Σάββατο, 11 Ιούλ, 2026

Ακίνητος στη θύελλα: Το μυστικό των σαμουράι στρατηγών

Γιατί άραγε οι στρατηγοί των σαμουράι έμεναν εντελώς ακίνητοι, στη μέση ενός πεδίου μάχης που έβραζε από θόρυβο, αίμα και χάος; Ενώ χιλιάδες πολεμιστές συγκρούονταν, ο διοικητής καθόταν εκεί σαν άγαλμα, ατάραχος, δίχως να δείχνει το παραμικρό σημάδι ανησυχίας.

Ο λόγος ήταν απλός, αλλά τρομακτικά ισχυρός: ήξερε πως κάθε μάτι ήταν καρφωμένο πάνω του. Κάθε στρατιώτης — από τη δική του πλευρά αλλά και από την πλευρά του εχθρού — παρακολουθούσε τις κινήσεις του και έβγαζε συμπεράσματα. Αν έκανε μια απότομη κίνηση, οι δικοί του θα πίστευαν πως κάτι πάει στραβά. Αν γύριζε να κοιτάξει πίσω του, οι άντρες του θα νόμιζαν ότι υποχωρούν ή ότι χάνουν. Ακόμα και μια μικρή χειρονομία, όπως το να ξύσει το πρόσωπό του, μπορούσε να ερμηνευτεί σαν νευρικότητα, φόβος ή αμφιβολία.

Κι έτσι, έμενε ακίνητος. Τα χέρια του ακουμπούσαν ήρεμα στους μηρούς του, το βλέμμα του σταθερό. Βέλη περνούσαν δίπλα από το κεφάλι του, άνθρωποι έπεφταν νεκροί στα πόδια του, αλλά εκείνος δεν «έσπαγε» ούτε για μια στιγμή.

Η στάση του λειτουργούσε σαν μήνυμα. Οι δικοί του στρατιώτες, βλέποντάς τον τόσο ψύχραιμο, ένιωθαν πως η νίκη είναι κοντά: «Αν ο άρχοντάς μας δεν φοβάται, τότε είμαστε δυνατοί. Είμαστε μπροστά». Ο αντίπαλος στρατός έπαιρνε το ίδιο μήνυμα: «Τίποτα απ’ όσα κάνουμε δεν τον κλονίζει. Δεν μπορούμε να τον λυγίσουμε».

Ένας μόνο άνθρωπος, ακίνητος, καθόριζε την ψυχολογία δέκα χιλιάδων πολεμιστών, χωρίς καν να σηκώσει το σπαθί του.

Γι’ αυτό, στο πεδίο μάχης των σαμουράι, το πιο φονικό όπλο δεν ήταν η κατάνα. Ήταν η απόλυτη ακινησία.

Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur παραπέμπεται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε να παραπέμψει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Mercosur στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), εξέλιξη που δημιουργεί σοβαρή αβεβαιότητα για την πορεία και την τελική τύχη της συμφωνίας. Η απόφαση ελήφθη με οριακή πλειοψηφία, καθώς 334 ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ της παραπομπής, 324 κατά και 11 απείχαν, γεγονός που αναδεικνύει το βαθύ ρήγμα στο εσωτερικό του Κοινοβουλίου.

Το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει αν η νομική δομή της συμφωνίας είναι συμβατή με τις Συνθήκες της ΕΕ. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο η Επιτροπή διαχώρισε τη συμφωνία σε εμπορικό και πολιτικό σκέλος, επιλογή που — σύμφωνα με τους επικριτές της — αποσκοπεί στην παράκαμψη της κύρωσης από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών. Παράλληλα, θα εξεταστεί ο λεγόμενος «μηχανισμός ανταπόδοσης», ο οποίος επιτρέπει στις χώρες του Mercosur να λαμβάνουν αντίμετρα σε περίπτωση που νέες ευρωπαϊκές νομοθεσίες επηρεάσουν τις εξαγωγές τους. Οι πολέμιοι της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι ο μηχανισμός αυτός μπορεί να περιορίσει την ικανότητα της ΕΕ να θεσπίζει αυστηρότερες περιβαλλοντικές ή κοινωνικές ρυθμίσεις στο μέλλον.

Η διαδικασία στο Δικαστήριο αναμένεται να διαρκέσει περίπου δύο χρόνια, με αποτέλεσμα η κύρωση της συμφωνίας να «παγώνει» τουλάχιστον έως το 2028. Αν το ΔΕΕ εκδώσει αρνητική γνωμοδότηση, η συμφωνία δεν θα μπορέσει να τεθεί σε ισχύ χωρίς ουσιαστικές και πιθανώς πολιτικά δύσκολες τροποποιήσεις.

Η απόφαση του Κοινοβουλίου ήταν αποτέλεσμα έντονων πιέσεων από διαφορετικές πλευρές. Αγροτικές οργανώσεις, ιδιαίτερα από χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία, εξέφρασαν έντονη αντίθεση, φοβούμενες αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνές εισαγωγές βοδινού κρέατος, ζάχαρης και πουλερικών από τη Νότια Αμερική. Παράλληλα, περιβαλλοντικές και κοινωνικές οργανώσεις προειδοποίησαν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να υπονομεύσει τα ευρωπαϊκά πρότυπα προστασίας του περιβάλλοντος και των εργασιακών δικαιωμάτων. Σε πολιτικό επίπεδο, αρκετά κράτη-μέλη, με προεξάρχουσα τη Γαλλία, έχουν εκφράσει έντονες επιφυλάξεις.

Θεωρητικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορούσε να επιδιώξει την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας όσο εκκρεμεί η απόφαση του Δικαστηρίου, ωστόσο μια τέτοια κίνηση θεωρείται πολιτικά ριψοκίνδυνη και θα μπορούσε να οξύνει τις εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών. Η αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών υπήρξε χαρακτηριστική της διχογνωμίας: ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς χαρακτήρισε την απόφαση «ατυχή», ενώ από τη γαλλική πλευρά χαιρετίστηκε ως νίκη για την προστασία της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια.

Σε πολιτικό επίπεδο, η παραπομπή της συμφωνίας στο ΔΕΕ θεωρείται πλήγμα για την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία είχε παρουσιάσει τη συμφωνία ως στρατηγικό εργαλείο για την ενίσχυση της γεωπολιτικής και οικονομικής θέσης της ΕΕ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Ταυτόχρονα, αποτελεί σημαντική επιτυχία για τους αγρότες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις που αντιτίθενται στη συμφωνία και ζητούν αυστηρότερες εγγυήσεις.

Η Ελλάδα στο Νταβός 2026: Περιορισμένη πολιτική παρουσία, ισχυρό αποτύπωμα σε τεχνητή νοημοσύνη και ενέργεια

Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ 2026 στο Νταβός (19–23 Ιανουαρίου), με κεντρικό θέμα «Ένα πνεύμα διαλόγου», συγκέντρωσε περίπου 3.000 ηγέτες από τα πεδία της πολιτικής, της οικονομίας, της τεχνολογίας και της κοινωνίας των πολιτών, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και τεχνολογικών μεταβολών. Παρά τη μεγάλη διεθνή συμμετοχή, η Ελλάδα δεν εκπροσωπήθηκε στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, καθώς ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δεν ταξίδεψε λόγω σοβαρής κακοκαιρίας. Η απουσία αυτή περιόρισε την πολιτική ορατότητα της χώρας, αν και υπήρξαν επαφές και συντονισμός μέσω του υπουργείου Εξωτερικών.

Η ελληνική παρουσία ήταν αισθητή κυρίως στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στο Davos AI Summit, ξεχώρισε η ομιλία του Χρήστου Πετρόχειλου, διευθύνοντος συμβούλου της KIEFER και ιδρυτή του Sophea AI, ο οποίος ανέδειξε τη σημασία της «sovereign AI», δηλαδή της εθνικής αυτονομίας στα δεδομένα, στα μοντέλα, στις υποδομές και στη διακυβέρνηση της ΤΝ. Το βασικό μήνυμα ήταν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται σε μορφή εθνικής ισχύος και ότι χώρες που δεν ελέγχουν το πλήρες τεχνολογικό τους οικοσύστημα κινδυνεύουν να παραμείνουν απλοί καταναλωτές.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ανάπτυξης ΤΝ στην ελληνική γλώσσα, με στόχο τη διασφάλιση πολιτισμικής, νομικής και θεσμικής ακρίβειας. Παρουσιάστηκε το ελληνικό AI stack της KIEFER, με εφαρμογές σε αναγνώριση και σύνθεση ομιλίας, καθώς και σε εξειδικευμένους AI agents για νομικές, λογιστικές και ενεργειακές χρήσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, διατυπώθηκε το όραμα η Ελλάδα να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο ΤΝ για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τις ενεργειακές υποδομές και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Στον τομέα της ενέργειας, ελληνικά στελέχη ανέδειξαν τον ρόλο της χώρας ως κόμβου μεταφοράς LNG προς την Ευρώπη και τη σταδιακή μετάβαση της ΔΕΗ σε powertech όμιλο, με έμφαση στη σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, εκφράστηκαν προβληματισμοί για τη θεσμική αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λαμβάνει γρήγορες και ενιαίες αποφάσεις.

Σε πολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα έλαβε πρόσκληση για συμμετοχή στην πρωτοβουλία που αποκαλείται «Συμβούλιο Ειρήνης».

Μάνος Χατζιδάκις — Ένας σύγχρονος μύθος της ελληνικής ιστορίας και κουλτούρας

Ο Μάνος Χατζιδάκις (1925–1994) υπήρξε συνθέτης, διανοούμενος και δημόσιος στοχαστής, και θεωρείται δικαίως μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της σύγχρονης Ελλάδας. Με το πολύπλευρο έργο και την ελεύθερη σκέψη του, καθοδήγησε την πολιτιστική ταυτότητα της χώρας προς νέες κατευθύνσεις. Στην παρούσα αναφορά εξετάζονται η μουσική του πορεία και συνεισφορά, η πνευματική και φιλοσοφική του στάση, οι κοινωνικές και πολιτικές του παρεμβάσεις, καθώς και η δημόσια εικόνα και ο μύθος που τον συνοδεύει μέχρι σήμερα. Μέσα από παραδείγματα, χαρακτηριστικές φράσεις του ίδιου και μαρτυρίες, αναδεικνύεται το ύφος και το ήθος του Μάνου Χατζιδάκι, που τον κατέστησαν μια εμβληματική μορφή του ελληνικού πολιτισμού.

Μουσική πορεία: Σημαντικά έργα, διεθνής αναγνώριση και συμβολή

Η ενασχόληση του Χατζιδάκι με τη μουσική ξεκίνησε από νεαρή ηλικία. Γεννημένος στην Ξάνθη το 1925, έλαβε μαθήματα πιάνου, βιολιού και ακορντεόν και έδειξε νωρίς το ταλέντο του. Ήδη κατά τη διάρκεια της Κατοχής, συνεργάστηκε με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν, συνθέτοντας μουσική για παραστάσεις αρχαίου δράματος. Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 έκανε μια τολμηρή κίνηση, που έμελλε να επηρεάσει την ελληνική μουσική ιστορία: το 1949 έδωσε μια ιστορική διάλεξη για το ρεμπέτικο τραγούδι, υπερασπιζόμενος τη βαθιά ελληνική του αξία σε μια εποχή που το ρεμπέτικο θεωρείτο περιθωριακό και υποδεέστερο είδος. Με τη διάλεξη αυτή — που συνοδεύτηκε από συναυλία με τον Μάρκο Βαμβακάρη και τη Σωτηρία Μπέλλου — ο 23χρονος τότε Χατζιδάκις έθεσε τις βάσεις για την αναγνώριση του ρεμπέτικου ως πολύτιμου πολιτισμικού κεφαλαίου της χώρας. Αν και αργότερα αποστασιοποιήθηκε από την καθαρά λαϊκή μουσική, θεωρώντας ότι το σύγχρονο λαϊκό τραγούδι είχε αρχίσει να αλλοιώνεται, συνέχισε να πιστεύει πως τα γνήσια λαϊκά στοιχεία πρέπει να ενσωματώνονται σε πιο λόγιες φόρμες, αναδεικνύοντας την πλούσια ελληνική παράδοση.

Τη δεκαετία του 1950, ο Χατζιδάκις συνέθετε ασταμάτητα μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, δημιουργώντας τραγούδια που έγιναν μεγάλες επιτυχίες. Έγραψε μουσική για σημαντικές ταινίες, όπως η «Στέλλα» (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη και « Ο Δράκος» (1956) του Νίκου Κούνδουρου. Το 1959 κέρδισε το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού με το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου», εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για το ελληνικό τραγούδι με ερμηνεύτρια τη Νανά Μούσχουρη. Την ίδια περίοδο έγραψε το διάσημο τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» για την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960) του Ζυλ Ντασσέν, το οποίο γνώρισε τεράστια επιτυχία εντός και εκτός Ελλάδας. Η διεθνής αναγνώριση του Χατζιδάκι κορυφώθηκε το 1960, όταν τιμήθηκε με το βραβείο Όσκαρ καλύτερου τραγουδιού για «Τα παιδιά του Πειραιά» — ήταν ο πρώτος Έλληνας συνθέτης που απέσπασε Όσκαρ, γεγονός που τον έκανε παγκοσμίως γνωστό, ενώ το συγκεκριμένο τραγούδι έγινε σύμβολο της μεταπολεμικής Ελλάδας και ακουγόταν σε όλο τον κόσμο. Ο ίδιος ο Χατζιδάκις αντιμετώπισε με μετριοπάθεια αυτή τη διάκριση: «Για μένα το Όσκαρ δεν αποτελεί στεφάνωμα μιας σταδιοδρομίας αλλά το αληθινό μου ξεκίνημα. Μπορεί ένα απλό τραγούδι να μου έφερε το Όσκαρ, οι φιλοδοξίες μου όμως και οι υποχρεώσεις μου δεν σταματούν σε αυτό…», είπε αργότερα, υποδηλώνοντας ότι θεωρούσε την επιτυχία αυτή αφετηρία για μεγαλύτερα καλλιτεχνικά επιτεύγματα. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν παρευρέθηκε καν στην τελετή απονομής — το αγαλματίδιο του Όσκαρ στάλθηκε ταχυδρομικά στην Ελλάδα.

