Το Athens Security Forum 2025, που πραγματοποιήθηκε στη Λέσχη Αξιωματικών στην Αθήνα στις 11 και 12 Νοεμβρίου 2025, ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο κάτι που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν «θολή ανησυχία»: η Κίνα δεν αποτελεί πλέον απλώς έναν μακρινό οικονομικό ανταγωνιστή, αλλά έναν πολυεπίπεδο γεωπολιτικό παράγοντα, με επιρροή που εκτείνεται από τον Ινδο-Ειρηνικό μέχρι το Αιγαίο και από τις τεχνολογικές πλατφόρμες μέχρι τα logistics.
Στόχος του φετινού συνεδρίου (σχετικά με τις συνεδρίες που αφορούν ειδικά την Κίνα) ήταν να καταγράψει, να αναλύσει και να συζητήσει ειλικρινά το πώς η Κίνα χρησιμοποιεί σχέσεις, τεχνολογία, δεδομένα και επενδύσεις για να διαμορφώσει νέα κέντρα ισχύος. Οι ομιλητές προσέγγισαν το θέμα από διαφορετικές γωνίες — στρατιωτικές, οικονομικές, τεχνολογικές και διπλωματικές — συνθέτοντας ένα παζλ που αποκαλύπτει την πραγματική κλίμακα των προκλήσεων.
Μία από τις καθοριστικές ομιλίες της πρώτης ημέρας έγινε από τον Δρα Σουν Σιν [Dr. Sun Xin], Ανώτερο Λέκτορα Πολιτικής Οικονομίας στο King’s College του Λονδίνου, ο οποίος ανέλυσε τη νέα στροφή της κινεζικής οικονομίας σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από παγκόσμια αταξία. Η παρουσίασή του εμπεριείχε βαθιές ιστορικές αναφορές, οικονομική αποτίμηση, αλλά και προβληματισμούς για το στρατηγικό μέλλον της Κίνας.
Η μετάβαση του οικονομικού μοντέλου της Κίνας: Από το άνοιγμα στην αυστηροποίηση
Ο Δρ Σουν ξεκίνησε την ομιλία του αναλύοντας το ιστορικό πλαίσιο: με τις μεταρρυθμίσεις των τελευταίων δεκαετιών, η Κίνα άνοιξε την οικονομία της, επέκτεινε τον ιδιωτικό τομέα και υιοθέτησε μια αποκεντρωμένη διακυβέρνηση — χαρακτηριστικά που κατέστησαν τη χώρα ελκυστική για ξένες επενδύσεις, και ιδιαίτερα για εταιρείες από της ΗΠΑ.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ομιλητή, μετά το 2010 συμβαίνει μια σημαντική στροφή. Ο κρατικός τομέας ανακάμπτει, η κρατική παρέμβαση αυξάνεται, και η ιδιωτική πρωτοβουλία φαίνεται να συρρικνώνεται. Στις ιδιωτικές εταιρείες ασκείται πλέον πολιτική πίεση ώστε να ευθυγραμμιστούν στενά με την πολιτική ατζέντα του Κομμουνιστικού Κόμματος, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομική δραστηριότητα δεν είναι πλέον συμβατή με πλήρη αυτονομία από το κράτος.
Μια σαφής ένδειξη της αλλαγής αυτής, σύμφωνα με τον Δρα Σουν, ήταν η μείωση των δανείων προς τον τομέα ακινήτων από το 2019, έως ότου ανακοινώθηκε πολιτική «μη επενδύσεων» σε αυτόν τον τομέα. Αντί για ακίνητα, το επενδυτικό βάρος μεταφέρεται στην υψηλή τεχνολογία: ψηφιακές κατασκευές, ρομποτική, ενέργεια, διάστημα και άλλους προηγμένους τομείς, μέσω κρατικών κοινοπραξιών.
Η ευθυγράμμιση του ιδιωτικού τομέα με τις πολιτικές προτεραιότητες του κόμματος
Ο Δρ Σουν υπογράμμισε ότι αυτή η στροφή δεν ήταν απλά οικονομική, αλλά και πολιτική. Οι μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες, όπως ο κινεζικός κολοσσός Alibaba, έχουν προσαρμόσει τις στρατηγικές τους ώστε να εξυπηρετήσουν τους στόχους του Κομμουνιστικού Κόμματος. Σύμφωνα με τον ομιλητή, η επένδυση της Alibaba στην τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης (AI) μετά το 2022 αντανακλά αυτή την τάση. Η κυβέρνηση κατεύθυνε πόρους προς την AI, θεωρώντας τον συγκεκριμένο τομέα κρίσιμο για την τεχνολογική ανεξαρτησία και την προοπτική ισχύος της Κίνας.
