Σάββατο, 18 Απρ, 2026

Η Κίνα στοχοποιεί ακτιβιστές του Χονγκ Κονγκ στο εξωτερικό με deepfake εκστρατεία σεξουαλικής παρενόχλησης

Μια πρωτοφανής εκστρατεία παρενόχλησης και δυσφήμησης κατά διαφωνούντων ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ, που ζουν σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Αυστραλία, διεξάγει το κινεζικό καθεστώς όχι με παραδοσιακά μέσα καταστολής πλέον, αλλά με ψηφιακά εργαλεία και deepfake τεχνολογία που εκμεταλλεύονται την πιο σκοτεινή πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου δεν έχει επιβληθεί επίσημη εξορία με διοικητική πράξη του κράτους, όπως συνέβαινε σε παλαιότερα αυταρχικά καθεστώτα, αλλά για αναγκαστική αυτοεξορία. Οι ακτιβιστές έφυγαν μόνοι τους υπό έμμεση απειλή σύλληψης, φυλάκισης ή δίωξης, μετά την επιβολή του Νόμου Εθνικής Ασφάλειας του 2020 στο Χονγκ Κονγκ. Αν επιστρέψουν, κινδυνεύουν με φυλάκιση ή βαριές κατηγορίες. Άρα δεν έχουν πραγματική δυνατότητα επιστροφής. Αυτό συνιστά de facto εξορία.

Επιστολές με σεξουαλικό περιεχόμενο και αφίσες που παρουσιάζουν σεξουαλικές υπηρεσίες για υψηλού προφίλ φιλοδημοκρατικές εξόριστες από το Χονγκ Κονγκ έχουν σταλεί σε ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία, σηματοδοτώντας μια κλιμάκωση της διακρατικής παρενόχλησης που αντιμετωπίζουν οι επικριτές του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας στην πρώην βρετανική αποικία. Άτομα που βρίσκονται στη λίστα επικηρυγμένων της αστυνομίας του Χονγκ Κονγκ, τα οποία καταζητούνται για αδικήματα εθνικής ασφάλειας, έχουν γίνει άμεσος στόχος αυτού του είδους της σεξουαλικοποιημένης παρενόχλησης, γεγονός που υπογραμμίζει τους αυξημένους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες ακτιβίστριες και οι συνεργάτες τους.

Υπάρχουν ενδείξεις που συνδέουν άμεσα τις κινεζικές αρχές με παρόμοιες πρακτικές στο πρόσφατο παρελθόν. Το 2024, ανώνυμοι διαδικτυακοί λογαριασμοί διέδωσαν απειλητικό και με σεξουαλικά υπονοούμενα περιεχόμενο με στόχο την 16χρονη κόρη του Ντενγκ Γιουγουέν [Deng Yuwen], γνωστού επικριτή της κινεζικής κυβέρνησης που ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετέπειτα έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι αναρτήσεις αυτές μπορούν να αποδοθούν σε κινεζικές κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας. Το περιστατικό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο, καθώς το Australian Strategic Policy Institute είχε επισημάνει την αυξημένη χρήση έμφυλων και σεξουαλικών μορφών διαδικτυακής παρενόχλησης κατά επικριτών του Πεκίνου ήδη από το 2022.

Μια σειρά επίσημων ενεργειών όπως η έκδοση αβάσιμων ενταλμάτων σύλληψης και επικηρύξεων εναντίον εξόριστων ακτιβιστών, καθώς και η υιοθέτηση βίαιης ρητορικής από κρατικά μέσα ενημέρωσης, στέλνει σαφές μήνυμα στην κινεζική διασπορά παγκοσμίως ότι οι επικριτές θεωρούνται εχθροί του κράτους. Αυτή η στοχοποίηση λειτουργεί έμμεσα ως ενθάρρυνση για παρενόχληση, παρακολούθηση και κακοποιητικές πρακτικές εις βάρος τους.

Αρκετοί εξέχοντες ακτιβιστές που εγκατέλειψαν το Χονγκ Κονγκ μετά την επιβολή του Νόμου περί Εθνικής Ασφάλειας αναφέρουν ότι έχουν στοχοποιηθεί. Το μοτίβο είναι το ίδιο: άσεμνες επιστολές, παραποιημένες εικόνες και email που έχουν σχεδιαστεί για να ταπεινώσουν και να δυσφημησουν. Οι ακτιβιστές περνούν εβδομάδες εξηγώντας ότι το υλικό είναι ψεύτικο, ενώ οι δράστες πετυχαίνουν τον στόχο τους, σπέρνουν καχυποψία, εξαντλούν ενέργεια και απομονώνουν τους διαφωνούντες.

Deepfake επιστολές και ταπεινωτικό τυπωμένο υλικό 

Ακτιβιστές όπως η Κάρμεν Λάου-μαν, πρώην δημοτική σύμβουλος στο Χονγκ Κονγκ που ζει σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, έλαβαν πρόσφατα — και οι κάτοικοι στις παλιές της γειτονιές στο Μέιντχεντ επίσης — φακέλους που περιείχαν τυπωμένες σεξουαλικές επιστολές και ψηφιακά παραποιημένες εικόνες με το πρόσωπο της Λάου να έχει επικολληθεί σε γυναικεία σώματα είτε γυμνά είτε με εσώρουχα. Μια εικόνα δείχνει την ψεύτικη Λάου να εκτελεί σεξουαλική πράξη, η οποία έχει υποστεί pixelation.

Τουλάχιστον έξι πρώην γείτονες της Λάου-μαν στο Μέιντχεντ έλαβαν επιστολές που έδειχναν ψεύτικες σεξουαλικές εικόνες της. Αυτές στάλθηκαν από το Μακάο, μια ημιαυτόνομη κινεζική περιοχή κοντά στο Χονγκ Κόνγκ.

Παρόμοιες επιστολές και προωθητικό υλικό κυκλοφόρησαν σε άλλες χώρες. Στη Αδελαΐδα της Αυστραλίας, ο πρώην νομοθέτης Τεντ Χούι Τσι και η σύζυγός του βρέθηκαν στο στόχαστρο ενός πλαστού φυλλαδίου που παρουσίαζε σεξουαλικές υπηρεσίες με τη σύζυγό του να διαφημίζεται ως ιερόδουλη, με επινοημένο κατάλογο δήθεν σεξουαλικών υπηρεσιών σε αυστραλιανά δολάρια, χωρίς καμία σχέση με πραγματικά πρόσωπα ή διευθύνσεις, μια ξεκάθαρα στοχευμένη προσπάθεια κατά της κοινωνικής και επαγγελματικής τους ζωή. Το φυλλάδιο στάλθηκε μέσω email στον προϊστάμενό του κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ταχυδρομήθηκε και σε άλλα άτομα στην Αδελαΐδα.

Η Κάρμεν Λάου-μαν δήλωσε ότι ένιωσε «βαθιά τρομοκρατημένη» όταν πληροφορήθηκε την ύπαρξη των επιστολών, τονίζοντας ότι η στοχοποίησή της είχε έντονη έμφυλη διάσταση. «Είμαι γυναίκα και με απειλούν με αυτόν τον τρόπο», ανέφερε, περιγράφοντας το περιστατικό ως σαφή κλιμάκωση της διακρατικής καταστολής, όπου η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιούνται συνειδητά για να εκφοβίσουν και να διασύρουν γυναίκες αντιφρονούντες.

Από την πλευρά του, ο Τεντ Χούι Τσι δήλωσε ότι ανέμενε μια τέτοια επίθεση, δεδομένου του ιστορικού παρενόχλησης εις βάρος του. Ωστόσο, όπως σημείωσε, η σύζυγός του βρέθηκε για πρώτη φορά στο επίκεντρο αυτών των ενεργειών. «Έμεινε άφωνη», είπε, επισημαίνοντας ότι δεν είναι δημόσιο πρόσωπο και δεν είχε ποτέ προηγουμένως εμπλακεί στην εκστρατεία παρενόχλησης κατά του ιδίου.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά trolling ή κακής φάρσας. Το μοτίβο είναι σαφές:

  • Χρήση τεχνολογίας deepfake και ψηφιακής παραποίησης για τη δημιουργία υλικού που στοχεύει άμεσα στην κοινωνική και επαγγελματική φήμη των θυμάτων.
  • Παραπλάνηση παραληπτών με επιστολές που φαίνονται επίσημες, προσεκτικά διατυπωμένες και πειστικές.
  • Προσπάθεια να επηρεαστούν εργοδότες, συνάδελφοι και κοινότητες ώστε να απομονωθούν οι εξόριστοι.

Το αποτέλεσμα είναι διττό: οι στόχοι εξαντλούνται ψυχικά και κοινωνικά, και η υπόληψή τους υπονομεύεται ευρέως χωρίς να υπάρχει εύκολος τρόπος να αμφισβητηθεί η γνησιότητα αυτών των υλικών.

Μια νέα μορφή διακρατικής πίεσης

Αυτό το φαινόμενο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεθνούς καταστολής και παρενόχλησης που έχει χρησιμοποιήσει το Πεκίνο για να φιμώσει επικριτές, ακόμα και όταν αυτοί βρίσκονται σε ασφάλεια στο εξωτερικό. Παρόλο που οι αρχές στο Πεκίνο αρνούνται οποιαδήποτε ευθύνη και χαρακτηρίζουν τον ίδιο τον αγώνα των αντιφρονούντων «αναζήτηση αποσταθεροποίησης», η χρήση τέτοιων ψηφιακών εργαλείων παραμένει ανησυχητική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό ως προς τη χρήση τεχνολογίας για σκοπούς καταστολής από το κινεζικό καθεστώς. Όπως διαπιστώθηκε, και σε άλλες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί παραποιήσεις που στοχοποιούν μέλη οικογενειών ακτιβιστών, χρησιμοποιώντας deepfake εικόνες και διεθνείς απειλές με ψηφιακά μέσα.

Η τεχνολογία deepfake έχει γίνει ήδη θέμα δημόσιας ανησυχίας διεθνώς, καθώς η χρήση της για εξαπάτηση, απάτη, διασπορά παραπληροφόρησης και πολιτικές παρεμβάσεις αυξάνεται εκθετικά. Ειδικοί επισημαίνουν ότι ψηφιακά παραποιημένα περιεχόμενα έχουν τη δυνατότητα να επηρεάσουν κοινωνικές αντιλήψεις και να πλήξουν σοβαρά την εμπιστοσύνη σε θεσμούς και άτομα.

Πέρα από την Ελλάδα ή τις ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές αρχές και οργανισμοί προειδοποιούν για επιχειρήσεις πληροφοριών που σχετίζονται με την Κίνα, ενισχύοντας την ανησυχία ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί πολλαπλά κανάλια για να στοχεύει διαφωνούντες σε πολλές χώρες.

