτέρω καταχρήσεων
18:30-19:30 ώρα Ελλάδας (11:30 π.μ.-12:30 μ.μ. EST)
Θέμα: Παγκόσμιες εκδηλώσεις της δίωξης του Φάλουν Γκονγκ — Μη εντοπισμένη γενοκτονία και εργαλειοποίηση της Ιατρικής
Θα παρουσιαστούν:
Ανάλυση της δίωξης του Φάλουν Γκoνγκ
Μαρτυρίες και έρευνες για την κρατική αφαίρεση οργάνων
Η έννοια της ψυχρής γενοκτονίας
Οι διεθνείς πολιτικές και ηθικές συνέπειες αυτών των εγκλημάτων
Δεύτερη συνεδρία
20:30-22:00 ώρα Ελλάδας (13:30-15:00 EST)
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης: Μη εντοπισμένη γενοκτονία και εργαλειοποίηση της Ιατρικής
Συντονιστής: Δρ Joseph Gigliotti, DC, μέλος των DAFOH
Μέλη του πάνελ
Σαμ Μπράουνμπακ, πρόεδρος του International Religious Freedom Summit
Χάρι βαν Μπόμελ, Ολλανδός πολιτικός και ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Χάρολντ Κινγκ, αναπληρωτής διευθυντής των DAFOH και επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος
Ρέτζι Λίτλτζον, ιδρύτρια του Women’s Rights Without Frontiers
Pour Nima Gholam Ali, Σουηδός βουλευτής
Ντέιβιντ Μάτας, δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Νικόλ Χοχστ, Γερμανίδα βουλευτής
Οι ομιλητές θα αναλύσουν πολιτικές, νομικές και ηθικές διαστάσεις της δίωξης, προτείνοντας διεθνείς ενέρεγειες και θεσμικές παρεμβάσεις για τον τερματισμό των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων.
Η πρωτοβουλία των DAFOH αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές διεθνείς προσπάθειες ενημέρωσης και αφύπνισης σχετικά με τα εγκλήματα που λαμβάνουν χώρα στην Κίνα σήμερα. Σε μια εποχή όπου οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων συχνά αποσιωπούνται, τέτοιες εκδηλώσεις υπενθυμίζουν τη δύναμη της αλήθειας και της συλλογικής συνείδησης.
Η κυβέρνηση της Νιγηρίας εξασφάλισε την απελευθέρωση 100 μαθητών που είχαν απαχθεί τον περασμένο μήνα στην Πολιτεία του Νίγηρα, σε μία από τις χειρότερες μαζικές απαγωγές στη χώρα μέχρι σήμερα, μετέδωσε την Κυριακή το τοπικό τηλεοπτικό δίκτυο Channels TV.
Η Χριστιανική Ένωση της Νιγηρίας (Christian Association of Nigeria – CAN) έχει αναφέρει ότι 303 παιδιά και 12 μέλη του προσωπικού του σχολείου απήχθησαν στις 21 Νοεμβρίου από ενόπλους στο καθολικό οικοτροφείο St. Mary’s στο Παπίρι, έναν μικρό οικισμό στην Πολιτεία του Νίγηρα.
Πενήντα μαθητές κατάφεραν να διαφύγουν τις επόμενες ώρες, όμως από τότε δεν υπήρξε καμία ενημέρωση για το πού βρίσκονται ή σε τι κατάσταση είναι τα υπόλοιπα παιδιά, ορισμένα μόλις έξι ετών, καθώς και τα αγνοούμενα μέλη του προσωπικού του σχολείου.
Το Channels TV δεν έδωσε αμέσως λεπτομέρειες για την απελευθέρωση.
Η CAN και οι αρχές της πολιτείας Νίγηρα ανέφεραν ότι δεν είχαν ενημερωθεί επισήμως για την απελευθέρωση των παιδιών. Η κυβέρνηση της Νιγηρίας δεν σχολίασε άμεσα.
Ο εκπρόσωπος της CAN στην πολιτεία Νίγηρα, Ντάνιελ Ατόρι, δήλωσε ότι δεν υπάρχει η δέουσα ενημέρωση από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, προσθέτοντας ότι ελπίζουν και προσεύχονται να είναι αλήθεια και ότι αναμένουν να απελευθερωθούν και οι υπόλοιποι.
Η επίθεση στο σχολείο έφερε στο προσκήνιο την ανασφάλεια που επικρατεί στη Νιγηρία, περισσότερα από δέκα χρόνια μετά τις μαζικές απαγωγές στο Τσιμπόκ, ενώ καταγγελίες για κακομεταχείριση Χριστιανών έχουν προσελκύσει την προσοχή των ΗΠΑ.
Την Κυριακή, αντιπροσωπεία του Κογκρέσου των ΗΠΑ συναντήθηκε στην Αμπούτζα με τον σύμβουλο εθνικής ασφαλείας της Νιγηρίας, Νούχου Ριμπάντου· όπως είπε ο Ριμπάντου, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη συνεργασία για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, στην περιφερειακή σταθερότητα και στην ενίσχυση της εταιρικής σχέσης ασφάλειας Νιγηρίας-ΗΠΑ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε στις 7 Δεκεμβρίου ότι η κατάπαυση πυρός στην οποία συμφώνησαν Ισραήλ και Χαμάς, πριν από σχεδόν δύο μήνες, θα περάσει σύντομα στην επόμενη προγραμματισμένη φάση της, η οποία περιλαμβάνει τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας της Γάζας. Αυτή η διαδικασία ενδέχεται να αρχίσει στο τέλος Δεκεμβρίου, διευκρίνησε.
Σε συνέντευξη Τύπου στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ, μαζί με τον καγκελάριο της Γερμανίας Φρήντριχ Μερτς, που επισκέφθηκε το Ισραήλ, ο Νετανιάχου ανέφερε ότι «είμαστε έτοιμοι να ολοκληρώσουμε την πρώτη φάση», προσθέτοντας όμως ότι πρέπει να διασφαλιστεί πως θα επιτευχθούν τα ίδια αποτελέσματα και στη δεύτερη φάση, κάτι που προσβλέπει να συζητήσει με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σε συνάντηση που έχει προγραμματιστεί για τον επόμενο μήνα, σύμφωνα με τον Νετανιάχου.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός υπογράμμισε ακόμα τη σημασία του αφοπλισμού της τρομοκρατικής οργάνωσης, η οποία δύο χρόνια πριν οργάνωσε και εκτέλεσε μαζική αιφνιδιαστική επίθεση στο κράτος του Ισραήλ, σκοτώνοντας περισσότερους από 1.200 Ισραηλινούς πολίτες και παίρνοντας ~250 ομήρους, μεταξύ των οποίων και πολίτες των ΗΠΑ.
