Σε μία σειρά από απορίες σε σχέση με το κυβερνητικό έργο, απάντησε ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, στο 2ο «Briefing για τους πολίτες», όπου οι πολίτες μπορούν να θέτουν ερωτήματα μέσω του instagram. Ο κ.Μαρινάκης μάλιστα για πρώτη φορά είπε χαριτολογώντας ότι …”απαγορεύεται να απαντήσει” σε μια συγκεκριμένη ερώτηση. Η ερώτηση αφορούσε τις προβλέψεις…για το final for στο μπασκετ όπου συμετέχουν ο Παναθηναϊκός και ο Ολυμπιακό.
Η πλειοψηφία των ερωτημάτων που τέθηκαν από τους πολίτες αφορούσε στα μέτρα για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια. Ακόμη, υπήρξαν απορίες αναφορικά με τις πρωτοβουλίες για το δημογραφικό ζήτημα, τις πολιτικές επιδομάτων, την πιθανότητα πρόωρων εκλογών, τα πανηγύρια κ.α. Ακόμη, ο κ.Μαρινάκης αποκάλυψε την εφαρμογή που χρησιμοποιεί περισσότερο και τα θέματα στα οποία κάνει «κλικ» εκτός πολιτικής.
-Πότε θα εφαρμοστεί ο έλεγχος και η κάρτα εισόδου στα ΑΕΙ;
Τα Πανεπιστήμια πρέπει να έχουν επικαιροποιήσει και να έχουν ολοκληρώσει μέχρι τέλος Ιουλίου όλα τα σχέδια ασφαλείας, για τα οποία είχαν υποχρέωση από το 2021, ενώ μέχρι το τέλος του έτους θα πρέπει να έχουν ολοκληρώσει την εγκατάσταση του συστήματος ελεγχόμενης εισόδου.
-Είναι δυνατόν κάποιος να ελέγχεται για το αν θα μπαίνει ή όχι στο Πανεπιστήμιο;
Ναι, το καταλαβαίνω ότι στη χώρα μας που κάποια πράγματα τα έχουμε μπερδέψει, αυτό πρέπει να το συζητάμε. Δηλαδή -επειδή ακούω και την κριτική από τα γνωστά κόμματα της αντιπολίτευσης- για να μπεις στα γραφεία ενός οποιουδήποτε κόμματος, από αυτά της αριστεράς κυρίως, που εναντιώνονται σε αυτή την αυτονόητη κίνηση, μπαίνεις έτσι; «Λες γειά σας, ήρθα;» Πηγαίνεις σε όποιον όροφο θες; Όχι, προφανώς. Κάντε μια σχετική δοκιμή, για να το διαπιστώσετε. Αυτό, άλλωστε, συμβαίνει και σε όλα τα πολιτισμένα κράτη του κόσμου. Ήμουνα νιος και γέρασα, το ξέρω, αλλά κάποια στιγμή πρέπει να τα λύσουμε και αυτά.
-Ποια είναι τα μέτρα που θα λάβετε για τα Πανεπιστήμια σχετικά με τη βία;
Οι περισσότερες ερωτήσεις -και λογικό- είναι σχετικά με τα μέτρα που θέλουμε να εφαρμόσουμε επιπλέον, για τα Πανεπιστήμια. Συγκρατήστε, επιγραμματικά, τα εξής:
Πρώτον, αυτοματοποιημένες ποινές. Ασκείται ποινική δίωξη, γιατί σε έπιασαν να κάνεις κάτι που να έχει να κάνει με τη σωματική ακεραιότητα ή απειλή της ζωής μέσα στον πανεπιστημιακό χώρο και είσαι φοιτητής; Αυτοδικαίως, για δύο χρόνια αναστολή φοιτητικής ιδιότητας. Καταδικάστηκες αμετάκλητα; Οριστική διαγραφή.
Δεύτερον. Τα έσπασες; Προκάλεσες κάποια ζημιά; Θα πληρώσεις εσύ και όχι όλοι εμείς οι υπόλοιποι. Δεν πλήρωσες; Θα σου έρθει στο ΑΦΜ σου, να το πληρώσεις από εκεί.
Τρίτον, τα Πανεπιστήμια, οι Πρυτανικές Αρχές πρέπει να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, αλλιώς υπάρχουν σχετικές πειθαρχικές κυρώσεις. Όλοι στην ίδια σελίδα είμαστε, αλλά οι κανόνες υπάρχουν για να τηρούνται.
Και βέβαια, γιατί υπάρχει και η διάσταση της Δικαιοσύνης, με πρωτοβουλίες που θα αναλάβει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, εκδίκαση τέτοιων υποθέσεων βίας στα Πανεπιστήμια κατά προτεραιότητα. Το δρόμο μας τον έδειξε η ταχύτερη, πλέον, εκδίκαση υποθέσεων για τη βία στα γήπεδα και για την ενδοοικογενειακή βία.
Σε αισιόδοξες δηλώσεις σχετικά με τις συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα προχώρησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπογραμμίζοντας πως η κυβέρνησή του βρίσκεται σε «πολύ σοβαρές διαπραγματεύσεις» για μια μακροχρόνια ειρηνευτική συμφωνία.
Αναφερόμενος στους δημοσιογράφους στη Ντόχα του Κατάρ, ο Τραμπ τόνισε χαρακτηριστικά: «Το Ιράν έχει, σε γενικές γραμμές, συμφωνήσει στους όρους» και πρόσθεσε: «βρισκόμαστε κοντά στο να κλείσουμε ίσως μια συμφωνία».
Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές έχουν πραγματοποιήσει τέσσερις γύρους συνομιλιών από τις αρχές Απριλίου, με βασικό επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Στις 11 Μαΐου, ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, είχαν πολύωρη συνάντηση στην πρωτεύουσα του Ομάν, Μασκάτ, με το Σουλτανάτο να διαδραματίζει διαμεσολαβητικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Ιράν.
Το ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ σε Μέση Ανατολή και Περσικό Κόλπο ξεκίνησε στις 13 Μαΐου, με σταθμούς τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Κατά τη διάρκεια της Συνόδου του Συμβουλίου Συνεργασίας Χωρών του Κόλπου, στη Ριάντ, Τραμπ δήλωσε πως το Ιράν «πρέπει να σταματήσει να στηρίζει την τρομοκρατία, να βάλει τέλος στους αιματηρούς πολέμους μέσω αντιπροσώπων και να διακόψει, μόνιμα και επαληθεύσιμα, κάθε προσπάθεια απόκτησης πυρηνικών όπλων».
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη αντίδραση από τον Ιρανό πρόεδρο, Μαχμούντ Πεζεσκιαν, ο οποίος απαντώντας από τη δημόσια ιρανική τηλεόραση, τόνισε: «Δεν θα υποκύψουμε σε κανέναν νταή. Ο Τραμπ νομίζει πως ήρθε εδώ για να φωνάξει και να μας εκφοβίσει. Για εμάς, ο θάνατος στο πεδίο της μάχης είναι γλυκύτερος από το να πεθάνεις στο κρεβάτι σου. Θέλετε να μας φοβίσετε; Δεν θα λυγίσουμε.»
Ωστόσο, ο Τραμπ, μόλις την επομένη, φάνηκε αισιόδοξος για την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων: «Ίσως διαβάσατε σήμερα πως το Ιράν έχει συμφωνήσει στους όρους… Δεν θα φτιαχτεί πια καμιά πυρηνική “σκόνη” στο Ιράν», τόνισε προς τους δημοσιογράφους.