Η εκστρατεία αυτή φανερώνει ότι η καταστολή εναντίον ακτιβιστών του Χονγκ Κονγκ δεν τελειώνει με την εξορία ή τη φυγή τους από την Κίνα. Αντιθέτως, έχει πάρει μια νέα ψηφιακή μορφή, στην οποία τα εργαλεία δεν είναι τα άρματα μάχης ή τα δακρυγόνα, αλλά οι εκτυπωτές, οι ψηφιακοί αλγόριθμοι και τα pixel, με σκοπό να διαβρώσουν τη φήμη, να σπείρουν καχυποψία και να απομονώσουν τις φωνές της δημοκρατίας και της ελευθερίας.

O Νικολάι Λουγκάνσκυ επιστρέφει τον Μάρτιο στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός»

Στις 18 και 19 Μαρτίου, ένας από τους σημαντικότερους πιανίστες του καιρού μας, ο Νικολάι Λουγκάνσκυ επιστρέφει στην φιλόξενη αίθουσα του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός με δύο ρεσιτάλ, δύο διαφορετικά προγράμματα, σε δύο συνεχόμενα βράδια:

Την Τετάρτη 18 Μαρτίου σε ένα ατομικό ρεσιτάλ θα ερμηνεύσει έργα Σούμαν και Σοπέν, ενώ την Πέμπτη 19 Μαρτίου, μαζί με τον διακεκριμένο πιανίστα Βαντίμ Ρουντένκο θα ερμηνεύσουν έργα για δύο πιάνα των Ραβέλ, Μέτνερ και Ραχμάνινοβ.

Πρόγραμμα ρεσιτάλ 18ης Μαρτίου

Robert Schumann (1873-1943)
Carnaval de Vienna, έργο 26
Humoresque, έργο 20

Διάλειμμα

Frederic Chopin (1810-1849)
Είκοσι τέσσερα πρελούδια για πιάνο, έργο 28

Πρόγραμμα ρεσιτάλ 19ης Μαρτίου

Sergei Rachmaninov (1873-1943)
Σουίτα για δύο πιάνα αρ. 1 σε σολ ελάσσονα, έργο 5

Maurice Ravel (1873-1937)
La Valse (σε μεταγραφή για δύο πιάνα)

Διάλειμμα

Nikolai Medtner (1880-1951)
Ρωσικός κυκλικός χορός, έργο 58, αρ. 1 για δύο πιάνα

Sergei Rachmaninov (1873-1943)
Σουίτα για δύο πιάνα αρ. 2, έργο 17

Πέρα από την εξαιρετική τεχνική του και την ξεχωριστή καλλιτεχνική ευελιξία που, που φανερώνεται στο μεγάλο εύρος του ρεπερτορίου του, ο Νικολάι Λουγκάνσκυ διακρίνεται και για την ικανότητά του να εμβαθύνει στο συναίσθημα και το νόημα κάθε κομματιού. Οι ερμηνείες του έχουν βάθος και συναισθηματικό πλούτο, εντύπωση που υποστηρίζεται από την ικανότητά του να παράγει δυναμικές αντιθέσεις.

Θεωρείται επίσης ένας από τους καλύτερους ερμηνευτές του Σεργκέι Ραχμάνινοβ. Οι ερμηνείες του στα έργα του Ρώσου συνθέτη έχουν αποσπάσει εξαιρετικές κριτικές, αναδεικνύοντας τη δύναμη, το πάθος και την πολυπλοκότητα της μουσικής του.

Σύμφωνα με το περιοδικό Gramophone είναι ο πιο πρωτοποριακός ερμηνευτής όλων, ένας πιανίστας εξαιρετικού βάθους και ευελιξίας. Έχει κερδίσει πολλά διεθνή βραβεία, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Διαγωνισμού Τσαϊκόβσκυ το 1994 και θεωρείται γνήσιος κληρονόμος μιας βαθιάς παράδοσης στο πιάνο, συνεχίζοντας το έργο των μεγάλων ερμηνευτών που προηγήθηκαν.

Βιογραφικό Νικολάι Λουγκάνσκυ

Σπούδασε στην Κεντρική Μουσική Σχολή της Μόσχας και στο Ωδείο Τσαϊκόφσκυ της Μόσχας, με δασκάλους τους Τατιάνα Κέστνερ, Τατιάνα Νικολάεβα και Σεργκέι Ντορένσκυ. Τον Απρίλιο του 2013 τιμήθηκε με τον τίτλο του Καλλιτέχνη του Λαού της Ρωσίας.

Πραγματοποιεί τακτικά ρεσιτάλ και συναυλίες σε αίθουσες υψηλού κύρους σε όλον τον κόσμο, όπως στο Wigmore Hall του Λονδίνου, στο Théâtre des Champs-Élysées στο Παρίσι, στην Αιξ-αν-Προβάνς, στη Λισαβόνα, στο Τόκυο, στο Ρίο ντε Τζανέιρο και στη Μεγάλη Αίθουσα του Ωδείου της Μόσχας. Στους συνεργάτες του στη μουσική δωματίου συγκαταλέγονται οι Βαντίμ Ρέπιν, Αλεξάντερ Κνιάζεβ, Μίσα Μάισκυ και Λεωνίδας Καβάκος. Επίσης, έχει συνεργαστεί με κορυφαίους μαέστρους όπως οι Γιούρι Τεμιρκάνοβ, Μιχαήλ Πλετνιόβ, Σαρλ Ντιτουά και Κουρτ Μαζούρ.

Έχει αποσπάσει πολυάριθμα βραβεία για τις ηχογραφήσεις του. Το CD με τις Σονάτες για πιάνο του Ραχμάνινοβ τιμήθηκε με Diapason d’Or και με το βραβείο ECHO Klassik, ενώ η ηχογράφησή του των κοντσέρτων των Γκριγκ και Προκόφιεβ με τον Κεντ Ναγκάνο και τη Deutsche Symphonie-Orchester Berlin επιλέχθηκε ως Gramophone Editor’s Choice. Παλαιότερες ηχογραφήσεις του έχουν επίσης τιμηθεί με σημαντικά βραβεία, μεταξύ των οποίων τα Diapason d’Or, BBC Music Magazine Award και ECHO Klassik. Ο δίσκος του με τη Μεγάλη Σονάτα και τις Εποχές του Τσαϊκόφσκυ, έτυχε ενθουσιωδών κριτικών και χαρακτηρίστηκε ως διεισδυτικός και ώριμος (The Guardian).

* * * * *

Εισιτήρια για τα δύο ρεσιτάλ μπορείτε να προμηθευτείτε μέσω της Τicket Services, είτε διαδικτυακά εδώ είτε στα γραφεία της εταιρείας στην οδό Πανεπιστημίου 39.

Για περισσότερες πληροφορίες, καλέστε στο 210 7234567.

* * * * *

Φιλολογικός Σύλλογος «Παρνασσός»

Πλ. Αγ. Γεωργίου Καρύτση 8, Αθήνα (Χάρτης)

Τηλ.: 210 3221917

Ζελένσκι: Αν αποτύχει η διπλωματία, η Ουκρανία θα πρέπει να συνεχίσει να αμύνεται

Σύμβουλοι ασφαλείας δεκαπέντε χωρών, συμμάχων της Ουκρανίας, καθώς και εκπρόσωποι της ΕΕ και του ΝΑΤΟ συναντήθηκαν χθες στο Κίεβο, στο πλαίσιο εντατικοποίησης των διπλωματικών διαβουλεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου, με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στηβ Γουίτκοφ να συμμετέχει εξ αποστάσεως.

Είχε προηγηθεί καταγγελία της Ρωσίας για επίθεση του Κιέβου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε κατοικία του προέδρου Πούτιν, στα τέλη Δεκέμβρη, και προειδοποίηση για σκλήρυνση της στάσης της στο διπλωματικό πεδίο, κατηγορία την οποία το Κίεβο αρνήθηκε. Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα επιθυμούσε να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση εκ μέρους των ΗΠΑ, ενώ συμπλήρωσε ότι αν αποτύχει η διπλωματία, οι Ουκρανοί θα πρέπει να συνεχίσει να υπερασπίζεται τον εαυτό της.

Ερωτηθείς για τις αλλαγές στο γραφείο του και στο υπουργείο Άμυνας, ανακοίνωσε ότι επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών — μια από τις πιο σημαντικές θέσεις στη χώρα — διορίστηκε ο Κιρίλο Μπουντάνοφ, και πρότεινε την αντικατάσταση του νυν υπουργού Άμυνας Ντένις Σμίχαλ με τον υπουργό Ψηφιακού Μετασχηματισμού Μιχαΐλο Φεντόροφ, κάτι που πρέπει να εγκριθεί από το ουκρανικό κοινοβούλιο. Αν το κοινοβούλιο υπερψηφίσει την πρόταση, ο Σμίχαλ θα αναλάβει επικεφαλής του υπουργείου Ενέργειας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο Τραμπ μπλοκάρει πώληση αμερικανικής εταιρείας μικροτσίπ σε Κινέζους για λόγους εθνικής ασφάλειας

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε την Παρασκευή διάταγμα με το οποίο ακυρώνει την εξαγορά των περιουσιακών στοιχείων μικροτσίπ και παραγωγής ημιαγωγών της εταιρείας Emcor από την εταιρεία HieFo, επικαλούμενος ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.

Η εν λόγω απόφαση απαγορεύει στη HieFo, η οποία έχει έδρα στο Ντέλαγουερ αλλά ελέγχεται από Κινέζο υπήκοο, να κατέχει τα περιουσιακά στοιχεία που περιλαμβάνουν τις ψηφιακές μονάδες μικροτσίπ και τις σχετιζόμενες δραστηριότητες σχεδιασμού, παραγωγής και επεξεργασίας, τα οποία είχαν αγοραστεί από την Emcor, εταιρεία με έδρα το Νιου Τζέρσεϋ.

Στο προεδρικό διάταγμα επισημαίνεται πως υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι η HieFo, αποκτώντας τα περιουσιακά στοιχεία της Emcor, θα μπορούσε να προβεί σε ενέργειες που απειλούν να βλάψουν την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, ορίζεται δε πως η εταιρεία έχει προθεσμία 180 ημερών για να εκποιήσει όλα τα εν λόγω στοιχεία, εκτός εάν η Επιτροπή Ξένων Επενδύσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες (CFIUS) παρατείνει τη διορία.

