Η Ισραηλινή παραγωγός Ντάνα Έντεν, περισσότερο γνωστή ως συνδημιουργός της βραβευμένης με Emmy σειράς κατασκοπείας «Tehran», πέθανε αιφνιδίως στην Ελλάδα, μετέδωσε τη Δευτέρα το ισραηλινό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο KAN.
Η Έντεν, 52 ετών, βρέθηκε νεκρή σε ξενοδοχείο στην Αθήνα, δήλωσε Έλληνας αξιωματούχος της αστυνομίας, προσθέτοντας ότι οι αρχικές ενδείξεις υποδήλωναν πως είχε θέσει τέλος στη ζωή της και ότι δεν υπήρχαν υπόνοιες εγκληματικής ενέργειας. Ο αξιωματούχος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, καθώς η ελληνική αστυνομία δεν σχολιάζει δημοσίως τέτοιες υποθέσεις.
Το KAN ανέφερε ότι η Έντεν βρισκόταν στην Ελλάδα για τα γυρίσματα της τέταρτης σεζόν της επιτυχημένης σειράς. Στην ανακοίνωσή του, επεσήμανε ότι η Ντάνα συγκαταλεγόταν μεταξύ των κορυφαίων μορφών της ισραηλινής τηλεοπτικής βιομηχανίας και ότι διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη δημιουργία και την καθοδήγηση ορισμένων από τις σημαντικότερες και πιο επιδραστικές παραγωγές του οργανισμού. Δεν διευκρίνισε την αιτία θανάτου.
Το δίκτυο ανέφερε επίσης ότι το επαγγελματικό της έργο, η αδιάλλακτη αφοσίωσή της και η αγάπη της για τη δημιουργία άφησαν βαθύ αποτύπωμα στην Israeli Public Broadcasting Corporation και ότι το KAN συμμετέχει στη βαθιά θλίψη της οικογένειας, των φίλων και των συναδέλφων της.
Σε ανακοίνωση που αναρτήθηκε στη σελίδα της στο Facebook, η εταιρεία παραγωγής της Έντεν, Donna and Shula Productions, επιχείρησε να διαψεύσει φήμες ότι η παραγωγός είχε δολοφονηθεί. Η εταιρεία παραγωγής διευκρίνισε ότι οι φήμες περί εγκληματικού ή εθνικά υποκινούμενου θανάτου ήταν ψευδείς και αβάσιμες. Πρόσθεσε ότι πρόκειται για μια στιγμή μεγάλου πόνου για την οικογένεια, τους φίλους και τους συνεργάτες και ζήτησε να γίνει σεβαστή η αξιοπρέπεια της Ντάνα και η ιδιωτικότητα των οικείων της.
Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού του Ισραήλ, Μίκι Ζοχάρ, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ανέφερε ότι με μεγάλη θλίψη έλαβε την είδηση του θανάτου της Έντεν, την οποία χαρακτήρισε μία από τις πλέον εξέχουσες και επιδραστικές παραγωγούς της ισραηλινής τηλεοπτικής βιομηχανίας. Ο Ζοχάρ δήλωσε ότι η Ντάνα άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ισραηλινή δημιουργία και μετέφερε την ιστορία της χώρας σε διεθνείς σκηνές με υπερηφάνεια, ταλέντο και θάρρος.
Η σειρά «Tehran», η οποία έκανε πρεμιέρα στο Ισραήλ και στο Apple TV το 2020, αφηγείται την ιστορία της Ταμάρ Ραμπινιάν, μιας νεαρής πράκτορα της Μοσάντ που αναλαμβάνει να διεισδύσει σε ιρανικό πυρηνικό αντιδραστήρα μέσω κυβερνοεπίθεσης και να τον απενεργοποιήσει, ώστε ο ισραηλινός στρατός να μπορέσει να πραγματοποιήσει αεροπορική επιδρομή. Η σειρά αναδείχθηκε καλύτερη δραματική σειρά στα 49α Διεθνή Βραβεία Emmy τον Νοέμβριο του 2021.
Η Έντεν ξεκίνησε να εργάζεται στην τηλεοπτική παραγωγή στο Ισραήλ τη δεκαετία του 1990, συμμετέχοντας σε σειρές όπως η κωμωδία «Yom Haem» και το αστυνομικό δράμα «Magpie», πριν γνωρίσει διεθνή επιτυχία με το «Tehran». Το 2018, η εκπομπή της «Saving the Wildlife» κέρδισε το βραβείο Καλύτερου Τηλεοπτικού Περιοδικού για Παιδιά και Νέους στα Βραβεία της Ισραηλινής Ακαδημίας Τηλεόρασης.
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα δήλωσε, σε συνέντευξη σε διαδικτυακή εκπομπή στις 14 Φεβρουαρίου, ότι οι εξωγήινοι είναι πραγματικοί, αλλά ότι κανένας δεν κρατείται στη στρατιωτική βάση Περιοχή 51, στην έρημο της Νεβάδα, προσθέτοντας στη συνέχεια ότι δεν είδε κανένα στοιχείο που να δείχνει πως εξωγήινοι ήρθαν σε επαφή με τη Γη κατά τη διάρκεια της προεδρίας του.
Σημείωσε επίσης πως δεν υπάρχει υπόγεια εγκατάσταση, εκτός αν υπάρχει μια τεράστια συνωμοσία και το έκρυψαν ακόμη και από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ομπάμα έγινε ο πρώτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών που επιβεβαίωσε την ύπαρξη εξωγήινης ζωής, όταν ρωτήθηκε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης από τον προοδευτικό δημιουργό διαδικτυακών εκπομπών Μπράιαν Τάιλερ Κοέν. Είναι επίσης ο πρώτος πρόεδρος που αναγνώρισε, το 2013, την ύπαρξη της Περιοχής 51, μιας βάσης της Πολεμικής Αεροπορίας που κατασκευάστηκε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, για την οποία κυκλοφορούν φήμες ότι φιλοξενεί εξωγήινους και αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα.
Με τη συνέντευξη να κερδίζει σε δημοφιλία, ο Ομπάμα σημείωσε στο Instagram, προς διευκρίνιση των παρατηρήσεων που έκανε στην εκπομπή του Κοέν, ότι προσπαθούσε να μείνει στο πνεύμα του γρήγορου γύρου ερωτήσεων. Συγκεκριμένα, έγραψε ότι το σύμπαν είναι τόσο μεγάλο ώστε οι πιθανότητες να υπάρχει ζωή είναι μεν στατιστικά σημαντικές, αλλά το μέγεθος των αποστάσεων μεταξύ των ηλιακών συστημάτων ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες να μας έχουν επισκεφθεί εξωγήινοι. Συμπλήρωσε δε ότι ο ίδιος δεν είδε κανένα στοιχείο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του που να πιστοποιεί ότι εξωγήινοι ήρθαν σε επαφή με τον ανθρώπινο κόσμο.
Στη συνέντευξη, ο Κοέν δεν προχώρησε το θέμα, αντιθέτως ρώτησε τον πρώην πρόεδρο ποια ήταν η πρώτη του ερώτηση όταν μπήκε στον Λευκό Οίκο. Ο Ομπάμα αστειεύτηκε ότι ρώτησε πού βρίσκονται οι εξωγήινοι.
Υπήρξαν ορισμένοι, μεταξύ των οποίων και ο Βρετανός πολιτικός σχολιαστής Κάλβιν Ρόμπινσον, οι οποίοι υποστήριξαν ότι ο Κοέν θα έπρεπε να είχε ζητήσει από τον Ομπάμα περισσότερες πληροφορίες για τους εξωγήινους. Όπως παρατήρησε στην πλατφόρμα X, όταν ένας πρώην πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δηλώνει δημοσίως ότι υπάρχουν εξωγήινοι, πρέπει να ακολουθούν σχετικές ερωτήσεις, ακόμη και κατά παρέκκλιση από την προδιαγεγραμμένη πορεία της συνέντευξης.
Η αμερικανική κυβέρνηση αναγνώρισε για πρώτη φορά την ύπαρξη της Περιοχής 51 το 2013, έπειτα από αίτημα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα, και έχει αποχαρακτηρίσει έγγραφα που περιγράφουν την ιστορία και τον σκοπό της. Η βάση υπήρξε πεδίο δοκιμών για πλήθος άκρως απόρρητων αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένου του U-2 τη δεκαετία του 1950 και, αργότερα, του μαχητικού αεροσκάφους τεχνολογίας χαμηλής παρατηρησιμότητας F-117.
Άποψη της Περιοχής 51. (Google Maps/Στιγμιότυπο οθόνης/The Epoch Times)
Η στάση της κυβέρνησης Τραμπ για τους εξωγήινους
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει σκεπτικισμό για την ύπαρξη εξωγήινων, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι «όλα είναι πιθανά».
Ο Τραμπ αναφέρθηκε στο θέμα σε αρκετές εμφανίσεις στα μέσα ενημέρωσης κατά την προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές εκλογές του 2024. Σε διαδικτυακή εκπομπή με τον Λεξ Φρήντμαν, είπε ότι θα εξέταζε το ενδεχόμενο να πιέσει το Πεντάγωνο να δημοσιοποιήσει επιπλέον βίντεο με αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα, τα οποία πολλοί πιστεύουν ότι είναι απόρρητα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα το έκανε, σημειώνοντας ότι η δημόσια πίεση για δημοσιοποίηση αρχείων σχετικά με αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα είναι παρόμοια με εκείνη γύρω από τη δολοφονία του Τζον Φ. Κέννεντυ. Σε διαδικτυακή εκπομπή του Λόγκαν Πωλ με τίτλο «Impaulsive», τον Ιούνιο του 2025, ο Τραμπ είπε ότι δεν πιστεύει, αλλά ότι σοβαροί άνθρωποι του έχουν πει πως υπάρχουν όντως παράξενα ιπτάμενα πράγματα. Επικαλούμενος το μέγεθος του σύμπαντος, δήλωσε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς την ύπαρξη άλλων μορφών ζωής στο σύμπαν.
Ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς έχει εκφραστεί με ενθουσιασμό για το θέμα, λέγοντας σε διαδικτυακή εκπομπή με τίτλο «Ruthless», τον Αύγουστο του 2025, ότι είναι «παθιασμένος με τα αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα (ΑΤΙΑ)», και ότι διερωτάται τι πραγματικά συμβαίνει, τι ήταν εκείνα τα βίντεο και τι ακριβώς γίνεται.
Η Τάλσι Γκάμπαρντ, διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ. Ουάσιγκτον, 2 Δεκεμβρίου 2025. (Andrew Caballero-Reynolds/AFP μέσω Getty Images)
Η διευθύντρια Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ Τάλσι Γκάμπαρντ δήλωσε τον περασμένο Αύγουστο ότι πιστεύει πως μπορεί να υπάρχουν εξωγήινοι και ότι η αμερικανική κυβέρνηση διαθέτει απόρρητες πληροφορίες για το θέμα. Η Γκάμπαρντ δεσμεύθηκε να κοινοποιήσει αποκαλύψεις από τις συνεχιζόμενες έρευνες σχετικά με αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα, εν μέσω αυξανόμενης συζήτησης για το φαινόμενο στα υψηλότερα επίπεδα της κυβέρνησης.
Εκκρεμείς έρευνες
Το Γραφείο Επίλυσης Ανωμαλιών Παντός Πεδίoυ του Πενταγώνου (AARO) συνεχίζει να ερευνά περισσότερες από 1.600 αναφορές για «ανεξήγητα εναέρια φαινόμενα», έναν επίσημο όρο που σε μεγάλο βαθμό έχει αντικαταστήσει τον όρο «αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα».
Σε ακρόαση της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, τον Νοέμβριο του 2024, ο διευθυντής του AARO, Τζον Τ. Κοσλόσκι, περιέγραψε υποθέσεις που ο στρατός πιστεύει ότι έχει λύσει —όπως το ευρέως διαδεδομένο βίντεο «GOFAST» του 2016, το οποίο πλέον θεωρείται ότι δείχνει ένα αντικείμενο να πετά σε ύψος χεδόν 4.000 μέτρων και όχι ακριβώς πάνω από το νερό— καθώς και άλλα περιστατικά που έως τώρα παραμένουν ανεξήγητα.
Πρώην πρόεδροι των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων οι Μπιλ Κλίντον και Τζίμμυ Κάρτερ, έχουν μιλήσει για την περιέργειά τους σχετικά με την εξωγήινη ζωή, χωρίς να επιβεβαιώνουν ότι πιστεύουν σε αυτήν.
Ο Κάρτερ ανέφερε ότι είδε ένα ανεξήγητα φωτεινό αντικείμενο στον ουρανό όταν ήταν κυβερνήτης της Τζόρτζια το 1969, αν και αργότερα είπε ότι πιθανότατα επρόκειτο για φυσικό φαινόμενο. Ο Κλίντον είπε ότι ήταν περίεργος για το ενδεχόμενο ύπαρξης εξωγήινης ζωής και ότι είχε ζητήσει από συνεργάτες του να διερευνήσουν τόσο την Περιοχή 51 όσο και το περιστατικό του Ρόσγουελ του 1947, το οποίο τροφοδότησε πολλές εικασίες για συγκάλυψη από την κυβέρνηση. Προσωπικό της Πολεμικής Αεροπορίας ανέκτησε μεταλλικά και λαστιχένια θραύσματα κοντά στο Ρόσγουελ του Νέου Μεξικού, οι Αεροπορικές Δυνάμεις του Στρατού των ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι είχαν στην κατοχή τους έναν «ιπτάμενο δίσκο», πριν ανακαλέσουν τη δήλωση μέσα σε μία ημέρα.
Ο Κλίντον είπε ότι ενημερώθηκε πως δεν υπήρχαν στοιχεία εξωγήινης ζωής σε σχέση με το περιστατικό. Το 1995 αστειεύτηκε για το περιστατικό του Ρόσγουελ, λέγοντας ότι, αν η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ είχε πράγματι ανακτήσει σώματα εξωγήινων, δεν του το είχαν πει.
Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το αμερικανικό κοινό πείθεται ολοένα και περισσότερο ότι υπάρχουν εξωγήινοι και ότι έχουν επισκεφθεί τη Γη. Περισσότεροι από τους μισούς Αμερικανούς, σε ποσοστό 56%, πιστεύουν ότι οι εξωγήινοι υπάρχουν σίγουρα ή πιθανότατα, σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov το 2025.
Οι ψηφοφόροι των Δημοκρατικών (61%) και οι ανεξάρτητοι (59%) είναι πιο πιθανό να πιστεύουν ότι υπάρχουν εξωγήινοι από ό,τι οι Ρεπουμπλικανοί (46%). Στην ίδια έρευνα, το 73% των Αμερικανών δήλωσε ότι πιστεύει πως η κυβέρνηση θα απέκρυπτε στοιχεία για αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενα αντικείμενα, αν είχε, ενώ μόλις το 13% θεωρεί ότι θα ήταν διαφανής.
Την επίσημη ένταξη της Οττάβας στο ευρωπαϊκό SAFE ανακοίνωσε στις 15 Φεβρουαρίου ο υπουργός Άμυνας του Καναδά, Ντέιβιντ ΜακΓκίντυ, έναν χρόνο περίπου μετά την υπογραφή της συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ Καναδά-ΕΕ για την άμυνα και την ασφάλεια.
Το πρόγραμμα SAFE (Security Action for Europe) προσφέρει δάνεια στα κράτη-μέλη για να ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνατότητες. Ο ρόλος του Καναδά στο πρόγραμμα οριστικοποιήθηκε πριν από δύο μήνες — σε κοινή δήλωση που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο, ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϋ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέφεραν ότι η ένταξη του Καναδά στο SAFE εκφράζει τις κοινές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Καναδά.
Όπως ανέφερε και ο ΜακΓκίντυ στο δελτίο Τύπου, μετά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ευρώπη, οι συναντήσεις του με τους συμμάχους ενίσχυσαν τη σημασία της ενότητας μεταξύ του Καναδά και των Ευρωπαίων εταίρων. Η συμφωνία ενισχύει τη συλλογική ασφάλεια, στηρίζει την ανάπτυξη κρίσιμων αμυντικών δυνατοτήτων και δίνει στη καναδική βιομηχανία πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές άμυνας, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην ευρωπαϊκή και ουκρανική ασφάλεια, σημειώνεται στην ίδια ανακοίνωση.
Η Οττάβα ανέφερε ότι, με την ολοκλήρωση της συμφωνίας για το SAFE, έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο προς στενότερη αμυντική συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο ΜακΓκίντυ δήλωσε ότι ο Καναδάς υποστήριζε την ανάπτυξη κρίσιμων αμυντικών δυνατοτήτων, προκειμένου να ενισχυθεί η διεθνής ασφάλεια.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το SAFE παρέχει έως 150 δισεκατομμύρια ευρώ σε δάνεια μακράς διάρκειας προς χώρες-μέλη, για να υποστηρίξει επείγουσες και μεγάλης κλίμακας προσπάθειες προμηθειών.
Ο ΜακΓκίντυ δήλωσε ότι η συμφωνία δίνει τη δυνατότητα στις καναδικές εταιρείες του αμυντικού τομέα να συμμετέχουν σε συμβάσεις που χρηματοδοτούνται μέσω του SAFE, ακόμη κι όταν έως και το 80% της αξίας των προϊόντων ή υπηρεσιών που θα παρέχουν (όπως εξαρτήματα, υλικά ή εργασία) προέρχεται από τον Καναδά. Όπως σημείωσε, αυτό αναμένεται να διευκολύνει την ένταξη καναδικών εξαρτημάτων και προμηθευτών στα ευρωπαϊκά δίκτυα παραγωγής και προμηθειών, δηλαδή στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Το πρόγραμμα SAFE υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Μάιο του 2025.
Τον Δεκέμβριο γνωστοποιήθηκε ότι ο Καναδάς θα καταβάλει 10 εκατομμύρια ευρώ ως εφάπαξ εισφορά για να ενταχθεί στο SAFE. Το τέλος θεωρείται αναλογικό προς την κλίμακα των συμβάσεων που αναμένεται να εξασφαλίσουν οι χώρες για την εγχώρια βιομηχανία τους. Συγκριτικά, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει κληθεί να καταβάλει 4 δισεκατομμύρια έως 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ για να ενταχθεί στο SAFE.
Η οικονομική συνεισφορά του Καναδά θα επανεκτιμηθεί σε μεταγενέστερη ημερομηνία, δήλωσε σε δημοσιογράφους στις 2 Δεκεμβρίου ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Τομά Ρενιέ, προσθέτοντας ότι εφαρμόζεται η ίδια μεθοδολογία για όλες τις πιθανές συμφωνίες με χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιδιώκουν να ενταχθούν στο SAFE.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Καναδά επιβεβαίωσε το ποσό, αναφέροντας ότι θα καταβάλει διοικητική συνεισφορά 2,5 εκατομμυρίων ευρώ και 7,5 εκατομμύρια ευρώ ως ετήσια προκαταβολική συνεισφορά συμμετοχής.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσε τον Ιανουάριο τις πρώτες χώρες που έχουν εγκριθεί για δάνεια, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Βουλγαρία, η Δανία, η Ισπανία, η Κροατία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία, η Σλοβακία και η Φινλανδία.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ανοίγει τον μηχανισμό στήριξης χρηματοδότησης σε ευρώ σε σχεδόν όλες τις ξένες κεντρικές τράπεζες, επιδιώκοντας να ενισχύσει τον παγκόσμιο ρόλο του ενιαίου νομίσματος, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και ο οικονομικός κατακερματισμός αναδιαμορφώνουν το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η ΕΚΤ ανακοίνωσε στις 14 Φεβρουαρίου ότι το Διοικητικό Συμβούλιό της αποφάσισε να επεκτείνει και να θεσμοθετήσει την πρόσβαση στη διευκόλυνση δανεισμού σε ευρώ που βασίζεται σε συμφωνίες επαναγοράς για κεντρικές τράπεζες εκτός ζώνης του ευρώ, παρέχοντας πρόσβαση σε ευρύ φάσμα χωρών, εκτός αν αποκλείονται για λόγους όπως νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, χρηματοδότηση της τρομοκρατίας ή διεθνείς κυρώσεις.