Στη συνέντευξη, ο Νετανιάχου παρατήρησε ότι λίγοι πίστευαν πως θα μπορούσε να επιτευχθεί η πρώτη φάση της κατάπαυσης του πυρός και σημείωσε ότι η δεύτερη φάση θα είναι εξίσου απαιτητική, ενώ ανέφερε στον καγκελάριο, και την τρίτη φάση, την «αποριζοσπαστικοποίηση» της Γάζας — κάτι που πολλοί πιστεύουν ότι είναι αδύνατο να επιτευχθεί. Ωστόσο, ο Νετανιάχου επεσήμανε ότι «έγινε στη Γερμανία, έγινε στην Ιαπωνία, έγινε στα κράτη του Κόλπου» και ότι μπορεί να γίνει και στη Γάζα, με την προϋπόθεση βέβαια ότι η Χαμάς θα διαλυθεί.
Από την πλευρά του, ο Μερτς περιέγραψε τη Γερμανία ως έναν από τους στενότερους συμμάχους του Ισραήλ και είπε ότι η χώρα του συνδράμει στην εφαρμογή της δεύτερης φάσης στέλνοντας αξιωματικούς και διπλωμάτες σε ένα κέντρο πολιτικού και στρατιωτικού συντονισμού που λειτουργεί υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο νότιο Ισραήλ, καθώς και ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας.
Ο Νετανιάχου αναφέρθηκε στο ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε πέρυσι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (International Criminal Court – ICC) εις βάρος του και εις βάρος του πρώην υπουργού Άμυνας του Ισραήλ Γιοάβ Γκάλαντ, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που απορρέουν από τη σύγκρουση στη Γάζα, παρατηρώντας ότι αυτός ήταν ένας λόγος για τον οποίο δεν θα επισκεπτόταν τη Γερμανία στο εγγύς μέλλον. Επανέλαβε ότι τα εντάλματα είναι κατασκευασμένα και σχολίασε ότι ο κορυφαίος εισαγγελέας του Διεθνούς Δικαστηρίου, Καρίμ Χαν, «καταστρέφει τη φήμη του ICC» με «κατασκευασμένες κατηγορίες περί λιμοκτονίας και γενοκτονίας».
Εκτός από τις κατηγορίες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει κατηγορίες για απάτη, δωροδοκία και παραβίαση εμπιστοσύνης στο εσωτερικό της χώρας, τις οποίες επίσης αρνείται. Τον Νοέμβριο, ο Τραμπ προέτρεψε τον πρόεδρο του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτσογκ να δώσει χάρη στον πρωθυπουργό, καθώς «[έχει ενεργήσει] ως ισχυρός και αποφασιστικός πρωθυπουργός εν καιρό πολέμου [και] τώρα οδηγεί το Ισραήλ σε μια περίοδο ειρήνης». Αυτοί οι λόγοι, σημείωσε, αρκούν για να του δοθεί χάρη.
«Για τον πρόεδρο Τραμπ, το να είναι η Ελλάδα ένας ενεργειακός κόμβος στην περιοχή είναι πολύ σημαντικό», τόνισε η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλυ Γκιλφόιλ, σε συνέντευξή της στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, με αφορμή την επίσκεψή της στη Θεσσαλονίκη — την πρώτη από την ανάληψη των καθηκόντων της — όπου είχε σειρά επαφών και μίλησε στο επετειακό δείπνο «ΣΕΒΕ: 50 Χρόνια Εξωστρέφειας».
Η νέα πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα έδωσε σαφές στίγμα της αμερικανικής πολιτικής για τον ρόλο της χώρας στην ενέργεια, τη σταθερότητα και τη διασυνδεσιμότητα στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ξεκινώντας από όσα, σύμφωνα με την ίδια, αποτελούν κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ. Παράλληλα, έκανε λόγο για «ισχυρή διάθεση επενδύσεων» από αμερικανικές εταιρείες, ανέδειξε τη Βόρεια Ελλάδα ως ανερχόμενο τεχνολογικό κόμβο, σε μια εποχή κατά την οποία «όποιος ελέγχει την ενέργεια, θα ελέγχει και την τεχνητή νοημοσύνη», και επιβεβαίωσε τον σταθερό, αξιόπιστο χαρακτήρα της ελληνοαμερικανικής συμμαχίας.
Μίλησε, επίσης, για την ανάγκη να σταματήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, τη Γάζα και αλλού, εξαίροντας τους χειρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ προς αυτή την κατεύθυνση. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να είναι κάτι φυσιολογικό [ο πόλεμος]. Πρέπει να σταματήσει. Πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτό. Και γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτό που κάνει ο πρόεδρος Τραμπ είναι τόσο σημαντικό», υπογράμμισε.
«Η ενεργειακή ανεξαρτησία ισοδυναμεί με εθνική ασφάλεια»
«Νομίζω ότι το να έχει η Ελλάδα αυτή την ενεργειακή ανεξαρτησία και να είναι ο κόμβος εδώ, παρέχει περιφερειακή σταθερότητα, η οποία επηρεάζει τον κόσμο και τους γείτονες», σημείωσε.
«Η ενεργειακή ανεξαρτησία ισοδυναμεί με εθνική ασφάλεια — και το βλέπουμε ξεκάθαρα αυτό στην περίπτωση της Ουκρανίας και της Ρωσίας», είπε, επισημαίνοντας πως η ενεργειακή εξάρτηση υπήρξε κρίσιμος παράγοντας στην αποσταθεροποίηση της περιοχής. Αναφέρθηκε και στη δική της συμμετοχή στις πρόσφατες συνομιλίες ανάμεσα στον πρόεδρο Ζελένσκι και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συμφωνία παροχής αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία, ώστε να μπορέσει η χώρα να αντέξει τον χειμώνα και να καθίσει με ισχύ στο τραπέζι των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Υπογράμμισε, παράλληλα, το αυξανόμενο αμερικανικό ενδιαφέρον για τα ενεργειακά, τεχνολογικά και γεωστρατηγικά έργα στην περιοχή και ανέφερε ότι εντός του πρώτου τριμήνου του 2026 θα πραγματοποιηθεί στην Ουάσιγκτον νέα συνάντηση «3+1» (Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, ΗΠΑ), αφιερωμένη αποκλειστικά στην ενέργεια.