Η εν λόγω επιτροπή αποτελεί διυπηρεσιακό όργανο το οποίο εξετάζει ξένες επενδύσεις στις ΗΠΑ ως προς τους πιθανούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια. Ο πρόεδρος πήρε την απόφαση έπειτα από σχετική γνωμοδότηση της CFIUS, που διαπίστωσε κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια λόγω της συναλλαγής, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Οικονομικών. Οι ανησυχίες αφορούσαν όχι μόνο την πρόσβαση της HieFo στη πνευματική ιδιοκτησία, τεχνογνωσία και ειδικές γνώσεις της Emcor, αλλά και τον κίνδυνο να μεταφερθούν τα μικροτσίπ που παράγει η Emcor εκτός ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το διάταγμα, η HieFo και οι συνδεδεμένες εταιρείες της υποχρεούνται να εκποιήσουν κάθε συμφέρον και δικαίωμα επί των περιουσιακών στοιχείων της Emcor, όπου κι αν αυτά βρίσκονται. Σε αυτά περιλαμβάνονται συμβόλαια, αποθέματα, υλικά αγαθά, εξοπλισμός, πάγια, απαιτήσεις, άδειες λειτουργίας, ακίνητα (μισθωμένα ή ιδιόκτητα της Emcor) και διανοητική ιδιοκτησία.

Με ανακοίνωσή της το 2024, η HieFo είχε γνωστοποιήσει την ολοκλήρωση της εξαγοράς σχεδόν όλων των μη βασικών και παροπλισμένων δραστηριοτήτων παραγωγής μικροτσίπ και της μονάδας επεξεργασίας δισκίων NP της Emcor. Η συμφωνία προέβλεπε τη μεταβίβαση εξοπλισμού, συμβολαίων, διανοητικής ιδιοκτησίας και αποθεμάτων από τις εγκαταστάσεις της Emcor στην Αλάμπρα της Καλιφόρνια. Στην ίδια ανακοίνωση, οι Γκονζάο Ζανγκ και Χάρρυ Μουρ αναφέρονταν ως συνιδρυτές της νέας εταιρείας. Ο Ζανγκ, μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος μηχανικής της Emcor, ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος της HieFo.

«Με αξιοποίηση περισσότερων από σαράντα ετών καινοτομίας της Emcor στα οπτικο-ηλεκτρονικά, θα συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε τις πιο καινοτόμες και ανατρεπτικές λύσεις για τους κλάδους των τηλεπικοινωνιών, της διασύνδεσης δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης», δήλωσε ο Ζανγκ. «Διαθέτοντας έμπειρη βασική ομάδα και ισχυρή οικονομική στήριξη, θα επανεκκινήσουμε τις λειτουργίες με ταχύ ρυθμό».

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ μπλοκάρει ανάλογη συμφωνία. Τον Ιούλιο είχε εκδώσει διάταγμα που ακύρωνε την εξαγορά της εταιρείας Jupiter Systems του Ντέλαγουερ από την κινεζικών συμφερόντων Suirui International. Η απόφαση ελήφθη κατόπιν γνωμοδότησης της CFIUS, η οποία διαπίστωσε κινδύνους λόγω της πιθανής χρήσης προϊόντων της Jupiter σε στρατιωτικά συστήματα και κρίσιμες υποδομές. Με το διάταγμα, ο πρόεδρος διέταξε την ακύρωση της εξαγοράς, η οποία είχε ολοκληρωθεί τον Φεβρουάριο του 2020, και την υποχρέωση της εταιρείας με έδρα το Χονγκ Κονγκ να εκποιήσει όλα τα δικαιώματά της στη Jupiter.

Στις 21 Φεβρουαρίου 2025, ο Τραμπ είχε υπογράψει υπόμνημα για την αντιμετώπιση των απειλών στην εθνική ασφάλεια που πηγάζουν από κινεζικές επενδύσεις στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το υπόμνημα, «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αξιοποιήσουν κάθε νόμιμο μέσο, συμπεριλαμβανομένης της CFIUS, για να περιορίσουν τις κινεζικές επενδύσεις σε κρίσιμους τομείς όπως η τεχνολογία, οι υποδομές, η υγεία, η γεωργία, η ενέργεια και οι πρώτες ύλες».

Όπως τόνισε ο Λευκός Οίκος σε ενημερωτικό σημείωμα, «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θεσπίσουν νέους κανόνες για να αποτρέψουν την εκμετάλλευση του κεφαλαίου, της τεχνολογίας και της γνώσης της χώρας από εχθρικές δυνάμεις, όπως η Κίνα, διασφαλίζοντας ότι μόνο επενδύσεις που εξυπηρετούν τα αμερικανικά συμφέροντα θα εγκρίνονται».

Αντιδράσεις στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και τη στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ

Ποικίλα κύματα διεθνών αντιδράσεων προκάλεσε η ανακοίνωση των Ηνωμένων Πολιτειών για τη σύλληψη του Βενεζουελανού προέδρου Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του, ύστερα από αεροπορικό πλήγμα των ΗΠΑ στο Καράκας, στις 3 Ιανουαρίου.

Οι εξελίξεις προκάλεσαν προβληματισμό στη διεθνή κοινότητα, με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρρες, και Λατινοαμερικανούς ηγέτες να επισημαίνουν πιθανές παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου από τις ΗΠΑ. Πολλές χώρες ζήτησαν έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

Σε γενικές γραμμές, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ είτε επικρότησαν την κίνηση είτε εκφράστηκαν με επιφυλάξεις, ενώ οι αντίπαλες χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν καταδίκασαν την επιχείρηση. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σχολίασε: «Όσοι υποστηρίζουν πως η λύση για τα προβλήματα της χώρας βρίσκεται στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, είδαν τι συνέβη»

Η ταχεία επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την περιοχή και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Διχασμένες αντιδράσεις στην Ευρώπη

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν εμφανίστηκαν ομόθυμες απέναντι στη στρατιωτική ενέργεια. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, δήλωσε στο διαδίκτυο: «Ο λαός της Βενεζουέλας απαλλάχθηκε σήμερα από το καθεστώς του Νικολάς Μαδούρο και δεν μπορεί παρά να χαίρεται». Παρόμοια δήλωση έκανε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι «το τέλος του καθεστώτος προσφέρει ελπίδα στη χώρα [τη Βενεζουέλα]», καθώς οι πολίτες της απαλλάχθηκαν από ένα καταπιεστικό καθεστώς. 

Με αμφιθυμία τοποθετήθηκαν η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς, επικρίνοντας μεν το καθεστώς Μαδούρο, αλλά και αμφισβητώντας τη στρατιωτική οδό. Ο μεν Μερτς έκανε λόγο για «σύνθετη κατάσταση», η δε Μελόνι σημείωσε ότι «η κυβέρνηση θεωρεί πως μια εξωτερική στρατιωτική δράση δεν αποτελεί τη σωστή οδό για τον τερματισμό ολοκληρωτικών καθεστώτων, ωστόσο θεωρεί νόμιμη την άμυνα απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που απειλούν την ασφάλεια, όπως στην περίπτωση κρατών που στηρίζουν και ενισχύουν το εμπόριο ναρκωτικών».

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ ξεκαθάρισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετείχε στα χτυπήματα και υπογράμμισε τη σημασία της διαλεύκανσης των γεγονότων: «Η κατάσταση εξελίσσεται ταχύτατα και πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα. Θέλω να μιλήσω με τον πρόεδρο Τραμπ, θέλω να μιλήσω με συμμάχους. Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι εμείς δεν ενεπλάκημεν. Όπως πάντα, οφείλουμε να τηρούμε το Διεθνές Δίκαιο», τόνισε.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, γνωστοποίησε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρούμπιο και διαβεβαίωσε πως η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα. Επανέλαβε την πάγια θέση της ΕΕ ότι ο Νικολάς Μαδούρο στερείται νομιμοποίησης και τάχθηκε υπέρ μιας ειρηνικής μετάβασης εξουσίας. Σε ανάρτησή της στο X, έγραψε: «Υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, οι αρχές του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών πρέπει να γίνονται σεβαστές. Καλούμε σε αυτοσυγκράτηση. Η ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών στη χώρα αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα».

Αντιδράσεις Λατινικής Αμερικής και καταγγελία Κούβας

Υπέρ της επιχείρησης των ΗΠΑ τάχθηκαν οι ηγεσίες της Αργεντινής και του Ισημερινού. Η κυβέρνηση της Αργεντινής δήλωσε: «Εκτιμούμε την απόφαση και την αποφασιστικότητα που επέδειξε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και η κυβέρνησή του στις πρόσφατες ενέργειες στη Βενεζουέλα, που οδήγησαν στη σύλληψη του δικτάτορα Νικολάς Μαδούρο, ηγέτη του «Καρτέλ των Ήλιων», που έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργάνωση από την Αργεντινή στις 26 Αυγούστου». Ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι υπογράμμισε ότι η Αργεντινή θεωρεί αυτές τις εξελίξεις καθοριστικό βήμα ενάντια στη ναρκοτρομοκρατία που πλήττει την περιοχή, επιτρέποντας στον λαό της Βενεζουέλας να ανακτήσει τη δημοκρατία, ενώ ο πρόεδρος του Ισημερινού, Ντανιέλ Νομπόα, απηύθυνε ανοιχτή επιστολή προς τους πολίτες της Βενεζουέλας μέσω X, γράφοντας: «Ήρθε η ώρα να ανακτήσετε τη χώρα σας, […] στο πρόσωπο του Ισημερινού έχετε έναν σύμμαχο».

Αντιθέτως, κυβερνητικοί αξιωματούχοι από το Μεξικό, την Κολομβία και την Κούβα άσκησαν δριμεία κριτική στη στρατιωτική επέμβαση. Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σεϊνμπάουμ, τόνισε: «Η κυβέρνησή μου καταδικάζει και απορρίπτει κατηγορηματικά τις στρατιωτικές ενέργειες», υποστηρίζοντας πως η ενέργεια των ΗΠΑ παραβιάζει το άρθρο 2 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. «Στη βάση των αρχών της εξωτερικής πολιτικής μας και της ειρηνικής μας προσήλωσης, το Μεξικό απευθύνει επείγουσα έκκληση για σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, των αρχών και σκοπών του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, και για άμεση παύση κάθε επιθετικής ενέργειας κατά της κυβέρνησης και του λαού της Βενεζουέλας».

Πανομοιότυπη στάση κράτησε και η Κολομβία, που μόλις ανέλαβε θέση μη μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, επικαλούμενη επίσης τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ. «Η κυβέρνηση της Κολομβίας απορρίπτει κάθε μονομερή στρατιωτική δράση που ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση ή να θέσει σε κίνδυνο τον άμαχο πληθυσμό. Η χώρα προτάσσει τη διατήρηση της ειρήνης στην περιοχή και απευθύνει επείγουσα έκκληση για αποκλιμάκωση, καλώντας όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να αποφύγουν ενέργειες που βαθαίνουν την αντιπαράθεση και να προτάξουν τον διάλογο και τα διπλωματικά μέσα», ανέφερε σε ανάρτησή του στο X ο Κολομβιανός πρόεδρος Γκουστάβο Πέτρο.