Ο καθοριστικός ρόλος του κόμματος γίνεται φανερός όταν ο Δρ Σουν τονίζει ότι «μόνο το Κόμμα μπορεί να έχει μονοπωλιακή εξουσία», με συνέπεια τις εταιρείες να μην λειτουργούν ανεξάρτητα με βάση καθαρά επιχειρηματικά κριτήρια, αλλά υπό το πρίσμα της κρατικής στρατηγικής.
Παρά την εντυπωσιακή ανάπτυξη σε τομείς-κλειδιά όπως η ενέργεια, η ναυπηγική, η αυτοκινητοβιομηχανία και τα βιοφαρμακευτικά προϊόντα, ο Δρ Σουν δεν έκρυψε τους κινδύνους. Επεσήμανε ότι το συνολικό χρέος της Κίνας — στο επίπεδο του 300% του ΑΕΠ — είναι ανησυχητικά υψηλό, ενώ η ανεργία των νέων παραμένει σε ανοδική τάση. Αυτά τα στοιχεία, κατά τον ομιλητή, θέτουν υπό αμφισβήτηση τη βιωσιμότητα του νέου οικονομικού μοντέλου.
Το βασικό ερώτημα που έθεσε ήταν εάν το Κομμουνιστικό Κόμμα θα μπορέσει να διατηρήσει αυτό το «ανισόρροπο» μοντέλο, όπου η βαρύτητα είναι στην τεχνολογία, ενώ άλλοι τομείς όπως παραδοσιακές βιομηχανίες και μικρότερα επιχειρηματικά εγχειρήματα παραμελούνται.
Γεωπολιτική διάσταση: Αποσύνδεση και ενεργειακή αυτάρκεια
Ο Δρ Σουν δεν περιορίστηκε στα εσωτερικά ζητήματα. Ανέδειξε μια μακροχρόνια στρατηγική αποσύνδεσης από το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα όπως το γνωρίζουμε, υποστηρίζοντας ότι η Κίνα επιδιώκει ενεργά τη μείωση της εξάρτησής της από τις δυτικές αγορές, και κυρίως από την αμερικανική οικονομική υπεροχή. Αν και μια πλήρης αποδέσμευση είναι πρακτικά αδύνατη, η Κίνα «στοχεύει στην ενεργειακή αυτάρκεια», προστατεύοντας τις ζωτικές υποδομές και προωθώντας την τεχνολογική αυτάρκεια. Πρόκειται, όπως επεσήμανε ο ομιλητής, για μια νέα μορφή γεωπολιτικής αυτοπεποίθησης, όχι απαραίτητα απομονωτισμού, αλλά προστασίας των εθνικών συμφερόντων.
Η ομιλά του Δρος Σουν Σιν στο Athens Security Forum 2025 αντήχησε ως προειδοποίηση αλλά και ως πρόκληση. Η Κίνα βρίσκεται στη μέση μιας ριζικής μετάβασης, από το οικονομικό άνοιγμα και την παγκοσμιοποίηση προς έναν πιο κεντρικά ελεγχόμενο, τεχνολογικά προσανατολισμένο και στρατιωτικά συνειδητοποιημένο δρόμο ανάπτυξης. Αν το νέο μοντέλο ευοδωθεί, η Κίνα θα αναδειχθεί ως εξαιρετικά ισχυρή τεχνολογική και στρατηγική δύναμη. Αν αποτύχει, όμως, οι κίνδυνοι για την οικονομική ισορροπία, την κοινωνική συνοχή και τη διεθνή θέση της χώρας θα είναι σημαντικοί.