Σύμφωνα με τον Ρόμπερτ Γκόλντστον, καθηγητή αστροφυσικής στο Πρίνστον με ειδίκευση στις τεχνολογίες επαλήθευσης εμπλουτισμού ουρανίου, ενδεχομένως να υπάρχει «περιθώριο για μια εντελώς νέα εκδοχή της πυρηνικής συμφωνίας». Ο Γκόλντστον πρότεινε η Τεχεράνη να μπορεί να εμπλουτίζει ουράνιο έως 5%, κι όχι στο 60% όπως σήμερα.
Ωστόσο, δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας λεπτομέρειες από τις συνομιλίες Γουίτκοφ–Αρακτσί.
«Είναι απλό», το μήνυμα του Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε θετικός στο ενδεχόμενο εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ιράν: «Θέλω να γίνουν μια σπουδαία χώρα, ειλικρινά, αλλά δεν μπορούν να έχουν πυρηνικό όπλο. Αυτό είναι το μόνο ζήτημα. Είναι απλό.»
«Δεν χρειάζεται να σας δώσω τριάντα σελίδες εξηγήσεων. Μια πρόταση αρκεί: Δεν μπορούν να έχουν πυρηνικό όπλο», υπογράμμισε με νόημα.
Συμπλήρωσε πάντως πως «μπορεί να αγγίζουμε μια συμφωνία χωρίς να χρειαστεί να φτάσουμε στα άκρα. Υπάρχουν δύο δρόμοι: ένας πολύ καλός και ένας βίαιος. Εγώ δεν θέλω να καταφύγω στη βία με το Ιράν –πολλοί το θέλουν, εγώ όχι».
«Βρισκόμαστε σε πολύ σοβαρές διαπραγματεύσεις για μακροπρόθεσμη ειρήνη. Αν τα καταφέρουμε, θα είναι εξαιρετικό», επεσήμανε ο Τραμπ.
«Θέλουμε να λύσουμε το ζήτημα του Ιράν με έξυπνο τρόπο, κι όχι με βάρβαρο. Αυτές είναι οι μόνες δύο επιλογές: έξυπνος ή βίαιος δρόμος», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στη στρατηγική γεωγραφική θέση του Κατάρ, που βρίσκεται απέναντι από το Ιράν στον Περσικό Κόλπο, τόνισε: «Άλλες χώρες βρίσκονται πιο μακριά, οπότε δεν διατρέχουν ακριβώς τον ίδιο κίνδυνο, αλλά εμείς θα προστατεύσουμε το Κατάρ, μια ξεχωριστή χώρα με ιδιαίτερη βασιλική οικογένεια, την οποία και προστατεύει η Αμερική.»
Στις 11 Μαΐου, ο Τραμπ ανακοίνωσε πως οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν προσωρινά ένα αεροσκάφος από το Κατάρ στη θέση του Air Force One, λόγω καθυστερήσεων της Boeing. Όπως έγραψε και στην προσωπική του πλατφόρμα, Truth Social, «Το υπουργείο Άμυνας λαμβάνει ως δωρεά, ένα 747 που θα αντικαταστήσει προσωρινά το 40ετές Air Force One – όλα σε μια απόλυτα διαφανή συμφωνία.»
Στις 4 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ επανέφερε τη στρατηγική της «μέγιστης πίεσης» απέναντι στο Ιράν, αποσύροντας τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του 2015 και επιβάλλοντας νέες οικονομικές κυρώσεις στην Τεχεράνη.
Ένα 24ωρο αργότερα, πάντως, δήλωσε στο Truth Social: «Αυτό που επιθυμώ πραγματικά είναι μια εγγυημένη πυρηνική ειρηνευτική συμφωνία που θα επιτρέψει στο Ιράν να αναπτυχθεί ειρηνικά και να ευημερήσει».
Στις 5 Μαΐου, το Κογκρέσο ενέκρινε τη διατήρηση των κυρώσεων ενάντια στο Ιράν, ενώ στις 14 Μαΐου το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών επέβαλε νέες κυρώσεις σε ιρανούς και κινέζους επιχειρηματίες και εταιρείες που σχετίζονται με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θα παραστεί στις προγραμματισμένες ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας στην Τουρκία αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με λίστα της ρωσικής αντιπροσωπείας που δόθηκε στη δημοσιότητα το βράδυ της Τετάρτης από το Κρεμλίνο, παρά τις πιέσεις της Ουκρανίας και της Δύσης για παρουσία της ανώτατης ρωσικής ηγεσίας στις διαπραγματεύσεις.
Όπως ανακοίνωσε το Κρεμλίνο μέσω του επίσημου καναλιού του στο Telegram στις 14 Μαΐου, επικεφαλής της ρωσικής αποστολής θα είναι ο προεδρικός σύμβουλος Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, ο οποίος είχε ηγηθεί χωρίς αποτέλεσμα των συνομιλιών με την Ουκρανία το 2022. Στην αποστολή περιλαμβάνονται, επίσης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλουζίν, ο υφυπουργός Άμυνας Αλεξάντερ Φόμιν και ο επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών (GRU) Ιγκόρ Κοστιούκοφ, πλαισιωμένοι από συμβούλους των υπουργείων Εξωτερικών και Άμυνας, καθώς και της προεδρικής διοίκησης.
Η Μόσχα καθυστέρησε να επιβεβαιώσει τη σύνθεση της αντιπροσωπείας για τις συνομιλίες της Κωνσταντινούπολης, τις οποίες ο Πούτιν ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την Κυριακή, εν μέσω διεθνών εκκλήσεων για εκεχειρία 30 ημερών στην Ουκρανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε δηλώσει ότι είναι έτοιμος να συμμετάσχει στις συνομιλίες και είχε επισημάνει ότι η παρουσία ή μη του Πούτιν θα έδειχνε το κατά πόσον η Ρωσία επιδιώκει ειλικρινά την ειρήνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε επίσης αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να μεταβεί στην Τουρκία και να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, καλώντας Πούτιν και Ζελένσκι να καθίσουν στο τραπέζι και να καταλήξουν σε συμφωνία που θα σταματήσει την αιματοχυσία. Ο Τραμπ, ο οποίος από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Ιανουάριο ζητά την άμεση κήρυξη εκεχειρίας στην Ουκρανία, είχε εκτιμήσει ότι ο αριθμός των στρατιωτών που σκοτώνονται ή τραυματίζονται κάθε εβδομάδα από τις δύο πλευρές ξεπερνά τους 5.000 και πως η πραγματική έκταση των απωλειών είναι μεγαλύτερη.
Παρότι ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι θα συμμετείχε «εφόσον πίστευε πως θα βοηθούσε» και είχε εκφράσει την ελπίδα να παραστεί και ο Πούτιν, η δημοσίευση της λίστας των Ρώσων εκπροσώπων από το Κρεμλίνο ερμηνεύεται ως σαφής ένδειξη ότι ο Ρώσος πρόεδρος δεν θα παραστεί — εκτός απροόπτου.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, είχε αποφύγει να απαντήσει ευθέως σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με ενδεχόμενη παρουσία του Πούτιν στην Τουρκία, περιοριζόμενος να δηλώσει ότι η Ρωσία επιδιώκει σοβαρά μια διπλωματική επίλυση του πολέμου, χωρίς όμως να δώσει περαιτέρω διευκρινίσεις.
Πέραν της επίσημης λίστας, υπήρξαν και άλλες ενδείξεις ότι ο Πούτιν δεν σκοπεύει να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη. Ο Ρώσος βουλευτής Βλαντίμιρ Τζαμπάροφ φέρεται να δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο TASS ότι η πιθανότητα συνάντησης Πούτιν και Ζελένσκι είναι περιορισμένη.