Η ΕΚΤ ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι οι αλλαγές αυτές αποσκοπούν στο να καταστήσουν τη διευκόλυνση πιο ευέλικτη, ευρύτερη ως προς τη γεωγραφική της εμβέλεια και πιο συναφή για τους παγκόσμιους κατόχους τίτλων σε ευρώ. Η κίνηση έχει σχεδιαστεί ώστε οι ξένες νομισματικές αρχές να μπορούν να αποκτούν γρήγορα ευρώ σε περιόδους πίεσης στις αγορές, μειώνοντας τον κίνδυνο ελλείψεων χρηματοδότησης στο εξωτερικό που θα μπορούσαν να μεταφερθούν πίσω στις χρηματοπιστωτικές αγορές της ζώνης του ευρώ και να περιπλέξουν τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε σε ομιλία της στις 14 Φεβρουαρίου στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου στη Γερμανία ότι η διαθεσιμότητα ενός δανειστή έσχατης ανάγκης για κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο ενισχύει την εμπιστοσύνη για επενδύσεις, δανεισμό και συναλλαγές σε ευρώ, με τη γνώση ότι θα υπάρχει πρόσβαση κατά τη διάρκεια διαταραχών στις αγορές, υπογραμμίζοντας τα οφέλη για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα από αυτή τη γραμμή στήριξης χρηματοδότησης σε ευρώ.
Ο ενισχυμένος μηχανισμός στήριξης χρηματοδότησης εντάσσεται στη ευρύτερη προσπάθεια της Λαγκάρντ να αξιοποιήσει αυτό που έχει χαρακτηρίσει ως μια πιθανή «παγκόσμια στιγμή του ευρώ», με τις αλλαγές στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ και την αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα να δημιουργούν ένα άνοιγμα ώστε το ενιαίο νόμισμα να διευρύνει τον διεθνή του ρόλο. Η Λαγκάρντ είχε δηλώσει τον Μάιο 2025 ότι το ευρώ θα μπορούσε να αναδειχθεί σε σοβαρή εναλλακτική του δολαρίου ΗΠΑ ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος, υπό την προϋπόθεση ότι η Ένωση θα εμβαθύνει τη χρηματοπιστωτική και την αρχιτεκτονική ασφάλειάς της.
Κατά την ομιλία της στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, η Λαγκάρντ χαρακτήρισε την ενισχυμένη διευκόλυνση δανεισμού σε ευρώ της ΕΚΤ ως μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Ανέφερε ότι ενισχύει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, προσφέροντας στις κεντρικές τράπεζες εκτός ζώνης του ευρώ συνεχή πρόσβαση σε ρευστότητα σε ευρώ και όχι μόνο προσωρινές γραμμές. Πρόσθεσε επίσης ότι, παρέχοντας πρόσβαση στη γραμμή στήριξης χρηματοδότησης ως προεπιλογή, εκτός αν υπάρχει λόγος περιορισμού, ο διευρυμένος μηχανισμός επιταχύνει την παροχή ρευστότητας σε περιόδους πίεσης.
Η Λαγκάρντ δήλωσε ότι η διευκόλυνση αυτή ενισχύει επίσης τον ρόλο του ευρώ. Πρόσθεσε ότι, σε έναν κόσμο όπου οι εξαρτήσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες έχουν γίνει ευπάθειες ασφάλειας, η Ευρώπη πρέπει να αποτελεί πηγή σταθερότητας για την ίδια και για τους εταίρους της.
Το ενισχυμένο πλαίσιο θα τεθεί σε ισχύ στο τρίτο τρίμηνο 2026.
Από εργαλείο κρίσης σε μόνιμο μηχανισμό στήριξης
Η διευκόλυνση, επισήμως γνωστή ως διευκόλυνση συμφωνιών επαναγοράς του Ευρωσυστήματος για κεντρικές τράπεζες, ή EUREP, εισήχθη για πρώτη φορά το 2020, κατά την πανδημία COVID-19, ως έκτακτο μέτρο για την άμβλυνση των πιέσεων στην παγκόσμια χρηματοδότηση σε ευρώ.
Στο πλαίσιο της ρύθμισης, η ΕΚΤ παρέχει προσωρινή ρευστότητα σε ευρώ σε κεντρικές τράπεζες εκτός ζώνης του ευρώ έναντι υψηλής ποιότητας εξασφαλίσεων σε ευρώ μέσω συμφωνιών επαναγοράς. Σε τέτοιες συναλλαγές, μια ξένη κεντρική τράπεζα ενεχυριάζει επιλέξιμους τίτλους, συνήθως κρατικά ή υπερεθνικά ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης, σε αντάλλαγμα για ευρώ, συμφωνώντας να τους επαναγοράσει αργότερα.
Από την έναρξή της, η EUREP λειτούργησε σε μεγάλο βαθμό ως προληπτικός μηχανισμός στήριξης, με τη πραγματική χρήση να παραμένει περιορισμένη. Αξιωματούχοι της ΕΚΤ έχουν δηλώσει ότι ένα κύμα αιτημάτων για γραμμές ρευστότητας σημειώθηκε γύρω στον Μάρτιο 2020, στο αποκορύφωμα των διαταραχών που σχετίζονταν με την πανδημία, ενώ ένα δεύτερο κύμα έφτασε στην ΕΚΤ μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Μεταξύ των διδαγμάτων από αυτές τις κρίσεις είναι ότι, ακόμη και αν η αξιοποίηση της έκτακτης ρευστότητας είναι περιορισμένη, η απλή ύπαρξη τέτοιων γραμμών στήριξης μπορεί να ηρεμήσει τις αγορές, καθησυχάζοντας τους επενδυτές ότι η χρηματοδότηση σε ευρώ θα παραμείνει διαθέσιμη σε περιόδους πίεσης.
Τρεις ανώτεροι αξιωματούχοι της ΕΚΤ έγραψαν σε σημείωμά τους στις 29 Ιανουαρίου ότι, επιπλέον, οι γραμμές ρευστότητας εμποδίζουν τις ελλείψεις ρευστότητας σε ευρώ να μετατραπούν σε κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Ανέφεραν ότι παρέχουν μια πηγή στήριξης για δανεισμό σε ευρώ, η οποία περιορίζει το περιθώριο ανοδικών πιέσεων στα επιτόκια της αγοράς χρήματος σε ευρώ και αφαιρεί τα κίνητρα για μαζικές πωλήσεις τίτλων σε ευρώ από ξένους επενδυτές.
Η απόφαση της ΕΚΤ μετέτρεψε τη διευκόλυνση EUREP σε ένα πιο μόνιμο και παγκοσμίως προσβάσιμο εργαλείο, με στόχο, όπως αναφέρουν αξιωματούχοι, ένα πιο αποτελεσματικό και ευέλικτο σύστημα που καθιστά τη ζώνη του ευρώ πιο ανθεκτική σε κραδασμούς.
Η διευκόλυνση θα συνεχίσει να λειτουργεί παράλληλα με τις υφιστάμενες διμερείς γραμμές ανταλλαγής νομισμάτων της ΕΚΤ, οι οποίες παραμένουν αμετάβλητες. Ενώ οι γραμμές ανταλλαγής νομισμάτων περιλαμβάνουν ανταλλαγές νομισμάτων μεταξύ κεντρικών τραπεζών, η διευκόλυνση συμφωνιών επαναγοράς παρέχει ευρώ έναντι εξασφαλίσεων χωρίς αμοιβαία πρόσβαση σε νόμισμα.
Την ανάγκη ευρύτερης υποστήριξης από το κοινό για την ενίσχυση των στρατιωτικών δαπανών και την αποτροπή ενδεχόμενου πολέμου με τη Ρωσία τονίζουν οι επικεφαλής των Ενόπλων Δυνάμεων Βρετανίας και Γερμανίας, υπογραμμίζοντας ότι ο επανεξοπλισμός αποτελεί δέσμευση για την ειρήνη, όχι πράξη επιθετικότητας.
Σε κοινή επιστολή τους που δημοσιεύθηκε στις 15 Φεβρουαρίου στις εφημερίδες The Guardian και Die Welt, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου, σερ Ρίτσαρντ Νάιτον, και ο επικεφαλής της Άμυνας της Γερμανίας, στρατηγός Κάρστεν Μπρόιερ, αναφέρουν: «Αυτή είναι μια πραγματικότητα στην οποία πρέπει ήμαστε έτοιμοι δεν μπορούμε να επαναπαυόμαστε. Η στρατιωτική ενίσχυση της Μόσχας, σε συνδυασμό με τη βούλησή της να διεξάγει πόλεμο στην ήπειρό μας, όπως αποδείχθηκε οδυνηρά στην Ουκρανία, αυξάνει τον κίνδυνο και απαιτεί συλλογική εγρήγορση».
Οι δύο επιτελάρχες υπογραμμίζουν ότι ο επανεξοπλισμός αποτελεί υπεύθυνη επιλογή για χώρες που επιδιώκουν να διασφαλίσουν τους πολίτες τους και να διατηρήσουν την ειρήνη, σημειώνοντας: «Η ισχύς αποτρέπει την επιθετικότητα. Η αδυναμία την προσκαλεί».