Τεχνολογικές μεταβιβάσεις και στρατιωτική συνεργασία: Η νέα πραγματικότητα της κινεζικής επιρροής
Στη δεύτερη συνεδρία με θέμα «Κίνα, Ευρώπη και τεχνολογικές διαρροές μεταξύ στρατιωτικών οικοσυστημάτων», η Δρ Ράο Σβάστι [Dr. Rao Swasti], Αναπληρώτρια Κοσμήτορας για τις Παγκόσμιες Πρωτοβουλίες στο Πανεπιστήμιο O.P. Jindal Global της Ινδίας, παρουσίασε ένα από τα πιο τεχνικά και ταυτόχρονα αποκαλυπτικά παραδείγματα της σύγχρονης κινεζικής στρατιωτικής επιρροής: την εμπλοκή της Κίνας στις αεροπορικές συγκρούσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν τον Μάιο.
Η έμφαση δόθηκε στο Πακιστάν, μια χώρα όπου, όπως τόνισε η ομιλήτρια, η Κίνα αξιοποιεί τη στρατιωτική-τεχνολογική συνεργασία ως προέκταση ισχύος εναντίον της Ινδίας, με την οποία βρίσκεται σε στρατηγικό ανταγωνισμό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι πρόσφατες αεροπορικές επιχειρήσεις στο Κασμίρ. Το Πακιστάν χρησιμοποίησε κινεζικούς πυραύλους PL- 15, όπλο προηγμένης τεχνολογίας με δύο συστήματα καθοδήγησης: αυτόνομη παρακολούθηση μέσω του δικού του ραντάρ και συνεχή παροχή δεδομένων από το εκτοξευτικό αεροσκάφος μέσω ασφαλών δικτύων.
Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, η Κίνα παρείχε στο Πακιστάν δεδομένα, εικόνες και κρίσιμη πληροφόρηση, επιτρέποντας στην πακιστανική αεροπορία να πλήξει ινδικούς στόχους με ακρίβεια.
Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλέστηκε η Δρ Ράο, η αντιμετώπιση τέτοιων όπλων απαιτεί πλέον τεχνικές ηλεκτρονικού πολέμου, όχι μόνο καλύτερα αεροσκάφη. ‘Ετσι, στις 6 και 7 Μαΐου, το Πακιστάν κατόρθωσε επιτυχίες που δεν θα ήταν δυνατές χωρίς την τεχνολογική ομπρέλα της Κίνας.
Η ομιλήτρια ήταν ξεκάθαρη: «Όταν έχεις πρόσβαση στην πληροφορία, έχεις το πλεονέκτημα». Αυτή η τεχνολογική εξάρτηση επιτρέπει στο Πεκίνο να ασκεί επιρροή σε ζώνες σύγκρουσης χωρίς άμεση εμπλοκή, επιβαρύνοντας την ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής.
Η ομιλήτρια τόνισε ότι ενώ Πακιστάν και Ινδία έχουν ισότιμη σχέση όσον αφορά τις επιχειρησιακές δυνατότητες, δεν ισχύει το ίδιο για την Κίνα. Το Πεκίνο λειτουργεί πλέον ως τεχνολογικός επιταχυντής του Πακιστάν.
Το νέο δίκτυο συμμαχιών της Κίνας
Η Δρ Ράο ανέδειξε ως κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα Κίνας-ΝΑΤΟ τη σχέση Πακιστάν-Τουρκίας, που λειτούργησε σαν τεχνολογικό μονοπάτι προς πιο προηγμένα οπλικά συστήματα. Η Τουρκία επένδυσε στην αυτάρκειά της και σε δικές της πλατφόρμες, ενώ το Πακιστάν στράφηκε πλήρως στην Κίνα.
Σημείο-κλειδί της συνεργασίας αποτελεί το μαχητικό JF-17, κοινό προϊόν Κίνας-Πακιστάν, με κοινή εκπαίδευση πιλότων και κοινές ασκήσεις. Αυτό δημιούργησε ένα υβριδικό στρατιωτικό οικοσύστημα, στο οποίο τα δεδομένα, η τεχνολογία, η παραγωγή και οι στρατιωτικές τακτικές μοιράζονται σε πραγματικό χρόνο, και μπορούν να ανταγωνιστούν ενεργά το ΝΑΤΟ σε πεδία όπως: ηλεκτρονικός πόλεμος, μη επανδρωμένα οχήματα, αυτόνομα συστήματα και μεσαίας/μακράς εμβέλειας κατευθυνόμενα πυρομαχικά.