Από την πλευρά του Κιέβου, ο στενός συνεργάτης του Ζελένσκι, Μιχαήλο Ποντολιάκ, είχε αναφέρει νωρίτερα ότι ο Ουκρανός πρόεδρος είναι διατεθειμένος να συναντηθεί με τον Πούτιν, αλλά όχι με αξιωματούχους κατώτερου επιπέδου. Όπως είπε σε συνέντευξή του στον εξόριστο Ρώσο δημοσιογράφο Αλεξάντρ Πλιούτσεφ, την οποία επικαλέστηκε η εφημερίδα The Moscow Times, «υπάρχει μόνο ένας που λαμβάνει αποφάσεις από την ουκρανική πλευρά και μόνο ένας από τη ρωσική. Όλα τα άλλα είναι απλές τυπικότητες χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.»
Ο Ποντολιάκ είχε προσθέσει ότι ακόμη και χωρίς την παρουσία του Πούτιν, ενδέχεται να πραγματοποιηθεί στην Κωνσταντινούπολη μια «τεχνική» συνάντηση χαμηλότερου επιπέδου, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αν η Ρωσία δεν εκπροσωπηθεί στο ανώτατο επίπεδο, αυτό θα σημαίνει πως δεν είναι έτοιμη να σταματήσει τον πόλεμο.
Ο Ζελένσκι ανέφερε στην καθιερωμένη βραδινή του τοποθέτηση προς τον ουκρανικό λαό, την Τετάρτη, ότι περιμένει να δει ποιοι θα έρθουν από ρωσικής πλευράς στην Τουρκία, ώστε να αποφασίσει ποια βήματα θα κάνει η Ουκρανία.
«Το μόνο εμπόδιο που απομένει για την ειρήνη είναι η έλλειψη σαφούς βούλησης από τη ρωσική πλευρά», είπε, προσθέτοντας ότι πραγματοποιήθηκαν συσκέψεις για τον τρόπο συμμετοχής στις συνομιλίες στην Τουρκία.
Ο Τραμπ, μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 14 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της πτήσης του με το Air Force One, δήλωσε πως πολλά από τα επιμέρους ζητήματα της συνάντησης παραμένουν ασαφή, μεταξύ αυτών και η παρουσία του Πούτιν. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε πως εξετάζει το ενδεχόμενο να διακόψει την περιοδεία του στη Μέση Ανατολή και να μεταβεί στην Τουρκία, αν αυτό βοηθήσει στην επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
«Αύριο θα βρισκόμαστε στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το πρόγραμμα είναι ήδη πολύ φορτωμένο», ανέφερε. «Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα το έκανα, αν είναι να σωθούν ζωές και να τελειώσει αυτός ο πόλεμος.»
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμμανουέλ Μακρόν, δήλωσε πως είναι «έτοιμος να ανοίξει τη συζήτηση» σχετικά με το ενδεχόμενο τοποθέτησης γαλλικών πυρηνικών όπλων σε εδάφη συμμάχων, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας. «Οι Αμερικανοί διατηρούν βόμβες σε αεροσκάφη στο Βέλγιο, στη Γερμανία, στην Ιταλία και στην Τουρκία», υπενθύμισε ο Γάλλος πρόεδρος σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό TF1, την Τρίτη.
«Το αμέσως επόμενο διάστημα – τις επόμενες εβδομάδες και μήνες – θα καθορίσω επισήμως το πλαίσιο αυτής της συζήτησης, αλλά ήδη έχουν ξεκινήσει σχετικές διεργασίες, πάντα όμως υπό τις απαραίτητες προϋποθέσεις», πρόσθεσε ο Μακρόν.
Όπως εξήγησε, οποιαδήποτε διεύρυνση της γαλλικής πυρηνικής προστασίας θα βασίζεται σε τρεις θεμελιώδεις όρους:
1. Η Γαλλία δεν θα καλύπτει το κόστος ασφάλειας άλλων χωρών.
2. Η τοποθέτηση γαλλικών πυρηνικών όπλων στο εξωτερικό δεν θα πρέπει να επηρεάσει τις δυνατότητες αυτοάμυνας της ίδιας της Γαλλίας.
3. «Την τελική απόφαση διατηρεί πάντα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ως αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων», ξεκαθάρισε.
Οι δηλώσεις του Μακρόν προκάλεσαν αντίδραση στη Μόσχα, με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, να υποστηρίζει πως αυτή η κίνηση δεν πρόκειται να ενισχύσει την ασφάλεια της ηπείρου. «Η περαιτέρω διάδοση πυρηνικών όπλων στην Ευρώπη δεν προσθέτει ούτε ασφάλεια ούτε προβλεψιμότητα ούτε σταθερότητα», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Μετά το Brexit, η Γαλλία παραμένει η μοναδική χώρα με πυρηνικά όπλα στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27. Σύμφωνα με την Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων, η Γαλλία διαθέτει το τέταρτο μεγαλύτερο πυρηνικό οπλοστάσιο στον κόσμο — περίπου 290 ενεργές πυρηνικές κεφαλές — μετά τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η γαλλική πυρηνική αποτροπή βασίζεται τόσο στη θάλασσα όσο και στον αέρα: μαχητικά Rafale και πυρηνοκίνητα υποβρύχια βρίσκονται υπό τη διαταγή του Γάλλου προέδρου για τη δυνατότητα πυρηνικού πλήγματος. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Μακρόν ανοίγει τη συζήτηση για τη διεύρυνση της γαλλικής πυρηνικής ασπίδας· ήδη από τις αρχές του έτους, είχε απευθύνει κάλεσμα για διάλογο προς τους Ευρωπαίους εταίρους, φοβούμενος την αδυναμία των ΗΠΑ να εγγυηθούν την ασφάλεια της Ευρώπης, ειδικά σε περίπτωση επανεκλογής του Τραμπ.
Τον Μάρτιο, ο Μακρόν ξεκίνησε το «άνοιγμα του στρατηγικού διαλόγου για την προστασία των συμμάχων [της Γαλλίας] στην ευρωπαϊκή ήπειρο», μέσω της πυρηνικής αποτροπής της Γαλλίας. Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρήντριχ Μερτς, και ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, έχουν εκφράσει επίσης ενδιαφέρον για διαβούλευση πάνω στο θέμα της «πυρηνικής διαμοίρασης» με το Παρίσι.
Πρόσφατα, Γαλλία και Πολωνία υπέγραψαν συμφωνία που ενισχύει τη συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της πυρηνικής ενέργειας και της αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης, αναδεικνύοντας μια στενότερη στρατιωτική και τεχνολογική σχέση ανάμεσά τους. Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε στο Νανσύ και συμβολίζει τη δέσμευση των δύο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ να στηρίξουν το ένα το άλλο σε κάθε κρίσιμη περίσταση.
«Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι από σήμερα, η Γαλλία και η Πολωνία μπορούν να υπολογίζουν η μία στην άλλη, ακόμη και στις πιο δύσκολες εποχές», δήλωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός Τουσκ.
Αυτόν τον Μάιο, ο Μακρόν και ο Μερτς προανήγγειλαν τη σύσταση ενός νέου γαλλο-γερμανικού συμβουλίου ασφάλειας, ένα ακόμη βήμα προς τον ανασχεδιασμό της ευρωπαϊκής στρατηγικής άμυνας.
Με τη συνδρομή του Κρις Σάμερς και πληροφορίες από το Reuters
Η Qatar Airways υπέγραψε στις 14 Μαΐου μια μεγαλεπήβολη συμφωνία με την αμερικανική Boeing για την απόκτηση 160 επιβατικών αεροσκαφών, σε μια κίνηση που καταγράφεται ως η μεγαλύτερη παραγγελία στα χρονικά της αμερικανικής εταιρείας αεροναυπηγικής.