Ισχυρή διάθεση για επενδύσεις — Τεράστιες οι ευκαιρίες στην Ελλάδα
Από τις πρώτες κιόλας ώρες της επίσκεψής της στη Θεσσαλονίκη, η κα Γκιλφόιλ είχε σειρά συναντήσεων με φορείς και επιχειρηματικούς εκπροσώπους, όπως το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, εταιρείες της φαρμακοβιομηχανίας, της τεχνολογίας, αλλά και παραγωγικούς κλάδους της Βόρειας Ελλάδας. «Υπάρχει ισχυρή διάθεση για επενδύσεις στην Ελλάδα», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι οι αμερικανικές εταιρείες αναζητούν προβλεψιμότητα και σταθερότητα και ότι η ίδια εργάζεται ήδη προς αυτήν την κατεύθυνση. «Θέλουν να ξέρουν πού πηγαίνει η χώρα και πόσο φιλική είναι προς τις νέες επενδύσεις», σημείωσε, υπογραμμίζοντας πως «αυτήν την περίοδο υπάρχουν στην Ελλάδα τεράστιες ευκαιρίες».
Προς επίρρωσιν αυτού, αναφέρθηκε στην ισχυρή παρουσία Αμερικανών αξιωματούχων στην πρόσφατη σύνοδο για την ενέργεια P-TEC (Partneship for Transatlantic Enegry Cooperation), στην Αθήνα, όπου υπεγράφησαν σημαντικές συμφωνίες για την εδραίωση της Ελλάδας ως στρατηγικού ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. «Βλέποντας αυτές τις ευκαιρίες εδώ — επειδή πολλά από αυτά αφορούσαν τον Κάθετο Διάδρομο, τα διάφορα λιμάνια, προφανώς τη σημασία της Αλεξανδρούπολης με τον FSRU, την επαναεριοποίηση και τις στρατιωτικές δυνατότητες, και στη συνέχεια τη Θεσσαλονίκη — υπάρχει μια πραγματική επιθυμία για επενδύσεις στην Ελλάδα από αμερικανικές επιχειρήσεις — και σε αυτή την περιοχή που είναι τόσο στρατηγική».
«Όποιος ελέγχει την ενέργεια, θα ελέγχει και την τεχνητή νοημοσύνη» — Σε θέση ισχύος η Βόρεια Ελλάδα
Η κα Γκιλφόιλ αναφέρθηκε, επίσης, στη δυναμική που παρουσιάζει η Βόρεια Ελλάδα ως τεχνολογικός κόμβος, αλλά και στην πρόσφατη υπογραφή της κοινής διακήρυξης μεταξύ της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών για την ενδυνάμωση της οικονομικής συνεργασίας των δύο χωρών, εστιάζοντας σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της καινοτομίας καθώς, όπως είπε, «όποιος ελέγχει την ενέργεια, θα ελέγχει την τεχνητή νοημοσύνη. Και η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να γίνει πρωταγωνίστρια. […] Δείχνει τη σημασία, επίσης, ως τεχνολογικού κόμβου, του βόρειου τμήματος της Ελλάδας και της Θεσσαλονίκης, και του μέλλοντος».
«Σταθερός και αξιόπιστος σύμμαχος η Ελλάδα»
Η κα Γκιλφόιλ στάθηκε ιδιαίτερα στη σχέση ΗΠΑ-Ελλάδας, την οποία χαρακτήρισε «ιστορικά σταθερή και αξιόπιστη». Για την ίδια, άλλωστε, η ενίσχυση αυτής της συμμαχίας αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της παρουσίας της στη χώρα.
«Η Ελλάδα υπήρξε επανειλημμένα σταθερός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών, ένας έμπιστος σύμμαχος, ένας σύμμαχος στον οποίο μπορούμε να βασιζόμαστε. Και η Ελλάδα μπορεί να μην είναι μια μεγάλη χώρα κατά κεφαλήν, αλλά είναι μια ισχυρή και υπερήφανη χώρα, ένας καλός γείτονας και ένας καλός σύμμαχος», σημείωσε και πρόσθεσε:
«Είναι υπέροχο να βλέπουμε αυτή τη σχέση να αναπτύσσεται. Και ειλικρινά, βλέπω πού πηγαίνει η σχέση και το ενδιαφέρον που έχουμε ως Αμερικανοί για την Ελλάδα και αυτήν την περιοχή, είτε έχουμε να κάνουμε με την Ανατολική Μεσόγειο είτε με τη Νότια ή την Κεντρική Ευρώπη».
Η συνάντηση με τον μητροπολίτη Φιλόθεο και η επίσκεψη στον Άγιο Δημήτριο
Πέρα από τα ενεργειακά και οικονομικά ζητήματα, η κα Γκιλφόιλ έκανε εκτενή αναφορά και στη συνάντηση που είχε με τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεο, εξαίροντας το έργο της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης στα θέματα ενδοοικογενειακής βίας και υπενθυμίζοντας τη δική της εμπειρία ως εισαγγελέα σε υποθέσεις κακοποίησης. «Μιλήσαμε για αυτά τα προγράμματα, για το πώς να βοηθήσουμε τις γυναίκες να ξεφύγουν από έναν κύκλο κακοποίησης, που είναι τόσο σωματικός όσο και ψυχολογικός, και πώς αυτό επηρεάζει τα παιδιά, για τις υπηρεσίες συμβουλευτικής. Του είπα, λοιπόν, για μερικά από τα πράγματα στα οποία συμμετείχα, όπως το Dress for Success, το Bottomless Closet, το οποίο βοηθά μια γυναίκα να επιστρέψει στην αγορά εργασίας για να φροντίσει τον εαυτό της και την οικογένειά της, ώστε να μην αισθάνεται εξαρτημένη από έναν κακοποιητικό σύντροφο», ανέφερε.
Με αφορμή τη συνάντηση με τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, υπογράμμισε τη σημασία της θρησκευτικής ελευθερίας και ανεξαρτησίας, η οποία, όπως είπε, αποτελεί μέρος της πλατφόρμας και της ιδεολογίας του προέδρου Τραμπ. «Συμμερίζομαι αυτές τις αξίες, και ήταν ένας από τους πολλούς λόγους για τους οποίους ήθελα και επέλεξα να έρθω στην Ελλάδα».
Ιδιαίτερα εντυπωσιασμένη δήλωσε η κα Γκιλφόιλ από την επίσκεψή της στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, όπου ενημερώθηκε από την ξεναγό Ιωάννα Τρικούκη για την ιστορία του Ιερού Ναού και τα ιερά σεβάσματα που φυλάσσονται εντός του, ενώ κατέβηκε και στην κρύπτη του ναού. «Ήταν πραγματικά μια πολύ ξεχωριστή εμπειρία», σημείωσε.