Ο επικεφαλής του καθεστώτος της Κούβας κάλεσε σε διεθνή κινητοποίηση ενάντια στην «εγκληματική επίθεση» εναντίον της Βενεζουέλας.

Αμέσως μετά τα γεγονότα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε τον Πέτρο να είναι «ιδιαίτερα προσεκτικός», ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε να εννοηθεί ότι επόμενος στόχος θα μπορούσε να είναι η Κούβα: «Αν ήμουν στην κυβέρνηση της Αβάνας, θα ανησυχούσα τουλάχιστον λίγο», δήλωσε.

Σε συνέντευξη Τύπου, ο Τραμπ ανήγγειλε ότι οι ΗΠΑ θα διοικήσουν προσωρινά τη Βενεζουέλα, έχοντας εξασφαλίσει τη συνεργασία του αντιπροέδρου της χώρας, και εξέφρασε την πρόθεση της Ουάσιγκτον να επενδύσει σημαντικά στη βιομηχανία πετρελαίου της Βενεζουέλας.

Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν προσωρινά τη διακυβέρνηση στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Μαδούρο

Στις 3 Ιανουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναλάβουν ουσιαστικά τη διακυβέρνηση της Βενεζουέλας έως ότου επιτευχθεί ειρηνική μετάβαση της εξουσίας, έπειτα από τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις νωρίτερα την ίδια ημέρα.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο Τραμπ δήλωσε: «Θα αναλάβουμε τη διοίκηση της χώρας μέχρι να επιτευχθεί η ασφαλής, ομαλή και δίκαιη μετάβαση της εξουσίας. Δεν θέλουμε να εμπλακούμε στο ποιος θα ανεβεί στην ηγεσία. Θέλουμε ειρήνη, ελευθερία και δικαιοσύνη για τον λαό της Βενεζουέλας — και αυτό αφορά πολλούς Βενεζουελάνους που ζουν σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και επιθυμούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Είναι η γη τους».

Ο Τραμπ ανήγγειλε επίσης την επιστροφή μεγάλων αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών στη Βενεζουέλα: «Οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρίες μας, οι μεγαλύτερες στον κόσμο, θα πάνε να δαπανήσουν δισεκατομμύρια δολάρια, να διορθώσουν τις σοβαρά κατεστραμμένες πετρελαϊκές υποδομές και να αρχίσουν δημιουργούν εισόδημα για τη χώρα». Απευθυνόμενος στους Βενεζουελάνους, ο Τραμπ υπογράμμισε την προοπτική ευημερίας: «Θα έχετε ειρήνη, δικαιοσύνη, θα αποκτήσετε τα πλούτη που έπρεπε να απολαμβάνετε εδώ και καιρό. Σας τα στέρησαν». Αυτή τη στιγμή, η Chevron είναι η μοναδική μεγάλη αμερικανική πετρελαϊκή εταιρία που λειτουργεί στη Βενεζουέλα.

Εν τω μεταξύ, το εμπάργκο των ΗΠΑ στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας παραμένει σε πλήρη ισχύ, ενώ οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ θα παραμείνουν εκεί μέχρι οι απαιτήσεις των ΗΠΑ να ικανοποιηθούν πλήρως, συμπλήρωσε ο Αμερικανός πρόεδρος. «Η αμερικανική αρμάδα παραμένει σε ετοιμότητα στη θέση της, και οι ΗΠΑ διατηρούν όλες τις στρατιωτικές επιλογές μέχρι οι απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών να εκπληρωθούν και να ικανοποιηθούν πλήρως».

Για τη διαχείριση της χώρας θα οριστεί ειδική ομάδα, η οποία θα περιλαμβάνει τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον υπουργό Πολέμου Πητ Χέγκσεθ, οι οποίοι ήταν παρόντες στη συνέντευξη Τύπου. «Εκείνοι θα ηγηθούν μέχρι να επανέλθει η χώρα στην ομαλότητα», τόνισε ο Τραμπ.

Ωστόσο, επικρατεί αβεβαιότητα για το ποιος θα αναλάβει τελικά την ηγεσία της Βενεζουέλας. Η Μαρία Καρίνα Ματσάδο, εξέχουσα μορφή της αντιπολίτευσης και βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης, αποκλείστηκε από την υποψηφιότητα για την προεδρία από το Ανώτατο Δικαστήριο του Μαδούρο τον Ιανουάριο του 2024. Μετά τις αμφιλεγόμενες εκλογές του 2024, οι Ηνωμένες Πολιτείες,  ο Καναδάς, η Ιαπωνία, η Αργεντινή, η Χιλή και η Ευρώπη αναγνώρισαν τον Εντμούντο Γκονθάλεθ ως τον νόμιμο νεοεκλεγέντα πρόεδρο της Βενεζουέλας. Η Ματσάδο δήλωσε: «Μια κυβέρνηση υπό τον Γκονθάλεθ, τον ηγέτη που επέλεξε ο λαός μας πριν από έναν χρόνο, είναι έτοιμη να αναλάβει την εξουσία».

Από τη Νορβηγία, η Ματσάδο διαμήνυσε ότι ο Γκονθάλεθ, ο οποίος διαμένει στην Ισπανία, είναι έτοιμος να επιστρέψει στο Καράκας εντός των πρώτων 100 ωρών και να σχηματίσει νέα κυβέρνηση μέσα σε 100 ημέρες. Κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να στηρίξει τη διαδικασία, τονίζοντας: «Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τη διακυβέρνηση. Έχουμε τις ομάδες, έχουμε τα σχέδια. Ζητάμε από τις κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής και της Ευρώπης να δημοσιοποιήσουν πλήρως όλες τις πληροφορίες που έχουν, και γνωρίζουμε ότι έχουν, σχετικά με τις εγκληματικές δραστηριότητες του Μαδούρο και των συνεργατών του».

Σχετικά με την προοπτική ηγεσίας της Ματσάδο, ο Τραμπ εξέφρασε επιφυλάξεις κατά τη συνέντευξη Τύπου: «Θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνει ηγέτιδα. Δεν διαθέτει την αναγκαία στήριξη ούτε τον σεβασμό μέσα στη χώρα. Είναι πολύ καλή γυναίκα, αλλά δεν έχει το απαραίτητο κύρος».

Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ

Έρευνα για πυρκαγιά που στοίχισε 40 ζωές σε ελβετικό χιονοδρομικό κέντρο

Οι ελβετικές αρχές ξεκίνησαν ποινική έρευνα εις βάρος δύο διαχειριστών μπαρ μετά την καταστροφική πυρκαγιά σε χιονοδρομικό κέντρο, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 40 άτομα και τραυμάτισε τουλάχιστον 119 την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Η Εισαγγελία του Καντονιού Βαλέ απήγγειλε κατηγορίες εις βάρος των διαχειριστών του μπαρ Le Constellation για σωρεία ποινικών αδικημάτων, μεταξύ των οποίων ανθρωποκτονία από αμέλεια, σωματική βλάβη από αμέλεια και εμπρησμός από αμέλεια. Η σχετική ανακοίνωση εκδόθηκε στις 3 Ιανουαρίου από την Αστυνομία του Καντονιού Βαλέ.

Τέσσερα από τα θύματα έχουν ταυτοποιηθεί, όπως ανακοίνωσε η αστυνομία στις 3 Ιανουαρίου. Μεταξύ αυτών ήταν δύο Ελβετίδες, 21 και 16 ετών, καθώς και δύο Ελβετοί, 18 και 16 ετών. Οι σοροί τους έχουν πλέον παραδοθεί στις οικογένειές τους, ωστόσο τα ονόματά τους δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Στο πλαίσιο της έρευνας διενεργούνται προανακριτικές διαδικασίες με τη συνδρομή πολυάριθμων χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Ελβετίας, του Βελγίου, της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, των Φιλιππίνων, του Κονγκό, της Ρουμανίας, της Σερβίας και της Τουρκίας, σύμφωνα με ξεχωριστό δελτίο Τύπου της Αστυνομίας του Καντονιού Βαλέ, στις 3 Ιανουαρίου.

Από τους 119 τραυματίες, έχουν ταυτοποιηθεί οι 117, ενώ τα θύματα προέρχονται από διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελβετία, η Γαλλία και η Ιταλία. Η αστυνομία διευκρίνισε ότι θα υπάρξουν νεότερες ενημερώσεις για την υπόθεση, καθώς συγκεντρώνονται περαιτέρω στοιχεία.

Nature: Σημαντικά επιστημονικά γεγονότα που αναμένουμε το 2026

Η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη έπειτα από 54 χρόνια, διαστημικές αποστολές για την εξερεύνηση των φεγγαριών της Γης και του Άρη, μια τεράστια γεώτρηση στον πυθμένα του ωκεανού, κλινικές μελέτες για τη θεραπεία σπάνιων γενετικών παθήσεων και την έγκαιρη ανίχνευση καρκίνου συγκαταλέγονται στα επιστημονικά γεγονότα που αναμένεται να δώσουν το στίγμα τους το 2026, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.

Ιατρική

Το 2025, το Nature ξεχώρισε την ιατρική έρευνα για τη θεραπεία του KJ Muldoon, ενός μωρού με μια εξαιρετικά σπάνια γενετική πάθηση. Το βρέφος έλαβε εξατομικευμένη θεραπεία για να διορθώσει τη συγκεκριμένη μετάλλαξη που προκαλεί την ασθένεια. Η ίδια ερευνητική ομάδα σχεδιάζει τη νέα χρονιά να ζητήσει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), προκειμένου να διεξάγει μια κλινική δοκιμή, στη Φιλαδέλφεια της Πενσυλβάνια, που θα δοκιμάσει θεραπείες επεξεργασίας γονιδίων σε περισσότερα παιδιά με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές. Μια άλλη ερευνητική ομάδα ελπίζει να ξεκινήσει μια παρόμοια δοκιμή για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος.