Η έκκληση για στήριξη του κοινού στον επανεξοπλισμό ήρθε μετά τη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια, όπου ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, επανέλαβε τη δέσμευση της Ουάσιγκτον στο ΝΑΤΟ, καλώντας παράλληλα την Ευρώπη να ενισχύσει τις άμυνές της και να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ίδια της την ασφάλεια.
Ο Ρούμπιο τόνισε: «Θέλουμε συμμάχους που να μπορούν να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους, ώστε κανένας αντίπαλος να μη διανοηθεί να δοκιμάσει τη συλλογική μας ισχύ. Θέλουμε συμμάχους υπερήφανους για τον πολιτισμό και την κληρονομιά τους, που να κατανοούν ότι είμαστε κληρονόμοι του ίδιου σπουδαίου και ένδοξου πολιτισμού, και που είναι πρόθυμοι και ικανοί να τον προστατεύσουν μαζί μας».
Στην επιστολή τους, οι Μπρόιερ και Νάιτον ανατρέχουν στις επιλογές δημοσίων δαπανών προηγούμενων δεκαετιών: «Οι κυβερνήσεις, ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης, επέλεξαν να αξιοποιήσουν το λεγόμενο ειρηνικό μέρισμα, επενδύοντας σε δημόσιες υπηρεσίες και μειώνοντας τις αμυντικές δαπάνες. Αυτή ήταν, τότε, μια κατανοητή επιλογή. Πλέον, όμως, γίνεται σαφές ότι οι απειλές που αντιμετωπίζουμε απαιτούν ριζικές αλλαγές στις προτεραιότητες σε άμυνα και ασφάλεια».
Μέλη των Ειδικών Δυνάμεων του Ηνωμένου Βασιλείου κατεβαίνουν με σχοινί από ένα ελικόπτερο CH-47 Chinook κατά τη διάρκεια μιας άσκησης επικύρωσης στο Otterburn της Αγγλίας, στις 31 Ιανουαρίου 2026. Leon Neal/Getty Images
Οι σύμμαχοι έχουν συμφωνήσει να αυξήσουν τους στόχους αμυντικών δαπανών από το 2% στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035, σηματοδοτώντας στροφή στην αντιμετώπιση των νέων δεδομένων ασφάλειας. Μπρόιερ και Νάιτον αναγνωρίζουν ότι αυτό προϋποθέτει δύσκολες αποφάσεις ως προς τις εσωτερικές προτεραιότητες στις δαπάνες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει κατά καιρούς τονίσει ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ οφείλουν να συμβάλλουν περισσότερο στην ίδια τους την άμυνα. Η Συμμαχία υπογραμμίζει σταθερά πως η «ψαλίδα» μεταξύ αμερικανικών αμυντικών δαπανών και εκείνων των Ευρωπαίων συμμάχων έχει διευρυνθεί μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001.
Ειδικότερα, το ΝΑΤΟ σημειώνει ότι το συνολικό ΑΕΠ των χωρών-μελών πλην ΗΠΑ πλησιάζει αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο συλλογικά δαπανούν σε άμυνα λιγότερο από το μισό σε σύγκριση με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Τον Δεκέμβριο, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο της Γερμανίας ενέκρινε τη δημιουργία νομικού πλαισίου για ενίσχυση της στρατιωτικής θητείας, με στόχο την αύξηση της δύναμης της Μπούντεσβερ. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε, στις 11 Φεβρουαρίου, διπλασιασμό του αριθμού των Βρετανών στρατιωτών στην Αρκτική — από 1.000 σε 2.000 μέσα στην επόμενη τριετία.
Παρά την κλιμάκωση της έντασης, η Μόσχα απορρίπτει τους ισχυρισμούς ότι επιδιώκει σύγκρουση με την Ευρώπη ή το ΝΑΤΟ. Ο τέως πρόεδρος της Ρωσίας και αντιπρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, επανέλαβε τη θέση αυτή στις 2 Φεβρουαρίου, επισημαίνοντας πως η Ρωσία δεν επιδιώκει παγκόσμια σύρραξη. Στις 19 Δεκεμβρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε ως «παραλογισμούς» τους ισχυρισμούς περί ρωσικών σχεδίων επίθεσης σε ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου μετά από συνομιλίες με τον Αρμένιο ομόλογό του στη Μόσχα, στις 8 Απριλίου 2022. (Alexander Zemlianichenko/Pool/AFP via Getty Images)
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, σε συνέντευξή του στο κανάλι NTV στις 8 Φεβρουαρίου, επανέλαβε: «Δεν έχουμε πρόθεση να επιτεθούμε στην Ευρώπη. Δεν υπάρχει κανένας λόγος για κάτι τέτοιο. Αν, ωστόσο, η Ευρώπη πραγματοποιήσει τις απειλές της και προχωρήσει σε χτυπήματα κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ο πρόεδρος έχει διαμηνύσει ότι δεν θα πρόκειται για ειδική στρατιωτική επιχείρηση εκ μέρους μας, αλλά για πλήρους κλίμακας στρατιωτική αντίδραση με όλα τα διαθέσιμα μέσα, σύμφωνα με τα σχετικά δογματικά κείμενα».
Η Ρωσία εξαπέλυσε την εισβολή της στην ανατολική Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, επιμένοντας ότι δεν αποτελεί απειλή για την Ευρώπη.
Στις 16 Φεβρουαρίου, ο Υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Μάρκο Ρούμπιο, και ο Υπουργός Εξωτερικών και Εμπορίου της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, υπέγραψαν συμφωνία για πολιτική συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Η συμφωνία αυτή, που μεταξύ άλλων προβλέπει το ενδεχόμενο αγοράς συμπαγών πυρηνικών αντιδραστήρων από την Ουγγαρία, σηματοδοτεί μια μακροπρόθεσμη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών στην πυρηνική ενέργεια.
Όπως δήλωσε το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών: «Η συμφωνία υπογραμμίζει τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών να καταστήσουν την Ουγγαρία κέντρο ανάπτυξης περιφερειακών συμπαγών πυρηνικών αντιδραστήρων, των λεγόμενων μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR), και ενθαρρύνει τη χώρα της Κεντρικής Ευρώπης να υιοθετήσει αμερικανική τεχνολογία SMR».
Ο Σιγιάρτο ανάρτησε φωτογραφία στο X με τον Ρούμπιο από την υπογραφή της συμφωνίας στη Βουδαπέστη, σημειώνοντας: «Η συμφωνία ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ουγγαρίας και συμβάλλει στη διατήρηση των χαμηλών τιμών ενέργειας για νοικοκυριά και βιομηχανία σε βάθος χρόνου».
Η επίσκεψη του Ρούμπιο στην Ουγγαρία ακολούθησε συνάντησή του στη Σλοβακία, στις 15 Φεβρουαρίου, με τον Πρόεδρο Πέτερ Πελεγκρίνι και τον Πρωθυπουργό Ρόμπερτ Φίτσο. Το Υπουργείο Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σλοβακίας ανέφερε σε ανάρτησή του στις 16 Φεβρουαρίου: «Ο Ρούμπιο συναντήθηκε με τη σλοβακική ηγεσία για να συζητήσουν τη διμερή συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ενέργειας και της ενεργειακής ασφάλειας».
Στις 16 Ιανουαρίου, η Σλοβακία είχε επίσης υπογράψει συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, η υλοποίηση της διακρατικής συμφωνίας ΗΠΑ–Σλοβακίας θα ξεκινήσει με αμερικανική χρηματοδότηση για την έναρξη της προπαρασκευαστικής φάσης κατασκευής νέου μεγάλου αντιδραστήρα της Westinghouse. Συγκεκριμένα: «Οι υποδομές αυτές για την υπεύθυνη χρήση τεχνολογίας μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων βοηθούν τις χώρες να δημιουργήσουν ασφαλή και αξιόπιστα πυρηνικά προγράμματα ενέργειας».
Οι συμφωνίες αυτές αντανακλούν τη δέσμευση των ΗΠΑ να στηρίξουν τους στρατηγικούς στόχους ασφαλείας των συμμάχων τους μέσω καινοτόμων τεχνολογιών πυρηνικής ενέργειας, ενισχύοντας τη δημιουργία θέσεων εργασίας για Αμερικανούς και προσφέροντας σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες σε αμερικανικές εταιρείες.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο (αριστερά) και ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν (δεξιά) ανταλλάσσουν χειραψία μετά από συνέντευξη Τύπου στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας, στις 16 Φεβρουαρίου 2026. Alex Brandon/Pool/AP Photo
Όπως επισημαίνει το Υπουργείο Εξωτερικών: «Οι συμφωνίες υλοποιούν το εκτελεστικό διάταγμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για την ανάπτυξη προηγμένης πυρηνικής τεχνολογίας για σκοπούς εθνικής ασφάλειας, αντιπροσωπεύοντας πάνω από 15 δισ. δολάρια σε επιχειρηματικές ευκαιρίες για αμερικανικές εταιρείες και χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας».
Καθώς η Ουγγαρία και η Σλοβακία είναι χώρες χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα και εξαρτώνται από ρωσικές πηγές ενέργειας, οι συμφωνίες αυτές εκτιμάται ότι θα συμβάλουν στη μετάβαση των ενεργειακών τους εφοδιασμών σε μια περίοδο αυξημένης ανάγκης για ενεργειακή ασφάλεια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι και οι δύο χώρες πρόσφατα καταψήφισαν πρόταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για σταδιακή διακοπή εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών και υγροποιημένου φυσικού αερίου, επικαλούμενες οικονομικούς περιορισμούς για εναλλακτικές λύσεις.
Ο Ρούμπιο συναντήθηκε επιπλέον με τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος διεκδικεί εκ νέου την πρωθυπουργία στις εθνικές εκλογές του Απριλίου.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο Ρούμπιο υπογράμμισε τη στενή σχέση Ουγγαρίας–ΗΠΑ δηλώνοντας: «Ο πρωθυπουργός και ο πρόεδρος έχουν μια πολύ, πολύ στενή προσωπική και εργασιακή σχέση, η οποία πιστεύω πως έχει αποβεί ιδιαίτερα επωφελής για τις χώρες μας».
Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (αριστερά) καλωσορίζει τον Πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν κατά την άφιξή του στο Λευκό Οίκο στην Ουάσινγκτον στις 7 Νοεμβρίου 2025. Kevin Dietsch/Getty Images
Απευθυνόμενος στον Όρμπαν, πρόσθεσε: «Η διαπροσωπική σχέση που έχετε οικοδομήσει με τον πρόεδρο ήταν καταλυτική για την πρόοδο αυτής της συνεργασίας».
Ο Ρούμπιο στάθηκε στη στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Όρμπαν, αναφέροντας: «Ο πρόεδρος Τραμπ δεσμεύεται βαθύτατα στην επιτυχία σας, διότι η επιτυχία σας είναι και δική μας επιτυχία».
Ο Τραμπ είχε ήδη εκφράσει την υποστήριξή του στον Όρμπαν, χαρακτηρίζοντάς τον ως: «Έναν πραγματικά ισχυρό και ικανό ηγέτη με αποδεδειγμένο ιστορικό εντυπωσιακών επιτευγμάτων».
Και προσέθεσε: «Ο Βίκτορ Όρμπαν είναι αληθινός φίλος, μαχητής και νικητής, και έχει τη δική μου απόλυτη στήριξη για την επανεκλογή του ως πρωθυπουργός της Ουγγαρίας. Δεν θα απογοητεύσει ποτέ τον σπουδαίο ουγγρικό λαό».
Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε στις 16 Φεβρουαρίου δεσμευτικές εγγυήσεις ασφάλειας που να έχουν εγκριθεί από το Κογκρέσο των ΗΠΑ, προτού προχωρήσει οποιαδήποτε συμφωνία ειρήνης μεταξύ Κιέβου και Μόσχας.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Ζελένσκι υπογράμμισε πως οι αμερικανικές εγγυήσεις θα είναι ουσιαστικές μόνο αφού περάσουν με ψηφοφορία από το Κογκρέσο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον πιέζει την Ουκρανία να παραχωρήσει εδάφη προτού δοθούν τέτοιες διαβεβαιώσεις.
«Όταν ζητάς συμβιβασμούς από ανθρώπους που βρίσκονται υπό επίθεση και δεν είναι οι επιτιθέμενοι, τι τους προσφέρεις; Δεν εμπιστεύονται κανέναν. Δεν εμπιστεύονται κανέναν επειδή έχουμε το Μνημόνιο της Βουδαπέστης. Αυτό ήταν εγγυήσεις ασφάλειας. Εγκαταλείψαμε τα πυρηνικά και άλλα όπλα, μεγάλο αριθμό αεροσκαφών, δεκάδες μαχητικά. Τα παραδώσαμε και λάβαμε εγγυήσεις για την κυριαρχία και την ανεξαρτησία μας. Τελικά, δεν έχουμε αυτά τα όπλα και δεν έχουμε εγγυήσεις ασφάλειας. Κανείς δεν έσωσε την ανεξαρτησία μας», τόνισε ο Ουκρανός πρόεδρος.
Στη συνέχεια υπογράμμισε: «Γι’ αυτό οι πολίτες πρέπει να δουν πώς θα μοιάζουν οι εγγυήσεις ασφάλειας. Πρώτα, θέλουμε εγγυήσεις ασφάλειας. Δεύτερον, δεν πρόκειται να εγκαταλείψουμε τα εδάφη μας επειδή είμαστε έτοιμοι για συμβιβασμό. Σε τι είδους συμβιβασμό είμαστε διατεθειμένοι; Όχι σε εκείνον που αφήνει στη Ρωσία τη δυνατότητα να ανακάμψει γρήγορα και να επιστρέψει για να μας καταλάβει ξανά. Αυτό είναι το ουσιώδες ζήτημα».
Η Epoch Times επικοινώνησε με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και τον Λευκό Οίκο για να ζητήσει σχόλιο, αλλά δεν έλαβε απάντηση έως τη δημοσίευση του άρθρου.
Οι δηλώσεις του Ζελένσκι έρχονται να προστεθούν σε τοποθετήσεις του κατά την επίσκεψή του στο Βίλνιους της Λιθουανίας τον Ιανουάριο, όπου είχε αναφέρει ότι το αμερικανικό κείμενο με τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία είναι έτοιμο και το μόνο που απομένει είναι να υπογραφεί. «Για εμάς, οι εγγυήσεις ασφαλείας σημαίνουν κατά κύριο λόγο εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το έγγραφο είναι έτοιμο στο 100% και περιμένουμε από τους εταίρους μας να επιβεβαιώσουν την ημερομηνία και τον τόπο για την υπογραφή», δήλωσε ο Ζελένσκι σε συνέντευξη Τύπου στο Βίλνιους.
Πρόσθεσε ότι, μετά την υπογραφή του σχετικού εγγράφου, αυτό θα διαβιβαστεί προς επικύρωση τόσο στο Κογκρέσο των ΗΠΑ όσο και στην ουκρανική Βουλή. Αν και δεν έδωσε τότε λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των εγγυήσεων, δεν έχει προβεί σε περαιτέρω διευκρινίσεις έκτοτε.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Ζελένσκι έρχονται μία ημέρα πριν τον επόμενο γύρο τριμερών ειρηνευτικών συνομιλιών ανάμεσα σε Ουκρανία, Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες, που ξεκινούν στη Γενεύη της Ελβετίας στις 17 Φεβρουαρίου. Η Μόσχα ανέφερε στις 16 Φεβρουαρίου ότι αυτή τη φορά οι συζητήσεις θα καλύψουν ευρύτερη θεματολογία σε σύγκριση με τις προηγούμενες διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Αμπού Ντάμπι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, σημείωσε σχετικά: «Αυτή τη φορά σκοπεύουμε να συζητήσουμε περισσότερα ζητήματα, εστιάζοντας στα βασικά που αφορούν τα εδάφη και άλλες απαιτήσεις. Για αυτό είναι απαραίτητη η παρουσία του επικεφαλής διαπραγματευτή μας, Μεντίνσκι».
Το θέμα της επικράτειας παραμένει αγκάθι στις διαπραγματεύσεις, καθώς η Ρωσία έχει καταλάβει την Κριμαία από το 2014. Από την έναρξη της νέας εισβολής το Φεβρουάριο του 2022, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν κάνει εδαφικές προόδους και πλέον ελέγχουν περίπου το 20% της Ουκρανίας βάσει των συνόρων του 2014. Η Ρωσία διατηρεί τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της επαρχίας Ντονέτσκ και ζητεί από το Κίεβο να παραχωρήσει και το υπόλοιπο 20% της επαρχίας που ακόμη δεν έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους οι ρωσικές δυνάμεις. Το Κίεβο αντιστέκεται σθεναρά σε αυτό το ενδεχόμενο.
Στην Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου στις 14 Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, τόνισε ότι τα ζητήματα που παραμένουν προς διαπραγμάτευση συνιστούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την επίτευξη ειρήνης.
Όπως σημείωσε: «Το θετικό είναι ότι τα θέματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν για να τελειώσει ο πόλεμος έχουν περιοριστεί. Το αρνητικό όμως είναι πως έχουν απομείνει οι πιο δύσκολες ερωτήσεις και μένει ακόμη δουλειά». Ο Ρούμπιο επεσήμανε επίσης ότι, παρά τις συνεχιζόμενες συνομιλίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να επιβάλλουν οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Η «Χρυσή Βίζα» υπήρξε για πάνω από μια δεκαετία ένα από τα βασικότερα εργαλεία προσέλκυσης ξένων επενδυτών στην Ελλάδα. Από το 2014 έως τα τέλη του 2025 έχουν εκδοθεί συνολικά σχεδόν 39.000 άδειες (μαζί με αρχικές εκδόσεις και ανανεώσεις), οδηγώντας σε εισροές που υπολογίζονται πάνω από 13,5 δισ. ευρώ — ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ελληνικού ΑΕΠ.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον παρουσιάζει σαφή κάμψη, με την πτώση να γίνεται ιδιαίτερα έντονη το 2025. Συγκεκριμένα, οι αιτήσεις μειώθηκαν κατά περίπου 25% σε σχέση με το 2024, ενώ στο τέλος του έτους η εικόνα ήταν ακόμη πιο δραματική: τον Δεκέμβριο του 2025 καταγράφηκαν μόλις 362 αιτήσεις, έναντι 1.167 τον Δεκέμβριο του 2024, δηλαδή πτώση 68%. Αντίστοιχη είναι η τάση και στις εγκρίσεις: από 7.851 νέες άδειες το 2023, ο αριθμός περιορίστηκε στις 2.266 το 2025.
Κεντρικός λόγος της υποχώρησης φαίνεται να είναι η αυστηροποίηση των οικονομικών προϋποθέσεων. Από τον Απρίλιο του 2024, τα όρια επένδυσης αυξήθηκαν σημαντικά: στις περιοχές υψηλής ζήτησης (όπως Αθήνα, Θεσσαλονίκη και δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί) απαιτούνται πλέον 800.000 ευρώ, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα το κατώτατο όριο διαμορφώθηκε στις 400.000 ευρώ. Μέχρι τότε, εφαρμοζόταν ενιαίο όριο 250.000 ευρώ για όλη τη χώρα.
Παράλληλα, υπάρχει και μια εναλλακτική μορφή «Χρυσής Βίζας» από το 2020, που αφορά επενδύσεις 250.000 ευρώ σε νεοφυείς επιχειρήσεις. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η συμμετοχή σε αυτή την κατηγορία παραμένει περιορισμένη.