«Παρακολουθούμε στενά το έργο του Μουσείου Ολοκαυτώματος και της Πλατείας Ελευθερίας»
Η πρέσβης των ΗΠΑ συναντήθηκε, κατά την επίσκεψή της στη Θεσσαλονίκη, και με τον πρόεδρο του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου και πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ, από τον οποίο ενημερώθηκε για την πορεία των έργων της κατασκευής του Μουσείου Ολοκαυτώματος Ελλάδας και της μετατροπής της Πλατείας Ελευθερίας σε πάρκο μνήμης.
Όπως είπε, είχε συζητήσεις για το θέμα με τους αρμόδιους φορείς και έχει λάβει διαβεβαιώσεις ότι τα δύο έργα θα προχωρήσουν, ενώ δήλωσε αποφασισμένη να στηρίξει την υλοποίηση του Μουσείου Ολοκαυτώματος, ακόμη και συμβάλλοντας σε δράσεις συγκέντρωσης πόρων. «Το παρακολουθούμε στενά. Θα κάνω οτιδήποτε μπορώ για να βοηθήσω, και επίσης είπα πως αν χρειαστούν βοήθεια για τη συγκέντρωση πόρων για το Μουσείο Ολοκαυτώματος, θα το κάνω».
Για την πλατεία Ελευθερίας δήλωσε: «Ελπίζω και είμαι αισιόδοξη ότι θα προχωρήσει εντός χρονικού πλαισίου».
«Η Θεσσαλονίκη κέρδισε μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου»
«Είναι απολύτως όμορφη!»
Με αυτήν τη φράση η κα Γκιλφόιλ φανέρωσε πόσο γοητεύτηκε από τη Θεσσαλονίκη σε αυτή την πρώτη επίσκεψή της στην πόλη. Όπως είπε, η Θεσσαλονίκη την κέρδισε με την αυθεντικότητα, τη θερμή φιλοξενία και την ιστορική της βαρύτητα. «Ανυπομονούσα να έρθω. Έχω ακούσει τόσα για τον πολιτισμό, την ιστορία, τους ανθρώπους — και η Θεσσαλονίκη δεν με απογοήτευσε καθόλου».
«Ακόμη και μόνο οδηγώντας στην πόλη, βλέπεις τις γειτονιές, τον παλμό. Μερικοί από τους καλύτερους φίλους μου μού έλεγαν πάντα ότι η αγαπημένη τους πόλη στην Ελλάδα είναι η Θεσσαλονίκη», ανέφερε για την εμπειρία της σύντομης παραμονής της στην πόλη, την οποία σκοπεύει να επισκέπτεται συχνά.
Η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών μίλησε, επίσης, για τη σχέση της με τον πρόεδρο Τραμπ — «καλό φίλο μου εδώ και πάνω από 20 χρόνια», όπως είπε — αλλά και όλα όσα διαμόρφωσαν την ίδια ως προσωπικότητα, πολλά από τα οποία έχει περιλάβει στο βιβλίο της «Κέρδισε κάθε μάχη», αλλά και για το νέο κεφάλαιο στη ζωή της στην Ελλάδα. «Διανύω μια νέα περίοδο τώρα, η οποία είναι συναρπαστική», σημείωσε, τονίζοντας ότι, χάρη στην αυτοπεποίθηση, τις αρχές που πήρε από τους γονείς της αλλά και τη στήριξη του γιου της, κατάφερε να ζήσει το «αμερικανικό όνειρο» και να γίνει η πρώτη γυναίκα πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα. Με πίστη, προσπάθεια και αφοσίωση, μπορούν όλοι να πετύχουν όσα οραματίζονται, κατέληξε.
Επί δύο δεκαετίες σχεδόν, ο Καναδός δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ντέιβιντ Μάτας επιχειρεί να κινητοποιήσει τις δημοκρατικές κυβερνήσεις του κόσμου ώστε να αντιμετωπίσουν ένα από τα πιο σκοτεινά ζητήματα της σύγχρονης εποχής: τους ισχυρισμούς περί συστηματικής, κρατικά οργανωμένης αφαίρεσης οργάνων από ζωντανούς κρατούμενους συνείδησης στην Κίνα.
Σήμερα, στα 82 του χρόνια, ο Μάτας εξακολουθεί να εκπέμπει το ίδιο επείγον μήνυμα που διατύπωσε για πρώτη φορά το 2006, όταν μαζί με τον αείμνηστο Καναδό βουλευτή Ντέιβιντ Κίλγκουρ δημοσίευσαν την ιστορική τους έκθεση για τις εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων στην Κίνα. Μιλώντας στο πρόσφατο επεισόδιο του podcast «The Issue» του 7NEWS, ο Μάτας δεν έκρυψε την απογοήτευσή του για τη στάση της Αυστραλίας τα τελευταία είκοσι χρόνια.
Μια έκθεση που συγκλόνισε τον κόσμο
Η έκθεση Μάτας-Κίλγκουρ του 2006 αποτέλεσε μια από τις πρώτες ολοκληρωμένες διεθνείς έρευνες για τους ισχυρισμούς ότι κρατούμενοι συνείδησης, κυρίως ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ, θανατώνονται για τα ζωτικά τους όργανα, τα οποία διοχετεύονται στο ταχέως αναπτυσσόμενο κινεζικό σύστημα μεταμοσχεύσεων.
Ασκούμενοι του Φάλουν Ντάφα από όλη την Αυστραλία συμμετέχουν σε παρέλαση στο Σύδνεϋ. Αυστραλία, 10 Οκτωβρίου 2025. (Wang Nan/NTD TV)
Τα συμπεράσματα ήταν δραματικά: δεκάδες χιλιάδες μεταμοσχεύσεις δεν μπορούν να εξηγηθούν από επίσημες πηγές οργάνων. Κατά τον Μάτας, τα κενά στα δεδομένα αποτελούν ισχυρή ένδειξη ότι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ στοχοποιήθηκαν και θανατώθηκαν για εμπορική εκμετάλλευση. Η Κίνα απέρριψε την έρευνα ως «φήμες και ψευδείς ισχυρισμούς», χωρίς ωστόσο να προσφέρει διαφανή στοιχεία που να αντικρούουν τις καταγγελίες.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Μάτας, έχει πλέον διογκωθεί. Στη νέα του συνέντευξη, επιμένει πως όχι μόνο δεν έχουν μειωθεί τα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. «Οι αποδείξεις είναι συντριπτικές… αυτό που έχετε μπροστά σας είναι εκατομμύρια θάνατοι», τονίζει.