Μια κλινική δοκιμή στη Βρετανία σχετική με μία μόνο εξέταση αίματος για την ανίχνευση περίπου 50 τύπων καρκίνου πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, αναμένεται να ανακοινώσει αποτελέσματα το 2026. Η εξέταση ελέγχει τμήματα DNA που απελευθερώνουν τα καρκινικά κύτταρα στο αίμα και μπορεί να εντοπίσει τον τύπο ιστού ή οργάνου από το οποίο προέρχεται το σήμα. Στη δοκιμή συμμετείχαν περισσότερα από 140.000 άτομα και εάν τα αποτελέσματα είναι υποσχόμενα, οι υγειονομικές αρχές σχεδιάζουν να την εφαρμόσουν σε όλα τα βρετανικά νοσοκομεία. Στη Βρετανία, επίσης, θα τεθεί σε ισχύ τον ερχόμενο Απρίλιο η μεγαλύτερη εδώ και δύο δεκαετίες επικαιροποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις κλινικές δοκιμές. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι ερευνητές μπορούν να ζητήσουν δεοντολογική και κανονιστική έγκριση με μία αίτηση. Ωστόσο, ο νόμος θα ορίζει, επιπλέον, ότι όλες οι δοκιμές που αφορούν φάρμακα πρέπει να καταχωρούνται δημόσια πριν από την πρόσληψη του πρώτου συμμετέχοντα και ότι μία περίληψη των αποτελεσμάτων πρέπει να δημοσιοποιείται εντός δώδεκα μηνών από το τέλος της δοκιμής. Στόχος είναι η επιτάχυνση της έρευνας, η ενίσχυση της ποικιλίας των συμμετεχόντων και η μείωση του χρόνου που απαιτείται για να φτάσουν οι υποσχόμενες θεραπείες στους ανθρώπους που τις χρειάζονται.

Διαστημικές έρευνες

Το 2026 αναμένεται να είναι άλλη μία χρονιά γεμάτη ενδιαφέρουσες διαστημικές αποστολές. Το Artemis II της NASA θα στείλει τέσσερις αστροναύτες να πετάξουν γύρω από τη Σελήνη με το διαστημόπλοιο Orion. Η δεκαήμερη πτήση θα είναι η πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή από τη δεκαετία του 1970 και θα βοηθήσει στην προετοιμασία για επόμενες αποστολές προσελήνωσης. Η Κίνα ετοιμάζεται επίσης να εκτοξεύσει τον επόμενο σεληνιακό ανιχνευτή της Chang’e-7 τον Αύγουστο. Στόχος της είναι να φτάσει κοντά στον νότιο πόλο, μια περιοχή με βράχους και κρατήρες, γνωστή για τις δυσκολίες προσελήνωσης. Το 2023, το Chandrayaan-3 της Ινδίας ήταν το πρώτο διαστημόπλοιο που προσεληνώθηκε με επιτυχία κοντά στον νότιο πόλο της Σελήνης. Εάν καταφέρει να αφιχθεί με επιτυχία, το Chang’e-7 θα αναζητήσει πάγο νερού και θα μελετήσει σεισμούς.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) σχεδιάζει να εκτοξεύσει τον δορυφόρο PLATO προς το τέλος του επόμενου έτους, προκειμένου να χρησιμοποιήσει τις 26 κάμερές του για να παρακολουθήσει περισσότερα από 200.000 φωτεινά αστέρια και να εντοπίσει πλανήτες με θερμοκρασίες που επιτρέπουν τον σχηματισμό υγρού νερού. Η αποστολή θα μετρήσει τα μεγέθη των εξωπλανητών και θα ανακαλύψει εξωφεγγάρια και δακτυλίους γύρω από αυτούς.

Οι ερευνητές στρέφουν επίσης το βλέμμα τους στον Άρη, με την Ιαπωνία (JAXA) να σχεδιάζει να εκτοξεύσει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX) για να επισκεφθεί τα δύο φεγγάρια του κόκκινου πλανήτη, Φόβο και Δείμο. Το διαστημόπλοιο θα συλλέξει δείγματα της επιφάνειας του Φόβου και θα τα επιστρέψει στη Γη το 2031.

Η πρώτη ηλιακή αποστολή της Ινδίας, Aditya-L1, που τέθηκε σε τροχιά το 2024, θα παρατηρήσει τον Ήλιο σε μια περίοδο που η ηλιακή δραστηριότητα είναι κοντά στο μέγιστο και χαρακτηρίζεται από τα υψηλότερα ποσοστά ηλιακών κηλίδων, εκλάμψεων και ηλιακών καταιγίδων. Η αποστολή θα παρατηρήσει τη μετάβαση του Ήλιου από την ηρεμία στην αναταραχή. Χαρακτηριστικό είναι ότι σε περιόδους χαμηλής δραστηριότητας, συμβαίνουν δύο έως τρεις στεμματικές εκπομπές μάζας, μια μορφή ηλιακής δραστηριότητας που συνοδεύεται από μεγάλης κλίμακας εκτόξευση πυκνού υλικού από το ηλιακό στέμμα προς τον μεσοπλανητικό χώρο. Τον επόμενο χρόνο αναμένεται να εκδηλώνοντας δέκα ή περισσότερα τέτοια συμβάντα καθημερινά.

Το 2026 θα αρχίσει και μια μεγάλης κλίμακας αναβάθμιση του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) του CERN για να γίνει προετοιμασία για τον LHC υψηλής φωτεινότητας, που προγραμματίζεται να αρχίσει να λειτουργεί το 2030. Τον Απρίλιο θα ολοκληρωθεί η κατασκευή του ανιχνευτή Mu2e του Εθνικού Εργαστηρίου Επιταχυντών Fermi (Fermilab) στο Ιλλινόις. Το πείραμα θα ελέγξει εάν το μιόνιο, ένα μυστηριώδες σωματίδιο, μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρόνιο χωρίς να σχηματιστούν επιπλέον σωματίδια. Η συλλογή δεδομένων αναμένεται να αρχίσει το 2027.

Τα μυστικά της Γης και της τεχνητής νοημοσύνης

Την πρώτη του επιστημονική αποστολή θα κάνει το 2026 το κινεζικό πλοίο ωκεάνιων γεωτρήσεων Meng Xiang. Το σκάφος έχει σχεδιαστεί για να κάνει γεωτρήσεις έως και έντεκα χιλιόμετρα κάτω από τον βυθό της θάλασσας και να συλλέγει δείγματα.

Η έρευνα που υποστηρίζεται από την τεχνητή νοημοσύνη, από την επεξεργασία κειμένου, τη συγγραφή κώδικα έως τη δημιουργία επιστημονικών υποθέσεων, έκανε άλματα το 2025 και η νέα χρονιά μπορεί να φέρει τις πρώτες σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις από την τεχνητή νοημοσύνη. Επίσης, το 2026 αναμένεται να παρουσιαστούν τεχνικές που ξεπερνούν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, τα οποία θεωρούνται δαπανηρά στο να εκπαιδευτούν. Οι νεότερες προσεγγίσεις επικεντρώνονται στον σχεδιασμό μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης μικρής κλίμακας που μαθαίνουν από μια περιορισμένη ομάδα δεδομένων και μπορούν να ειδικευτούν στην επίλυση συγκεκριμένων γρίφων λογικής. Το 2025, ένα τέτοιο μικροσκοπικό μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (TRM) ξεπέρασε τα μαζικά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα σε μια λογική δοκιμασία.

Το Nature εκφράζει, τέλος, ανησυχίες για τη δεύτερη χρονιά της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, στον βαθμό που επηρεάζει τη χρηματοδότηση των ερευνητικών προγραμμάτων. Όπως επισημαίνεται, οι διαμάχες μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Κογκρέσου σχετικά με τις περικοπές στη χρηματοδότηση της επιστήμης φαίνεται ότι θα συνεχιστούν, ενώ ορισμένες αλλαγές στην πολιτική δημόσιας υγείας, όπως η άρση των συστάσεων για εμβόλια, η προώθηση αναπόδεικτων ιατρικών ισχυρισμών, οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια και η μειωμένη συμμετοχή σε παγκόσμια προγράμματα υγείας, έχουν επικριθεί από ερευνητές και αναμένεται να έχουν ευρείες συνέπειες. Τέλος, τα πανεπιστήμια των ΗΠΑ θα έρθουν αντιμέτωπα με τους περιορισμούς στη μετανάστευση, και το ενδεχόμενο μείωσης φοιτητών και επιστημόνων από άλλες χώρες. Οι εθνικές ερευνητικές προτεραιότητες της κυβέρνησης Τραμπ επικεντρώνονται στην τεχνητή νοημοσύνη και τις κβαντικές τεχνολογίες, κάτι που ορισμένοι ερευνητές χαιρετίζουν, όμως άλλοι ανησυχούν ότι θα απομακρύνει πόρους από άλλους τομείς.

Της Μ. Κουζινοπούλου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Εξηγώντας το NASCAR σε έναν Ευρωπαίο

Φανταστείτε 24 αυτοκίνητα να κινούνται τρομακτικά κοντά το ένα στο άλλο — τόσο κοντά που κανείς μας δεν θα πάρκαρε ποτέ έτσι τα αυτοκίνητά του. Κι όμως, αυτά τα αγωνιστικά θηρία τρέχουν με ταχύτητες της τάξης των 320 χιλιομέτρων την ώρα, σχεδόν κολλημένα μεταξύ τους, παράγοντας ένα ωστικό κύμα κάθε φορά που περνάνε από μπροστά σου. Οι οδηγοί δεν διστάζουν να ακουμπούν και να σπρώχνουν ο ένας τον άλλο σε αυτές τις συνθήκες. Η δεύτερη σειρά αυτοκινήτων συχνά κολλάει κυριολεκτικά στον προφυλακτήρα της πρώτης, σπρώχνοντας το προπορευόμενο «τρένο» και εκμεταλλευόμενη το κενό αέρος, μιας και ο πρώτος οδηγός είναι αυτός που «σχίζει» τον αέρα και επιβραδύνει όλο το γκρουπ λόγω αντίστασης. Ένα μικρό λάθος από οποιονδήποτε οδηγεί την κούρσα μπορεί να προκαλέσει καραμπόλα, βγάζοντας εκτός μάχης τα μισά από τα αυτοκίνητα του αγώνα.