Μετά την επιτυχία του Όσκαρ, ο Χατζιδάκις επέλεξε να παραμείνει για ένα διάστημα στο εξωτερικό. Την περίοδο 1966–1972 έζησε στη Νέα Υόρκη, όπου διεύρυνε τους ορίζοντές του και ήρθε σε επαφή με τα διεθνή μουσικά ρεύματα, όπως την τζαζ, την ποπ και τη ροκ. Συνέθεσε μουσική για μπαλέτο και κινηματογράφο, και το 1967 ανέβασε στο Broadway τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τίτλο Illya Darling. Καρπός της αμερικανικής του περιόδου ήταν και ο περίφημος ορχηστρικός δίσκος «Το Χαμόγελο της Τζοκόντας» (Gioconda’s Smile, 1965), ένα έργο υψηλής αισθητικής που σηματοδότησε τη συνάντηση της ελληνικής μουσικής με διεθνείς επιρροές. Παρά την ώσμωση με τα αμερικανικά μουσικά ρεύματα, ο Χατζιδάκις διατήρησε τον ελληνικό πυρήνα στο έργο του, παραμένοντας πιστός στην καλλιτεχνική του συνείδηση και αποφεύγοντας να καλλιεργήσει μια εικόνα κοσμοπολίτη «σταρ». Ο ίδιος παρέμεινε αυστηρά προσηλωμένος στις αρχές του, αντιμετωπίζοντας με σκεπτικισμό τη χολιγουντιανή λάμψη και την επιφανειακή προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό.

Η επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1972, εγκαινίασε την ωριμότερη φάση της δημιουργίας του. Την ίδια χρονιά ολοκλήρωσε έναν από τους σημαντικότερους κύκλους τραγουδιών του, τον «Μεγάλο Ερωτικό», πάνω σε αρχαία και νέα ελληνική ποίηση, επιβεβαιώνοντας τη φήμη του ως συνθέτη που μπορούσε να μελοποιήσει βαθιά αισθησιακά και φιλοσοφημένα έργα. Στη μεταπολιτευτική περίοδο, ο Χατζιδάκις ανέλαβε ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των πολιτιστικών θεσμών: από το 1975 έως το 1982 διετέλεσε διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η θητεία του στο Τρίτο Πρόγραμμα (1975–1982) έγραψε ιστορία, καθώς ανέβασε κατακόρυφα τον πήχυ της ποιότητας στην ελληνική ραδιοφωνία με εκπομπές λόγου και τέχνης υψηλού επιπέδου και πρωτότυπες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μέσα από αυτές τις θέσεις, υπηρέτησε με αφοσίωση τον ελληνικό πολιτισμό, συνδυάζοντας την ευαισθησία του καλλιτέχνη με την οργανωτική ικανότητα ενός οραματιστή. Τη δεκαετία του 1980, ακολουθώντας το ανήσυχο πνεύμα του, ίδρυσε το περιοδικό «Τέταρτο» και το 1989 δημιούργησε την Ορχήστρα των Χρωμάτων, ένα μουσικό σύνολο αφιερωμένο στην ανάδειξη σπάνιων έργων της κλασικής και σύγχρονης μουσικής. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες καταδεικνύουν ότι ο Χατζιδάκις δεν ήταν απλώς ένας παραγωγικός συνθέτης, αλλά ένας αναμορφωτής της ελληνικής μουσικής σκηνής. Μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη, θεωρείται θεμελιωτής του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού, συνδυάζοντας δημιουργικά τη λόγια μουσική με τη λαϊκή παράδοση και δημιουργώντας ένα νέο είδος τραγουδιού που απευθυνόταν τόσο στο συναίσθημα όσο και στη σκέψη. Τα τραγούδια του Χατζιδάκι δεν ήταν απλώς μελωδίες για διασκέδαση — ήταν ποιητικά και φιλοσοφικά σχόλια πάνω στην ελληνική ψυχή, γεμάτα λυρισμό και βαθιά νοήματα. Με το έργο του επηρέασε βαθιά μια ολόκληρη γενιά δημιουργών — συνθέτες, ποιητές, σκηνοθέτες, διανοούμενους — που μαθήτευσαν στο προσωπικό του ύφος, τη λιτότητα και την ευαισθησία της κάθε του νότας.

Πνευματική και φιλοσοφική στάση: Απόψεις για κοινωνία, πολιτισμό και τέχνη

Ο Μάνος Χατζιδάκις δεν ήταν απλώς ένας χαρισματικός μουσουργός, αλλά και ένας βαθύτατα στοχαστικός άνθρωπος. Για εκείνον, η μουσική υπερέβαινε τα όρια της ψυχαγωγίας — ήταν τρόπος σκέψης, στάση ζωής και εργαλείο κατανόησης του κόσμου. Επηρεασμένος από τη λογοτεχνία και την ποίηση (θαυμαστής του Καβάφη, του Ελύτη, του Γκάτσου και άλλων ποιητών), ανέπτυξε μία φιλοσοφία της τέχνης που έδινε έμφαση στην αυθεντικότητα του αισθήματος και στην πνευματική διάσταση της δημιουργίας. Ο ίδιος πίστευε ότι το τραγούδι και γενικά η τέχνη οφείλουν να αποκαλύπτουν την αλήθεια της ανθρώπινης ψυχής και να καλλιεργούν την ευαισθησία, αντί να λειτουργούν ως φτηνός εντυπωσιασμός ή μέσο μαζικής εκτόνωσης. Σε ένα χαρακτηριστικό του κείμενο, δηλώνει:

«Το τραγούδι δεν είναι σύνθημα ή πράξη εκτονώσεως… Ούτε μαστίχα για το στόμα αθλητικών εφήβων ή συντροφιά νυχτερινή για οδηγούς ταξί και φορτηγών. Είναι μια σχέση υπεύθυνη, μια πράξη ερωτική ανάμεσά μας που μας αποκαλύπτει. Τελετουργία που απαιτεί, τόσο από σας όσο και από μένα, μια προετοιμασία θρησκευτική…»

Με αυτά τα λόγια, ο Χατζιδάκις υπογράμμιζε ότι το τραγούδι για εκείνον ήταν μια ιεροτελεστία επικοινωνίας των ψυχών, μια ερωτική πράξη με την ευρύτερη έννοια — δηλαδή μια πράξη αγάπης, αλήθειας και αποκάλυψης μεταξύ δημιουργού και ακροατή. Απέρριπτε, λοιπόν, την αντίληψη της τέχνης ως εύκολου θεάματος ή εργαλείου προπαγάνδας. «Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό κι ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου… Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας», είχε γράψει χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως η τέχνη του δεν κολακεύει τις συνήθειες ή την αδράνεια του κοινού, αλλά επιδιώκει να ταρακουνήσει και να αφυπνίσει.

Η πνευματική στάση του διεπόταν από ανθρωπισμό, ελευθεροφροσύνη και μια έμφυτη αντιδογματική διάθεση. Ο ίδιος αυτοχαρακτηριζόταν ως «δημοκράτης αστός, ουμανιστής και αναθεωρητής της δεξιάς», υπονοώντας ότι πίστευε στις φιλελεύθερες αξίες του Διαφωτισμού και της αστικής δημοκρατίας, αλλά παράλληλα επαναπροσδιόριζε την παραδοσιακή ‘δεξιά’ σκέψη με έναν πιο προοδευτικό, ανοιχτόμυαλο τρόπο. Δήλωνε μάλιστα: «Ποτέ δεν υπήρξα αντικομμουνιστής. Εγώ περιέχω και τον αριστερό. Ο αριστερός, όμως, δεν με περιέχει», μια φράση που αντανακλά την πεποίθησή του ότι το άτομο οφείλει να σκέφτεται ελεύθερα, πέρα από στεγανά παράταξης — ένιωθε ότι η δική του ιδιοσυγκρασία χωρούσε μέσα της και τις κοινωνικές ανησυχίες της αριστεράς, ενώ εκείνοι που ήταν δογματικά ταγμένοι σε μία πλευρά δεν μπορούσαν να κατανοήσουν πλήρως τη δική του πολύπλευρη στάση.

Η κριτική του ματιά στην κοινωνία και τον πολιτισμό ήταν οξυδερκής και συχνά αιρετική. Σε μια εποχή που ο λαϊκισμός κέρδιζε έδαφος, ο Χατζιδάκις ύψωσε το ανάστημά του απέναντι στο πνευματικό τέλμα και τη χυδαιότητα. Με το ελεύθερο πνεύμα, τις ειλικρινείς παραινέσεις και τις ανιδιοτελείς παρεμβάσεις του, αντέταξε στον χυδαίο λαϊκισμό τη βαθιά παιδεία, την πίστη του στην ελευθερία και τα ανθρώπινα ιδεώδη. Για παράδειγμα, ως διευθυντής του Τρίτου Προγράμματος, δεν δίστασε να συγκρουστεί με αντιλήψεις χαμηλής αισθητικής, προωθώντας την ποιοτική μουσική, την ποίηση, το θέατρο και τον προβληματισμό από το ραδιόφωνο. Σε άρθρα και ομιλίες του, καυτηρίασε τη μεταπολιτευτική κίτρινη κουλτούρα και τις στρεβλώσεις της μαζικής ψυχαγωγίας, αποκαλώντας τη μουσική βιομηχανία «βιοτεχνία» που παράγει προϊόντα μαζικής κατανάλωσης χωρίς ψυχή. Αντιθέτως, υπερασπίστηκε με πάθος την αισθητική της απλότητας, του μέτρου και της αρμονίας, στοιχεία που θεωρούσε θεμελιώδη για μια αυθεντική καλλιτεχνική δημιουργία. Η ελευθερία της έκφρασης και η πνευματική ανεξαρτησία ήταν αδιαπραγμάτευτες αξίες γι’ αυτόν, ακόμα κι αν αυτό σήμαινε ότι συχνά βρισκόταν σε διάσταση με τις «μόδες» ή τις κυρίαρχες τάσεις της εποχής του. Όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Χατζιδάκις συνειδητά απέκλινε από τις κυρίαρχες τάσεις, ακολουθώντας δικούς του κανόνες δημιουργίας και διάδοσης των ιδεών του. Με ρηξικέλευθες απόψεις παρενέβαινε στη δημόσια σφαίρα, ξεπερνώντας ιδεολογικές αγκυλώσεις του καιρού του και επηρεάζοντας δραστικά τους ίδιους τους «κανόνες» του παιχνιδιού. Η ικανότητά του να πρωτοπορεί πνευματικά, υπερβαίνοντας συμβάσεις, τον ανέδειξε σε έναν καθολικό διανοούμενο του 20ού αιώνα.

Μάνος Χατζιδάκις (ΑΠΕ-ΜΠΕ)

 

Συνοπτικά, η φιλοσοφική στάση του Μάνου Χατζιδάκι χαρακτηριζόταν από βάθος, ειλικρίνεια και ακεραιότητα. Έβλεπε την τέχνη ως λυτρωτική δύναμη που μπορεί να εξευγενίσει τον άνθρωπο, και τον καλλιτέχνη ως μάγο-ιερέα που φωτίζει τις κρυφές γωνιές της ανθρώπινης ύπαρξης. Με την ίδια ευαισθησία προσέγγιζε και τα κοινωνικά φαινόμενα, απορρίπτοντας την ασχήμια, το ψεύδος και τον φανατισμό. Η κληρονομιά των ιδεών του — τα γραπτά δοκίμιά του, οι συνεντεύξεις και οι στίχοι του — παραμένουν μέχρι σήμερα πηγή έμπνευσης και προβληματισμού για τον ρόλο της τέχνης και του πολιτισμού στην κοινωνία.

Κοινωνική και πολιτική στάση: Δημόσιες παρεμβάσεις και η θέση του απέναντι στην εξουσία

Παρά το ότι δεν ανήκε ποτέ σε κάποιο κόμμα ή οργανωμένο πολιτικό χώρο, ο Χατζιδάκις ήταν ένας βαθιά πολιτικοποιημένος άνθρωπος υπό την ευρεία έννοια — ένας ευαίσθητος δέκτης των κοινωνικών διεργασιών και ένας θαρραλέος σχολιαστής των πολιτικών τεκταινόμενων. Οι δημόσιες παρεμβάσεις του υπήρξαν πολυάριθμες και συχνά αιφνιδίαζαν με την ευθύτητα και τη διορατικότητά τους. Δεν δίσταζε να τοποθετηθεί δημόσια πάνω σε κρίσιμα ζητήματα, με λόγο αιχμηρό αλλά και ποιητικό. Όπως έχει ειπωθεί, με τις παρεμβάσεις του λειτούργησε σαν «προβολέας» που φώτισε για 50 χρόνια (1943–1993) πτυχές της προσωπικής και εθνικής ζωής, αφυπνίζοντας συνειδήσεις.

Κατά τη δικτατορία των συνταγματαρχών (1967–1974), η στάση του Χατζιδάκι υπήρξε αξιοσημείωτα συνεπής με το ελεύθερο πνεύμα του. Ο ίδιος έφυγε από την Ελλάδα λίγο πριν την επιβολή του πραξικοπήματος και παρέμεινε στο εξωτερικό για το μεγαλύτερο διάστημα της επταετίας, αποφεύγοντας οποιαδήποτε νομιμοποίηση του καθεστώτος. Σε μεταγενέστερη συνέντευξή του, όταν ρωτήθηκε ποια ήταν η στάση του στη δικτατορία, έδωσε μια αποστομωτική απάντηση που συνοψίζει το ήθος του: «Υπήρξα συνεπής με τις πεποιθήσεις μου και με τον εαυτό μου. Δεν αντιστάθηκα. Δεν συνεργάστηκα. Τις δυσκολίες τις πέρασα μέσα μου. Δεν καταδέχομαι να απολογηθώ». Με αυτά τα λόγια ο Χατζιδάκις παραδέχεται με ειλικρίνεια ότι δεν συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση (δεν εμφανιζόταν ως «ήρωας»), όμως ταυτόχρονα δεν συνεργάστηκε με το καθεστώς, επέλεξε να ζήσει διακριτικά στο περιθώριο της δικτατορικής πραγματικότητας χωρίς να προδώσει τις αξίες του. Τις εσωτερικές του δυσκολίες — τον πόνο για όσα συνέβαιναν στην πατρίδα — τις βίωσε μόνος, σιωπηλά, αρνούμενος να δώσει λογαριασμό σε όσους ίσως τον ήθελαν είτε συνεργάτη είτε ‘επαναστάτη βιτρίνας’. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Δεν ταλαιπωρήθηκα φανερά. Άλλωστε, όσους ταλαιπωρήθηκαν στη διάρκεια της δικτατορίας, ήρθε το ΠΑΣΟΚ και… τους υπουργοποίησε», εκφράζοντας έτσι με αιχμηρό τρόπο την κριτική του στη μετέπειτα εκμετάλλευση της αντιστασιακής ιδιότητας από το πολιτικό σύστημα. Και συνέχισε, λέγοντας πως η σκέψη του είναι με εκείνους που βασανίστηκαν αληθινά και έμειναν ανώνυμοι, οι οποίοι μπορεί να συνεχίζουν να υποφέρουν ακόμα και στη μεταπολίτευση — «μ’ αυτούς είμαι μαζί. Μ’ αυτούς συνυπάρχω, κι όχι με τους φανερά ‘ταλαιπωρηθέντες’ άρα και αμειφθέντες». Τα λόγια αυτά αποκαλύπτουν τον βαθύ ανθρωπισμό και την αντικομφορμιστική του σκέψη: ο Χατζιδάκις δεν χάιδευε αυτιά ούτε της αριστεράς ούτε της δεξιάς, αλλά στεκόταν αλληλέγγυος στους πραγματικά αδικημένους, ενώ παράλληλα στηλίτευε την υποκρισία και τον οπορτουνισμό όπου κι αν τους έβλεπε.