Σύμφωνα με την Αυστραλή πρόεδρο του Φάλουν Γκονγκ, Λούσι Ζάο, εκτιμάται πως 60.000-100.000 μεταμοσχεύσεις πραγματοποιούνται κάθε χρόνο στην Κίνα χωρίς επαρκή εξήγηση για την προέλευση των οργάνων, αριθμοί που ενισχύουν τις ανησυχίες ότι η πρακτική συνεχίζεται σε μεγάλη κλίμακα.
Ενώ πολλές χώρες έχουν υιοθετήσει πιο αυστηρή στάση απέναντι στη μεταμόσχευση οργάνων και τις πρακτικές της Κίνας, ο Μάτας θεωρεί ότι η Αυστραλία δεν βρίσκεται ανάμεσά τους. «Έχουν περάσει σχεδόν 20 χρόνια και η Αυστραλία δεν έχει κάνει σχεδόν τίποτα», λέει. «Πραγματικά, θα έπρεπε να κάνουν κάτι». Η κριτική του συμπίπτει χρονικά με την ολοκλήρωση της τελευταίας συνεδρίασης του αυστραλιανού Κοινοβουλίου για το 2025, καθώς και με την επίσκεψη στην Καμπέρα ενός από τους υψηλότερους αξιωματούχους του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας, του Ζάο Λετζί, τον οποίο το Φάλουν Γκονγκ περιλαμβάνει στη λίστα με τα ονόματα όσων καταγγέλλει για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Διεθνές Φόρουμ για την Καταπολέμηση των Εξαναγκαστικών Αφαιρέσεων Οργάνων στο Κολλέγιο Ιατρικής. Anam Campus, Πανεπιστήμιο Koryo, Σεούλ. Νότια Κορέα, 15 Δεκεμβρίου 2024. (Byeongwon Park/The Epoch Times)
Παρά το ευαίσθητο πλαίσιο, η Αυστραλία διατηρεί διαύλους με την Κίνα. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών και Εμπορίου, η κυβέρνηση έχει ήδη εκφράσει επίσημα τις ανησυχίες της προς το Πεκίνο για τον τρόπο αντιμετώπισης των θρησκευτικών και πνευματικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένου του Φάλουν Γκονγκ. Ωστόσο για τον Μάτας αυτό δεν αρκεί. ‘Οπως υποστηρίζει, όσοι εξετάζουν τα διαθέσιμα δεδομένα καταλήγουν αναπόφευκτα στο ίδιο συμπέρασμα: ότι ένα κρατικό σύστημα συλλογής οργάνων υπάρχει και λειτουργεί.
Το πραγματικό εμπόδιο, λέει, δεν είναι η έλλειψη αποδείξεων, αλλά η έλλειψη βούλησης. «Το πρόβλημα δεν είναι η συνειδητοποίηση των γεγονότων. Το πρόβλημα είναι ότι μερικοί άνθρωποι δεν μπαίνουν καν στον κόπο να εξετάσουν τα γεγονότα».
Η υπόθεση της αφαίρεσης οργάνων στην Κίνα δεν είναι απλώς ένα ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αφορά τη διαφάνεια, τη διεθνή λογοδοσία και και τον ρόλο που οφείλουν να παίζουν οι δημοκρατίες στην υπεράσπισή τους. Ο Ντέιβιντ Μάτας, μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια αγώνων, εξακολουθεί να ζητά το αυτονόητο: μια ξεκάθαρη, ηθική και αποφασιστική απάντηση.
Φάλουν Γκονγκ: Η στοχοποίηση ενός ειρηνικού πνευματικού κινήματος
Το Φάλουν Γκονγκ (ή αλλιώς Φάλουν Ντάφα) ιδρύθηκε στην Κίνα το 1992 από τον Λι Χονγκτζί και βασίζεται σε διαλογισμό, αργές κινήσεις και τις ηθικές αρχές Αλήθεια, Καλοσύνη, Ανεκτικότητα. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η πρακτική γνώρισε τεράστια απήχηση, με εκτιμήσεις που αναφέρουν 70-100 εκατομμύρια ασκούμενους σε ολόκληρη τη χώρα.
Η ραγδαία εξάπλωση της πρακτικής και η ανεξάρτητη από το κράτος κοινωνική οργάνωση των ασκουμένων της, προκάλεσαν ανησυχία στην κινεζική ηγεσία. Το 1999, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας κήρυξε το Φάλουν Γκονγκ «εχθρική οργάνωση» και ξεκίνησε μια εκτεταμένη κατασταλτική εκστρατεία: συλλήψεις, προπαγάνδα, φυλακίσεις, καταναγκαστική εργασία και βασανιστήρια.
Μέσα σε αυτή τη συνθήκη εμφανίστηκαν οι πρώτες καταγγελίες ότι ασκούμενοι εξαφανίζονταν μέσα από τα κινεζικά κέντρα κράτησης, και ότι τα σώματά τους χρησιμοποιούνταν για μεταμοσχεύσεις οργάνων. Αυτοί οι ισχυρισμοί για χρόνια θεωρούνταν «αδιανόητοι», μέχρι που η έκθεση Μάτας-Κίλγκουρ το 2006 έφερε στο φως δεκάδες ανεξήγητα δεδομένα.
Ο δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ντέιβιντ Μάτας, μπροστά από το Κοινοβούλιο. Καμπέρα, Αυστραλία, 28 Οκτωβρίου 2025. (Wang Nan/NTD)
Ο Ντέιβιντ Μάτας και ο Ντέιβιντ Κίλγκουρ — δύο Καναδοί με μακρά ιστορία σε υποθέσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων — ξεκίνησαν την έρευνα το 2006, χωρίς να έχουν προαποφασίσει το αποτέλεσμα. Όπως δήλωναν τότε, «αν οι καταγγελίες ήταν ψευδείς, θέλαμε να το αποδείξουμε γρήγορα». Αντίθετα βρέθηκαν μπροστά σε ένα σύνολο στοιχείων που δύσκολα μπορούσαν να αγνοηθούν.
Η τεράστια αύξηση στις μεταμοσχεύσεις οργάνων στην Κίνα μετά το 1999, δεν αντιστοιχεί στα επίσημα αρχεία δεδηλωμένων δωρητών· δηλαδή, χιλιάδες όργανα εμφανίζονται χωρίς γνωστή, νόμιμη προέλευση.
Μαρτυρίες πρώην κρατουμένων που είχαν υποβληθεί σε ιατρικές εξετάσεις που εστίαζαν στα ζωτικά τους όργανα.
Ερευνητές που τηλεφωνούσαν σε κινεζικά νοσοκομεία παριστάνοντας ότι αναζητούν υγιή όργανα για μεταμόσχευση λάμβαναν επιβεβαιώσεις από κινεζικά νοσοκομεία ότι «διαθέτουν φρέσκα όργανα από ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ».