Πολλοί Ευρωπαίοι θεωρούν ότι η Formula 1 είναι ανώτερη και το NASCAR απλώς μια υπόθεση όπου τα αυτοκίνητα στρίβουν συνέχεια αριστερά. Στην πραγματικότητα, όμως, μιλάμε για δύο διαφορετικούς κόσμους — θα ήταν σαν να συγκρίνουμε το σκάκι με το πόκερ: εντελώς διαφορετικά παιχνίδια, αλλά καθένα εξίσου δύσκολο. Ένας τυπικός αγώνας NASCAR διαρκεί 3 έως 4 ώρες, με τον οδηγό να ψήνεται κυριολεκτικά μέσα σε θερμοκρασίες καμπίνας 50-60°C. Οι παλμοί της καρδιάς του παραμένουν σταθερά υψηλοί, γύρω στους 160-180 ανά λεπτό, σαν να κάνει έντονη γυμναστική καθ’ όλη τη διάρκεια, και μέχρι το τέλος του αγώνα μπορεί να έχει χάσει έως και 4 κιλά σε υγρά από τον ιδρώτα. Σε αυτό το διάστημα θα έχει διανύσει 800 έως 1000 χιλιόμετρα — απόσταση ίση με την απόσταση Βερολίνο-Παρίσι — με μέση ταχύτητα που κυμαίνεται μεταξύ 240 και 290 km/h. Και αυτό το κάνουν σχεδόν κάθε εβδομάδα, για δέκα συνεχόμενους μήνες, αφού το πρωτάθλημα NASCAR περιλαμβάνει περίπου 36 αγώνες τον χρόνο σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ. Μάλιστα, μερικοί οδηγοί το έχουν φτάσει στα άκρα: έχουν επιχειρήσει να τρέξουν δύο μεγάλους αγώνες μέσα σε μία ημέρα. Υπήρξαν περιπτώσεις όπου ένας οδηγός έτρεξε το μεσημέρι στο περίφημο Indianapolis 500 (αγώνας 500 μιλίων σε μονοθέσιο) και το ίδιο βράδυ συμμετείχε στο Coca-Cola 600 του NASCAR — συνολικά 1.800 χιλιόμετρα αγώνα μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες!

Το εντυπωσιακό είναι η ποικιλία των πιστών και των συνθηκών που αντιμετωπίζουν οι οδηγοί του NASCAR κατά τη διάρκεια μιας σεζόν. Άλλοτε αγωνίζονται σε τεράστια οβάλ μήκους περίπου 4 χιλιομέτρων (π.χ. Daytona ή Talladega), όπου πατούν τέρμα γκάζι σχεδόν σε όλο τον γύρο, κι άλλοτε σε μικροσκοπικές «αρένες» μισού μιλίου (περίπου 800 μέτρα), όπως το Bristol Motor Speedway, όπου στρίβουν συνεχώς. Στο Bristol κάθε γύρος διαρκεί μόλις 15 δευτερόλεπτα και οι στροφές παίρνονται με περίπου 200 km/h, ασκώντας στον οδηγό πλευρικές δυνάμεις 3-4 G — δηλαδή 3 έως 4 φορές τη δύναμη της βαρύτητας. Αυτό το φορτίο το νιώθουν οι οδηγοί για περίπου 9 από τα 15 δευτερόλεπτα του κάθε γύρου, βιώνοντας παρόμοια καταπόνηση με αυτή που αισθάνονται οι αστροναύτες κατά την εκτόξευση ενός διαστημικού λεωφορείου.

Πέρα από τα διαφορετικά μήκη και τις κλίσεις των οβάλ, το πρωτάθλημα περιλαμβάνει πλέον και μερικές κλασικές πίστες δρόμου με δεξιές κι αριστερές στροφές (τα λεγόμενα road courses), ακόμη και έναν αγώνα σε πίστα από χώμα! Οι αγώνες διεξάγονται κάτω από κάθε λογής συνθήκες: άλλες φορές μέρα με καυτό ήλιο κι άλλες υπό το φως των προβολέων τη νύχτα, σε ζέστη, υγρασία ή ψύχρα, από τη Φλόριντα μέχρι την Καλιφόρνια. Αυτή η ποικιλία σημαίνει ότι οι οδηγοί πρέπει να προσαρμόζονται συνεχώς, επιδεικνύοντας ικανότητες σε κάθε είδους τερέν.

Ένας αγώνας NASCAR δεν αφορά μόνο το να είσαι μπροστά. Στην πραγματικότητα, όταν βρίσκεσαι πρώτος χωρίς κανέναν μπροστά σου, είσαι εκτεθειμένος στον αέρα και επιβραδύνεσαι λόγω αντίστασης — δεν έχεις «σύντροφο» να σου κόβει τον αέρα. Γι’ αυτό οι οδηγοί συχνά συνεργάζονται, σχηματίζοντας γκρουπ και αλλάζοντας θέσεις ώστε να εκμεταλλευτούν το φαινόμενο του slipstream (αεροδυναμικό ρεύμα) και να διατηρήσουν υψηλή ταχύτητα. Έτσι, η πρώτη θέση σε έναν αγώνα αλλάζει χέρια διαρκώς. Είναι σύνηθες να καταγράφονται 20 έως 40 αλλαγές στην πρωτοπορία κατά τη διάρκεια ενός μόνο αγώνα — και σε ορισμένες περιπτώσεις οι αλλαγές αυτές ξεπερνούν τις 70! Κι όμως, μετά από τόσους γύρους και εκατοντάδες χιλιόμετρα, η μάχη κρίνεται στο νήμα: η διαφορά στο τέλος είναι συνήθως μερικά δέκατα ή εκατοστά του δευτερολέπτου. Έχουν υπάρξει τερματισμοί όπου η νίκη κρίθηκε με διαφορά μικρότερη από το ανοιγοκλείσιμο του ματιού. Χαρακτηριστικό είναι ότι το 2018 σημειώθηκε τερματισμός με διαφορά μόλις 0,0004 δευτερολέπτων — δύο αυτοκίνητα πέρασαν τη γραμμή σχεδόν ταυτόχρονα με περίπου 298 km/h!

Όλα αυτά κάνουν το NASCAR μοναδικό στο είδος του και συχνά παρεξηγημένο από το ευρωπαϊκό κοινό. Πίσω από τη φαινομενική απλότητα των επαναλαμβανόμενων γύρων, κρύβεται ένα εκρηκτικό μείγμα ταχύτητας, στρατηγικής και αντοχής. Είναι ένας ξεχωριστός κόσμος αγώνων, όπου κάθε δευτερόλεπτο και κάθε εκατοστό μετράει, προσφέροντας ένα θέαμα που δύσκολα συγκρίνεται με οτιδήποτε άλλο στον μηχανοκίνητο αθλητισμό.

Φόβος πτήσης: Τι παθαίνει το σώμα σας και πώς να το ηρεμήσετε

Το αεροπλάνο δεν είχε ακόμη απογειωθεί, αλλά η καρδιά του Νταν χτυπούσε ήδη δυνατά. Ενώ κοίταζε έξω από το παράθυρο και παρακολουθούσε τα καροτσάκια με τις αποσκευές να κινούνται στον διάδρομο, τα χέρια του έσφιγγαν με δύναμη τα μπράτσα της θέσης του. Ο χώρος τού φαινόταν πολύ μικρός και κλειστός, και κάθε καθυστέρηση έκανε την απογείωση να φαίνεται ακόμα πιο τρομακτική.

Ο Νταν είχε μελετήσει τις στατιστικές. Ήξερε ότι οι εμπορικές αεροπορικές εταιρείες γίνονται κάθε χρόνο πιο ασφαλείς, αλλά, όπως εκατομμύρια άλλοι άνθρωποι, και μόνο η σκέψη της πτήσης τού προκαλούσε πανικό. Ο παλαίμαχος πιλότος Τομ Μπαν, συγγραφέας του βιβλίου «Soar: The Breakthrough Treatment for Fear of Flying» (Πετάξτε: Η επαναστατική θεραπεία για το φόβο της πτήσης), παρατηρεί εδώ και χρόνια αυτό το φαινόμενο.

«Ένα άτομο μπορεί να γνωρίζει ότι το αεροπλάνο είναι ασφαλές και να εξακολουθεί να νιώθει τρομοκρατημένο», λέει στην εφημερίδα The Epoch Times. «Δεν είναι ένα πρόβλημα του μυαλού. Είναι κάτι που το σώμα έχει μάθει να φοβάται».

Οι ερευνητές πλέον γνωρίζουν πώς να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ξεμάθουν αυτόν τον φόβο.

Πώς αναπτύσσεται ο φόβος πτήσης

Ο φόβος πτήσης ή αεροφοβία συνήθως δεν ξεκινά εξαιτίας μιας μεμονωμένης ταραχώδους πτήσης. Συχνά αναπτύσσεται με την πάροδο του χρόνου, επηρεασμένη από τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος παρερμηνεύει ορισμένα συναισθήματα ως κάτι επικίνδυνο.

Επίσης, δεν αφορά απλώς το υψόμετρο. «Η αεροφοβία, όπως όλες οι φοβίες, προέρχεται από έναν φόβο ή μια αντίδραση φόβου που προκύπτει σε καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από αβεβαιότητα ή έλλειψη ελέγχου», δήλωσε ο κλινικός ψυχολόγος Οχάντ Χερσκοβίτς στην Epoch Times.

Οι άνθρωποι φοβούνται τις πτήσεις για πολλούς και διάφορους λόγους, συμπλήρωσε ο Έρικ Γκούντμαν, κλινικός ψυχολόγος και συγγραφέας του «The Mindful Freak-Out», στην Epoch Times. «Για μερικούς, έχει να κάνει με τα μικρόβια και τη μόλυνση στο πλαίσιο της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD). Άλλοι μπορεί να φοβούνται την αμηχανία και την κουβεντούλα που ίσως χρειαστεί να πιάσουν με το άτομο που κάθεται δίπλα τους». Άλλοι μπορεί να αισθάνονται παγιδευμένοι, ενώ άλλοι μπορεί να πάσχουν από κλειστοφοβία, πρόσέθεσε.

Ο φόβος μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής ενός ανθρώπου. Μπορεί να πετούσατε χωρίς καμία ανησυχία όταν ήσασταν νεότεροι, αλλά ξαφνικά αρχίσατε να φοβάστε για αναταράξεις όταν ένας στενός φίλος μετακόμισε μακριά. Μερικοί άνθρωποι φοβούνται το άγνωστο επειδή δεν έχουν πετάξει ποτέ, ενώ άλλοι βιώνουν άσχετους παράγοντες άγχους στη ζωή τους που αλλάζουν την αίσθηση ασφάλειας που έχουν στον κόσμο.

Τελικά, η αποφυγή των πτήσεων λόγω φόβου γίνεται το πραγματικό πρόβλημα. Η επιλογή να μην πετάξετε διδάσκει στον εγκέφαλο ότι η αποφυγή της δράσης είναι το ασφαλέστερο σχέδιο, με αποτέλεσμα ο φόβος να εξελιχθεί σε ένα συναίσθημα ανεξέλεγκτο.

Τι κάνει ο φόβος στο σώμα σας και πώς αντιμετωπίζεται

Μόλις κάποιος που πάσχει από αεροφοβία επιβιβαστεί σε αεροπλάνο, το σώμα του μπαίνει σε ‘λειτουργία επιβίωσης’. «Το πραγματικό πρόβλημα είναι όταν οι άνθρωποι ερμηνεύουν το ίδιο τους το άγχος τους ως απειλή», είπε ο Γκούντμαν. Όταν συμβαίνει αυτό, το μυαλό κατακλύζεται από το φόβο. «Τώρα δεν είναι μόνο ανήσυχοι για την πτήση, αλλά και για το ότι είναι ανήσυχοι για την πτήση, και αυτόενισχύει τον πανικό».