Η τελετή υπογραφής πραγματοποιήθηκε στην πολυτελή βασιλική κατοικία στη Ντόχα, παρουσία του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, του διευθύνοντος συμβούλου της Boeing, Κέλι Όρτμπεργκ, και του Εμίρη του Κατάρ, Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ-Θάνι.
«Βγάλτε τα αεροπλάνα στους αιθέρες. Βγάλτε τα τώρα», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας από τον CEO της Boeing, δίνοντας το δικό του στίγμα στη νέα αυτή στρατηγική συνεργασία.
Κατά τη διάρκεια της επίσημης εκδήλωσης ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε επίσης συμφωνία αμυντικής συνεργασίας καθώς και μία ευρύτερη κοινή διακήρυξη με τον Εμίρη του Κατάρ, με τον Ταμίμ να κάνει λόγο για μια νέα εποχή στις διμερείς σχέσεις.
«Πιστεύω ότι μετά τη σημερινή υπογραφή περνάμε σε ένα νέο επίπεδο στη σχέση Κατάρ-ΗΠΑ», ανέφερε ο ηγέτης του Κατάρ, απευθυνόμενος προς τον Τραμπ. «Θέλω να σας ευχαριστήσω, κύριε πρόεδρε, για αυτή την ιστορική επίσκεψη».
Η είδηση βρίσκεται σε εξέλιξη και θα υπάρξουν νεότερες ενημερώσεις.
Ένας 19χρονος πρώην έφεδρος της Εθνοφυλακής των ΗΠΑ συνελήφθη στις 13 Μαΐου στο Μίσιγκαν, κατηγορούμενος για προετοιμασία τρομοκρατικής επίθεσης σε στρατιωτική βάση στο Γουόρεν για λογαριασμό του ISIS, όπως ανακοίνωσε το αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, ο Αμμάρ Αμπντουλματζίντ-Μοχάμεντ Σαΐντ, κάτοικος Μελβιντέιλ – προάστιο κοντά στο Ντίρμπορν – αντιμετωπίζει βαριές κατηγορίες για παροχή υλικής υποστήριξης σε ξένη τρομοκρατική οργάνωση, καθώς και για διανομή πληροφοριών σχετικά με την κατασκευή καταστροφικών εκρηκτικών μηχανισμών.
«Η σύλληψη του πρώην στρατιώτη υπενθυμίζει με τον πλέον δραματικό τρόπο τη σημασία των αντικατασκοπευτικών μας προσπαθειών, ώστε να εντοπίζουμε και να αποτρέπουμε όσους σχεδιάζουν να βλάψουν το έθνος μας», δήλωσε ο υποστράτηγος Ρετ Ρ. Κοξ, επικεφαλής της Διοίκησης Αντικατασκοπείας του αμερικανικού στρατού. «Καλούμε όλους τους στρατιώτες να παραμένουν σε επαγρύπνηση και να καταγγέλλουν κάθε ύποπτη δραστηριότητα, διότι η ασφάλεια της χώρας μας και των Ενόπλων Δυνάμεών μας εξαρτάται από τη συνεργασία όλων για την αποτροπή απειλών εκ των έσω».
Σύμφωνα με τη δικογραφία, ο Σαΐντ φέρεται να αποκάλυψε σε δύο αστυνομικούς – που δρούσαν μυστικά ως υποτιθέμενοι τρομοκράτες – το σχέδιο για μαζική επίθεση με πυροβολισμούς στις εγκαταστάσεις TACOM του αμερικανικού στρατού στο Ντιτρόιτ. Τον προηγούμενο μήνα, οι δύο μυστικοί αστυνομικοί ανέφεραν στον Σαΐντ πως σκόπευαν να προχωρήσουν στην επίθεση κατ’ εντολή του ISIS.
Οι αρχές αναφέρουν ότι ο Σαΐντ παρείχε στους αστυνομικούς διατρητική πυρομαχία και γεμιστήρες, πραγματοποίησε αναγνώριση στόχου με drone πάνω από το TACOM, τους εκπαίδευσε στα όπλα και την κατασκευή μολότοφ, ενώ ανέλυσε λεπτομερώς κάθε βήμα της επίθεσης, περιλαμβανομένων της πρόσβασης στις εγκαταστάσεις και της επιλογής κτιρίου.
Η σύλληψη έγινε τη στιγμή που είχε φτάσει κοντά στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και είχε εκτοξεύσει το drone για να στηρίξει το επιχειρησιακό του σχέδιο — ακριβώς την ημέρα που σχεδίαζε να πραγματοποιήσει την επίθεση.
«Ο ISIS παραμένει μια βίαια τρομοκρατική οργάνωση που επιδιώκει να σκοτώσει Αμερικανούς», τόνισε ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας Τζερόμ Φ. Γκόρντον του Ανατολικού Μίσιγκαν. «Η υποστήριξη του ISIS ή οποιασδήποτε τέτοιας οργάνωσης αποτελεί όχι μόνο ειδεχθές αδίκημα, αλλά πλήττει την ασφάλεια και τον τρόπο ζωής όλης της χώρας».
Ο Σαΐντ επρόκειτο να παρουσιαστεί ενώπιον δικαστηρίου στις 14 Μαΐου. Η Εισαγγελία δήλωσε πως θα ζητήσει την προφυλάκισή του ως επικίνδυνου για τη δημόσια ασφάλεια και ύποπτου φυγής.
Η επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Σου Τζ. Μπάι, επαίνεσε τα σώματα ασφαλείας για την έγκαιρη αποτροπή της επίθεσης: «Χάρη στην αποτελεσματική δράση των αρχών, απετράπη η αιματοχυσία. Θα κινητοποιήσουμε κάθε δυνατότητα του Υπουργείου για να εντοπίσουμε και να οδηγήσουμε ενώπιον δικαιοσύνης όσους απειλούν τις Ένοπλες Δυνάμεις και τους πολίτες μας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο Σαΐντ αντιμετωπίζει έως και 20 χρόνια κάθειρξης για κάθε αδίκημα, εφόσον κριθεί ένοχος.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να ταξιδέψει στην Τουρκία αυτή την εβδομάδα, με στόχο να συμβάλει στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στην Ρωσία και την Ουκρανία.
Όλα ξεκίνησαν στις 10 Μαΐου, όταν ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, πρότεινε συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων των δύο εμπόλεμων χωρών στην Κωνσταντινούπολη, στις 15 Μαΐου, με σκοπό τον τερματισμό μιας πολυετούς σύγκρουσης που έχει αφήσει βαθιά χαραγμένα τα σημάδια της.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απάντησε άμεσα, εκδηλώνοντας πρόθεση να στηρίξει τον διάλογο, ακόμα και με την προσωπική του παρουσία στην Τουρκία – υπό την προϋπόθεση ότι το ίδιο θα πράξει και ο Πούτιν. Έτσι, δημιουργήθηκε το ενδεχόμενο συνάντησης κορυφής σε ηγετικό επίπεδο.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος, στις 14 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στη Μέση Ανατολή, ο Τραμπ αποκάλυψε πως ο Πούτιν του έχει ζητήσει να παρευρεθεί στη συνάντηση στην Τουρκία. Ο ίδιος, ωστόσο, υπογράμμισε πως παραμένουν πολλά ανοιχτά ζητήματα σχετικά με τη διενέργεια της συνάντησης.
Το πρόγραμμα του Τραμπ είναι ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένο, αφού ετοιμάζεται για αναχώρηση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στις 15 Μαΐου. «Αύριο θα βρισκόμαστε στα Εμιράτα. Το πρόγραμμά μας είναι γεμάτο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους. «Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι δεν είμαι διατεθειμένος να αλλάξω τα σχέδιά μου αν αυτό μπορεί να σώσει ανθρώπινες ζωές».