Ανεξήγητα σύντομοι χρόνοι αναμονής για μεταμοσχεύσεις, ημέρες αντί για μήνες ή χρόνια.
Η έρευνα των δύο Καναδών συμπυκνώθηκε στην έκθεση «Αιματηρή Συγκομιδή» (Bloody Harvest), της οποίας η εγκυρότητα αναγνωρίστηκε παγκοσμίως.
Ο Κίλγκουρ αγωνίστηκε ακούραστα για αυτήν την υπόθεση, μέχρι τον θάνατό του το 2022, ταξιδεύοντας σε περισσότερες από πενήντα χώρες για να ενημερώσει κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς. Ο Μάτας συνεχίζει την προσπάθεια μέχρι σήμερα.
Το 2016 οι δύο ερευνητές , μαζί με τον δημοσιογράφο Ήθαν Γκάτμαν, δημοσίευσαν μια νέα, εκτενέστερη μελέτη στην οποία υπολογίζεται ότι η Κίνα πραγματοποιεί 60.000-100.000 μεταμοσχεύσεις ετησίως, πολύ περισσότερες από τους επίσημους ισχυρισμούς της.
Διεθνείς αντιδράσεις: Ένας κόσμος που ξυπνά, αλλά διστάζει
Παρά τις αρχικές αμφιβολίες, τα τελευταία χρόνια αρκετές χώρες και οργανισμοί έχουν λάβει μέτρα ή έχουν αναγνωρίσει τις καταγγελίες ως βάσιμες. Σε πολλές από αυτές τις χώρες, οι νόμοι δεν αναφέρουν ρητά την Κίνα ως στόχο. Αλλά, απαγορεύουν γενικά την εμπορία οργάνων και την αγορά, πώληση ή μεσολάβηση σε μεταμοσχεύσεις, οπότε λειτουργούν ως ευρύτερες διατάξεις κατά του μεταμοσχευτικού τουρισμού. Η εφαρμογή και η αποτελεσματικότητα αυτών των νόμων ποικίλουν. Σε μερικές περιπτώσεις η νομοθεσία είναι σαφής και αυστηρή, ενώ σε άλλες περισσότερο συμβολική ή λιγότερο ενεργή.
Το Κογκρέσο έχει καταδικάσει επανειλημμένα τις εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων. Το 2023, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε ομόφωνα το Stop Forced Organ Harvesting Act (νόμος για τον τερματισμό των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων), που προβλέπει κυρώσεις σε όσους εμπλέκονται στο σύστημα· φέτος, ο νόμος HR1503, για τον τερματισμό των των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων, που ψηφίστηκε από τη βουλή των αντιπροσώπων τον Απρίλιο και έχει υποβληθεί στη Γερουσία για συζήτηση, προβλέπει πρόστιμα έως και ενός εκατομμυρίου δολαρίων και φυλάκιση έως και 20 χρόνια σε άτομα που εμπλέκονται σε εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων.
Οι Πολιτείες των Τέξας, Άινταχο, Γιούτα, Τεννεσσί και Αριζόνα έχουν επίσης ψηφίσει παρόμοιους νόμους.
Ευρώπη
Το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο έχει ψηφίσει δύο ψηφίσματα καταγγελίας (2013, 2022), ενώ αρκετά κράτη-μέλη έχουν θεσπίσει νόμους που απαγορεύουν τον μεταμοσχευτικό τουρισμό σε χώρες με αδιαφανή συστήματα.
Η Ιταλία εμπλούτισε το ποινικό της δίκαιο το 2016 προσθέτοντας την «εμπορία οργάνων από ζωντανούς ανθρώπους» ως έγκλημα, με ποινές φυλάκισης και ανάκληση ιατρικής άδειας. Η Ισπανία εφαρμόζει νομοθεσία που περιλαμβάνει την ποινικοποίηση της προώθησης ή διευκόλυνσης παράνομης μεταμόσχευσης οργάνων, ειδικά όταν πρόκειται για μεταμοσχευτικό τουρισμό. Στο Ηνωμένο Βασίλειο τροποποιήθηκε το νομοθετικό πλαίσιο το 2022, ώστε να απαγορεύεται ο μεταμοσχευτικός τουρισμός στο εξωτερικό σε Βρετανούς υπηκόους και να διευκολύνεται η δίωξη όσων μεσολαβούν ή συμμετέχουν. Στο Βέλγιο, σύμφωνα με αναφορές από οργανώσεις κατά της εμπορίας οργάνων, Βέλγοι νομοθέτες έχουν εισαγάγει πρόταση νομοθεσίας κατά του μεταμοσχευτικού τουρισμού από το 2006.
Άλλες χώρες
Το Ισραήλ έχει ψηφίσει εδώ και χρόνια τον νόμο «Organ Transplant Law, 5768-2008», που απαγορεύει την εμπορία οργάνων και την εισαγωγή και εξαγωγή οργάνων για μεταμόσχευση, καθώς και τις «μεσολαβήσεις» για όργανα. Η Ταϊβάν, με νομοθεσία που ενημερώθηκε το 2015 και σχετικούς κανονισμούς, θέσπισε περιορισμούς ώστε οι ασθενείς που κάνουν μεταμόσχευση στο εξωτερικό να υποβάλουν γραπτή τεκμηρίωση για την προέλευση των οργάνων, ενώ μεσάζοντες και μη νόμιμες μεταμοσχεύσεις τιμωρούνται. Ο Καναδάς, μέσω τροποποιήσεων στον Ποινικό Κώδικα και τον νόμο περί μετανάστευσης/προσφύγων, έχει θεσπίσει απαγόρευση εμπορίας οργάνων και προβλέπει διώξεις για τον μεταμοσχευτικό τουρισμό ακόμη και όταν αφορά μεταμοσχεύσεις στο εξωτερικό.
Τι λέει η νομοθεσία στην Ελλάδα
Η βασική νομοθεσία που ρυθμίζει τη δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων είναι ο Ν.3984/2011. Επιπλέον, πριν από δύο χρόνια ψηφίστηκε ο Ν.5034/2023, ο οποίος, σύμφωνα με δηλώσεις του αρμόδιου φορέα, προβλέπει αυστηρά την απαγόρευση ανταλλαγμάτων για δωρεά οργάνων και παράνομη αφαίρεση ή διακίνηση οργάνων.