Μετά την πτώση της χούντας, ο Χατζιδάκις έπαιξε ενεργό ρόλο στα δημόσια πράγματα μέσω του πολιτισμού, αλλά πάντα τηρούσε κριτικές αποστάσεις από την κρατική εξουσία. Ανέλαβε μεν κρατικές θέσεις (όπως αναφέρθηκε, διηύθυνε το Τρίτο Πρόγραμμα και την Κρατική Ορχήστρα), όμως ποτέ δεν έγινε μέρος κανενός κομματικού μηχανισμού. Στα χρόνια της μεταπολίτευσης, δεν δίστασε να συγκρουστεί λεκτικά τόσο με συντηρητικούς κύκλους όσο και με την ανερχόμενη λαϊκίστικη κουλτούρα. Ένα παράδειγμα της παρεμβατικότητάς του ήταν η διοργάνωση των Αγώνων Ελληνικού Τραγουδιού στην Κέρκυρα (1981-82), όπου προσπάθησε να δώσει βήμα σε ποιοτική ελληνική μουσική, αντιτάσσοντάς τη στα φτηνά πρότυπα των εμπορικών φεστιβάλ. Μέσω του περιοδικού Τέταρτο, άσκησε δριμεία κριτική σε ζητήματα όπως η παραχάραξη της Ιστορίας ή ο κομματισμός στην τέχνη — γνωστή είναι η αρθρογραφία του για τα Δεκεμβριανά του 1944, όπου έγραψε με γενναιότητα αλήθειες για τον Εμφύλιο, προκαλώντας αντιδράσεις από όλες τις πλευρές. Ο δημόσιος λόγος του Χατζιδάκι, είτε σε συνεντεύξεις είτε στα γραπτά του, διακρινόταν από μια σπάνια ειλικρίνεια και παρρησία. Δεν φοβόταν να τα βάλει ούτε με ιερά τέρατα ούτε με τα ταμπού της εποχής. Για παράδειγμα, είχε παρομοιάσει τον φανατισμό κάθε είδους με «φασισμό που ζει μέσα μας», επισημαίνοντας πως ο φασισμός ελλοχεύει εντός κάθε ανθρώπου και μπορεί να μας διαβρώσει είτε πιστεύουμε στον σοσιαλισμό είτε στη δημοκρατία, αν δεν έχουμε παιδεία και ψυχική υγεία. Σε μια τολμηρή του διατύπωση, μάλιστα, σημείωσε ότι και τα απολυταρχικά καθεστώτα της αριστεράς (ο «κομμουνισμός» όπως εφαρμόστηκε σε ορισμένες χώρες) δεν ήταν παρά μια νεότερη ενδυμασία του ίδιου φασιστικού φαινομένου. Τέτοιες δηλώσεις δείχνουν τον αντισυμβατικό τρόπο σκέψης του: ο Χατζιδάκις απεχθανόταν κάθε μορφή ολοκληρωτισμού, είτε δεξιού είτε αριστερού, και υπεράσπιζε με πάθος τη δημοκρατία, αλλά και μια δημοκρατία ουσιαστική, χωρίς φανατισμούς και μισαλλοδοξία.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Χατζιδάκις συχνά παρεξηγήθηκε πολιτικά. Κάποιοι τον χαρακτήριζαν «δεξιό», επειδή δεν εντάχθηκε ποτέ στην αριστερά και συνεργάστηκε με κυβερνήσεις της συντηρητικής παράταξης στον πολιτιστικό τομέα. Ωστόσο, όπως εξηγούν και όσοι τον γνώριζαν, αυτή η ταμπέλα είναι ανεπαρκής. Ο θετός του γιος, Γιώργος, είχε πει: «Ο Χατζιδάκις δεν ήταν δεξιός — έτσι δήλωναν οι άλλοι. […] Διεκδικούσε ελεύθερη σκέψη και δράση και σ’ έναν μεγάλο βαθμό το πέτυχε. Ήθελε να είναι ένας ελεύθερος πολίτης… Οι απόψεις και οι ιδέες του ήταν ανατρεπτικές, όχι όμως με την έννοια της αναρχίας… Πίστευε στην ανατροπή οποιουδήποτε συντηρητικού, δογματικού και υποκριτικού στοιχείου». Πράγματι, ο Χατζιδάκις έμοιαζε να στέκει υπεράνω των παραδοσιακών πολιτικών διαχωρισμών, όντας στην ουσία ένας ριζοσπάστης φιλελεύθερος διανοούμενος. Η πολιτική του στάση συνοψίζεται στην αταλάντευτη προσήλωση στην ελευθερία (της σκέψης, της έκφρασης, της δημιουργίας) και στην απέχθεια προς την κατάχρηση εξουσίας. Όταν βρέθηκε σε θέσεις ευθύνης, τις χρησιμοποίησε για να προωθήσει το κοινό καλό και όχι ιδιοτελείς σκοπούς. Όταν πάλι διαφωνούσε με την εξουσία (όπως συνέβη το 1982, που παραιτήθηκε από το Τρίτο Πρόγραμμα λόγω παρεμβάσεων), δεν δίστασε να συγκρουστεί και να αποσυρθεί παρά να υποχωρήσει από τις αρχές του.

Συμπερασματικά, ο Μάνος Χατζιδάκις λειτούργησε ως ενεργός και ανήσυχος πολίτης, χωρίς κομματική ταυτότητα αλλά με ξεκάθαρες αξίες. Επέκρινε κάθε μορφή αυταρχισμού αλλά υπερασπιζόταν το δικαίωμα στην αντίθεση. Ο δημόσιος λόγος του — από την περίοδο της ΕΠΟΝ στα νεανικά του χρόνια μέχρι τις παρεμβάσεις του στο Τέταρτο τη δεκαετία του ’80 — αποτελεί υπόδειγμα πνευματικής εντιμότητας και θάρρους. Δεν είναι τυχαίο που έχει χαρακτηριστεί «ενοχλητικός πολίτης» με την καλή έννοια, διότι αμφισβητούσε δημιουργικά τα κακώς κείμενα. Μένοντας πάντοτε πιστός στον εαυτό του, ο Χατζιδάκις άφησε ένα πολιτικό αποτύπωμα μοναδικό: απέδειξε πως ένας καλλιτέχνης μπορεί να επηρεάσει την κοινωνία βαθιά, όχι με συνθήματα, αλλά με το ήθος, την κριτική του σκέψη και το παράδειγμά του.

Δημόσια εικόνα και ‘μύθος’: Η πρόσληψη του Χατζιδάκι από την ελληνική κοινωνία και η επιρροή του σήμερα

Στα χρόνια που ακολούθησαν τον θάνατό του το 1994, η μορφή του Μάνου Χατζιδάκι όχι μόνο δεν ξεθώριασε στη συλλογική μνήμη, αλλά αντιθέτως αναδείχθηκε σε έναν διαχρονικό μύθο της ελληνικής κουλτούρας. Στην ελληνική κοινωνία το όνομά του είναι συνώνυμο της ποιότητας, της ευαισθησίας και της πνευματικότητας. Συχνά αποκαλείται με προσωνύμια που αντανακλούν τη διττή του φύση ως ρομαντικού και ασυμβίβαστου: τον έχουν χαρακτηρίσει «Μεγάλο Ερωτικό» (από τον τίτλο του διάσημου έργου του, αλλά και για τον βαθύ ερωτισμό που διαπνέει τη μουσική του) και «μεγάλο αναρχικό της αστικής τάξης», υπονοώντας τον αντισυμβατικό, αντιεξουσιαστικό του χαρακτήρα που συνυπάρχει με την αστική του καλλιέργεια. Η τραγουδίστρια Νατάσσα Μποφίλιου, γενιάς πολύ νεότερης, έγραψε πρόσφατα: «Ο ευαίσθητος. Ο αναρχικός. Ο μέγας», περιγράφοντας έτσι τον Χατζιδάκι με τρεις λέξεις, και σημείωσε ότι το έργο του είναι μια «μήτρα» που γέννησε τραγούδια τα οποία μας ξύπνησαν, μας έκαναν να δακρύσουμε και να ξεφύγουμε για λίγο από τη θνητή καθημερινότητα. Αυτή η φράση συμπυκνώνει το πώς βιώνουν οι νεότεροι δημιουργοί την επιρροή του: ως κάτι το συγκλονιστικά όμορφο και λυτρωτικό, που αντηχεί πέρα από τον χρόνο.

Η διαχρονικότητα του έργου του Χατζιδάκι είναι αδιαμφισβήτητη. Ήδη τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, τα τραγούδια και οι μουσικές του εξακολουθούν να γονιμοποιούν τη σύγχρονη μουσική παραγωγή, έχοντας μια μοναδική απήχηση στο κοινό. Συνθέσεις του όπως το «Χάρτινο το φεγγαράκι», το «Πώς να κρατήσω το φως που βασιλεύει», οι «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς» ή τα ορχηστρικά θέματα από το «Καταραμένο φίδι» ακούγονται ξανά και ξανά σε συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, βρίσκοντας συνεχώς νέο ακροατήριο. Σχολεία και ωδεία διδάσκουν τη μουσική του, φεστιβάλ αφιερώνουν ενότητες στο έργο του, ενώ τα βινύλια και τα CD με τις ηχογραφήσεις του παραμένουν σε κυκλοφορία εμπνέοντας ακροατές κάθε ηλικίας. Νέοι καλλιτέχνες συνεχίζουν να διασκευάζουν τραγούδια του ή να πατούν στα αισθητικά του χνάρια, αποδεικνύοντας ότι το ύφος του είναι ζωντανό μέχρι σήμερα. Όπως έχει γραφτεί, «το έργο του συνεχίζει να εμπνέει νέες γενιές δημιουργών, ενώ τα τραγούδια του εξακολουθούν να ακούγονται σε συναυλίες, σχολεία, φεστιβάλ και προσωπικές στιγμές των ανθρώπων». Πράγματι, από το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» μέχρι τον «Μεγάλο Ερωτικό» κι από τα λαϊκά μοτίβα μέχρι τις συμφωνικές αρμονίες, το μουσικό του σύμπαν συνδέει το ατομικό με το συλλογικό και το ελληνικό με το παγκόσμιο. Είναι μια παρακαταθήκη που θυμίζει πως η ελληνική τέχνη μπορεί να είναι ταυτόχρονα βαθιά τοπική και οικουμενική.

Η δημόσια εικόνα του Μάνου Χατζιδάκι στην Ελλάδα έχει λάβει διαστάσεις θρυλικές. Η πολιτεία και οι φορείς πολιτισμού τιμούν τακτικά τη μνήμη του. Το 2025, με αφορμή τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του, οργανώθηκαν αφιερωματικές εκδηλώσεις, συναυλίες και εκθέσεις. Μάλιστα, το υπουργείο Πολιτισμού κήρυξε το έτος 2026 «Αφιερωματικό Έτος Μάνου Χατζιδάκι», ως έναν ελάχιστο φόρο τιμής στον κορυφαίο συνθέτη που τόσο βαθιά σημάδεψε την ελληνική μουσική. Στην ανακοίνωση αυτή επισημαίνεται ότι το έργο του Χατζιδάκι εξακολουθεί να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, και εξαίρεται η προσφορά του στη σύζευξη της λόγιας μουσικής με την παράδοση, καθώς και η διάδοση των φιλελεύθερων ιδεών του μέσω των γραπτών και των δημόσιων παρεμβάσεών του. Τέτοιες πρωτοβουλίες φανερώνουν την εθνική αναγνώριση που απολαμβάνει ο Χατζιδάκις: θεωρείται πλέον κλασικός, ένας σύγχρονος ‘κλασικός’ Έλληνας δημιουργός.

Παράλληλα, ο μύθος του Χατζιδάκι διατηρείται ζωντανός και μέσω της νοσταλγίας και της αγάπης του απλού κόσμου. Υπάρχει η αίσθηση ότι στην εποχή μας — με τις πολιτιστικές και κοινωνικές κρίσεις — η απουσία μιας φωνής όπως του Χατζιδάκι είναι αισθητή. «Καθώς η Ελλάδα νοσεί εκ νέου, η απουσία του Χατζιδάκι γίνεται σχεδόν επώδυνη», έγραψε εύστοχα ένας σχολιαστής, εκφράζοντας το κοινό αίσθημα ότι λείπει σήμερα ένας πνευματικός άνθρωπος του διαμετρήματός του, που θα μπορούσε να μιλήσει με αλήθεια και αγάπη για τα πράγματα. Πολλές φράσεις του Χατζιδάκι κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα και στις συζητήσεις, σαν γνωμικά διαχρονικής σοφίας — είτε πρόκειται για την αντίθεσή του στον φανατισμό είτε για τον ορισμό του τραγουδιού ως πράξης ερωτικής είτε για την αξία του να είσαι «Ευρωπαίος και Έλληνας μαζί» όπως εκείνος έλεγε. Αυτό δείχνει ότι ο λόγος του παραμένει επίκαιρος και λειτουργεί ως σημείο αναφοράς.