Παράλληλα, ο Τραμπ ανέφερε πως ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, έχει προγραμματίσει ταξίδι στην Τουρκία την ίδια εβδομάδα. «Ο Μάρκο θα είναι εκεί και έχει αποδειχθεί πολύ αποτελεσματικός», σχολίασε.
Παραδέχθηκε, πάντως, πως δεν είναι βέβαιο αν ο Πούτιν θα προσέλθει στις διαπραγματεύσεις, εάν ο ίδιος (ο Τραμπ) τελικά δεν παραβρεθεί. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Κρεμλίνου στις 14 Μαΐου, ρωσική αντιπροσωπεία θα βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη για τις συνομιλίες, δίχως ωστόσο να διευκρινιστεί ακόμη το ποιοι θα εκπροσωπήσουν επίσημα τη Ρωσία.
Η ρωσική πλευρά είχε προηγουμένως ανακοινώσει μονομερή κατάπαυση του πυρός, διάρκειας τριών ημερών, από τις 8 ως τις 10 Μαΐου, με αφορμή την 80ή επέτειο της νίκης επί της ναζιστικής Γερμανίας – γνωστής στη Ρωσία ως «Ημέρα της Νίκης». Η Ουκρανία, ωστόσο, απέρριψε το διάλειμμα αυτό, καταγγέλλοντας συνέχιση των επιθέσεων εκ μέρους της Μόσχας.
Παρά τις συνεχιζόμενες εχθροπραξίες, ο Ζελένσκι είχε προτρέψει τον Πούτιν να δεχθεί πρόταση για κατάπαυση του πυρός διάρκειας 30 ημερών με την υποστήριξη των ΗΠΑ, καθώς και να παρατείνει τη ρωσική εκεχειρία μέχρι και τη σύνοδο της 15ης Μαΐου στην Τουρκία. «Η Ουκρανία αναμένει μια πλήρη και διαρκή κατάπαυση του πυρός, ξεκινώντας από αύριο, ώστε να δημιουργηθεί το απαραίτητο έδαφος για τη διπλωματία», ανέφερε ο Ουκρανός πρόεδρος σε γραπτή δήλωσή του στις 11 Μαΐου, ως απάντηση στην πρόσκληση του Πούτιν για συνομιλίες.
Η αστυνομική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Europol) ξεκίνησε πρόσφατα μια επιχειρησιακή ομάδα εργασίας για την «αντιμετώπιση της αυξανόμενης τάσης της βίας ως υπηρεσίας» και της στρατολόγησης νέων από συνδικάτα οργανωμένου εγκλήματος.
«Η βία ως υπηρεσία αναφέρεται στην εξωτερική ανάθεση βίαιων πράξεων σε παρόχους εγκληματικών υπηρεσιών», δήλωσε η Europol στην ανακοίνωσή της στις 29 Απριλίου.
Η υπηρεσία δήλωσε ότι το έγκλημα συχνά περιλαμβάνει «τη χρήση νεαρών δραστών για την πραγματοποίηση απειλών, επιθέσεων ή δολοφονιών έναντι αμοιβής».
«Οι έρευνες δείχνουν ότι αυτές οι πράξεις συχνά ενορχηστρώνονται εξ αποστάσεως, με νέους να στρατολογούνται και να λαμβάνουν οδηγίες στο διαδίκτυο», δήλωσε η Europol.
Επειδή οι νέοι προσλαμβάνονται από ανώνυμους στρατολόγους, κρυμμένοι πίσω από εφαρμογές, η αστυνομία συχνά δεν είναι σε θέση να τους εντοπίσει και να τους διώξει για οποιαδήποτε βία διαπράττεται.
Ο Γιόρις βαν ντερ Άα, δημοσιογράφος εγκλημάτων στην Gazet van Antwerpen στο Βέλγιο, δήλωσε ότι η ανακοίνωση της Europol ήταν «ανησυχητική» αλλά όχι έκπληξη.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το έγκλημα ως υπηρεσία έχει γίνει κάτι το συνηθισμένο τα τελευταία χρόνια», δήλωσε στην Epoch Times.
«Νέοι άνδρες στρατολογούνται στο Snapchat, το Telegram και το Discord για να πραγματοποιούν επιθέσεις με βόμβες μολότοφ και συναλλαγές κοκαΐνης της τελευταίας στιγμής», δήλωσε ο βαν ντερ Άα.
Η ομάδα εργασίας της Europol, γνωστή ως OTF GRIMM, διευθύνεται από τη Σουηδία και αποτελείται από αστυνομικές δυνάμεις από το Βέλγιο, τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Νορβηγία και την Ολλανδία, οι οποίες έχουν βιώσει αύξηση στις δολοφονίες με συμβόλαιο και άλλες μορφές βίας και βανδαλισμού που διαπράττονται από νέους που άλλοι τους αναθέτουν το έγκλημα.
Προειδοποίηση για TikTok, Instagram, Snapchat
Ένας ιστότοπος της σουηδικής κυβέρνησης δημοσίευσε μια προειδοποίηση τον Οκτώβριο του 2024 σχετικά με δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος που στρατολογούν νέους.
«Τα εγκληματικά δίκτυα μπορεί να κάνουν την πρώτη επαφή με ένα παιδί ακολουθώντας το μέσω εφαρμογών όπως το TikTok, το Instagram ή το Snapchat. Συχνά ζητούν από το παιδί να κατεβάσει κρυπτογραφημένες υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το Signal ή το Telegram», ανέφερε η προειδοποίηση.
Ανέφερε ότι τα δίκτυα οργανωμένου εγκλήματος συχνά πλήρωναν εφήβους μέσω του Swish, μιας εφαρμογής πληρωμών για κινητά που είναι δημοφιλής στη Σουηδία.
Τον Μάρτιο, ο Χούγκο Κάαμαν, ερευνητής που παρακολουθεί τη βία των συμμοριών στη Σουηδία, δήλωσε στην Epoch Times ότι το οργανωμένο έγκλημα στη Σουηδία είναι «εκτός ελέγχου» και νεαροί έφηβοι προσλαμβάνονται ανώνυμα για να διαπράττουν δολοφονίες και άλλα εγκλήματα.
«Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που παραγγέλνουν επιθέσεις κρύβονται στο εξωτερικό και διαφημίζουν ενεργά την ευκαιρία να σκοτώσουν κάποιον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για 5.000 έως 20.000 δολάρια, και υπάρχουν ακόμη και μικρά παιδιά που είναι πρόθυμα να το κάνουν δωρεάν, μόνο και μόνο για την επιρροή τους», είπε.
Ένας Ισπανός πολιτικός και πρώην αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο Αλέχο Βιντάλ-Κουάδρας, χαρακτήρισε τα οικονομικά κίνητρα που προσφέρονται σε νέους για να διαπράξουν εγκλήματα βίας ως «αποκρουστικά».
Ο Βιντάλ-Κουάδρας, 79 ετών, πυροβολήθηκε εξ επαφής στη Μαδρίτη στις 9 Νοεμβρίου 2023, αλλά ως εκ θαύματος επέζησε.
Τον Νοέμβριο του 2024, κατά τη διάρκεια μιας διαδικτυακής διάσκεψης, δήλωσε ότι το ιρανικό καθεστώς συνεργαζόταν με την ολλανδική συμμορία Mocro Maffia (μαροκινή μαφία) και άλλα συνδικάτα οργανωμένου εγκλήματος για να στοχεύσει αντιφρονούντες και Ευρωπαίους υπηκόους.
Σε συνέντευξή του στις 5 Μαΐου στην εφημερίδα Epoch Times, ο Βιντάλ-Κουάδρας δήλωσε ότι δεν εκπλήσσεται από τις αναφορές για οργανωμένους εγκληματίες που προσλαμβάνουν άτομα στο διαδίκτυο για να διαπράξουν πράξεις βίας.