Παρότι το πρόγραμμα δείχνει να χάνει τη δυναμική του, η αγορά κατοικίας δεν καταρρέει. Αντιθέτως, η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει συνέχιση της ανόδου των τιμών, αν και με πιο ήπιους ρυθμούς. Το ενδιαφέρον φαίνεται να συγκεντρώνεται κυρίως σε ακίνητα υψηλής ποιότητας και σε περιοχές με ισχυρό τουριστικό αποτύπωμα, όπου η ζήτηση παραμένει σταθερή λόγω της γενικότερης οικονομικής βελτίωσης και της ισχυρής επίδοσης του ελληνικού τουρισμού.
Συνολικά, η «έκρηξη» της Χρυσής Βίζας φαίνεται να ολοκληρώνεται. Όμως η σταδιακή αποδυνάμωση του προγράμματος ανοίγει τον δρόμο για νέες ισορροπίες: εναλλακτικές επενδυτικές επιλογές, μεγαλύτερη έμφαση σε παραγωγικούς τομείς (όπως η καινοτομία και οι ανακαινίσεις), αλλά και πιθανή αποφόρτιση της πίεσης που ασκήθηκε τα τελευταία χρόνια στη στεγαστική αγορά.
Η Κίμπερλυ Γκιλφόιλ [Kimberly Guilfoyle] ανέλαβε πρόσφατα καθήκοντα ως πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας μια ιστορική πρωτιά: είναι η πρώτη γυναίκα που κατέχει αυτή τη θέση. Με την υποστήριξη του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η άφιξή της στην Αθήνα προσέλκυσε μεγάλο ενδιαφέρον και η ίδια έγινε γρήγορα «talk of the town», δηλαδή κορυφαίο θέμα συζήτησης στην ελληνική πρωτεύουσα. Η Γκιλφόιλ έφερε μαζί της έναν αέρα λάμψης, εμπειρίας και απευθείας πρόσβασης στον Λευκό Οίκο, στοιχεία που την έχουν ήδη μετατρέψει σε μια από τις εξέχουσες προσωπικότητες στη χώρα.
Από το Σαν Φρανσίσκο στην κορυφή της πολιτικής σκηνής
Γεννημένη το 1969 στο Σαν Φρανσίσκο, με πατέρα ιρλανδικής καταγωγής και μητέρα από το Πουέρτο Ρίκο, η Κίμπερλυ Γκιλφόιλ σπούδασε νομικά και ξεκίνησε την καριέρα της ως εισαγγελέας, υπηρετώντας στο Σαν Φρανσίσκο και το Λος Άντζελες σε σοβαρές ποινικές υποθέσεις. Η νομική της πορεία και οι διακρίσεις της ως εισαγγελέα τής άνοιξαν τον δρόμο για μια δεκαετή παρουσία στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης: από το 2006 έως το 2018 υπήρξε συμπαρουσιάστρια της εκπομπής The Five στο Fox News, αποκτώντας φήμη ως σχολιάστρια πολιτικών και νομικών θεμάτων.
Το 2018 εντάχθηκε στον στενό κύκλο του τότε προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, αναλαμβάνοντας ρόλο ανώτερης συμβούλου και ηγετικό πόστο στη συγκέντρωση χρηματοδότησης για την προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπήρξε σύντροφος του Ντόναλντ Τραμπ υιού, παραμένοντας ωστόσο μία από τις πιο ένθερμες υποστηρίκτριες του προέδρου Τραμπ και του οράματός του. Αυτή η πορεία — από τη νομική και τα media μέχρι την πολιτική στρατηγική — προίκισε την Γκιλφόιλ με μοναδικές εμπειρίες και διασυνδέσεις, προετοιμάζοντάς τη για τον σημερινό της ρόλο.
Η πρώτη γυναίκα πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα
Από τον Νοέμβριο του 2025, για πρώτη φορά μια γυναίκα υπηρετεί ως πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα. H ορκωμοσία της Κίμπερλυ Γκιλφόιλ πραγματοποιήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 στην Ουάσιγκτον, και λίγες εβδομάδες αργότερα έφτασε στην Αθήνα για να επιδώσει τα διαπιστευτήριά της. Η τοποθέτησή της αρχικά αντιμετωπίστηκε με κάποια επιφύλαξη από σχολιαστές, καθώς διέφερε από το πρότυπο του «καριερίστα διπλωμάτη» που πολλοί ανέμεναν. Ωστόσο, η Γκιλφόιλ γρήγορα διέλυσε τις αμφιβολίες. Αυτό που ίσως έμοιαζε με πολιτικό «δώρο παρηγοριάς» (μετά τον πολύχρονο αγώνα της στο πλευρό του Τραμπ) εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αποτελεσματικές διπλωματικές τοποθετήσεις της κυβέρνησης Τραμπ. Με το που βρέθηκε στην Αθήνα, φρόντισε να κάνει αισθητή την παρουσία της: μέσα σε λίγες μόλις ημέρες από την άφιξή της, συμμετείχε σε κορυφαίες επαφές και συμφωνίες, δείχνοντας ότι ήρθε αποφασισμένη να αφήσει έργο.
Πέντε ημέρες μετά από την προσγείωσή της στην Ελλάδα, η Γκιλφόιλ στεκόταν δίπλα στον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας και τον Έλληνα υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας, κατά την υπογραφή συμφωνίας με την ExxonMobil για την έναρξη έρευνας και εξόρυξης φυσικού αερίου βορειοδυτικά της Κέρκυρας. Πρόκειται για την πρώτη υπεράκτια έρευνα υδρογονανθράκων στην Ελλάδα μετά από περισσότερα από 40 χρόνια — ένα ιστορικό βήμα που υπογραμμίζει τη διάθεση της νέας αμερικανικής διοίκησης να ενισχύσει το ενεργειακό της αποτύπωμα στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Γκιλφόιλ σε κεντρικό ρόλο. Σχεδόν ταυτόχρονα, η Ελλάδα παραχώρησε νέα θαλάσσια περιοχή στη Chevron για έρευνες νοτίως της Κρήτης, ενώ Ουάσιγκτον και Αθήνα υπέγραψαν συμφωνίες συνεργασίας σε θέματα αμυντικού εξοπλισμού και τεχνητής νοημοσύνης.
Οι ανακοινώσεις αυτές δεν ήταν αιφνίδιες: αρκετές είχαν δρομολογηθεί πριν από την άφιξή της, όμως η Γκιλφόιλ πίεσε να οριστικοποιηθούν και να παρουσιαστούν δημοσίως μέσα στις πρώτες εβδομάδες της θητείας της, στέλνοντας το μήνυμα ότι «η Αμερική επέστρεψε δυναμικά στην Ελλάδα».
Δυναμική, αποτελεσματική και αποφασισμένη
Δεν είναι μόνο οι συμφωνίες που ξεχωρίζουν — είναι και ο τρόπος της. «Συνήθως γνωρίζεις κάποιον, συστήνεσαι, λες δυο καλές κουβέντες. Όμως η κα Γκιλφόιλ δεν χάνει χρόνο σε φιλοφρονήσεις. Περνά κατευθείαν στη δράση», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Έλληνας υπουργός Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σημειώνοντας πως η Αμερικανίδα πρέσβης τηλεφωνεί ακόμα και αργά τη νύχτα προκειμένου να ολοκληρωθούν επείγουσες υποθέσεις — «δεν κρατά ωράριο όταν κάτι πρέπει να τελειώσει». Με άλλα λόγια, η Γκιλφόιλ έφερε μια ασυμβίβαστη εργατικότητα και προσήλωση στο αποτέλεσμα, στοιχεία που αντανακλούν το στυλ του ίδιου του προέδρου Τραμπ. Πράγματι, σε κάθε επαφή της με πολιτικούς και επιχειρηματικούς παράγοντες, υιοθετεί μια ευθύγραμμη, «συναλλακτική» προσέγγιση: ξεκαθαρίζει ότι η πρόσβαση και η καλή συνεργασία με την αμερικανική πρεσβεία εξαρτώνται από την ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες των ΗΠΑ — ιδίως στον τομέα της ενέργειας.
Αυτή η ευθύτητα έχει φέρει αποτελέσματα, αλλά φυσικά έχει προκαλέσει και επικρίσεις. Ορισμένοι στην αντιπολίτευση την κατηγορούν ότι προωθεί επιθετικά τα αμερικανικά συμφέροντα, ενώ κάποιοι αναλυτές επισημαίνουν ότι η ελληνική ηγεσία μοιάζει υπερβολικά πρόθυμη να την ικανοποιήσει. «Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κυβερνούν τη χώρα μας», σχολίασε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Κατρούγκαλος, από διαφορετικό πολιτικό χώρο. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση βλέπει τα οφέλη: θεωρεί την Γκιλφόιλ αποτελεσματική και φροντίζει να μην τη φέρνει σε δύσκολη θέση, δεδομένου ότι οι παρεμβάσεις της ευνοούν τις στρατηγικές επιδιώξεις της χώρας. Όπως συνόψισε ο Άδωνις Γεωργιάδης, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, «οι ενεργειακές συμφωνίες απέδειξαν ότι [η Γκιλφόιλ] έχει ουσία». Με άλλα λόγια, ακόμη και όσοι ίσως αρχικά εστίασαν στην εντυπωσιακή της εμφάνιση, σήμερα αναγνωρίζουν ότι πίσω από τη λάμψη υπάρχει ουσία και αποτελεσματικότητα.