Συνολικά, η ελληνική κοινωνία αντιλαμβάνεται τον Μάνο Χατζιδάκι ως σύμβολο πολιτισμού. Στο πρόσωπό του συμπυκνώνονται ιδανικά και μνήμες: η μεταπολεμική αναγέννηση της χώρας, τα ωραία χρόνια του ελληνικού κινηματογράφου, η ποιότητα στο ελληνικό τραγούδι, η αντίσταση στον φασισμό, η πνευματική αναζήτηση. Ο μύθος του δεν είναι κάτι ψεύτικο ή εξιδανικευμένο· στηρίζεται ακριβώς στο γεγονός ότι ο Χατζιδάκις έζησε όπως μίλησε και δημιούργησε, με συνέπεια και πάθος. Το ύφος και το ήθος του — η ευγένεια, το χιούμορ, η αισθητική λεπτότητα, η πνευματική του ακαταδεξία προς κάθε τι ευτελές — έχουν γίνει μέτρο σύγκρισης. Για πολλούς, ο Χατζιδάκις αντιπροσωπεύει τη «γαλήνια δύναμη» της τέχνης, που μπορεί να αλλάξει την κοινωνία προς το καλύτερο χωρίς τυμπανοκρουσίες.

Η κληρονομιά του Μάνου Χατζιδάκι είναι τεράστια: αφ’ ενός το μουσικό του έργο, που χαρίζει φως και μελωδία επί έναν αιώνα τώρα αφ’ ετέρου το πνευματικό του παράδειγμα, που εμπνέει σεβασμό και θαυμασμό. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η σύγχρονη ελληνική πολιτιστική ταυτότητα εν πολλοίς διαμορφώθηκε από τη δική του καθοδήγηση. Και καθώς ο χρόνος προχωρά, ο Μάνος Χατζιδάκις παραμένει παρών: στα τραγούδια που σιγοψιθυρίζονται, στις συζητήσεις για την τέχνη και την πολιτική, στα όνειρα όσων πιστεύουν ότι ο πολιτισμός μπορεί να μας κάνει καλύτερους. Με φως και μελωδία, ο Χατζιδάκις συνεχίζει να φωτίζει την Ελλάδα του σήμερα, δικαιώνοντας τον χαρακτηρισμό του ως μια από τις μεγαλύτερες μορφές της ιστορίας και της κουλτούρας μας.

Μύθοι για την υγεία που δεν επιβεβαιώνονται επιστημονικά

Πιθανότατα έχετε πάρει κάποιο αντιόξινο για την καούρα, έχετε αποφύγει το γάλα όταν είχατε κρυολόγημα ή έχετε στραφεί στην ασπιρίνη για να προστατεύσετε την καρδιά σας. Όλα αυτά μοιάζουν με λογικές κινήσεις, πράγματα που «όλοι ξέρουν».

Αυτές οι κοινές πεποιθήσεις διαμορφώνουν το τι τρώμε, το πώς ασκούμαστε και το πώς αντιμετωπίζουμε ασθένειες, τραυματισμούς ή κακώσεις. Όμως, δεν έχουν όλες οι ιδέες που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά πραγματική αξία. Πολλοί παλιοί «κανόνες» υγείας δεν αντέχουν στην επιστημονική εξέταση. Κάποιοι παρερμηνεύονται, ενώ άλλοι είναι απλώς λανθασμένοι, και μπορεί ακόμη και να αποδειχθούν επιβλαβείς.

Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους μύθους που έχει αποδειχθεί ότι χρειάζεται να ξεπεραστούν είναι οι ακόλουθοι:

Ο πυρετός είναι κακός και πρέπει να ρίχνετε τη θερμοκρασία του σώματος

Έχουμε κληρονομήσει την αντίληψη ότι ο πυρετός είναι κάτι που πρέπει να καταπολεμάται, κάτι που οδηγεί στη λήψη αντιπυρετικών.

Ωστόσο, σύμφωνα με όσα ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ο Δρ Κάιλ Χουντεμπέκε (Dr. Kyle Hoedebecke), κλινικός σύμβουλος στο Alpas Wellness, αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην σωστό. Ο πυρετός είναι ένα φυσικό και σημαντικό μέρος της ανοσολογικής αντίδρασης του οργανισμού απέναντι στη λοίμωξη. Η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος βοηθά το ανοσοποιητικό να καταπολεμά πιο αποτελεσματικά βακτήρια και ιούς.

Έρευνες έχουν δείξει η προσπάθεια να ρίξουμε έναν χαμηλό ή μέτριο πυρετό μπορεί ακόμα και να καθυστερήσει την ανάρρωση, ενώ αν τον αφήσουμε να ακολουθήσει την πορεία του, η αρρώστια κάνει τον φυσιολογικό κύκλο της και φεύγει συνήθως ευκολότερα και πιο γρήγορα. Για παράδειγμα, παρά τις ισχύουσες ιατρικές κατευθυντήριες οδηγίες, μελέτη διαπίστωσε ότι ασθενείς με σήψη που έφταναν στα επείγοντα με υψηλότερο πυρετό είχαν περισσότερες πιθανότητες επιβίωσης και μικρότερη διάρκεια νοσηλείας.

Ο Χουντεμπέκε ανέφερε ότι, για τους περισσότερους ενήλικες και παιδιά, ένας χαμηλός πυρετός δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας και δεν χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, εκτός αν υπάρχει έντονη δυσφορία. Επεσήμανε, ωστόσο, ότι πυρετός 39 ή 40° C, ή πυρετός σε βρέφη κάτω των 3 μηνών, απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.

Τα αντιόξινα είναι η λύση για την καούρα

Η αίσθηση της καούρας στο στομάχι και τον οισοφάγο συχνά οδηγεί τους ανθρώπους κατευθείαν στο ντουλάπι με τα φάρμακα για ένα σκεύασμα που μειώνει τα οξέα. Αν και αυτά τα φάρμακα μπορεί να βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό δεν σημαίνει πως το στομάχι παράγει υπερβολικά πολλά οξέα.

Κατά τον Χουντεμπέκε, είναι μύθος πως η καούρα προκαλείται από υπερβολική ποσότητα γαστρικού οξέος. Το υψηλό γαστρικό οξύ μπορεί να προκαλέσει καούρα, αλλά στην πραγματικότητα πολλοί άνθρωποι με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση έχουν πολύ λίγο γαστρικό οξύ, αναφέρει, εξηγώντας ότι η αίσθηση καψίματος κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου καούρας προκύπτει όταν ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας — μία ομάδα μυών κοντά στον οισοφάγο — χαλαρώνει και επιτρέπει στο γαστρικό οξύ να επιστρέψει προς τα πάνω, στον οισοφάγο. Δεν έχει σημασία πόσο γαστρικό οξύ υπάρχει, επειδή οποιαδήποτε ποσότητα μπορεί να προκαλέσει παλινδρόμηση.

Παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν χαλάρωση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα είναι οι μεγάλες ποσότητες φαγητού, τα λιπαρά ή τηγανητά φαγητά, το αλκοόλ, η καφεΐνη και το να ξαπλώνει κάποιος μετά το γεύμα.

Τα αντιόξινα προσφέρουν μεν προσωρινή ανακούφιση μειώνοντας το γαστρικό οξύ, όμως η υπερβολική χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε υποχλωρυδρία που προκαλείται από φάρμακα, δηλαδή σε πολύ χαμηλά επίπεδα γαστρικού οξέος, αυξάνοντας τον κίνδυνο βακτηριακών λοιμώξεων και δυσχεραίνοντας την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Μπορεί, επίσης, να προκαλέσει συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της καούρας.

Οι γιατροί μπορούν να διαγνώσουν αυτήν την κατάσταση ζητώντας από τον ασθενή να υποβληθεί σε μία «δοκιμασία υδροχλωρικού οξέος», κατά την οποία λαμβάνει μαζί με το γεύμα μία κάψουλα που περιέχει οξύ, ώστε να διαπιστωθεί αν τα συμπτώματά του βελτιώνονται ή επιδεινώνονται.

Επειδή η καούρα είναι μια σύνθετη κατάσταση και μπορεί να αποτελεί σύμπτωμα υποκείμενης πάθησης του στομάχου ή του εντέρου, όσοι την εμφανίζουν συχνά θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο επίσκεψης σε γιατρό για σωστή διάγνωση και θεραπεία.

Αποφύγετε το γάλα όταν έχετε κρυολόγημα

Η ιδέα ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών κατά τη διάρκεια λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή βλέννας κυκλοφορεί εδώ και δεκαετίες.

Ωστόσο, σχετικές έρευνες δεν έχουν βρει στοιχεία ότι το γάλα αυξάνει την παραγωγή βλέννας. Ωστόσο, μπορεί να κάνει τη βλέννα να φαίνεται πιο παχιά στο στόμα ή στον λαιμό, κάτι που πιθανότατα εξηγεί τη γέννηση και διάδοση του μύθου. Σε παλαιότερη μελέτη, ερευνητές έδωσαν σε ορισμένους συμμετέχοντες αγελαδινό γάλα και σε άλλους γάλα σόγιας και διαπίστωσαν ότι και τα δύο αύξησαν την αίσθηση της πιο παχιάς βλέννας, αλλά δεν προκάλεσαν αυξημένη παραγωγή βλέννας.

Το γάλα είναι ένα μείγμα από πολύ μικρά σωματίδια λίπους και νερό. Όταν αναμιγνύεται με το σάλιο, που περιέχει πρωτεΐνες με ζελατινώδη υφή, τις λεγόμενες βλεννίνες, τα σταγονίδια λίπους κολλάνε μεταξύ τους, αφήνοντας μια αίσθηση επίστρωσης που παραμένει στο στόμα.

Η καθημερινή λήψη ασπιρίνης προλαμβάνει το έμφραγμα

Παρόλο που οι κατευθυντήριες οδηγίες της American Heart Association του 2019 και οι συστάσεις της U.S. Preventive Services Task Force δεν συμβουλεύουν πλέον υγιείς ενήλικες να λαμβάνουν ασπιρίνη καθημερινά για να προλάβουν ένα πρώτο έμφραγμα ή εγκεφαλικό, έρευνα του Ιανουαρίου διαπίστωσε ότι το 48% των ενηλίκων στις ΗΠΑ πιστεύει πως τα οφέλη της καθημερινής λήψης χαμηλής δόσης ασπιρίνης για την πρόληψη εμφράγματος ή εγκεφαλικού υπερτερούν των κινδύνων. Σχεδόν το 20% των ενηλίκων χωρίς προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού ανέφερε ότι λαμβάνει συστηματικά χαμηλή δόση ασπιρίνης.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Χουντεμπέκε, η ασπιρίνη ενέχει σοβαρό κίνδυνο αυξημένων αιμορραγικών επεισοδίων, όπως αιμορραγία στο στομάχι ή στον εγκέφαλο — η προληπτική λήψη ασπιρίνης συνιστάται πλέον μόνο σε άτομα που έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο ή πολύ υψηλό κίνδυνο καρδιοπάθειας.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, πράγματι τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων. Ωστόσο, όποιος φλερτάρει με την ιδέα της καθημερινής λήψης ασπιρίνης θα πρέπει πρώτα να συμβουλευτεί τον γιατρό του, ώστε να διαπιστωθεί αν οι παράγοντες κινδύνου για έμφραγμα ή εγκεφαλικό δικαιολογούν ένα τέτοιο μέτρο.

Οι κοιλιακοί ‘ρίχνουν’ την κοιλιά

Διαφημίσεις που ισχυρίζονται ότι «αυτή η θαυματουργή προπόνηση πέντε λεπτών θα ισιώσει γρήγορα την κοιλιά σας» ακούγονται ίσως ελκυστικές, ωστόσο, οι κοιλιακοί και άλλες ασκήσεις για τον κορμό, από μόνες τους, δεν θα κάψουν το λίπος της κοιλιάς που κρύβει τους κοιλιακούς μύες.

Η απώλεια ή η αύξηση λίπους αφορά ολόκληρο το σώμα και η γυμναστική ενός συγκεκριμένου μέρους δεν θα μειώσει το λίπος σε εκείνη την περιοχή, διευκρίνισε στην Epoch Times ο Δρ Ντέρεκ Οτσιάι (Dr. Derek Ochiai), αρθροσκοπικός χειρουργός και ειδικός στην αθλητιατρική στο Nirschl Orthopaedic Center στη Βιρτζίνια.

Ο Δρ Οτσιάι σημείωσε ότι ναι μεν προτείνει τους κοιλιακούς και άλλες ασκήσεις ενδυνάμωσης του κορμού για την πρόληψη τραυματισμών, αλλά όχι ως μέσο ειδικά για τη μείωση του κοιλιακού λίπους. Η μείωση λίπους στη μέση συνήθως απαιτεί προσαρμογή της διατροφής και του προγράμματος άσκησης έτσι ώστε να προωθείται η συνολική απώλεια βάρους.

Όπως εξήγησε, οι επιπλέον θερμίδες καίγονται με άσκηση και γενικότερα μέσω κίνησης· αν η ενέργεια που καταναλώνεται υπερβαίνει τις θερμίδες που προσλαμβάνει ένα άτομο, τότε το σωματικό λίπος, συμπεριλαμβανομένου του κοιλιακού λίπους, θα μειωθεί.

Χρειάζεστε έντονη άσκηση για να έχετε πραγματικά οφέλη 

Η ήπια έως μέτρια σωματική δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, συχνά υποτιμάται ως πολύ εύκολη ή ως μη «πραγματική» άσκηση, όμως αυτή η στάση στέλνει τους ανθρώπους σε πρόωρο θάνατο, ανέφερε στην Epoch Times ο Άνταμ Μπρόκμαν (Adam Brockman), χειροπράκτης και διδάκτορας νατουροπαθητικής. Το περπάτημα αποτελεί τη βάση της ανθρώπινης κίνησης και χρειάζεται να το ‘κατακτήσει’ κανείς πριν από οτιδήποτε άλλο.

Το περπάτημα είναι μια προσιτή μορφή άσκησης και συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης καρδιοπάθειας και υψηλής αρτηριακής πίεσης. Μπορεί επίσης να αποτελεί μέρος ενός προγράμματος διαχείρισης βάρους. Ο Μπρόκμαν ανέφερε ότι έχει δει ασθενείς να χάνουν βάρος, να μειώνουν την ανάγκη για συνταγογραφούμενα φάρμακα και να μεταμορφώνουν άλλες πτυχές της υγείας τους απλώς βγαίνοντας με συνέπεια καθημερινά για περπάτημα.