Ο φορέας που συντονίζει τη δωρεά και τις μεταμοσχεύσεις είναι ο Ελληνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ). Σύμφωνα με τον ΕΟΜ, οι μεταμοσχεύσεις στη χώρα διεξάγονται μόνο σε δημόσια νοσοκομεία και υπό αυστηρή εποπτεία, με χρήση του Εθνικού Μητρώου υποψηφίων ληπτών, διαδικασίες κατανομής, συμβατότητας, ασφαλούς μεταφοράς κλπ. Ο ΕΟΜ δηλώνει ρητά πως «δεν έχει υπάρξει ποτέ ούτε μπορεί να υπάρξει μεταμόσχευση οργάνου που προέρχεται από εμπόριο οργάνων στην Ελλάδα», θεωρώντας ψευδή τα σενάρια εμπορίας οργάνων, και υποστηρίζει ότι οι ισχύουσες νομικές ρυθμίσεις και οι διαδικασίες που εφαρμόζονται αποτελούν επαρκείς ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να αποτρέπεται οποιαδήποτε παράνομη αφαίρεση ή διακίνηση οργάνων. Επίσης, με την ψήφιση του Ν.5034/2023, οι διατάξεις θεωρούνται ‘ξεκάθαρες και αυστηρές’ σχετικά με την απαγόρευση ανταλλαγμάτων και παράνομων διαδικασιών.
Εν τω μεταξύ, η χώρα εξετάζει περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος δωρεάς, προωθώντας φέτος νέο πλαίσιο για μεταμοσχεύσεις οργάνων που προέχονται από κυκλοφορικό θάνατο (όταν δηλαδή σταματά να λειτουργεί η καρδιά), με στόχο την αύξηση των διαθέσιμων μοσχευμάτων.
Η Ελλάδα διαθέτει νομοθεσία, φορείς και διαδικασίες που εναρμονίζονται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα για τη δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων, ενώ ο αρμόδιος φορέας δηλώνει ρητά ότι δεν υπάρχει χώρος για εμπορία οργάνων και ότι όλες οι μεταμοσχεύσεις γίνονται με νόμιμο, εθελοντικό πλαίσιο και υπό αυστηρό έλεγχο. Ωστόσο, όπως συμβαίνει σε όλες τις χώρες, η εμπιστοσύνη σε αυτά τα συστήματα εξαρτάται από τη διαφάνεια, την αποτελεσματική επιτήρηση και την κοινωνική ευαισθητοποίηση.
Στις 7 Δεκεμβρίου 1941, μια ημερομηνία που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη της ανθρωπότητας, 183 ιαπωνικά αεροσκάφη εμφανίστηκαν στον ουρανό του Περλ Χάρμπορ στις 07:55 π.μ., πιάνοντας εντελώς απροετοίμαστους τους Αμερικανούς. Αυτή η επίθεση δεν ήταν μια απλή στρατιωτική ενέργεια, αλλά το αποκορύφωμα μιας δεκαετίας ιαπωνικών φιλοδοξιών που τελικά οδήγησε στην είσοδο των ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το όνειρο μιας αυτοκρατορίας
Η Ιαπωνία των αρχών του 20ού αιώνα είχε μεγάλες φιλοδοξίες. Όπως η Μεγάλη Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ήθελε να χτίσει τη δική της αυτοκρατορία για να εκμεταλλευτεί φυσικούς πόρους, εργατικό δυναμικό και να δημιουργήσει νέες εμπορικές διαδρομές. Το πρόβλημα ήταν ότι η ιαπωνική χώρα δεν διέθετε τους απαραίτητους φυσικούς πόρους — χρειαζόταν περισσότερο κάρβουνο, περισσότερο σίδηρο και κυρίως περισσότερο πετρέλαιο για να πραγματοποιήσει τις φιλοδοξίες της.
Το 1931 η Ιαπωνία έκανε το πρώτο μεγάλο βήμα, εισβάλλοντας στην κινεζική επαρχία της Μαντζουρίας. Η περιοχή αυτή διέθετε πολλούς από τους πόρους που χρειαζόταν η Ιαπωνία και της έδωσε ισχυρότερη θέση στην ασιατική ήπειρο. Τον Ιούλιο του 1937, ξέσπασε ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ Ιαπωνίας και Κίνας.
Ιαπωνικά άρματα μάχης τύπου 95 και τύπου 97 της Σχολής Αρμάτων Μάχης Τσίμπα, κατά τη διάρκεια ασκήσεων, το 1940. (Public Domain)
Αρχικά, τα πράγματα πήγαιναν εξαιρετικά καλά για τους Ιάπωνες. Κέρδιζαν νίκη μετά τη νίκη, ενώ παράλληλα διέπρατταν μεγάλες θηριωδίες όπως ο βιασμός της Νανκίνγκ και οι τρομοκρατικοί βομβαρδισμοί κατά Κινέζων αμάχων, που προκάλεσαν ευρεία διεθνή καταδίκη. Ωστόσο, μέχρι το 1939, ο πόλεμος είχε οδηγηθεί σε αδιέξοδο, καθώς η Κίνα γινόταν όλο και πιο ισχυρή.
Στην απέναντι πλευρά του Ειρηνικού, οι ΗΠΑ παρακολουθούσαν με αυξανόμενη ανησυχία. Μετά τη συμμετοχή τους στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχαν υιοθετήσει μια ανεπίσημη πολιτική απομονωτισμού και μη παρέμβασης. Ωστόσο, η έκρηξη του πολέμου στην Ευρώπη και οι ιαπωνικές θηριωδίες στην Κίνα άρχισαν σταδιακά να επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Αυτό επέτρεψε στον τότε πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούζβελτ να υπογράψει νέο Νόμο Ουδετερότητας το 1939, ώστε οι ΗΠΑ να μπορούν να προμηθεύουν όπλα σε Βρετανία και Γαλλία, αν τα πλήρωναν και τα παραλάμβαναν με τα δικά τους πλοία.
Η κρίσιμη εξάρτηση από το πετρέλαιο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ιαπωνίας ήταν η εξάρτησή της από το πετρέλαιο. Το 1939, μόλις το 6% της πετρελαϊκής προμήθειας της προερχόταν από εγχώρια παραγωγή, ενώ περίπου το 80% προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η έλλειψη πετρελαίου θα σήμαινε καταστροφή για τη στρατιωτική εκστρατεία στην Κίνα και τις άλλες εδαφικές φιλοδοξίες της.
Οι στρατηγικές επιλογές που είχε ήταν δύο:
• Βόρεια στρατηγική: Υποστηριζόταν από τον Αυτοκρατορικό Στρατό και περιελάμβανε την κατάληψη περιοχών πλούσιων σε πετρέλαιο, κάρβουνο και σίδηρο σε Κίνα, Μογγολία και Σιβηρία
• Νότια στρατηγική: Υποστηριζόταν από το Αυτοκρατορικό Ναυτικό και περιελάμβανε επίθεση προς τα νότια, στη Βρετανική Μαλαισία και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.