Μια λαμπερή παρουσία στο προσκήνιο
Η επιρροή της Γκιλφόιλ εκτείνεται πέρα από τις κλειστές πόρτες των συσκέψεων. Δεν είναι τυχαίο που η νέα πρέσβης απασχολεί έντονα και τα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνική σκηνή της Αθήνας. Παπαράτσι την ακολουθούν σε δημόσιες εμφανίσεις, το όνομά της φιγουράρει σε κοσμικές στήλες, και μάλιστα έγινε εξώφυλλο στη Vogue Greece — κάτι πρωτόγνωρο για εν ενεργεία διπλωμάτη. Στην αρχή, ορισμένοι στάθηκαν στο γεγονός ότι δεν είχε παραδοσιακή διπλωματική εμπειρία και ότι ερχόταν με μια «γκλαμουράτη» εικόνα, σε μια χώρα συνηθισμένη σε πιο χαμηλών τόνων πρέσβεις καριέρας. Γρήγορα όμως αυτά τα σχόλια έδωσαν τη θέση τους στον θαυμασμό, καθώς η επιρροή της έγινε εμφανής και τα αποτελέσματα της δουλειάς της άρχισαν να μιλούν από μόνα τους.
Δεν πρέπει να παραβλέπει κανείς το γεγονός ότι η Γκιλφόιλ έχει άμεση πρόσβαση στο ανώτατο επίπεδο εξουσίας στις ΗΠΑ. Ως στενή συνεργάτιδα του προέδρου Τραμπ, διατηρεί ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο — μια δυνατότητα που ελάχιστοι διπλωμάτες έχουν. Αυτό το γνωρίζουν καλά τόσο οι ελληνικές Αρχές όσο και ο επιχειρηματικός κόσμος, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλοί σπεύδουν να συναντηθούν μαζί της και να καλλιεργήσουν σχέσεις μαζί της. Εκείνη λειτουργεί σαν καταλύτης: φέρνει σε επαφή ανθρώπους και ευκαιρίες, ενώ αξιοποιεί τις επαφές της για να προωθεί θέματα κοινού ενδιαφέροντος.
«Γέφυρα» ανάμεσα στην Ελλάδα και τον Λευκό Οίκο
Η περίοδος κατά την οποία η Κίμπερλυ Γκιλφόιλ αναλαμβάνει την αμερικανική πρεσβεία συμπίπτει με μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία για την Ελλάδα. Η χώρα αντιμετωπίζει ποικίλες προκλήσεις — από την ενεργειακή ασφάλεια και την ανάκαμψη της οικονομίας, μέχρι τις γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή. Η διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει έμπρακτα ότι θεωρεί την Ελλάδα σημαντικό στρατηγικό εταίρο, ίσως μοναδικό στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή, πρόθυμο να συνεργαστεί στενά με την Ουάσιγκτον. Αυτό δεν είναι τυχαίο: υπάρχει ιδεολογική και πολιτική σύμπλευση ανάμεσα στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη και στην κυβέρνηση Τραμπ, κάτι που δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για γρήγορες και ουσιαστικές συνεννοήσεις στο ανώτατο επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η Γκιλφόιλ λειτουργεί ως πολύτιμη γέφυρα. Ως «αντισυμβατική» πρέσβης με απευθείας πρόσβαση στο Οβάλ Γραφείο, είναι σε θέση να μεταφέρει τα ελληνικά ζητήματα κατευθείαν στον ίδιο τον Πρόεδρο των ΗΠΑ και να εξασφαλίζει άμεσες απαντήσεις ή δράσεις όταν χρειάζεται.
Ήδη, η σχέση αυτή απέδωσε καρπούς: υπό την αιγίδα της, ανακοινώθηκαν μεγάλα ενεργειακά πρότζεκτ που θωρακίζουν ενεργειακά την Ελλάδα και την καθιστούν κόμβο για την ευρύτερη περιοχή. Παράλληλα, η Γκιλφόιλ στήριξε με σθένος τις ελληνικές θέσεις σε καίρια ζητήματα. Για παράδειγμα, δεν δίστασε να επικρίνει ανοικτά την κινεζική επιρροή στο λιμάνι του Πειραιά, χαρακτηρίζοντας «δυσάρεστο» το γεγονός ότι το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας ελέγχεται από την COSCO (την κινεζική κρατική εταιρεία). Αν και η κινεζική πλευρά αντέδρασε και η Αθήνα διαβεβαίωσε ότι δεν αλλάζει το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η κυβέρνηση συνεργάζεται στενά με την Αμερικανίδα πρέσβη για την ανάπτυξη ενός εναλλακτικού λιμένα στην Ελευσίνα, δυτικά της Αθήνας. Το έργο αυτό, που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, προωθείται ταχύτατα, δείχνοντας την ικανότητα της Γκιλφόιλ να προκαλεί κινήσεις ακόμα και σε ευαίσθητους τομείς, όταν αυτές ευθυγραμμίζονται με τα αμοιβαία συμφέροντα.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι «μόνο με τις ΗΠΑ στο πλευρό της μπορεί η Ελλάδα να λύσει οριστικά κάποια από τα χρόνια προβλήματά της». Υπό αυτή την έννοια, η παρουσία της Κίμπερλυ Γκιλφόιλ στην πρεσβεία των ΗΠΑ δεν είναι απλώς συμβολική — προσφέρει μια απευθείας δίοδο προς την αμερικανική κυβέρνηση του Τραμπ, κάτι που η Αθήνα θεωρεί ανεκτίμητο. Οι στενοί δεσμοί εμπιστοσύνης που έχει οικοδομήσει με τον πρόεδρο Τραμπ σημαίνουν ότι όταν η ίδια προωθεί ένα ελληνικό αίτημα ή κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για ένα ζήτημα, η φωνή της ακούγεται δυνατά στην Ουάσιγκτον και λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν. Έτσι, Ελλάδα και ΗΠΑ βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε επίπεδο συνεργασίας, με κοινή ατζέντα την ευημερία, την ασφάλεια και τη σταθερότητα.
Η ισχύς μιας γυναίκας με αποστολή
Στο πρόσωπο της Κίμπερλυ Γκιλφόιλ, η Ελλάδα βλέπει μια ικανή, δυναμική και αποφασιστική σύμμαχο. Μέσα σε μόλις λίγους μήνες θητείας, η νέα πρέσβης κατόρθωσε να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της αμερικανικής διπλωματίας στην Αθήνα: από «διακριτική παρουσία» εξελίχθηκε σε κεντρικό παίκτη που επηρεάζει τις εξελίξεις και φέρνει χειροπιαστά αποτελέσματα.
Με τον συνδυασμό της διπλωματικής της ιδιότητας, των προσωπικών διασυνδέσεών της και της ακούραστης δράσης της, η Κίμπερλυ Γκιλφόιλ έχει αναδειχθεί ίσως στην πιο ισχυρή γυναίκα στην Ελλάδα — μια προσωπικότητα-κλειδί που γεφυρώνει τα συμφέροντα Αθήνας και Ουάσιγκτον. Και καθώς η χώρα αντιμετωπίζει τα μεγάλα στοιχήματα του μέλλοντος, η παρουσία μιας τέτοιας προσωπικότητας στο τιμόνι της αμερικανικής πρεσβείας αποτελεί για πολλούς εγγύηση ότι οι λύσεις που χρειάζονται δεν θα παραμείνουν άπιαστες.
Ένας νέος συνασπισμός που αποτελείται από 15 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και μία που ίδρυσε ο υπουργός υγείας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Φ. Κέννεντυ Τζούνιορ, στρέφεται κατά των υποχρεωτικών εμβολιασμών και της υποχρεωτικής χρήσης μάσκας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Children’s Health Defense, η οργάνωση που ίδρυσε ο Κέννεντυ, και άλλα μέλη του Medical Freedom Act Coalition αναφέρουν ότι επιδιώκουν να εισαχθούν και να ψηφιστούν σε κάθε πολιτεία νομοσχέδια «ιατρικής ελευθερίας».
Η Λέσλι Μανουκιάν, η οποία ίδρυσε το Health Freedom Defense Fund, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι, κατά την άποψή της, ήταν η πρώτη φορά που έβλεπαν μια τέτοια προσπάθεια στο πλαίσιο του κινήματος για την ελευθερία και την υγεία.
Πρότυπο πολιτείας χαρακτηρίζεται το Άινταχο, το οποίο το 2025 θέσπισε νόμο που απαγορεύει σε επιχειρήσεις και σχολεία να απαιτούν από πελάτες, εργαζομένους και μαθητές να λαμβάνουν εμβόλια ή άλλες ιατρικές πράξεις. Η Μανουκιάν συνέβαλε στη σύνταξη της νομοθεσίας, η οποία ονομάζεται Idaho Medical Freedom Act.
Η Λία Γουίλσον, εκτελεστική διευθύντρια και συνιδρύτρια του Stand for Health Freedom και μία από τις επικεφαλής του συνασπισμού, είπε στην Epoch Times ότι, επειδή ο νόμος ψηφίστηκε, κατέδειξε τι ήταν εφικτό. Πρόσθεσε ότι στόχος τους ήταν να προωθήσουν το Medical Freedom Act σε όσο το δυνατόν περισσότερες πολιτείες σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Ο Μάικλ Κέιν, διευθυντής υπεράσπισης θέσεων της Children’s Health Defense, δήλωσε στην Epoch Times ότι η οργάνωση θεωρούσε τις υποχρεωτικές απαιτήσεις για εμβολιασμούς και γενικότερα τις ιατρικές επιταγές απαράδεκτες και ότι ένιωθε τιμή που συμμετείχε σε έναν συνασπισμό που αγωνιζόταν να τερματιστούν οι εξαναγκαστικές ιατρικές πράξεις, να μπει τέλος στις ιατρικές επιταγές και στις απαιτήσεις για εμβολιασμούς για όλους τους Αμερικανούς.
Ο συνασπισμός περιλαμβάνει επίσης και άλλους που συνδέονται με τον Κέννεντυ ή με το κίνημά του Make America Health Again (MAHA), μεταξύ των οποίων η Independent Medical Alliance, αρκετοί σύμβουλοι της οποίας έχουν διοριστεί από τον Κέννεντυ σε επιτροπή συμβούλων για τα εμβόλια· το MAHA Institute, του οποίου ο πρόεδρος συνίδρυσε επιτροπή πολιτικής δράσης που χρηματοδότησε την προεδρική υποψηφιότητα του Κέννεντυ· καθώς και το MAHA Action, του οποίου ο επικεφαλής έχει εκδώσει βιβλία γραμμένα από τον Κέννεντυ και έχει διοργανώσει εκδηλώσεις στις οποίες παρευρέθηκε ο υπουργός Υγείας.