Από την άλλη, για τον Δρα Οτσιάι, το περπάτημα δεν είναι η πιο αποδοτική μορφή άσκησης. Το μέτριο τρέξιμο για 30 λεπτά καίει περίπου τις διπλάσιες θερμίδες από το περπάτημα στον ίδιο χρόνο. Ως προς την απόσταση, το τρέξιμο καίει μόνο ελαφρώς περισσότερες θερμίδες ανά μίλι από το περπάτημα. Περπάτημα 1,5 χλμ, παραδείγματος χάριν, μπορεί να κάψει γύρω στις 100 θερμίδες, ενώ το τρέξιμο της ίδιας απόστασης καίει περίπου 20% περισσότερες, ανέφερε, σημειώνοντας ότι το περπάτημα είναι μια καλή επιλογή για όσους έχουν προβλήματα με τις αρθρώσεις, που δεν τους επιτρέπουν το τρέξιμο.

Η αποφυγή γλουτένης είναι πιο υγιεινή επιλογή

Η γλουτένη είναι μία πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι, τη σίκαλη και άλλα δημητριακά. Τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί μία τάση αποφυγής της, καθώς θεωρείται γενικώς επιβαρυντική για την υγεία — στις ΗΠΑ, το ένα τρίτο των ενηλίκων δηλώνει ότι θα προτιμούσε να μειώσει ή να αποφύγει εντελώς την κατανάλωση γλουτένης.

Όσοι έχουν κοιλιοκάκη, ευαισθησία στη γλουτένη χωρίς κοιλιοκάκη ή αλλεργία στο σιτάρι πρέπει πράγματι να ακολουθούν μία δίαιτα χωρίς γλουτένη, ώστε να αποφεύγουν πεπτικά προβλήματα ή αλλεργικές αντιδράσεις. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν ότι για τους περισσότερους ανθρώπους η εξάλειψη της γλουτένης από το διαιτολόγιό τους δεν προσφέρει ουσιαστικά οφέλη, το αντίθετο μάλλον: οδηγεί σε διατροφικές ελλείψεις (ειδικά σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β, σίδηρο και ιχνοστοιχεία) και αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, αφού τα τρόφιμα χωρίς γλουτένη κατά κανόνα περιέχουν περισσότερα λιπαρά και θερμίδες και λιγότερες φυτικές ίνες σε σύγκριση με αντίστοιχα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη, σύμφωνα με μελέτη του 2017 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The BMJ.

Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι πολλά προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι σε μεγάλο βαθμό επεξεργασμένα. Μια διατροφή με υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο καρδιοπάθειας, διαβήτη τύπου 2 και θανάτου από κάθε αιτία. Γι’ αυτό, όσοι ακολουθούν δίαιτα χωρίς γλουτένη είναι σημαντικό να επιλέγουν προσεκτικά την τροφή που καταναλώνουν και να διασφαλίζουν ότι το διαιτολόγιό τους περιλαμβάνει αρκετά φρούτα, λαχανικά, όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά (χωρίς γλουτένη).

Η μαύρη σοκολάτα είναι μια υγιεινή επιλογή 

Η μαύρη σοκολάτα, που κάποτε θεωρούνταν λιχουδιά, έγινε γνωστή ως «υγιεινή τροφή» γύρω στα 2022, όταν διαπιστώθηκε από μελέτες ότι μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακής νόσου, ορισμένων μορφών καρκίνου και εγκεφαλικών διαταραχών, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ. Πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι η θεοβρωμίνη, μια ένωση που βρίσκεται στη μαύρη σοκολάτα, μπορεί ακόμη και να βοηθά στην επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης.

Η μαύρη σοκολάτα περιέχει κακάο, το οποίο είναι πλούσιο σε φαινολικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των φλαβονοειδών. Αυτές οι ενώσεις παρέχουν οφέλη για την υγεία, αλλά κάνουν μια σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο να έχει πικρή ή όξινη γεύση, κάτι που σε ορισμένους δεν είναι ευχάριστο. Έτσι, πολλοί παρασκευαστές προσθέτουν συστατικά για να βελτιώσουν τη γεύση.

Η σοκολάτα με λιγότερο κακάο είναι συνήθως υψηλότερη σε λιπαρά και ζάχαρη. Αν και μπορεί να έχει πιο γλυκιά γεύση, δεν είναι τόσο υγιεινή όσο η σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε  κακάο και μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.

Η επιστημονική κοινή αντίληψη είναι ότι η μαύρη σοκολάτα με περιεκτικότητα 70% ή υψηλότερη σε κακάο προσφέρει τα μεγαλύτερα οφέλη. Επομένως, όταν επιλέγετε μαύρη σοκολάτα, όσο πιο πικρή τόσο καλύτερη.

Το τρέξιμο μπορεί να βλάψει τις αρθρώσεις

Σε αντίθεση με τη διαδεδομένη πεποίθηση, έρευνες έχουν δείξει ότι το τρέξιμο σε ερασιτεχνικό επίπεδο δεν αυξάνει τον κίνδυνο αρθρίτιδας. Αντίθετα, ενισχύει τους μυς και τις αρθρώσεις των ποδιών, βελτιώνει τη φυσική κατάσταση και μπορεί ακόμη και να μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης αρθρίτιδας.

Ο Μπρόκμαν ανέφερε ότι αυτός ο μύθος έχει αποτρέψει πολλούς ανθρώπους από αυτή την άσκηση, άδικα. Για τον χόνδρο είπε ότι μοιάζει με σφουγγάρι και ότι χρειάζεται συμπίεση και αποσυμπίεση με δραστηριότητες όπως το τρέξιμο για να παραμένει υγιής και να λαμβάνει θρεπτικά συστατικά. Ανέφερε επίσης ότι έχει συναντήσει δρομείς μαραθωνίου στα 70 τους με πιο υγιή γόνατα από 40άρηδες που κάνουν καθιστική ζωή. Αυτό που στην πραγματικότητα προκαλεί αρθρίτιδα είναι ένας συνδυασμός γενετικής, προηγούμενων τραυματισμών, παχυσαρκίας και έλλειψης κίνησης.

Αν ένα άτομο έχει ήδη βλάβη στις αρθρώσεις ή κινητικά προβλήματα, τότε η τεχνική τρεξίματος και τα υποδήματα είναι κρίσιμα. Όμως, για τους περισσότερους ανθρώπους, ο Μπρόκμαν υποστηρίζει ότι τα οφέλη υπερτερούν κατά πολύ οποιωνδήποτε θεωρητικών κινδύνων.

Πρέπει να μείνετε ξύπνιοι μετά από διάσειση

Ο φόβος ότι μια εγκεφαλική κάκωση μπορεί να επιδεινωθεί ή να περάσει απαρατήρητη είναι ο λόγος που πολλοί πιστεύουν ότι κάποιος δεν πρέπει να κοιμηθεί ή ότι πρέπει να τον ξυπνούν και να τον ελέγχουν μετά από διάσειση.

Ωστόσο, ο Μπρόκμαν ανέφερε ότι αυτή η συμβουλή έχει προκαλέσει περισσότερο κακό παρά καλό και προέρχεται από παλιά πρωτόκολλα επειγόντων περιστατικών, που η σύγχρονη έρευνα για τις διασείσεις έχει διαψεύσει. Εξήγησε ότι σύμφωνα με την παλιά αντίληψη, η απώλεια της συνείδησης σήμαινε επιδείνωση της εγκεφαλικής κάκωσης, οπότε το να κρατούνται οι άνθρωποι ξύπνιοι φαινόταν λογικό. Ωστόσο, η στέρηση ύπνου παρεμποδίζει τους φυσικούς μηχανισμούς επούλωσης του εγκεφάλου.

Ο ύπνος είναι στην πραγματικότητα κρίσιμος για την αποκατάσταση του εγκεφάλου μετά από διάσειση, αφού ο εγκέφαλος αποκαθίσταται κυρίως κατά τη διάρκεια του ύπνου, καθαρίζοντας μεταβολικά απόβλητα και εδραιώνοντας κατεστραμμένες νευρωνικές οδούς. Όπως σημείωσε ο Μπρόκμαν, έχει εργαστεί με πολλούς αθλητές των οποίων η ανάρρωση καθυστέρησε απλώς επειδή φοβούνταν να κοιμηθούν φυσιολογικά μετά από κάκωση στο κεφάλι. Όταν διορθώθηκε αυτή η λανθασμένη αντίληψη και κοιμήθηκαν κανονικά, η κατάστασή τους βελτιώθηκε θεαματικά.

Παρότι ο ύπνος είναι ασφαλής μετά από διάσειση, αν κάποιος εμφανίζει συμπτώματα επιπλοκών, όπως σπασμούς, διπλή όραση ή επιδεινούμενο πονοκέφαλο, δεν θα πρέπει να κοιμηθεί αλλά να αναζητήσει επείγουσα ιατρική φροντίδα, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ.

Το πρήξιμο μετά από έναν τραυματισμό πρέπει να αντιμετωπίζεται

Το στραμπούληγμα στον αστράγαλο ή άλλοι τραυματισμοί στις αρθρώσεις, τους συνδέσμους και τους τένοντες συχνά οδηγούν σε πρήξιμο, το οποίο πολλοί πιστεύουν ότι χρειάζεται άμεση και επιθετική αντιμετώπιση. Ωστόσο, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να είναι καλύτερο να αφεθεί το σώμα να αξιοποιήσει τις θεραπευτικές του δυνατότητες.

Ο Μπρόκμαν ανέφερε ότι αυτός ο μύθος τον εξοργίζει, επειδή έχει οδηγήσει σε τόσες περιττές παρεμβάσεις με τα χρόνια, και πρόσθεσε ότι αυτό που οι περισσότεροι δεν καταλαβαίνουν είναι πως το πρήξιμο δεν είναι πάντα ο «εχθρός». Το πρήξιμο είναι μια φυσική αντίδραση σε τραυματισμό, σαν τη δική του ομάδα άμεσης επέμβασης που σπεύδει στο σημείο. Η αρχική φλεγμονώδης αντίδραση φέρνει θρεπτικά συστατικά, ανοσοκύτταρα και αυξητικούς παράγοντες στην τραυματισμένη περιοχή.

Ο Μπρόκμαν ανέφερε ότι, τον προηγούμενο μήνα, ένας παίκτης μπάσκετ τον επισκέφθηκε έχοντας βάλει πάγο εμμονικά στο διάστρεμμα του αστραγάλου του για δύο εβδομάδες, αναρωτώμενος γιατί δεν γινόταν καλύτερα, και ότι το πρόβλημα ήταν πως παρενέβαινε στη φυσική «αλυσίδα» επούλωσης του σώματός του.

Παρότι κάποια φλεγμονή είναι απαραίτητη για την επιδιόρθωση των ιστών, η υπερβολική διόγκωση μπορεί να είναι προβληματική. Μια μελέτη του 2024 υποστήριξε ότι η ανεξέλεγκτη φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη ιστών, να παρεμποδίσει την επούλωση και να προκαλέσει σχηματισμό ουλώδους ιστού. Επομένως, η ακριβής ρύθμιση της φλεγμονής είναι κρίσιμη.

Για τις πρώτες 24 έως 48 ώρες μετά από έναν οξύ τραυματισμό, ήπια συμπίεση και ανύψωση μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της υπερβολικής διόγκωσης, ανέφερε ο Μπρόκμαν. Πρόσθεσε ότι δεν πρέπει να γίνεται υπερβολική χρήση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων ή επιθετικών πρωτοκόλλων παγοθεραπείας και ότι το σώμα «ξέρει τι να κάνει», οπότε χρειάζεται εμπιστοσύνη στη διαδικασία, ενώ παράλληλα να γίνεται διαχείριση των ακραίων καταστάσεων.

Παρόλα αυτά, ο Οτσιάι ανέφερε ότι το πρήξιμο γύρω από μια άρθρωση μπορεί να σηματοδοτεί σημαντική βλάβη. Αν και η αρχική αντιμετώπιση με το πρωτόκολλο ξεκούραση, πάγος, συμπίεση και ανύψωση, μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, ο τραυματισμός θα πρέπει επίσης να αξιολογηθεί από επαγγελματία υγείας.

Οι περισσότερες χρόνιες ασθένειες δεν θεραπεύονται

Όταν ένα άτομο διαγνωστεί με μια χρόνια ασθένεια, πολλοί πιστεύουν ότι είναι αδύνατο να αλλάξει ουσιαστικά τη νέα, ανεπιθύμητη κατάσταση υγείας του.

Παρότι πολλές χρόνιες παθήσεις μπορούν να διαρκέσουν μια ζωή, υπάρχουν ολοένα περισσότερα στοιχεία ότι ορισμένες καταστάσεις, όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η καρδιοπάθεια σε αρχικό στάδιο, μπορούν να τεθούν σε ύφεση μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, ανέφερε ο Χούντεμπεκε. Αυτές οι αλλαγές περιλαμβάνουν τη μετάβαση σε διατροφή πλούσια σε φρέσκα και μη επεξεργασμένα τρόφιμα, την τακτική σωματική κίνηση, τη διαχείριση του στρες, τον επαρκή ύπνο και την αναζήτηση κοινωνικής υποστήριξης.

Ο Δρ Μικέλ Ντάνιελς (Dr. Mikel Daniels), πρόεδρος και επικεφαλής ιατρικός διευθυντής στο WeTreatFeet Podiatry, ανέφερε στην Epoch Times ότι ο μύθος πως ορισμένες χρόνιες ασθένειες δεν μπορούν να αντιστραφούν είναι βαθύς, επειδή αθόρυβα στερεί από τους ανθρώπους την ελπίδα. Ανέφερε ότι συναντά πολλούς ασθενείς που έχουν εσωτερικεύσει το μήνυμα «αυτός είσαι τώρα» μετά από διάγνωση διαβήτη τύπου 2 ή υψηλής αρτηριακής πίεσης και ότι κάποιοι σχεδόν εγκλωβίζονται μέσα σε αυτό.