Η μετάβαση σε κατάσταση επιβίωσης απενεργοποιεί το λογικό μέρος του εγκεφάλου και ενεργοποιεί σωματικά συμπτώματα άγχους, όπως τρέμουλο, μυϊκή ένταση, ταχυκαρδία και τάσεις φυγής. Το σώμα θέλει να τρέξει (για να σωθεί), αλλά δεν μπορεί, γεγονός που κάνει την κατάσταση ακόμη χειρότερη. Σε βιολογικό επίπεδο, αυτή η αντίδραση ξεκινά από την αμυγδαλή — την περιοχή του εγκεφάλου που ανιχνεύει τον κίνδυνο — ενεργοποιώντας το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και απελευθερώνοντας ορμόνες στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτές οι ορμόνες αυξάνουν τον καρδιακό ρυθμό και τον ρυθμό αναπνοής για να παρέχουν περισσότερο οξυγόνο, αλλαγές που έχουν ως στόχο να προστατεύσουν το σώμα ακόμα και όταν δεν υπάρχει πραγματική απειλή.

Η κατανόηση αυτής της φυσιολογίας είναι σημαντική, επειδή βοηθά το σώμα σας να καταλάβει ότι ο φόβος της πτήσης δεν είναι παράλογος, αλλά μια αντίδραση σε μια ορισμένη συνθήκη. Αυτό είναι που προσπαθεί να διορθώσει η θεραπεία της αεροφοβίας. Υπάρχουν αρκετές θεραπείες οι οποίες επανεκπαιδεύουν τον εγκέφαλό σας και του διδάσκουν νέους τρόπους αντίδρασης.

Θεραπεία μέσω εικονικής πραγματικότητας

Αυτή η μέθοδος είναι κατάλληλη για ανθρώπους που φοβούνται ακόμη και να μπουν σε αεροπλάνο, καθώς σας επιτρέπει να προσομοιώσετε την πτήση χωρίς να αφήσετε το έδαφος. Αναπαράγεται η εμπειρία της παραμονής σε καμπίνα αεροπλάνου, επιτρέποντάς σας να βιώσετε την απογείωση, τις αναταράξεις και την προσγείωση σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον», σύμφωνα με τον Γκούντμαν. Ο εγκέφαλος αντιδρά στην εικονική πραγματικότητα σαν να βρίσκεται πραγματικά σε αεροπλάνο, καθιστώντας την εμπειρία ικανή να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται στον φόβο.

Με την πάροδο του χρόνου, οι άνθρωποι μαθαίνουν ότι μπορούν να χειριστούν τις αγχωτικές αντιδράσεις που κάποτε τους κατέκλυζαν και πολλοί ανακαλύπτουν ότι μπορούν να πετάξουν ξανά. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2023 διαπίστωσε ότι η θεραπεία εικονικής πραγματικότητας μειώνει σημαντικά τα συμπτώματα της αεροφοβίας. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση έδειξε ότι η θεραπεία εικονικής πραγματικότητας, όταν συνδυάζεται με γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική.

Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία

Η συγκεκριμένη θεραπεία είναι μια πρακτική προσέγγιση που βοηθά στην κατανόηση και την αλλαγή των μοτίβων σκέψης που προκαλούν πανικό, τι ακριβώς κάνει το μυαλό σας όταν το κυριεύει ο φόβος. Σας διδάσκει πώς να εντοπίζετε τις αγχωτικές σκέψεις πριν ξεφύγουν από τον έλεγχο και σας δίνει τις δεξιότητες για να ηρεμήσετε το σώμα σας όταν αρχίζει να πανικοβάλλεται.

«Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) είναι μια ψυχοθεραπεία βασισμένη σε αποδεικτικά στοιχεία, που έχει αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική για διάφορες φοβίες, συμπεριλαμβανομένης της αεροφοβίας», παρατηρεί ο Χερσκοβίτς.

Πολλαπλές κλινικές μελέτες της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν ότι η παραδοσιακή γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία μειώνει σημαντικά τον φόβο της πτήσης, με αποτελέσματα που διαρκούν για χρόνια. Τυχαιοποιημένες δοκιμές έχουν διαπιστώσει ότι η CBT μείωσε σημαντικά τα επίπεδα άγχους και βοήθησε τους ανθρώπους να μπορούν να πετάξουν μετά τη θεραπεία.

Θεραπεία βασισμένη στην αποδοχή

Απευθύνεται κυρίως σε ανθρώπους που αγωνίζονται να ελέγξουν το άγχος τους ή που διαπιστώνουν ότι η καταπολέμηση του φόβου το επιδεινώνει. Δεν έχει μελετηθεί ειδικά για τον φόβο της πτήσης, αλλά ταιριάζει καλά με αυτό που αντιμετωπίζουν οι περισσότεροι ανήσυχοι επιβάτες.

Μερικοί διαπιστώνουν ότι όσο πιο σκληρά προσπαθούν να απαλλαγούν από τον φόβο, τόσο πιο έντονα εκδηλώνεται. Η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης (ACT) προσφέρεται από εκπαιδευμένους θεραπευτές που καθοδηγούν τους ανθρώπους μέσω πρακτικών ασκήσεων για να τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν τους φόβους τους, αντί να τους αποφεύγουν.

Στη θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, ο θεραπευτής ενθαρρύνει τους ανθρώπους να παρατηρούν τις αισθήσεις και τις σκέψεις τους με ήπια αποδοχή, ενώ παραμένουν επικεντρωμένοι στον τελικό τους στόχο, είτε αυτός είναι να επισκεφθούν την οικογένειά τους σε ένα μακρινό μέρος είτε να πάνε στο μέρος που έχουν επιλέξει για τις πολυαναμενόμενες διακοπές τους.

«Η ACT διδάσκει στα άτομα να προχωρούν προς αυτό που έχει σημασία για αυτά — όπως το να μπορούν να πετάξουν για να παρευρεθούν στην αποφοίτηση του παιδιού τους από το κολέγιο — ενώ παράλληλα αναπτύσσουν μια πιο υγιή, πιο προσαρμοστική σχέση με τα δύσκολα συναισθήματα που προκύπτουν», επισημαίνει ο Γκούντμαν.

Η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, αντί να προσπαθεί να απομακρύνει τον φόβο, διδάσκει στους ανθρώπους να παρατηρούν τις δύσκολες σκέψεις και συναισθήματα χωρίς να παρασύρονται από αυτά. Μια ανασκόπηση του Ιανουαρίου 2025 διαπίστωσε ότι η θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης βελτίωσε τη ρύθμιση των συναισθημάτων και μείωσε την αποφυγή, βοηθώντας τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο συγκλονισμένοι όταν αυξάνεται ο φόβος.

Απο-ευαισθητοποίηση και επανεπεξεργασία μέσω κινήσεων των ματιών

Αυτή η θεραπεία είναι κατάλληλη για ανθρώπους που πάσχουν από φόβους που συνδέονται με τραυματικές εμπειρίες ή αναμνήσεις του παρελθόντος.

Η απο-ευαισθητοποίηση και επανεπεξεργασία μέσω κινήσεων των ματιών (EMDR) αναπτύχθηκε αρχικά για να βοηθήσει τους ανθρώπους να αναρρώσουν από τραύματα, όπως η μετατραυματική διαταραχή άγχους. Με την πάροδο του χρόνου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι βοηθά επίσης σε συγκεκριμένους φόβους, συμπεριλαμβανομένης της αεροφοβίας. Λειτουργεί βοηθώντας τον εγκέφαλο να επανεπεξεργαστεί τις οδυνηρές αναμνήσεις και τις ριζωμένες πεποιθήσεις που προκαλούν τον φόβο. Μελέτες έχουν δείξει ότι μειώνει την ένταση των φοβικών σκέψεων που εμφανίζονται συχνά κατά τη διάρκεια μιας πτήσης.

«Η EMDR είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για την αεροφοβία, επειδή στοχεύει τόσο στην αντίδραση του εγκεφάλου όσο και στην αντίδραση του νευρικού συστήματος μέσω της θεραπείας», δήλωσε η Γιούκι Σίντα, πιστοποιημένη θεραπεύτρια EMDR, στην Epoch Times. Καθώς σας βοηθά να επεξεργαστείτε τις αναμνήσεις και τις αντιδράσεις που διατηρούν τον φόβο ενεργό, η EMDR βελτιώνει την ανταπόκριση του σώματος σε εμπειρίες όπως οι αναταράξεις, η αίσθηση του εγκλωβισμού ή η ανησυχία για αεροπορικό δυστύχημα, ώστε να βιώνονται με λιγότερο άγχος.

Ύπνωση

Η ύπνωση δημιουργεί νέες αυτόματες αντιδράσεις και ενισχύει άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, χρησιμοποιώντας καθοδηγούμενη εστίαση για χαλάρωση. Στην υπνωτική κατάσταση, ο εγκέφαλος είναι λιγότερο επιφυλακτικός και πιο ικανός να μάθει νέους τρόπους αντίδρασης στον φόβο. Για τους επιβάτες, αυτό μπορεί να σημαίνει την εξάλειψη των αρνητικών σκέψεων που συχνά προκαλούν πανικό. Η ύπνωση βοηθά στη δημιουργία νέων συσχετισμών, ώστε το σώμα να μην αντιδρά πλέον στην πτήση με σκέψεις που προκαλούν άγχος, ιδρωμένες παλάμες ή ταχυκαρδία.

Έρευνες δείχνουν ότι η ύπνωση μπορεί επίσης να ενισχύσει άλλες θεραπείες. Π.χ., μελέτη διαπίστωσε ότι η γνωστική-συμπεριφορική θεραπεία έγινε σημαντικά πιο αποτελεσματική όταν συνδυάστηκε με την ύπνωση.

«Πολλοί πελάτες καταφέρνουν να ξεπεράσουν τον φόβο ή τη φοβία τους για τις πτήσεις και είναι σε θέση να πετάξουν με ένα αίσθημα ενθουσιασμού και αυτοπεποίθησης», δήλωσε η Ροσέλ Μπέιτς, πιστοποιημένη κλινική υπνοθεραπεύτρια, στην Epoch Times. Διδάσκει συγκεκριμένες τεχνικές, γνωστές ως «άγκυρες», που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια μιας πτήσης. Αυτές οι «άγκυρες» βοηθούν στη σταθεροποίηση του νευρικού συστήματος όταν οι αναταράξεις ή οι ξαφνικοί θόρυβοι προκαλούν άγχος.