Πιστεύει ότι το ιρανικό καθεστώς χρησιμοποιεί διαφορετικούς τρόπους για να ασκήσει βία στην Ευρώπη.
«Ο ένας είναι η εξωτερική ανάθεση, η πρόσληψη μαφιών για να το κάνουν», είπε. «Ένας άλλος τρόπος είναι τα διαδικτυακά μηνύματα για την στρατολόγηση νέων και τη ριζοσπαστικοποίησή τους και τη μετατροπή τους σε όργανά τους».
Είπε ότι οι νέοι μετατρέπονται σε «ριζοσπαστικό Ισλάμ στο διαδίκτυο».
Ο Βιντάλ-Κουάδρας το χαρακτήρισε «ιδιαίτερα σκληρό».
«Επειδή ένα νεαρό αγόρι 15, 16, 17 ετών δεν είναι ακόμη σε θέση να αιτιολογήσει τα πράγματα σωστά, επομένως είναι εύκολα θύματα αυτού του είδους ψυχολογικής πίεσης».
Ο Βιντάλ-Κουάδρας δήλωσε ότι φαίνεται ότι νέοι, χωρίς πολιτικά κίνητρα, προβαίνουν επίσης σε βίαιες πράξεις για χρήματα.
Στρατηγικές παρουσίασης του εγκλήματος ως παιχνιδιού
Η Εκτίμηση Απειλών για το Σοβαρό και Οργανωμένο Έγκλημα του 2025 της Europol αναφέρει: «Οι νεαροί δράστες συχνά υπόκεινται σε εκμετάλλευση σε διάφορες αγορές εγκλήματος και σε διάφορους ρόλους».
Η έκθεση αναφέρει ότι τα λεγόμενα «παιδάκια του κώδικα», που συχνά είναι επίδοξοι χάκερ που συγκεντρώνονται σε διαδικτυακά φόρουμ, χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή εγκλημάτων στον κυβερνοχώρο χρησιμοποιώντας υπάρχοντα σενάρια και εργαλεία που τους παρέχονται.
Νέοι στρατολογούνται επίσης για την αποθήκευση ναρκωτικών και όπλων και για την εμπορία ναρκωτικών — και τώρα στρατολογούνται για πράξεις βίας.
«Οι εγκληματίες χρησιμοποιούν τακτικές για να δελεάσουν τους νέους, συμπεριλαμβανομένης της προσαρμοσμένης γλώσσας, της κωδικοποιημένης επικοινωνίας και των στρατηγικών παρουσίασης του εγκλήματος ως παιχνιδιού», προσθέτει η έκθεση.
«Οι έρευνες δείχνουν ότι υπάρχει ζήτηση από τον εγκληματικό χώρο για νεαρούς δράστες, αλλά και ότι υπάρχει προσφορά τέτοιων δραστών που είναι πρόθυμοι και αναζητούν αναθέσεις για να συμμετάσχουν σε βίαιες πράξεις».
Αλλά δεν είναι μόνο πράξεις βίας για τις οποίες στρατολογούνται νέοι για να εκτελέσουν.
Εικόνα του Ρίτσαρντ Εχεμιέρ — ο οποίος αργότερα καταδικάστηκε για εκβίαση εφήβων κοριτσιών μετά την στρατολόγησή του στο Discord — συλλαμβάνεται στο σπίτι του στο Χάκνεϋ του Λονδίνου τον Απρίλιο του 2021. (Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης του Εγκλήματος)
Την 1 Μαΐου, η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης του Εγκλήματος της Βρετανίας δημοσίευσε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X ένα βίντεο από τη σύλληψη του Ρίτσαρντ Εχεμιέρ, ο οποίος ήταν 17 ετών όταν χρησιμοποίησε την εφαρμογή Discord για να αποκτήσει άσεμνες εικόνες κοριτσιών στις αρχές της εφηβείας τους, και στη συνέχεια προσπάθησε να τις εκβιάσει απειλώντας να τις κάνει doxing, δηλαδή να δημοσιεύσει στο Διαδίκτυο ιδιωτικές πληροφορίες ταυτοποίησης για ένα άτομο με κακόβουλη πρόθεση.
Ο Εχεμιέρ καταδικάστηκε σε φυλάκιση με αναστολή στο Δικαστήριο Σνέιρσμπρουκ του Λονδίνου, την 1 Μαΐου, αφού καταδικάστηκε για απάτη και άσεμνες εικόνες παιδιών.
Η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης του Εγκλήματος δήλωσε ότι είχε ενημερωθεί τον Ιανουάριο του 2021 από το προσωπικό της Discord, το οποίο ανησυχούσε για τις δραστηριότητες μιας ομάδας που ονομάζεται CVLT, η οποία φαινόταν να έχει στρατολογήσει τον Εχεμιέρ.
Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις της συριακής κρατικής τηλεόρασης Ekhbariya, ο προσωρινός πρόεδρος της Συρίας, Άχμεντ αλ Σαράα, δεν θα συμμετάσχει στη Σύνοδο Κορυφής του Αραβικού Συνδέσμου στη Βαγδάτη στις 17 Μαΐου. Αντ’ αυτού, την ηγεσία της συριακής αντιπροσωπείας αναλαμβάνει ο υπουργός Εξωτερικών Ασάντ αλ Σιμπανί, όπως έγινε γνωστό τη Δευτέρα 12 Μαΐου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως απάντηση σε κύμα έντονων αντιδράσεων από σιιτικούς πολιτικούς κύκλους και διαδηλωτές στο Ιράκ, οι οποίοι εναντιώνονται στη συμμετοχή του αλ Σαράα επικαλούμενοι το παρελθόν του σε σουνιτικές εξτρεμιστικές οργανώσεις που αναδύθηκαν μετά την αμερικανική εισβολή το 2003. Ο αλ Σαράα, παράλληλα με τον ρόλο του ως προσωρινού προέδρου, ηγείται της οργάνωσης Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), η οποία θεωρείται τρομοκρατική και έχει ιστορικούς δεσμούς με την αλ Κάιντα.
Το φθινόπωρο του περασμένου έτους, η HTS καθοδήγησε αντικαθεστωτική επίθεση με την υποστήριξη της Τουρκίας, οδηγώντας στην ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ έπειτα από πολυετή διακυβέρνηση. Ένα μήνα μετά την αποπομπή Άσαντ, οι ηγέτες των ανταρτών όρισαν τον αλ Σαράα ως μεταβατικό πρόεδρο για «αόριστο» χρονικό διάστημα.
Από τη στιγμή της ανάληψης των καθηκόντων του, ο αλ Σαράα έχει πραγματοποιήσει επισκέψεις και έχει λάβει τη στήριξη ορισμένων περιφερειακών δυνάμεων, όπως της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Μπαχρέιν. Στα μέσα Απριλίου επισκέφθηκε το Κατάρ, όπου συνάντησε τον εμίρη Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θανί — υποστηρικτή της HTS — καθώς και τον Ιρακινό πρωθυπουργό Μοχάμεντ αλ Σουντανί. Κατά τη συνάντηση αυτή, ο αλ Σουντανί ζήτησε από τον αλ Σαράα να προστατεύσει τις συριακές μειονότητες που βρίσκονται στο στόχαστρο της σεχταριστικής βίας μετά την πτώση Άσαντ και κάλεσε τη Δαμασκό να αναλάβει δράση κατά του ISIS, ο οποίος διατηρεί ακόμη παρουσία σε Ιράκ και Συρία.
Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν χαιρετά τον προσωρινό πρόεδρο της Συρίας Άχμεντ αλ Σαράα κατά την άφιξή του στο βασιλικό παλάτι στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, στις 2 Φεβρουαρίου 2025. (Υπουργείο Τύπου της Σαουδικής Αραβίας μέσω AP)
Στο ίδιο ταξίδι, ο αλ Σουντανί προσκάλεσε τον αλ Σαράα να παραστεί στην επικείμενη σύνοδο στη Βαγδάτη. Η κίνηση προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από σιιτικές φατρίες του Ιράκ, οι οποίες κατηγορούν τον αλ Σαράα για προσχεδιασμένες επιθέσεις κατά σιιτικών στόχων κατά το διάστημα που δρούσε με την αλ Κάιντα. Μάλιστα, 57 σιίτες βουλευτές του ιρακινού κοινοβουλίου υπέγραψαν αίτημα προς τον πρωθυπουργό να αποσύρει την πρόσκληση και να απαγορεύσει την έλευση του αλ Σαράα στη Βαγδάτη.
Σε ανακοίνωσή του στο δικτυακό πρακτορείο Rudaw με έδρα το Ερμπίλ, το σιιτικό κόμμα Ισλαμικό Νταουά τόνισε πως «το αίμα των Ιρακινών δεν μπορεί να είναι τόσο φθηνό ώστε να προσκαλούνται ή να καλωσορίζονται στη Βαγδάτη αυτοί που το έχυσαν».
Διαδηλώσεις στη Βασόρα
Στις 13 Μαΐου, το Rudaw μετέδωσε ότι η ανακοίνωση περί συμμετοχής του αλ Σαράα στη σύνοδο προκάλεσε οργισμένες διαδηλώσεις στη σιιτική πόλη της Βασόρα. «Όχι στον Τζολανί! Όχι στην τρομοκρατία!», φώναζαν οι διαδηλωτές, καθώς ο αλ Σαράα ήταν γνωστός παλαιότερα ως Μοχάμεντ αλ Τζολανί και είχε πολεμήσει στο πλευρό της αλ Κάιντα στο Ιράκ μετά την αμερικανική εισβολή.
Παρά τη σθεναρή στήριξή του από σουνιτικούς περιφερειακούς «παίκτες» όπως Τουρκία, Κατάρ και Σαουδική Αραβία —χώρες που είχαν διαχρονικά στηρίξει τους Σύριους αντικαθεστωτικούς — ο αλ Σαράα και η HTS παραμένουν βαθιά αντιδημοφιλείς στους σιιτοκρατούμενους κύκλους του Ιράκ, εκεί όπου η επιρροή του Ιράν είναι έντονη. Ούτε η Βαγδάτη ούτε η Ουάσιγκτον έχουν αναγνωρίσει επίσημα την προσωρινή συριακή κυβέρνηση υπό τον αλ Σαράα.
Σε αντίθεση με αυτό το κλίμα, αρκετοί σουνίτες πολιτικοί του Ιράκ έχουν εκφράσει στήριξη στην HTS και τον αλ Σαράα, χαιρετίζοντας την αρχικά προγραμματισμένη συμμετοχή του στη σύνοδο. Με έμμεση αναφορά προς φιλοϊρανικά στοιχεία, ο επικεφαλής της σουνιτικής κοινοβουλευτικής παράταξης, Ράαντ αλ Νταχλακί, μίλησε για «κύκλους» που επιχειρούν να παρεμποδίσουν την προσπάθεια της Βαγδάτης για τη θέση που δικαιούται στον αραβικό κόσμο.
Με φόντο τις οικονομικά κολοσσιαίες δυνατότητες του Κόλπου, ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τη σαουδαραβική πρωτεύουσα ως πρώτο σταθμό της περιοδείας του στη Μέση Ανατολή, εστιάζοντας στη μετατροπή των ΗΠΑ σε ελκυστικό προορισμό επενδύσεων. Οκτώ χρόνια μετά την τελευταία επίσκεψή του, ο Τραμπ επέστρεψε προσβλέποντας σε γεωπολιτικά και οικονομικά deal που ενισχύουν τη θέση της χώρας του, υπηρετώντας το δόγμα «America First».
Ξεκαθάρισε από την αρχή πως η τριήμερη περιοδεία του σε Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – όλες χώρες με ισχυρό κρατικό πλεόνασμα – αποσκοπεί στη δημιουργία νέων συμφωνιών και επιχειρηματικών συμμαχιών.
Απευθυνόμενος στο Σαουδο-Αμερικανικό Επενδυτικό Φόρουμ, στο Κέντρο Διεθνών Συνεδρίων King Abdul Aziz, ο Αμερικανός πρόεδρος εξήρε τον μετασχηματισμό της Σαουδικής Αραβίας σε σχέση με την πολυθρύλητη πρώτη του επίσκεψη.
Άνοιξε το λόγο του επισημαίνοντας: «Ήρθα για να μιλήσω για το λαμπρό μέλλον της Μέσης Ανατολής, αλλά πρώτα θέλω να μοιραστώ τα θετικά νέα από την Αμερική». Αναφέρθηκε στη μείωση της παράτυπης μετανάστευσης, στη συγκράτηση του πληθωρισμού, στη δημιουργία μισού εκατομμυρίου νέων θέσεων εργασίας, σε ευνοϊκές εμπορικές συμφωνίες με Βρετανία και Κίνα, στην αύξηση των ξένων επενδύσεων κατά 22% μόνο το πρώτο τρίμηνο του έτους, ενώ προεξόφλησε το «μεγαλύτερο πακέτο φοροελαφρύνσεων και απλοποίησης κανονισμών στην ιστορία των ΗΠΑ». Όλα αυτά, τόνισε, καθιστούν τη χρονική συγκυρία ιδανική για επενδύσεις στη χώρα του.
Το σκηνικό της ομιλίας είχε προεκλογικό χαρακτήρα: στην αίθουσα αντήχησε ο αμερικανικός εθνικός ύμνος, με τον Τραμπ να μιλά επί ώρα, κλείνοντας, όπως συνηθίζει, με το «Y.M.C.A.».
«Οι ΗΠΑ είναι η πιο ελκυστική χώρα του κόσμου – με εξαίρεση τη δική σας φυσικά», είπε χαριτολογώντας στους υψηλόβαθμους επιχειρηματίες από Αμερική και Σαουδική Αραβία.
Όπως και στην πρώτη θητεία του, επέλεξε το Ριάντ ως σημείο εκκίνησης, θέλοντας να υπογραμμίσει τη στρατηγική σημασία των σχέσεων των ΗΠΑ με τη χώρα του πετρελαίου και των διαθεσίμων.
Υπό αυτό το πρίσμα, η Ουάσιγκτον αναζήτησε γιγαντιαίες επενδύσεις από τα κρατικά επενδυτικά ταμεία του Κόλπου, με τη Σαουδική Αραβία να ανταποκρίνεται δεσμευόμενη για κεφάλαια 600 δισ. δολαρίων σε τομείς όπως τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, η αεροδιαστημική, οι ενεργειακές υποδομές, η άμυνα και η υγεία.
«Δρομολογούμε τη Χρυσή Εποχή», δήλωσε ο Τραμπ. «Χάρη στα τρισεκατομμύρια που επενδύονται, θα προοδεύσουμε χέρι-χέρι».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στην τελετή υπογραφής στο βασιλικό δικαστήριο της Σαουδικής Αραβίας στο Ριάντ. Σαουδική Αραβία, 13 Μαΐου 2025. (Win McNamee/Getty Images)
Επενδυτικοί μπαλαντέρ και εξοπλιστικές συμφωνίες-μαμούθ
Πριν ακόμη ανέβει στο βήμα, υπέγραψε με τον διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας, που περιλαμβάνει μνημόνια κατανόησης σε ενέργεια, ορυκτά, άμυνα, δικαιοσύνη, διαστημική τεχνολογία και υγειονομική ασφάλεια.