Πρόσθεσε ότι η ταύτιση με τη διάγνωση γίνεται μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, επειδή κάνει τους ανθρώπους λιγότερο πιθανό να εμπλακούν και λιγότερο πρόθυμους να πιστέψουν ότι οι καθημερινές επιλογές τους εξακολουθούν να έχουν σημασία. Ο Ντάνιελς προτρέπει τα άτομα με δυνητικά αναστρέψιμες χρόνιες παθήσεις να παραμένουν ανοιχτά στο ενδεχόμενο ότι το ανθρώπινο σώμα είναι πιο ικανό για αλλαγή απ’ όσο έχουμε οδηγηθεί να πιστεύουμε.

Της Kimberly Drake

Προτάσεις ΕΒΕΠ για τον «έρποντα πληθωρισμό»

Παρά τη σαφή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στην Ελλάδα και την ευρωζώνη, διατηρούνται πιέσεις στην κατανάλωση και στη λειτουργία της αγοράς, όπως σημειώνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ) στην ανάλυσή του, με βάση στοιχεία της Eurostat και τις ευρωπαϊκές προβλέψεις. Όπως επισημαίνει, η μείωση του πληθωρισμού δεν μεταφράζεται αυτόματα σε φθηνότερες τιμές, αναδεικνύοντας το φαινόμενο του λεγόμενου «έρποντος πληθωρισμού».

Το ΕΒΕΠ συγκρίνει την πορεία των τιμών στην Ελλάδα με την ευρωζώνη και εστιάζει στις επιπτώσεις για την ελληνική επιχειρηματικότητα.

Όπως τονίζεται σε ανακοίνωσή του, «το επιμελητήριο δεν περιορίζεται στην παρακολούθηση του πληθωρισμού, αλλά αναλαμβάνει ενεργό ρόλο μέσω της ανάλυσης των εξελίξεων, της ενημέρωσης των επιχειρήσεων, της διατύπωσης προτάσεων προς τα αρμόδια όργανα και της ανάδειξης μέτρων που μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της ακρίβειας στην αγορά».

Αναλυτικά, αναφέρονται τα εξής:

Θεωρητικά, ακρίβεια χωρίς πληθωρισμό δεν υπάρχει. Ωστόσο, σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, το παράδοξο της ελληνικής αγοράς είναι ότι, ενώ ο ρυθμός του πληθωρισμού υποχωρεί, το κόστος ζωής δεν ακολουθεί αντίστοιχα. Έτσι, παραμένει η πίεση στα νοικοκυριά, με μεγάλο ποσοστό πολιτών να προσαρμόζει τον οικογενειακό προϋπολογισμό του, ενώ παράλληλα επιχειρήσεις διαμαρτύρονται για μείωση του όγκου πωλήσεων, αλλά και για τις επιβαρύνσεις από το κόστος στέγασης και ενέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, στο 2,9% διατήρησε η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) την εκτίμησή της για τον πληθωρισμό στην Ελλάδα, τον Δεκέμβριο 2025. Την ίδια περίοδο, ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη υποχώρησε στο 1,9%, από 2,1% τον Νοέμβριο, ενώ έναν χρόνο νωρίτερα βρισκόταν στο 2,4%. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27, ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,3% τον Δεκέμβριο, έναντι του 2,4% του Νοεμβρίου και του 2,7% του Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους, επιβεβαιώνοντας τη γενικότερη τάση αποκλιμάκωσης των τιμών.

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι τη μεγαλύτερη συμβολή στον ετήσιο πληθωρισμό της ευρωζώνης, τον Δεκέμβριο του 2025, είχαν οι υπηρεσίες, προσθέτοντας 1,54 ποσοστιαίες μονάδες. Ακολούθησαν τα τρόφιμα, το αλκοόλ και ο καπνός με 0,49 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς και τα μη ενεργειακά βιομηχανικά αγαθά με 0,09 ποσοστιαίες μονάδες. Αντίθετα, η ενέργεια είχε αρνητική συμβολή, αφαιρώντας 0,18 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα στοιχεία της Eurostat καταδεικνύουν ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα έχει υποχωρήσει αισθητά σε σύγκριση με τα υψηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών και κινείται πλέον πιο κοντά στον μέσο όρο της ευρωζώνης. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται τόσο στις τρέχουσες οικονομικές πολιτικές όσο και σε εξωγενείς παράγοντες, όπως η μείωση των τιμών της ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μετά από την περίοδο των έντονων πληθωριστικών πιέσεων, η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα κινηθεί κοντά στο 2,1% τα επόμενα χρόνια, στο πλαίσιο σταθεροποίησης και σταδιακής αποκλιμάκωσης. Στο ίδιο πλαίσιο, ο λεγόμενος «έρπων πληθωρισμός», δηλαδή οι ήπιες αυξήσεις τιμών, θεωρείται μια ελεγχόμενη και λειτουργική συνθήκη για τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας. Ωστόσο, οι συσσωρευμένες ανατιμήσεις των τελευταίων ετών, σε συνδυασμό με τις συνεχείς αυξήσεις σε βασικές κατηγορίες δαπανών, εξακολουθούν να επηρεάζουν το διαθέσιμο εισόδημα και να δυσκολεύουν το αποτέλεσμα των μέτρων αντιμετώπισης της ακρίβειας.

Παράλληλα, σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ελληνική οικονομία αναμένεται να συνεχίσει να αναπτύσσεται με σχετικά ισχυρούς ρυθμούς, της τάξης του 2,2% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα ακολουθήσει σταδιακά πτωτική πορεία τα επόμενα χρόνια. Κεντρικός στόχος της οικονομικής πολιτικής παραμένει ο περιορισμός των πληθωριστικών πιέσεων μέσω δημοσιονομικής σταθερότητας και διατήρησης πρωτογενούς πλεονάσματος, ώστε να αποφευχθούν ανισορροπίες που προκύπτουν από αυξημένη ζήτηση χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της προσφοράς.

Τα μέχρι σήμερα μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας περιλαμβάνουν φορολογικές ελαφρύνσεις, παρεμβάσεις ενίσχυσης της εποπτείας στην αγορά και δράσεις για την προστασία των καταναλωτών, καθώς και πρωτοβουλίες για τη στήριξη των εισοδημάτων τη διετία 2026-2027.

Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, σημειώνει ότι για την αντιμετώπιση της «πενταετούς ακρίβειας» απαιτείται, σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, συνδυασμός αυξήσεων μισθών στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, στοχευμένων ρυθμίσεων τιμών, εντατικοποίησης των ελέγχων στην αγορά, μειώσεων φορολογικών βαρών και ενισχύσεων εισοδήματος για ευάλωτες ομάδες και τη μεσαία τάξη. Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, καθοριστικής σημασίας είναι οι μεταρρυθμίσεις στην παραγωγικότητα και τον ανταγωνισμό.

Όπως υπογραμμίζει, η ακρίβεια στην τελική τιμή των προϊόντων οφείλεται σε ποσοστό περίπου 80% στο κόστος παραγωγής και στις τιμές των εισαγόμενων αγαθών. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνει τη μεταρρύθμιση του ΦΠΑ με δύο συντελεστές και αναδιάταξη των βασικών αγαθών, με στόχο την αντιμετώπιση της «παγιωμένης ακρίβειας», διατηρώντας παράλληλα την ανοδική πορεία των ετήσιων εσόδων από ΦΠΑ, που ανέρχονται σε περίπου 29 δισ. ευρώ.

Τέλος, εκφράζει την προσδοκία ότι η νέα Εθνική Αρχή Εποπτείας της Αγοράς, με ισχυρές αρμοδιότητες και επαρκή στελέχωση, θα ενισχύσει τους ελέγχους, τη διαφάνεια και τον υγιή ανταγωνισμό, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση χαμηλότερων τιμών στην αγορά.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η σημασία της Γροιλανδίας για την αμερικανική στρατηγική στην Αρκτική

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αγοράσουν, να προσαρτήσουν ή, αν χρειαστεί, να καταλάβουν στρατιωτικά τη Γροιλανδία «για λόγους εθνικής ασφάλειας», πριν παγιωθούν στην περιοχή ρωσικά ή κινεζικά συμφέροντα. Το νησί, που αποτελεί αυτόνομο έδαφος της Δανίας, βρίσκεται πάνω σε κρίσιμες θαλάσσιες λωρίδες για τη ναυσιπλοΐα και είναι πλούσιο σε κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες.

Ο Τραμπ έχει πει ότι, «είτε τους αρέσει είτε όχι», η Γροιλανδία σύντομα θα ανήκει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν το να γίνει η Γροιλανδία αμερικανικό έδαφος όπως οι Παρθένοι Νήσοι ή ελεύθερα συνδεδεμένο κράτος μέσω ειδικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν παρόμοιες συμφωνίες με τη Μικρονησία, τα Νησιά Μάρσαλ και το Παλάου, παρέχοντάς τους σημαντική οικονομική βοήθεια, ενώ οι ίδιες έχουν αρμοδιότητα για την ασφάλεια και την άμυνα.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξέφρασε για πρώτη φορά την πρόθεσή του να αγοράσει τη Γροιλανδία το 2019, κατά την πρώτη του θητεία· τώρα, η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ εκφράζει μια αίσθηση κατεπείγοντος ως προς την ενσωμάτωσή της. Στις 14 Ιανουαρίου, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχαν συνάντηση με Δανούς και Γροιλανδούς αξιωματούχους, η οποία αν και χαρακτηρίστηκε από τον Δανό υπουργό Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, «ειλικρινής αλλά και εποικοδομητική», δεν οδήγησε σε κάποια συμφωνία.

Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει επίσης εξορυκτικά έργα στη Γροιλανδία, με έμφαση στις σπάνιες γαίες του αρκτικού νησιού, που είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο. Όντας κατά 50% μεγαλύτερη από την Αλάσκα και τριπλάσια από το Τέξας, η ενσωμάτωσή της θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη εδαφική επέκταση στην ιστορία των ΗΠΑ.

Ανταγωνισμός για την κυριαρχία

Ένα από τα αίτια που επικαλείται ο Αμερικανός πρόεδρος για να υποστηρίξει την αναγκαιότητα να περιέλθει η Γροιλανδία υπό αμερικανική κατοχή είναι η ρωσική και κινεζική παρουσία στην περιοχή, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια και τον έλεγχο της αρκτικής ζώνης.

Το 2007, η Ρωσία φύτεψε ρωσική σημαία στον βυθό του Βόρειου Πόλου. Από τότε, έχει εκσυγχρονίσει περισσότερες από 50 παλιές σοβιετικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η ρωσική παρουσία στην Αρκτική περιλαμβάνει πλέον έξι στρατιωτικές βάσεις ξηράς, 10 σταθμούς ραντάρ, 14 αεροδρόμια και 16 λιμάνια βαθέων υδάτων. Η ακτογραμμή της Ρωσίας καλύπτει περισσότερους από τους μισούς υδάτινους όγκους του Αρκτικού Ωκεανού και, σύμφωνα με έκθεση του Αυγούστου 2025 του Atlas Institute for International Affairs, διαθέτει περισσότερα παγοθραυστικά, ορισμένα από αυτά πυρηνοκίνητα, από όλο τον υπόλοιπο κόσμο μαζί.

Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, δήλωσε τον Νοέμβριο 2025 ότι είναι σημαντικό να ενισχύεται με συνέπεια η θέση της Ρωσίας στην Αρκτική, να αναπτύσσονται συνολικά οι υλικοτεχνικές δυνατότητες της χώρας και να διασφαλίζεται η ανάπτυξη μιας υποσχόμενης αρκτικής μεταφορικής διόδου από την Αγία Πετρούπολη έως το Βλαδιβοστόκ.

Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν βάσεις απευθείας στον Αρκτικό Ωκεανό. Διαθέτουν πέντε βάσεις στην Αρκτική, τέσσερις στην Αλάσκα και τη Διαστημική Βάση Πιτούφικ στη Γροιλανδία.

Ρωσικό πυρηνοκίνητο παγοθραυστικό στον Βόρειο Πόλο, στις 18 Αυγούστου 2021. (Ekaterina Anisimova/AFP μέσω Getty Images)

 

Ο Έρικ Κόουλ (Eric Cole), πρώην αξιωματικός της CIA και διευθύνων σύμβουλος της Secure Anchor, δήλωσε ότι η σημασία της Γροιλανδίας από την οπτική της εθνικής άμυνας δεν είναι αμελητέα και θα ενισχυθεί με τον χρόνο. Όπως ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times, ότι η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας την τοποθετεί ακριβώς κάτω από τις συντομότερες αεροπορικές διαδρομές μεταξύ Βόρειας Αμερικής, Ευρώπης και Ευρασίας, γεγονός που την καθιστά φυσικό σημείο παρατήρησης για την παρακολούθηση αεροπορικής και πυραυλικής δραστηριότητας.

Σύμφωνα με τον Κόουλ, αισθητήρες εγκατεστημένοι στη Γροιλανδία μπορούν να εντοπίζουν αεροσκάφη, διαστημικά αντικείμενα και εκτοξεύσεις πυραύλων που διαφορετικά θα παρέμεναν απαρατήρητα έως πολύ αργότερα στην πορεία τους και ότι αυτή η έγκαιρη ανίχνευση είναι κρίσιμη τόσο για τις αμερικανικές δυνάμεις όσο και για το ΝΑΤΟ, καθώς αυξάνει τον χρόνο προειδοποίησης και βελτιώνει τις επιλογές συντονισμένης ανταπόκρισης. Για συστήματα άμυνας που βασίζονται σε επίγεια και διαστημικά μέσα, η Γροιλανδία προσφέρει ιδανική πρόσβαση σε πολική τροχιά λόγω της γεωγραφικής της θέσης.

Ο ειδικός σε επιχειρήσεις που αφορούν το διάστημα, Πατ Τζέιμσον (Pat Jameson), δήλωσε στην Epoch Times ότι οι δορυφόροι σε πολική τροχιά είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι για τις σύγχρονες δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, λόγω της μοναδικής οπτικής της Γης που παρέχουν. Η περιοχή λειτουργεί επίσης ως κόμβος για τη σύντηξη δεδομένων από δορυφόρους, συστοιχίες ραντάρ και θαλάσσιους αισθητήρες σε μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα, σύμφωνα με τον Κόουλ, ο οποίος σημειώνει ότι καθώς οι αρκτικές διαδρομές ανοίγουν λόγω της κλιματικής αλλαγής, ο ρόλος της Γροιλανδίας ως σταθερό σημείο επιτήρησης ενισχύεται και ότι, στην ουσία, λειτουργεί ως προωθημένο παρατηρητήριο για ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας του Βόρειου Ατλαντικού.