Άτομα που συμμετέχουν στην προσπάθεια αναφέρουν ότι επικοινωνούν με τον Κέννεντυ για άλλα ζητήματα, αλλά ότι δεν έχουν συζητήσει τον συνασπισμό. Το αμερικανικό υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού έως την ώρα της δημοσίευσης.
Ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κέννεντυ Τζούνιορ (Α) μιλά στο Οβάλ Γραφείο, στις 29 Ιανουαρίου 2026. (Samuel Corum/Getty Images)
Ο Κέννεντυ δήλωσε, σε ενημέρωση με τον κυβερνήτη του Άινταχο Μπραντ Λιτλ, Ρεπουμπλικανό που είχε υπογράψει το Idaho Medical Freedom Act λίγους μήνες νωρίτερα, στις 23 Ιουλίου 2025, ότι αυτή η πολιτεία, περισσότερο από κάθε άλλη στη χώρα, υπερασπιζόταν όχι μόνο την ιατρική ελευθερία αλλά και έναν υγιή πληθυσμό.
Ο Κέννεντυ είπε πρόσφατα σε δημοσιογράφους στο Τεννεσσί ότι δεν συμμετείχε σε προσπάθειες να τερματιστούν οι σχολικές υποχρεωτικές απαιτήσεις εμβολιασμού στις πολιτείες. Πρόσθεσε ότι πίστευε στην ελευθερία επιλογής και ανέφερε ότι θεωρούσε τον εμβολιασμό προσωπική επιλογή, την οποία οι άνθρωποι θα έπρεπε να λαμβάνουν μαζί με τους γιατρούς τους.
Η American Academy of Pediatrics, η οποία συνεργάζεται με κατασκευαστές εμβολίων, και η American Families for Vaccines, μεταξύ άλλων οργανώσεων, αντιτίθενται στην ανατροπή των υποχρεωτικών απαιτήσεων εμβολιασμού. Οι οργανώσεις δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Οι απαιτήσεις στο Άινταχο παραμένουν σε ισχύ
Το Idaho Medical Freedom Act αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι ένα σχολείο δεν θα πρέπει να επιβάλλει ιατρική παρέμβαση σε οποιοδήποτε πρόσωπο για να παρακολουθήσει, να εισέλθει στην πανεπιστημιούπολη ή στα κτίρια ή να εργαστεί. Αναφέρει επίσης ότι μια επιχείρηση δεν θα πρέπει να αρνείται να παρέχει οποιαδήποτε υπηρεσία, προϊόν, είσοδο σε χώρο εκδηλώσεων ή μεταφορά σε ένα πρόσωπο επειδή αυτό το πρόσωπο έχει ή δεν έχει λάβει ή χρησιμοποιήσει ιατρική παρέμβαση.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Idaho Department of Health and Welfare (DHW), οι γονείς υποχρεούνται να έχουν εμβολιάσει τα παιδιά τους κατά ορισμένων ασθενειών για τη φοίτηση σε σχολείο και παιδικό σταθμό στο Άινταχο.
Η υπηρεσία παραπέμπει σε άλλον νόμο που περιγράφει τις απαιτήσεις εμβολιασμού για τα παιδιά.
Εκπρόσωπος δήλωσε στην Epoch Times, σε ηλεκτρονικό μήνυμα, ότι το DHW ενθάρρυνε τις σχολικές περιφέρειες να λαμβάνουν υπόψη το Medical Freedom Act όταν εφαρμόζουν απαιτήσεις εμβολιασμού στα σχολεία.
Υποστηρικτές του νόμου αναφέρουν ότι η νομοθεσία του Άινταχο δεν ήταν τέλεια. Νέο νομοσχέδιο επέκτασης, το Medical Freedom Expansion, που εισήχθη από τον πολιτειακό βουλευτή Ρομπ Μπέιζγουενγκερ, Ρεπουμπλικανό και συνυποστηρικτή της αρχικής νομοθεσίας, επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι οι επιταγές είναι απαράδεκτες.
Ο Μπέιζγουενγκερ είπε στην Epoch Times, σε ηλεκτρονικό μήνυμα, ότι το νομοσχέδιο επέκτασης θα καθιστούσε απολύτως σαφές σε μαθητές και γονείς πως ο εμβολιασμός ήταν μια εθελοντική, προσωπική και ιδιωτική επιλογή και όχι υποχρεωτικός.
Πολιτειακές κινήσεις έως τώρα
Νομοθέτες σε περίπου δώδεκα πολιτείες φέτος έχουν δώσει στη δημοσιότητα νομοσχέδια που θα τροποποιούσαν ή θα απαγόρευαν επιταγές για εμβόλια ή άλλες ιατρικές πράξεις.
Νομοθέτες στην Αριζόνα εισήγαγαν νομοσχέδιο που θα απαγόρευε σε επιχειρήσεις και σχολεία να απαιτούν «ιατρική παρέμβαση», όπως ένα εμβόλιο, ως προϋπόθεση για εργασία ή φοίτηση.
Η πολιτειακή βουλευτής της Αριζόνα Λίσα Φινκ, Ρεπουμπλικανή και εισηγήτρια του νομοσχεδίου, είπε σε ακρόαση τον Ιανουάριο ότι το νομοσχέδιο διασφάλιζε πως οι κάτοικοι της Αριζόνα δεν θα εξαναγκάζονταν να επιλέξουν ανάμεσα στη σωματική τους αυτονομία και στη δυνατότητά τους να εργάζονται, να μαθαίνουν, να ταξιδεύουν ή να συμμετέχουν στη δημόσια ζωή.
Νομοθέτες σε δύο επιτροπές της πολιτειακής Βουλής έχουν εγκρίνει το νομοσχέδιο.
Στη Χαβάη, νομοθέτες εισήγαγαν το Hawaii Medical Freedom Act, το οποίο περιγράφει παρόμοια απαγόρευση. Έχει παραπεμφθεί σε επιτροπές της πολιτειακής Βουλής.
Γερουσιαστές στην Ιντιάνα εισήγαγαν νομοσχέδιο που, μεταξύ άλλων, θα απαγόρευε την απαίτηση από ανθρώπους να αποδέχονται, να υποβάλλονται ή να εμπλέκονται σε ιατρική παρέμβαση στο σώμα τους ως προϋπόθεση για εργασία, είσοδο, εισδοχή, αποζημίωση, παροχές ή συμμετοχή. Το νομοσχέδιο έχει παραπεμφθεί στην Επιτροπή Υγείας της πολιτειακής Γερουσίας.
Αντιπρόσωποι στο Νιου Χάμσαϊρ παρουσίασαν νομοθεσία που θα καταργούσε τις απαιτήσεις ανοσοποίησης για τα παιδιά. Δημόσια ακρόαση για το νομοσχέδιο πραγματοποιήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου και νομοθετική συνεδρίαση στις 11 Φεβρουαρίου.
Παιδί, περιστοιχισμένο από κατάλογο εμβολίων, απεικονίζεται σε οθόνη κατά τη διάρκεια ακρόασης στη Γερουσία στην Ουάσιγκτον, στις 9 Σεπτεμβρίου 2025. (Andrew Harnik/Getty Images)
Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι νομοθέτες προωθούν νομοσχέδια που θα αυστηροποιούσαν τις επιταγές για εμβολιασμούς. Η πολιτειακή γερουσιαστής της Νότιας Καρολίνας Μάργκι Μπράιτ Μάθιους, για παράδειγμα, εισήγαγε πρόσφατα νομοσχέδιο που θα καταργούσε τις θρησκευτικές εξαιρέσεις για τον εμβολιασμό κατά της ιλαράς εν μέσω έξαρσης της νόσου στην πολιτεία.
Η Μπράιτ Μάθιους, Δημοκρατική, ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι η νομοθεσία αφορούσε την προστασία των παιδιών, των τάξεων και των κοινοτήτων με σαφή, ιατρικά τεκμηριωμένα πρότυπα.
Κάθε πολιτεία στη χώρα απαιτεί εμβόλια για τη σχολική φοίτηση. Ορισμένες επιτρέπουν εξαιρέσεις για θρησκευτικούς ή φιλοσοφικούς λόγους, ενώ όλες επιτρέπουν ιατρικές εξαιρέσεις.
Αξιωματούχοι στη Φλόριντα δήλωσαν το 2025 ότι θα καταργούσαν όλες τις υποχρεωτικές απαιτήσεις εμβολιασμού, αλλά ο στόχος έχει συναντήσει αντίσταση στη πολιτειακή νομοθετική εξουσία, όπου απαιτείται δράση για να καταργηθούν οι επιταγές για ορισμένα εμβόλια. Το Medical Freedom Act, που εισήχθη τον Ιανουάριο, θα διεύρυνε τις εξαιρέσεις από τις επιταγές, αλλά δεν θα απαγόρευε τις ίδιες τις επιταγές.
Το Health Freedom Defense Fund, που συμμετέχει στον νέο συνασπισμό, έχει δημοσιεύσει πρότυπη νομοθεσία που τελειοποιεί το Idaho Medical Freedom Act, είπε η Μανουκιάν. Νομοθέτες σε άλλες πολιτείες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το πρότυπο αυτό για να εισαγάγουν νομοσχέδια ιατρικής ελευθερίας στις πολιτείες τους.
Η Μανουκιάν δήλωσε ότι δεν θεωρούσε πως ήταν κομματικό ζήτημα και ότι πίστευε πως οι Αμερικανοί γενικά δεν ήθελαν να εξαναγκάζονται να κάνουν κάτι στα παιδιά τους.