Η ήττα στη μάχη του Χαλχίν Γκολ από τις σοβιετικο-μογγολικές δυνάμεις πάγωσε τα σχέδια της προς Βορράν επέκτασης.
Το ιαπωνικό πολεμικό πλοίο «Hashidate», εν πλω στον κόλπο της Οσάκα, το 1940. (Public Domain)
Με τον στρατό κολλημένο στην Κίνα, το Ναυτικό ανέλαβε τη σκυτάλη με τη Νότια Στρατηγική. Το 1940, η Ιαπωνία εισήλθε στα βόρεια τμήματα της Γαλλικής Ινδοκίνας. Οι ΗΠΑ απάντησαν επιβάλλοντας εμπάργκο σε σίδηρο, χάλυβα και χαλκό.
Τον Ιούλιο του 1941, η Ιαπωνία κατέλαβε περισσότερες περιοχές της Γαλλικής Ινδοκίνας. Αυτή τη φορά, η αμερικανική απάντηση ήταν ακόμη πιο σκληρή:
• Πάγωμα όλων των ιαπωνικών περιουσιών στις ΗΠΑ
• Εμπάργκο πετρελαίου από ΗΠΑ, Βρετανία και Ολλανδία
• Η Ιαπωνία έχασε το 94% της πετρελαϊκής προμήθειάς της
Η Ιαπωνία βρέθηκε σε κρίση. Οι ΗΠΑ απαιτούσαν άμεση αποχώρηση από την Κίνα και το Τριμερές Σύμφωνο. Για την Ιαπωνία, η αποδοχή αυτών των απαιτήσεων ισοδυναμούσε με πλήρη ήττα. Μη θέλοντας να εγκαταλείψει τις επεκτατικές φιλοδοξίες της, η Ιαπωνία έκρινε ότι η μόνη επιλογή της ήταν να καταλάβει με τη βία τους φυσικούς πόρους που χρειαζόταν. Αυτό σήμαινε επίθεση στη Βρετανική Μαλαισία και τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.
O Ιάπωνας νάυαρχος Ισορόκου Γιαμαμότο, το 1934. Ο Γιαμαμότο σχεδίασε και διηύθυνε την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ το 194. (Hulton Archive/Getty Images)
Καθώς πίστευε ότι οι ΗΠΑ θα απαντούσαν με βία, αποφάσισε να αιφνιδιάσει τον Αμερικανικό Στόλο του Ειρηνικού στο Περλ Χάρμπορ. Η στρατηγική τους, που αποσκοπούσε σε έναν σύντομο πόλεμο, βασιζόταν στους εξής υπολογισμούς:
• Ο αμερικανικός στόλος θα παρέλυε
• Θα κέρδιζαν χρόνο για να οχυρωθούν αμυντικά
• Οι ΗΠΑ θα απέφευγαν να εμπλακούν σε έναν κοστοβόρο πόλεμο χιλιάδες μίλια μακριά
• Θα διαπραγματεύονταν ειρήνη που θα επέτρεπε στην Ιαπωνία να κρατήσει μέρος των ή και όλα τα κατεχόμενα εδάφη
Συνέπεια των παραπάνω, ήταν η οργάνωση της ιστορικής επίθεσης. Στις 07:55 π.μ. της 7ης Δεκεμβρίου 1941, τα ιαπωνικά αεροσκάφη εμφανίστηκαν στον ουρανό του Περλ Χάρμπορ. Η έκπληξη ήταν απόλυτη. Το πρώτο κύμα των 183 αεροσκαφών χωρίστηκε σε τρεις ομάδες: δύο ομάδες στόχευσαν τα αεροδρόμια και τα σταθμευμένα αεροσκάφη, ενώ η τρίτη επιτέθηκε στα πλοία στο λιμάνι, εστιάζοντας στα θωρηκτά.
Οι Αμερικανοί πίστευαν ότι το νερό ήταν πολύ ρηχό για επίθεση με τορπίλες, αλλά οι Ιάπωνες είχαν δημιουργήσει μία νέα τορπίλη ειδικά για τα νερά του Περλ Χάρμπορ. Μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά, τέσσερα θωρηκτά χτυπήθηκαν, συμπεριλαμβανομένων των USS Oklahoma και USS Arizona. Το Arizona εξερράγη 10 λεπτά αργότερα, με αποτέλεσμα τον θάνατο 1.175 μελών του πληρώματος.
Σε λίγο περισσότερο από μια ώρα, οι Ιαπωνέζοι είχαν βυθίσει ή βλάψει 18 αμερικανικά πολεμικά πλοία, χτυπήσει και τα οκτώ θωρηκτά του στόλου, καταστρέψει 188 αεροσκάφη, βλάψει σοβαρά την υποδομή της βάσης. Ωστόσο, τους διέφυγαν τα τρία σημαντικότερα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα οποία βρίσκονταν εκείνη την ώρα σε ασκήσεις.
Λάθη που κόστισαν ακριβά
Παρά το εντυπωσιακό πρώτο αποτέλεσμα, το ότι η Ιαπωνία επικεντρώθηκε στα θωρηκτά και όχι στις δεξαμενές καυσίμων και τα εργαστήρια επισκευών που θα επέτρεπαν στην Αμερική να συνεχίσει έναν μακρύ πόλεμο ήταν μία στρατηγική αστοχία με καταστροφικά αποτελέσματα. Επιπλέον, δεν υπολόγισαν ότι χάρη στα ρηχά νερά του λιμανιού τα βυθισμένα πλοία δεν θα βυθίζονταν βαθιά και θα ήταν εύκολο να ανακτηθούν.
Ο τότε προέδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ ανακοινώνει στο Κογκρέσο την ιαπωνική επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. (Russell Lee/Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου/Getty Images)
Η επίθεση στο Περλ Χάρμπορ είχε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που ήλπιζε η Ιαπωνία. Την επομένη, ο πρόεδρος Ρούζβελτ εκφώνησε την περίφημη ομιλία στο Κογκρέσο, ζητώντας επίσημη κήρυξη πολέμου κατά της Ιαπωνίας.
Η υποστήριξη στον απομονωτισμό εξαφανίστηκε γρήγορα. Εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες εθελοντικά εντάχθηκαν στον στρατό και η αμερικανική οικονομία μπήκε σε πολεμικό καθεστώς.
Αυτό έσβησε τις ελπίδες της Ιαπωνίας για έναν σύντομο πόλεμο και κατέδειξε τους λανθασμένους υπολογισμούς που τελικά επέφεραν την ολοκληρωτική ήττα της.