Το 2018, η Κίνα αυτοχαρακτηρίστηκε «σχεδόν αρκτικό κράτος», δηλώνοντας «σημαντικός ενδιαφερόμενος» στις αρκτικές υποθέσεις, στο πλαίσιο της οικοδόμησης αυτού που αποκάλεσε «Πολικό Δρόμο Μεταξιού», τον οποίο εντάσσει στην παγκόσμια πρωτοβουλία «Μία ζώνη, ένας δρόμος» ή Νέος Δρόμος Μεταξιού. Ανάλυση του 2024, της RAND Corp., καταδεικνύει ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) έχει αυξήσει την αρκτική παρουσία του από τη δεκαετία του 1990, με κρατικά υποστηριζόμενες κινεζικές εταιρείες να επενδύουν σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, έρευνες για ορυκτά, υποδομές, καθώς και στην ανάπτυξη θαλάσσιων διαδρομών μέσω της Αρκτικής.

Αμυντική στρατηγική

Ο πρώην διπλωμάτης και αξιωματούχος του υπουργείου Πολέμου των ΗΠΑ, Αρμάντ Κουτσινιέλo, δήλωσε στην Epoch Times ότι η Γροιλανδία γίνεται ολοένα και πιο σημαντική για την αμυντική στρατηγική των ΗΠΑ, καθώς προσφέρει πέντε βασικά στρατηγικά και επιχειρησιακά οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες — συγκεκριμένα τη δυνατότητα εγκατάστασης ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης, δυνατότητες επιτήρησης του διαστήματος, παρακολούθηση ναυτικών κινήσεων στον Βόρειο Ατλαντικό, πρόσβαση σε νέες ναυτιλιακές διαδρομές και κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών και στοιχείων σπάνιων γαιών που χρησιμοποιούνται στις σύγχρονες τεχνολογίες. Σημείωσε δε ότι με το λιώσιμο των πολικών πάγων, η περιοχή μετατρέπεται σε πεδίο εντεινόμενου ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, κυρίως με τη Ρωσία αλλά και την Κίνα.

Η Γροιλανδία οριοθετείται από δύο θαλάσσιες διόδους, οι οποίες συνδέουν τον Αρκτικό Ωκεανό με τον Βόρειο Ατλαντικό: το Στενό Ντέιβις στη Θάλασσα Μπάφιν στα δυτικά και το Κενό Γροιλανδίας-Ισλανδίας-Ηνωμένου Βασιλείου στο Στενό της Δανίας, στη Θάλασσα της Γροιλανδίας, στα ανατολικά.

Ακτές της Γροιλανδίας, 4 Μαΐου 2025. (John Fredricks/The Epoch Times)

 

Η Θούλη, που πλέον ονομάζεται Διαστημική Βάση Πιτούφικ, παραμένει η μοναδική επίσημη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Γροιλανδία, ένα βασικό προκεχωρημένο φυλάκιο έγκαιρης προειδοποίησης με 150 στρατιωτικούς, σε «απόσταση αναπνοής» από ρωσικές αεροπορικές βάσεις σε νησιά του Αρκτικού Ωκεανού, συμπεριλαμβανομένης της Αεροπορικής Βάσης Ναγκούρσκογε, όπου δορυφορικές εικόνες έχουν δείξει ρωσική ανάπτυξη ισχυρών μαχητικών Μιγκ-31, γνωστών και ως Φόξχαουντ. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι πλέον η Γροιλανδία μπορεί να είναι ακόμη πιο σημαντική γεωστρατηγικά από όσο ήταν στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου και του Ψυχρού Πολέμου.

Εμπορικές διαδρομές

Ένα στρατηγικό πλεονέκτημα στις διευρυνόμενες αρκτικές εμπορικές διαδρομές, θα μπορούσε να έχει εκτεταμένα οφέλη Ηνωμένες Πολιτείες, ισχυρίζεται ο Χουάν Κάρλος Λασκουρέιν-Γκρόσβενορ (Juan Carlos Lascurain-Grosvenor), διευθύνοντα σύμβουλο της Grosvenor Square Consulting Group.

Ο Γκρόσβενορ, αναλυτής εμπορίου και συναλλαγών, εξήγησε στην Epoch Times ότι οι σύγχρονες αλυσίδες εφοδιασμού δεν είναι εύθραυστες λόγω της απόστασης αλλά λόγω της συγκέντρωσης. Καθώς υπερβολικά μεγάλο μέρος του εμπορίου εξακολουθεί να εξαρτάται από λίγα σημεία διέλευσης και δικαιοδοσίες, τα οποία μπορεί να διαταραχθούν πολιτικά, στρατιωτικά ή μέσω κυρώσεων, οι αρκτικές διαδρομές προσφέρουν έναν πρόσθετο άξονα για ενέργεια, εμπορεύματα και στρατηγικά φορτία, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο.

Όπως παρατήρησε, για τις ευρωπαϊκές και βορειοαμερικανικές αγορές, αυτό αφορά λιγότερο τη μείωση της διάρκειας της μεταφοράς και περισσότερο τη διασφάλιση απέναντι σε γεωπολιτικούς «κραδασμούς», ενώ από πλευράς τιμολόγησης, ακόμη και η ύπαρξη εναλλακτικών διαδρομών μειώνει με τον χρόνο τα ασφάλιστρα κινδύνου, κάτι που έχει σημασία για ασφαλιστές, δανειστές, εμπόρους εμπορευμάτων και κυβερνήσεις. Κατά τον Γκρόσβενορ, η ουσιαστική οικονομική επίδραση μιας αμερικανικής κατοχής της Γροιλανδίας θα βρισκόταν στον «σχεδιασμό εφοδιασμού υπό κρατική κυριαρχία» για εμπορεύματα όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο και τα κρίσιμα ορυκτά.

Το θαλάσσιο εμπόριο θεωρείται ευρέως η ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας οικονομίας, επειδή είναι ο πιο οικονομικά αποδοτικός τρόπος μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων βαρέων αγαθών. Ο ίδιος ανέφερε ότι η συνεργασία ή ο έλεγχος σε μέρη που αποκαλούνται «θαλάσσια σημεία στραγγαλισμού», όπως οι διώρυγες του Παναμά και του Σουέζ, είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως επειδή εχθρικά καθεστώτα μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση σε αυτές τις κρίσιμες υδάτινες διόδους και να αυξήσουν το κόστος των αγαθών ή να προκαλέσουν ελλείψεις.

Ο Γκρόσβενορ δήλωσε ότι, αν επιτραπεί στη Ρωσία ή την Κίνα να «θέσουν τους κανόνες στην Αρκτική», οι μακροοικονομικές συνέπειες θα μπορούσαν να είναι ιδιαιτέρως αρνητικές και μακράς διάρκειας. Ανέφερε ότι η Ρωσία έχει ήδη δείξει πως αντιμετωπίζει την ενέργεια, την υλικοτεχνική υποστήριξη και τη γεωγραφία ως πολιτικά όπλα, ενώ η Κίνα χρησιμοποιεί τον έλεγχο υποδομών και την εξάρτηση από χρηματοδότηση για να παγιώνει την επιρροή της επί δεκαετίες — κατά την εκτίμησή του, κανένα από τα δύο μοντέλα δεν παράγει αποτελεσματικές αγορές, διάφανη τιμολόγηση ή νομική βεβαιότητα, στοιχεία που, όπως είπε, απαιτούν το παγκόσμιο εμπόριο και οι κεφαλαιαγορές.

Η στρατιωτική και εμπορική κίνηση έχει αυξηθεί σημαντικά σε δύο διακοπτόμενες αρκτικές θαλάσσιες λωρίδες τις τελευταίες δύο δεκαετίες: στο Βορειοδυτικό Πέρασμα, που ακολουθεί την καναδική αρκτική ακτή, και στη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, η οποία εκτείνεται κατά μήκος των τεράστιων αρκτικών ακτογραμμών της Ρωσίας. Το Βορειοδυτικό Πέρασμα, μήκους 900 μιλίων, είναι αξιόπιστα ανοικτό μόνο για σύντομα χρονικά «παράθυρα», όμως οι λωρίδες διέλευσης αυξάνονται καθώς λιώνουν οι πάγοι.

Ο Καναδός ταξίαρχος Ντανιέλ Ριβιέρ, διοικητής της Joint Task Force North, δείχνει την εγγύτητα μεταξύ της καναδικής Αρκτικής και άλλων βόρειων χωρών, στο Γέλοουναϊφ. Καναδάς, 23 Ιανουαρίου 2025. (Sebastien St-Jean/AFP μέσω Getty Images)

 

Σύμφωνα με έκθεση του Belfer Center for Science and International Affairs του Χάρβαρντ, από το 1906 έως το 2006 υπήρξαν μόνο 69 πλήρεις διελεύσεις μέσω του Βορειοδυτικού Περάσματος. Ο αριθμός αυτός ισοφαρίστηκε μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, με 69 ταξίδια να ολοκληρώνοντας μεταξύ 2006 και 2010. Ανάλυση του Canadian International Council, που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο 2025, ανέφερε ότι περισσότερα από δώδεκα πλοία διέσχισαν το πέρασμα το 2023, όπως και το 2024. Σύμφωνα με το Center for Arctic Policy Studies του Πανεπιστημίου του Φέρμπανκς, έως τη δεκαετία του 2030, ενδέχεται να μπορούν τα εμπορικά φορτηγά πλοία να διαπλέουν το Βορειοδυτικό Πέρασμα και άλλα τμήματα του Αρκτικού Ωκεανού χωρίς τη συνοδεία παγοθραυστικών, για ολοένα και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Το διεθνές νομικό καθεστώς του Βορειοδυτικού Περάσματος αμφισβητείται, όπως σημειώνει η έκθεση του Χάρβαρντ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι αποτελεί διεθνές στενό, ενώ ο Καναδάς διεκδικεί κυριαρχία επί ολόκληρου του περάσματος, το οποίο μειώνει κατά ~3.500 ναυτικά μίλια τη θαλάσσια μεταφορά φορτίων από τη δυτική Ευρώπη προς την Ασία μέσω της Διώρυγας του Παναμά. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η Ρωσία στηρίζει τις καναδικές διεκδικήσεις, λόγω της δικής της αποκλειστικής διεκδίκησης επί της Βόρειας Θαλάσσιας Διαδρομής μήκους 3.500 μιλίων.

Ο ρωσικός στόλος, που διαθέτει οκτώ πυρηνοκίνητα παγοθραυστικά, κρατά τη διαδρομή ανοικτή για ολοένα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, σύμφωνα με τη ρωσική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Rosatom. Το Arctic Institute αναφέρει σε έκθεσή του ότι η Μόσχα προωθεί τη θαλάσσια λωρίδα ως εναλλακτική που «γλιτώνει χρόνο και χρήμα» έναντι της Διώρυγας του Σουέζ, μειώνοντας τον χρόνο πλεύσης μεταξύ Ευρώπης και Ασίας έως και κατά 50%.

Η Ρωσία συνεργάζεται με την Κίνα για την ανάπτυξη αρκτικών θαλάσσιων διαδρομών, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης της Διαπολικής Θαλάσσιας Διαδρομής, η οποία περνά πάνω από τον Βόρειο Πόλο και είναι συντομότερη και βαθύτερη από το Βορειοδυτικό Πέρασμα ή τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή. Ένα από τα πρώτα πλοία που χρησιμοποίησαν αυτή τη διαδρομή, το 2012, ήταν ένα κινεζικό παγοθραυστικό.

Σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά

Ενώ ο Τραμπ έχει τονίσει τη σημασία της Γροιλανδίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ στο πλαίσιο του γεωστρατηγικού ανταγωνισμού με τη Ρωσία, αναλυτές λένε ότι είναι περισσότερο η γεωλογία της αυτό που την καθιστά σημαντική, ιδίως στο πλαίσιο της προσπάθειας να σπάσει η κινεζική κυριαρχία στην παγκόσμια αγορά μετάλλων και ορυκτών. Η επένδυση στη Γροιλανδία θα τοποθετούσε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία κοντά σε ταχέως διευρυνόμενες θαλάσσιες λωρίδες, ανταγωνιζόμενη την κυριαρχία της Ρωσίας και διαταράσσοντας τις πολικές φιλοδοξίες της Κίνας, τοποθετώντας αμερικανικά συμφέροντα πάνω από δυνητικά προσοδοφόρα κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών.

Οι κινεζικές μονάδες επεξεργασίας σχεδόν μονοπωλούν την παγκόσμια αγορά κρίσιμων ορυκτών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαρτώνται πλήρως από την Κίνα για 15 από τα 54 εμπορεύματα, σύμφωνα με τον πρόσφατα επικαιροποιημένο Κατάλογο Κρίσιμων Ορυκτών της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, και εξαρτώνται εν μέρει από κινεζικές εισαγωγές για τουλάχιστον άλλα 31. Η Κίνα παράγει πάνω από το 70% των επεξεργασμένων μετάλλων παγκοσμίως και το 90% των σπάνιων γαιών που χρειάζονται οι αμερικανικοί κατασκευαστές και οι εργολάβοι άμυνας.

Η Γροιλανδία είναι πλούσια σε σιδηρομετάλλευμα, γραφίτη, βολφράμιο, παλλάδιο, βανάδιο, ψευδάργυρο, χρυσό, ουράνιο, χαλκό και πετρέλαιο. Όμως, τα εκτιμώμενα 1,5 εκατομμύρια μετρικοί τόνοι στοιχείων σπάνιων γαιών στο υπέδαφος της νήσου προσελκύουν μεγαλύτερη προσοχή σε ένα σκληρό περιβάλλον, όπου είναι δύσκολη η εξόρυξη. Μόλις εννέα μεταλλευτικές επιχειρήσεις έχουν ξεκινήσει στο νησί από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με έκθεση αυτού του μήνα του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (Center for Strategic and International Studies). Μόνο δύο λειτουργούν σήμερα στη Γροιλανδία: το ορυχείο ανορθοσίτη White Mountain και το ορυχείο χρυσού Nalunaq.

Τουλάχιστον τρία σχέδια για έργα έχουν προταθεί για την εξόρυξη σπάνιων γαιών από μεγάλα κοιτάσματα στο Τανμπρίζ και στο Κβάνεφιελντ, στη νοτιοδυτική Γροιλανδία. Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει ένα, ίσως δύο, από αυτά τα έργα.