Πέντε συμβουλές για γρήγορη ανακούφιση από το άγχος

Ακόμα και μετά από ειδική θεραπεία, δεν αποκλείεται ο φόβος να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια μιας πτήσης. Γνωρίζοντας τις κατάλληλες, μπορείτε να επαναφέρετε γρήγορα την ηρεμία σας και να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας. Οι παρακάτω πρακτικές είναι απλές, διακριτικές και υποστηρίζονται από έρευνες. Μπορείτε να τις θεωρήσετε ως ένα είδος  πρώτων βοηθειών κατά τη διάρκεια της πτήσης.

1. Αισθητηριακή γείωση

Όταν το άγχος κορυφώνεται, το μυαλό αρχίζει να επικεντρώνεται στο χειρότερο σενάριο. Η αισθητηριακή γείωση χρησιμοποιείται ευρέως από τους κλινικούς για να διακόψει τις σπειροειδείς σκέψεις, μετατοπίζοντας την προσοχή στο άμεσο περιβάλλον.

Σε ένα αεροπλάνο, παρατηρήστε την υφή του πίσω μέρους του καθίσματος, το χρώμα του πουλόβερ του διπλανού σας ή τη φωνή ενός παιδιού στο κάθισμα πίσω σας. Το κλειδί είναι να ονομάσετε σκόπιμα αυτές τις αισθήσεις στο μυαλό σας, κάτι που σας βοηθά να αναγνωρίσετε αυτό που βλέπετε, ακούτε ή αισθάνεστε. Η παρατήρηση του περιβάλλοντος αποσπά την προσοχή από τον φανταστικό κίνδυνο και την εστιάζει στην παρούσα στιγμή.

Μικρά αισθητηριακά σημεία αναφοράς υπενθυμίζουν στο νευρικό σύστημα ότι το σώμα βρίσκεται σε ένα σταθερό περιβάλλον. Ο Γκούντμαν διδάσκει την αισθητηριακή γείωση, καθώς μπορεί να διακόψει τις αρνητικές σκέψεις.

2. Αργές ανάσες 

Δεν είναι όλα τα μοτίβα αναπνοής εξίσου αποτελεσματικά στην καταπολέμηση του άγχους. Η γρήγορη, ρηχή αναπνοή μπορεί να ενισχύσει τον πανικό, ενώ η αργή, συνειδητή αναπνοή βοηθά το σώμα να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο διαπίστωσε ότι η αργή αναπνοή ενισχύει τη φυσική ανταπόκριση του σώματος στην ηρεμία και βελτιώνει την ικανότητα της καρδιάς να προσαρμόζεται στην ένταση, γεγονός που τη βοηθά να αντιμετωπίζει το άγχος. Η ανασκόπηση έδειξε επίσης ότι η ελεγχόμενη αναπνοή υποστηρίζει τα δίκτυα του εγκεφάλου που ρυθμίζουν το στρες και τα συναισθήματα. Για τους επιβάτες, ακόμη και μια σύντομη περίοδος αργής αναπνοής μπορεί να ωθήσει το νευρικό σύστημα προς μια πιο σταθερή βάση.

Προτιμήστε ένα απλό μοτίβο. Εισπνεύστε απαλά για τέσσερα δευτερόλεπτα και μετά εκπνεύστε για λίγο περισσότερο. Η παρατεταμένη εκπνοή ενισχύει το σήμα ότι το σώμα είναι ασφαλές, βοηθώντας σας να παραμείνετε ήρεμοι όταν αρχίζει να εμφανίζεται ο φόβος.

3. Αφήστε ελεύθερο το σώμα σας

Ο φόβος συχνά εντείνεται όχι λόγω της αναταραχής καθεαυτής, αλλά λόγω του τρόπου με τον οποίο αντιδρά το σώμα σε αυτήν, όπως με ταχυπαλμία, σφίξιμο στο στήθος ή τρέμουλο στα χέρια. Η προσπάθεια να καταπολεμήσετε αυτές τις αντιδράσεις τείνει να τις ενισχύει.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο διαπίστωσε ότι οι θεραπείες αποδοχής και ενσυνειδητότητας, οι οποίες εκπαιδεύουν τους ανθρώπους να παρατηρούν τις σκέψεις και τις σωματικές τους αισθήσεις αντί να προσπαθούν να τις ελέγξουν, οδήγησαν σε σημαντική μείωση του άγχους. Ο Χερσκοβίτς συχνά λέει στους πελάτες του ότι τα συναισθήματα είναι μεν δυσάρεστα, αλλά όχι επικίνδυνα.

Μερικές προτάσεις βασισμένες σε τεχνικές αποδοχής περιλαμβάνουν τα εξής:

Κατονομάστε αυτό που αισθάνεστε: αντί να σημειώνετε ότι «κάτι δεν πάει καλά», γίνετε πιο συγκεκριμένοι, π.χ. πείτε «η καρδιά μου χτυπά δυνατά» ή «τα χέρια μου τρέμουν». Το να κατονομάζετε αυτό που συμβαίνει μειώνει την αντίδραση συναγερμού του εγκεφάλου. Αφήστε την αίσθηση να διαρκέσει 10 έως 20 δευτερόλεπτα. Ύστερα, πείτε στον εαυτό σας: «Αυτό είναι δυσάρεστο, όχι επικίνδυνο». Αφήστε το συναίσθημα να ‘ανέβει’ και να ‘πέσει’ από μόνο του, χωρίς να προσπαθήσετε να το σταματήσετε. Χαλαρώστε τους ώμους και το σαγόνι σας: Ο πανικός προκαλεί σύσπαση των μυών. Η χαλάρωση του σώματος σηματοδοτεί στο νευρικό σας σύστημα ότι δεν υπάρχει κίνδυνος.

4. Χρησιμοποιήστε χτυπηματάκια

«Η αμφίπλευρη διέγερση (που χρησιμοποιείται στην EMDR) μπορεί να χρησιμοποιηθεί διακριτικά κατά τη διάρκεια μιας πτήσης με φορητούς βομβητές, ειδικό ήχο με ακουστικά ή χτυπώντας τους ώμους σας ενώ οραματίζεστε ένα ασφαλές, ήρεμο μέρος», προτείνει η Σίντα.

Οι τεχνικές μπορεί να περιλαμβάνουν εναλλασσόμενα χτυπήματα από αριστερά προς τα δεξιά με σταθερό ρυθμό, ενώ εστιάζετε σε μια ουδέτερη ή χαλαρωτική εικόνα. Η ρυθμική διέγερση εμπρός-πίσω δίνει στον εγκέφαλο ένα συγκεκριμένο ερέθισμα που μπορεί να παρακολουθήσει, σπάζοντας τον κύκλο του φόβου και αποκαθιστώντας την ισορροπία του νευρικού συστήματος.

Μελέτη του 2020 σχετικά με την εφαρμογή The Tapping Solution App, μια εφαρμογή για smartphone που προσφέρει καθοδηγούμενες ασκήσεις χτυπημάτων, διαπίστωσε ότι οι χρήστες ανέφεραν σημαντική μείωση του άγχους και του στρες μετά από μία και μόνη συνεδρία. Αν και το χτύπημα με βάση την εφαρμογή δεν είναι το ίδιο με την πλήρη θεραπεία EMDR, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι απλές τεχνικές βοηθούν ορισμένους επιβάτες να ανακόψουν τον φόβο για αρκετό χρόνο ώστε το σώμα να ηρεμήσει και να χαλαρώσει.

5. Αγκυροβόλια ύπνωσης

Σκεφτείτε ένα αγκυροβόλιο ύπνωσης ως ένα εξατομικευμένο «κουμπί ηρεμίας» που έχετε προετοιμάσει ώστε να το χρησιμοποιήσετε όταν θα το χρειαστείτε.

Πριν από την επόμενη πτήση σας, επιλέξτε μια μικρή ενέργεια που μπορείτε να κάνετε διακριτικά ενώ βρίσκεστε στο κάθισμα του αεροπλάνου, όπως να πιέσετε απαλά τον αντίχειρα και το δάχτυλό σας μεταξύ τους, να πείτε σιωπηλά μια καθησυχαστική λέξη, όπως «ησύχασε» ή «ασφαλής», ή να εισπνεύσετε και να εκπνεύσετε αργά. Εξασκηθείτε στο να συνδυάζετε αυτή την ενέργεια με στιγμές ηρεμίας πριν από την πτήση. Όταν θα είστε στο αεροπλάνο, χρησιμοποιήστε το σύνθημα που έχετε επιλέξει όταν αρχίσετε να αισθάνεστε άγχος και εστιάστε την προσοχή σας στην αίσθηση της χαλάρωσης του σώματός σας, έστω και για λίγα δευτερόλεπτα κάθε φορά.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η εξάσκηση στην ‘άγκυρά’ σας πριν από την πτήση βοηθά το σώμα σας να παραμείνει ήρεμο σε αγχώδεις καταστάσεις.

Μια νέα σχέση με τις πτήσεις

Οι στατιστικές από μόνες τους δεν θεραπεύουν τον φόβο, αλλά οι πιθανότητες θανάτου σε αεροπορικό δυστύχημα είναι περίπου μία στα 13 εκατομμύρια, πολύ χαμηλότερα από πολλές συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες. Τα τροχαία ευθύνονται για σχεδόν 40.000 θανάτους κάθε χρόνο. Οι πτώσεις, σε σκάλες ή στο ντους, στέλνουν εκατομμύρια ανθρώπους στα επείγοντα, η έκθεση σε χημικές ουσίες από καθημερινά οικιακά καθαριστικά στέλνουν περισσότερους από από 100.000 στο ίδιο μέρος, ενώ οι θάνατοι από δηλητηρίαση ξεπερνούν τους 100.000 ετησίως.*

Ωστόσο, οι στατιστικές σπάνια καθησυχάζουν τους νευρικούς επιβάτες όταν το αεροπλάνο ετοιμάζεται για απογείωση. Για τον ίδιο λόγο, οι παραπάνω μέθοδοι και θεραπείες δεν απευθύνονται στη λογική σας, δεν προσπαθούν να σας πείσουν, αλλά στοχεύουν να επανεκπαιδεύσουν τις αυτόματες σωματικές αντιδράσεις σας.

Ο φόβος της πτήσης είναι ιάσιμος. Όλοι οι ειδικοί που ρωτήθηκαν τόνισαν το εξής: τα συμπτώματά σας είναι πραγματικά, αλλά με τα σωστά εργαλεία, ο εγκέφαλός σας και το σώμα σας μπορούν να μάθουν να ανταποκρίνονται σε αυτά διαφορετικά.

Της Sarah Campise Hallier

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

* Στοιχεία για ΗΠΑ