Μέρος αυτής της συμφωνίας προβλέπει τη δημιουργία ειδικών ταμείων, όπως το Επενδυτικό Ταμείο Ενέργειας (5 δισ. δολάρια) και το Ταμείο Τεχνολογίας Αεροδιαστημικής και Άμυνας (άλλα 5 δισ.).
Η αμερικανική βιομηχανία εξασφάλισε εξαγωγές δισεκατομμυρίων σε τουρμπίνες και ενεργειακές λύσεις, ενώ η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε προμήθεια εξοπλιστικών συστημάτων τελευταίας τεχνολογίας αξίας 142 δισ. δολαρίων από αμερικανικές εταιρείες άμυνας – συμφωνία που ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε ως τη «μεγαλύτερη στην ιστορία» του τομέα.
Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι τα διεθνή του ταξίδια θα έχουν προτεραιότητα σε κράτη με διάθεση να επενδύσουν μαζικότατα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο ίδιο μήκος κύματος, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δεσμευτεί για πλαίσιο επενδύσεων ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων μέσα στην επόμενη δεκαετία, εστιάζοντας σε τεχνητή νοημοσύνη, ημιαγωγούς, ενέργεια και παραγωγή. Τα Εμιράτα αποτελούν τον τρίτο σταθμό της προεδρικής περιοδείας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αφίχθη στο Ριάντ με ενισχυμένη ομάδα συμβούλων και υπουργών: τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Άμυνας Πητ Χέγκσεθ, τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσσεντ, τον υπουργό Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ, τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ, πλαισιωμένους από ανώτατα στελέχη όπως η Σούζι Γουάιλς και ο Στήβεν Μίλλερ.
Με ξεχωριστό τελετουργικό, ο πρίγκιπας υποδέχθηκε τον Τραμπ, θυμίζοντας τις αγαστές σχέσεις τους από τα πρώτα χρόνια της προεδρίας του.
Κατά τη διμερή συνάντηση, ο Τραμπ δεν δίστασε να αστειευτεί για το ύψος των επενδύσεων: «Θα μπορούσε εύκολα να φτάσει και το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια!» δήλωσε με χαμόγελο. «Πιστεύω ότι ταιριάζουμε πολύ.»
Με εντυπωσιακή μεγαλοπρέπεια, οι Σαουδάραβες «βομβάρδισαν» τον Αμερικανό πρόεδρο με μοβ χαλιά, χρώμα εθνικό σύμβολο της άνοιξης για τη χώρα.
Αμέσως μετά, ακολούθησε γεύμα στο βασιλικό παλάτι παρουσία δεκάδων αμερικανικών επιχειρηματικών παραγόντων – ανάμεσά τους οι Έλον Μασκ (Tesla, SpaceX), Στήβεν Σβάρτσμαν (Blackstone), Λάρι Φινκ (BlackRock), Κέλλυ Όρτμπεργκ (Boeing) και Σαμ Άλτμαν (OpenAI).
Κατά τη διάρκεια του Φόρουμ ανακοινώθηκαν και νέες εμπορικές συμφωνίες. Η Nvidia αποκάλυψε πώληση 18.000 από τα τελευταία της τσιπ τεχνητής νοημοσύνης στη σαουδαραβική Humain. Η Saudi Aramco ανακοίνωσε επένδυση 3,4 δισ. δολαρίων για την αναβάθμιση του διυλιστηρίου Motiva στο Τέξας. Εν τω μεταξύ, ο Μασκ ανακοίνωσε ότι η Σαουδική Αραβία άναψε το πράσινο φως για τη χρήση του Starlink στις ναυτιλιακές και αεροπορικές της δραστηριότητες.
Ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής ισορροπίας
Στην ομιλία του στο Φόρουμ, ο Τραμπ αποθέωσε το μεταρρυθμιστικό έργο της Σαουδικής ηγεσίας. Υπογράμμισε ότι η χώρα αλλά και η ευρύτερη περιοχή έχουν στραφεί από την αποκλειστική εξάρτηση στο πετρέλαιο σε νέα δυναμικά πεδία – με επίκεντρο τις τεχνολογίες αιχμής.
«Βλέπουμε πλέον μια Μέση Ανατολή που θα ορίζεται από το εμπόριο και όχι το χάος, που θα εξάγει καινοτομία και όχι τρομοκρατία», σχολίασε.
«Μετά από δεκαετίες συγκρούσεων, είναι η πρώτη φορά που πλησιάζουμε ένα μέλλον ειρηνικό, ασφαλές, αρμονικό, καινοτόμο και γεμάτο ευκαιρίες σε αυτή τη γωνιά του κόσμου», τόνισε, αφήνοντας αιχμές προς τους «δυτικούς παρεμβατιστές».
«Η ανάπτυξη του Ριάντ και του Άμπου Ντάμπι δεν οφείλεται σε ‘ειδικούς εξωτερικούς συμβούλους’, νεοσυντηρητικούς ή ΜΚΟ που σπατάλησαν τρισεκατομμύρια χωρίς αποτέλεσμα σε Καμπούλ, Βαγδάτη και αλλού», σχολίασε.
Έκανε ειδική αναφορά στη «Συμφωνία του Αβραάμ» που υπεγράφη στην πρώτη του θητεία, εκφράζοντας ελπίδα ότι και η Σαουδική Αραβία θα ακολουθήσει: «Είναι θερμή μου ευχή, ακόμα και όνειρο, να ενταχθείτε, όταν το αποφασίσετε», είπε χαρακτηριστικά.
Η συγκεκριμένη συμφωνία του 2020 άνοιξε το δρόμο για εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και αραβικών χωρών όπως το Μπαχρέιν, το Μαρόκο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Παραδέχθηκε πάντως ότι, μεσούσης της κρίσης στη Γάζα, το Ριάντ δεν είναι έτοιμο να κάνει το επόμενο βήμα.
Αναφερόμενος στο Ιράν, ο Τραμπ κράτησε σκληρή αλλά ανοιχτή στάση. Χαρακτήρισε την Τεχεράνη «τη μεγαλύτερη και πλέον καταστροφική δύναμη της περιοχής», υπεύθυνη για τη δυστυχία σε Συρία, Λίβανο, Γάζα, Ιράκ και Υεμένη. «Ήρθε η ώρα να διαλέξει τον δρόμο της – οι εξελίξεις είναι ταχύτατες», είπε, υπαινισσόμενος το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Θερμό χειροκρότημα απέσπασε όταν ανακοίνωσε την πρόθεση του να άρει τις κυρώσεις των ΗΠΑ έναντι της Συρίας, εν όψει συνάντησής του με τον νέο ηγέτη της χώρας, Άχμεντ αλ Σαράα, που ανέλαβε τον περασμένο Δεκέμβριο μετά την ανατροπή Άσαντ.
Οι ΗΠΑ είχαν επιβάλει βαριά περιοριστικά μέτρα στη Δαμασκό τα προηγούμενα χρόνια, ασκώντας πίεση για τερματισμό της βίας και μεταρρυθμίσεις. Ο Σαράα, παρά το αμφιλεγόμενο παρελθόν του με ριζοσπαστικές ομάδες, έχει υιοθετήσει πλέον μετριοπαθή στάση, προχωρώντας σε μεταρρυθμίσεις υπέρ των πολιτικών και κοινωνικών ελευθεριών.
Πρόσφατα συναντήθηκε με τον Εμμανουέλ Μακρόν για την άρση των κυρώσεων, δείγμα της νέας πολιτικής διάθεσης προσέγγισης με τη Δύση.