Ο γεωλόγος Τόμας Βάρμινγκ παρουσιάζει τοποθεσίες όπου έχουν ανακαλυφθεί κοιτάσματα σπάνιων ορυκτών και πολύτιμων μετάλλων, σε χάρτη γεωλογικής έρευνας, στο Πανεπιστήμιο της Γροιλανδίας, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο AFP, στο Νούουκ. Γροιλανδία, 5 Μαρτίου 2025. (Odd Andersen/AFP μέσω Getty Images)

 

Τον Ιούνιο 2025, η Export-Import Bank των ΗΠΑ έστειλε επιστολή ενδιαφέροντος προς την Critical Metals Corp. για δάνειο 120 εκατομμυρίων δολαρίων, ώστε να χρηματοδοτηθεί το ορυχείο σπάνιων γαιών Τανμπρίζ, σύμφωνα με την έκθεση του Center for Strategic and International Studies. Το δάνειο, εφόσον εγκριθεί, θα αποτελεί την πρώτη υπερπόντια επένδυση της κυβέρνησης σε εξόρυξη. Η Critical Metals Corp. απέκτησε συμμετοχή στο έργο αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες άσκησαν πιέσεις στο Τανμπρίζ για να αποτραπεί η πώληση του κοιτάσματος σε Κινέζο αγοραστή.

Η καναδική Amaroq διαπραγματεύεται με την κυβέρνηση Τραμπ για αμερικανική επένδυση στην εξερεύνηση χρυσού, χαλκού, γερμανίου, γαλλίου και άλλων κοιτασμάτων κρίσιμων ορυκτών στη Γροιλανδία. Επίσης τον Ιούνιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε το έργο εξόρυξης γραφίτη στο Αμιτσόκ ως στρατηγικό έργο στο πλαίσιο του Critical Raw Materials Act. Τον Δεκέμβριο του 2025, η Γροιλανδία εξέδωσε 30ετή άδεια εκμετάλλευσης για το κοίτασμα Αμιτσόκ στη λονδρέζικη GreenRoc Mining — πρόκειται για την τρίτη άδεια που χορήγησε η Γροιλανδία πέρυσι.

Ωστόσο, η ανάπτυξη στην τοποθεσία Κβάνεφιελντ, η οποία περιέχει σημαντικά κοιτάσματα νεοδυμίου, δυσπροσίου και άλλων σπάνιων γαιών, έχει βαλτώσει από το 2019 λόγω ανησυχιών για κινεζική επένδυση στο έργο. Παρότι μια αυστραλιανή εταιρεία, η Greenland Minerals, έχει την πλειοψηφική ιδιοκτησία του έργου, μια κινεζική εταιρεία σπάνιων γαιών, η Shanghai Resources, είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος και στρατηγικός εταίρος της δραστηριότητας, σύμφωνα με έκθεση αυτού του μήνα του Atlantic Council.

Αξιωματούχοι έχουν επίσης εκφράσει την ανησυχία ότι, σε αντίθεση με την περιοχή Τανμπρήζ, υπάρχει εκτιμώμενη ποσότητα 270.000 τόνων ουρανίου στο κοίτασμα Κβάνεφιελντ, γεγονός που το καθιστά το όγδοο μεγαλύτερο κοίτασμα ουρανίου στον κόσμο. Ωστόσο, η εξόρυξη είναι παράνομη βάσει γροιλανδικού νόμου του 2021.

Των John Haughey και Autumn Spredemann

Γερμανία: Η ένταξη στην τρέχουσα μορφή του Συμβουλίου Ειρήνης δεν είναι εφικτή

«Η ένταξη στην τρέχουσα μορφή του ‘Συμβουλίου Ειρήνης’ δεν είναι εφικτή», τονίζει η γερμανική κυβέρνηση σε έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών το οποίο διαβιβάστηκε στον μόνιμο αντιπρόσωπο της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του περιοδικού Der Spiegel.

Όπως αναφέρει το περιοδικό, το Βερολίνο αντιδρά συγκρατημένα στις προτάσεις του Αμερικανού προέδρου και «εξετάζει τη συμμετοχή και τις ιδέες που θα μπορούσαν να προωθήσουν την ειρήνη στην Γάζα». Προϋπόθεση είναι, τονίζεται, «τα μέσα να είναι σύμφωνα με το υπάρχον πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου». Αυτό, σημειώνει το Spiegel, μπορεί να ερμηνευτεί ως απόρριψη εκ μέρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.

Το γερμανικό περιοδικό επισημαίνει ακόμη ότι σε εσωτερικό έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών εν όψει της συνάντησης των Μονίμων Αντιπροσώπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση την προηγούμενη Κυριακή, διατυπώνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια η ανησυχία του Βερολίνου.

«Ενώ η Γερμανία είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε συζητήσεις σχετικά με μια ιδέα για ένα ‘Συμβούλιο Ειρήνης’, δεν μπορεί να συμφωνήσει με την τρέχουσα μορφή του […] Η γερμανική κυβέρνηση είναι πεπεισμένη ότι η διεθνής τάξη, με τα Ηνωμένα Έθνη και τον Χάρτη τους στον πυρήνα της, πρέπει να ενισχυθεί. Το ‘Συμβούλιο Ειρήνης’ του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, «προχωρά πολύ πέρα από τη Γάζα και το αντίστοιχο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ από πέρυσι», τονίζεται στο έγγραφο. Το «Συμβούλιο Ειρήνης», υπογραμμίζεται, περιγράφεται ως «αντιμοντέλο» στα Ηνωμένα Έθνη, με τον Ντόναλντ Τραμπ ως «πρόεδρο ad personam», να έχει «πλήρεις εξουσίες λήψης αποφάσεων σε αυτό το μοντέλο», συνεχίζει το κείμενο του υπουργείου Εξωτερικών και καταλήγει: «Η ένταξη στην τρέχουσα μορφή της δεν είναι δυνατή».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Η Γροιλανδία δημοσιεύει οδηγίες προς τον πληθυσμό σε περίπτωση «κρίσης»

Κυνηγετικά όπλα, τρόφιμα για πέντε μέρες… Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας παρουσίασε σήμερα ένα νέο φυλλάδιο με συμβουλές προς τους πολίτες σε περίπτωση «κρίσης» σε αυτό το έδαφος, το οποίο επιβουλεύονται οι ΗΠΑ.

Το έγγραφο αυτό είναι «ένα ασφαλιστικό συμβόλαιο», δήλωσε ο υπουργός Αυτοβιωσιμότητας και Αυτάρκειας Πέτερ Μποργκ, σε συνέντευξη Τύπου στο Νούουκ, την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας. «Δεν περιμένουμε να χρειαστεί να το χρησιμοποιήσουμε», τόνισε.

Η σύνταξη του φυλλαδίου που φέρει τον τίτλο Προετοιμασία για κρίσεις — Να είστε αυτόνομοι για πέντε ημέρες άρχισε «πέρυσι με φόντο τις διακοπές ηλεκτρικού ρεύματος», εξήγησε η κυβέρνηση της Γροιλανδίας. Στο έγγραφο συνιστάται κυρίως να αποθηκεύονται τρόφιμα για πέντε ημέρες, τρία λίτρα νερού ανά άτομο και ημέρα, χαρτί υγείας, ραδιόφωνο με μπαταρίες, αλλά και όπλα, πυρομαχικά και σύνεργα αλιείας.

Ο πληθυσμός της Γροιλανδίας ανέρχεται σε 57.000 κατοίκους, εκ των οποίων σχεδόν το 90% είναι ιθαγενείς Ινουίτ, για τους οποίους το κυνήγι και το ψάρεμα αποτελούν ιστορικά τα κύρια μέσα διαβίωσής τους.

«Η προετοιμασία είναι καλύτερη από το τίποτα», είπε ο Πέτερ Μποργκ.

Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν δήλωσε την Τρίτη ότι μια στρατιωτική επιχείρηση κατά του αρκτικού νησιού δεν είναι πιθανή, αλλά ότι θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι ούτως ή άλλως.

Από το Νταβός. ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε την Τετάρτη ότι δεν θα χρησιμοποιηθεί βία για την κατάληψη της νήσου, αλλά ζήτησε «άμεσες διαπραγματεύσεις» για την απόκτησή του. Από την επιστροφή του στην εξουσία πέρυσι, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει την επιθυμία του να αποκτήσει τη Γροιλανδία, προτάσσοντας θέματα ασφαλείας ως κύριο κίνητρο.

Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2025, το 85% των Γροιλανδών αντιτίθενται στην προσάρτηση του εδάφους τους στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μόνο το 6% την υποστηρίζει.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ιστορικό κύμα χιονιά και παγετού στη ρωσική Άπω Ανατολή και την Ασία

Ισχυρό κύμα κακοκαιρίας έπληξε περιοχές της Ασίας, θάβοντας τη ρωσική Άπω Ανατολή κάτω από το βαρύτερο χιόνι που έχει σημειωθεί εδώ και 60 χρόνια, στις 20 Ιανουαρίου. Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης παραμένει ο αστικός δήμος Πετροπαβλόφσκ-Καμτσάτσκι από τις 16 Ιανουαρίου, σύμφωνα με ανακοίνωση της δημοτικής αρχής στις 20 Ιανουαρίου.

Η Βέρα Πολιάκοβα, επικεφαλής της μετεωρολογικής υπηρεσίας της Καμτσάτκα, τόνισε την ίδια ημέρα: «Οι καιρικές συνθήκες στην Καμτσάτκα τον Δεκέμβριο και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου είναι εξαιρετικές και πρωτοφανείς για τα τελευταία 60 χρόνια». Όπως μεταδίδει το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti, πολίτες ανήρτησαν σε τοπική κυβερνητική ιστοσελίδα φωτογραφίες αυτοκινήτων που είχαν καλυφθεί εξ ολοκλήρου από το χιόνι και εισόδων κτιρίων που είχαν μπλοκαριστεί, ενώ οι  χιονοπτώσεις συνεχίζονταν ακατάπαυστα.

Οι δημοτικές αρχές ενημέρωσαν στις 21 Ιανουαρίου ότι συνεργεία εκχιονισμού επιχειρούν τόσο στους κεντρικούς οδικούς άξονες όσο και σε κατοικημένες περιοχές, με τις εργασίες απομάκρυνσης του χιονιού να συνεχίζονται όλη τη νύχτα. Οι μετεωρολόγοι αποδίδουν τις ακραίες αυτές συνθήκες σε ισχυρό σύστημα καταιγίδας από τον Ειρηνικό, το οποίο αλληλεπιδρά με τοπικά ατμοσφαιρικά φαινόμενα. Όπως εξήγησε ο Τζέισον Νίκολς, ανώτερος μετεωρολόγος της AccuWeather, στις 20 Ιανουαρίου, «το χιόνι στην Καμτσάτκα ήταν άμεσο αποτέλεσμα μιας ισχυρής καταιγίδας που κινήθηκε προς τη Θάλασσα Οχότσκ».

Το κύμα ψύχους προκάλεσε σοβαρές διαταραχές στις μεταφορές όχι μόνο στη ρωσική Άπω Ανατολή αλλά και στην Κίνα και την Ιαπωνία ακυρώθηκαν, με αποτέλεσμα ολόκληρες περιοχές της Άπω Ανατολής να έχουν παραλύσει. Ταυτόχρονα, οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν για περαιτέρω ενίσχυση του ψύχους σε μεγάλο τμήμα της Ρωσίας τις επόμενες ημέρες.

Άποψη του Ιερού Ναού του Αγίου Βασιλείου στην χιονισμένη Κόκκινη Πλατεία. Μόσχα, 9 Ιανουαρίου 2026. (Tatyana Makeyeva/AFP μέσω Getty Images)

 

«Τα μετεωρολογικά μοντέλα δείχνουν αιφνίδια ενίσχυση του παγετού μετά τις 22 Ιανουαρίου», δήλωσε ο Αλεξάντερ Σουβάλοφ, επικεφαλής του Κέντρου Πρόγνωσης Καιρού Meteo, στις 18 Ιανουαρίου. Όπως συμπλήρωσε σε ανάρτησή του στο Telegram την ίδια ημέρα, «μεταξύ 19 και 21 Ιανουαρίου αναμένεται προσωρινή εξασθένηση του παγετού, ωστόσο από τις 22 και μετά το κρύο θα ενισχύεται καθημερινά».

Ο Σουβάλοφ προειδοποίησε ότι η πτώση της θερμοκρασίας θα είναι θεαματική, ακόμη και κατά 20 βαθμούς Κελσίου μέσα σε λίγες μόλις ημέρες, σε πόλεις όπως το Γιαροσλάβλ και η Κοστρόμα,, αγγίζοντας τους –30° C έως το τέλος της εβδομάδας. Εκτίμησε ότι το κύμα ψύχους θα κορυφωθεί γύρω στις 25 Ιανουαρίου, σημειώνοντας: «Η θερμοκρασία σε Μόσχα, Βλαντίμιρ και Ριαζάν ενδέχεται να πέσει μεταξύ –30° και –33° C».

Ακόμη και σε δυτικές πόλεις της Ρωσίας, όπως το Καλίνινγκραντ, αναμένεται οι θερμοκρασίες να κατρακυλήσουν έως και –15° C. Ο Σουβάλοφ υπογράμμισε: «Σε γενικές γραμμές, ο φετινός Ιανουάριος του 2026 είναι ακριβώς το αντίθετο του περσινού. Εκείνος κατέγραψε ρεκόρ ζέστης, αυτός διεκδικεί μια θέση ανάμεσα στους τρεις ψυχρότερους Γενάρηδες του 21ου αιώνα».

Το ίδιο κύμα κακοκαιρίας κατευθύνθηκε νοτιότερα προς την Κίνα, φέρνοντας σπάνιες χιονοπτώσεις και χαμηλές θερμοκρασίες στη Σαγκάη, τη χρηματοοικονομική πρωτεύουσα της χώρας. Στην Ιαπωνία, θυελλώδεις άνεμοι και σφοδρές χιονοπτώσεις παρέλυσαν τις συγκοινωνίες στα βορειοδυτικά, προκαλώντας δεκάδες ακυρώσεις πτήσεων και πλήττοντας ιδιαίτερα δημοφιλείς χιονοδρομικές περιοχές στο απόγειο της χειμερινής περιόδου.

Με πληροφορίες από το Reuters