Η θεαματική παρουσίαση των κινεζικών οπλικών συστημάτων στην παρέλαση που διοργάνωσε το Πεκίνο για να γιορτάσει την 80ή επέτειο λήξης του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου και την ήττα της Ιαπωνίας, ήταν προσεκτικά οργανωμένη ώστε να εντυπωσιάσει μεν χωρίς όμως να φανερώσει κρίσιμες τεχνολογικές λεπτομέρειες.
Παρά την αυξανόμενη στρατιωτική της εμπλοκή στην Ασία, η Δρ Ράο δεν θεωρεί πιθανό η Κίνα να παίξει ενεργό ρόλο στο Αιγαίο, όπως έκανε στην αντιπαράθεση Πακιστάν–Ινδίας.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα: το Αιγαίο παραμένει προτεραιότητα του ΝΑΤΟ και δεν εντάσσεται (ακόμη) στη στρατηγική άμυνας/επιρροής της Κίνας. Ωστόσο, η δυναμική συνεργασία Πεκίνου–Άγκυρας σε εξοπλιστικά προγράμματα αποτελεί παράγοντα που η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί στενά.
Η Κίνα δεν περιορίζεται σε οικονομική διείσδυση, αλλά όπως παρατηρούμε διαμορφώνει νέα στρατιωτικά οικοσυστήματα, μεταφέρει τεχνογνωσία σε συμμάχους εκτός ΝΑΤΟ, δοκιμάζει προηγμένα συστήματα σε πραγματικές συγκρούσεις, αποφεύγει να εκθέτει τις τεχνολογικές της δυνατότητες δημόσια.
Η Ευρώπη, και ειδικά η Ελλάδα, δεν μπορεί να αγνοήσει τις γεωπολιτικές συνέπειες αυτής της σκιώδους επέκτασης.
Όταν η γνώση γίνεται πεδίο μάχης: Η ακαδημαϊκή διείσδυση της Κίνας στην Ευρώπη
Στην τρίτη συνεδρία, με τίτλο «Ανιχνεύοντας τις ακαδημαϊκές συνεργασίες Κίνας–Ευρώπης: Αξιολόγηση πεδίου εφαρμογής, διαφάνειας και κινδύνων», ο Ματέι Σιμαλσίκ [Matej Šimalčík], εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Ασιατικών Σπουδών της Κεντρικής Ευρώπης (Central European Institute of Asian Studies), ανέδειξε ίσως την πιο δυσδιάκριτη αλλά κρίσιμη διάσταση της κινεζικής επιρροής: την επιστημονική και πανεπιστημιακή διείσδυση.
Με τρόπο που θύμιζε προειδοποίηση προς ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ο Σιμαλσίκ υπογράμμισε ότι η Ευρώπη μόλις τα τελευταία χρόνια ξύπνησε απέναντι στις απειλές που θέτουν αυταρχικά καθεστώτα, τα οποία εργαλειοποιούν τη γνώση, την έρευνα και τις ακαδημαϊκές συνεργασίες για στρατηγικά οφέλη.
Ο χάρτης της κινεζικής ακαδημαϊκής παρουσίας: ένα δίκτυο 8.000 συνεργασιών
Σύμφωνα με το engagement tracker για τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ:
- 8.000 θεσμικές συνεργασίες συνδέουν ευρωπαϊκά και κινεζικά ιδρύματα
- 838 ευρωπαϊκά πανεπιστήμια συνεργάζονται με κινεζικούς φορείς
- 2.226 κινεζικές οντότητες έχουν πρόσβαση σε ευρωπαϊκά ερευνητικά οικοσυστήματα
Ο όγκος είναι τεράστιος, αλλά το πρόβλημα δεν είναι η ποσότητα. Είναι η φύση αυτών των συνεργασιών. Ο κίνδυνος εστιάζεται στη μεταφορά τεχνολογίας, στη χειραγώγηση πληροφοριών, στη διείσδυση προπαγάνδας και στις πιέσεις που ασκεί το ΚΚΚ σε ερευνητές για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Όταν η χρηματοδότηση γίνεται Δούρειος Ίππος
Ο Σιμαλσίκ έφερε στο φως ένα πρόβλημα που η Ευρώπη αποφεύγει να αντιμετωπίσει. Πανεπιστήμια που υποχρηματοδοτούνται ανοίγουν την πόρτα στις κινεζικές χρηματοδοτήσεις. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται αλληλεξάρτηση με το ΚΚΚ, να χάνονται τα όρια ανάμεσα σε ακαδημαϊκή συνεργασία και υπονόμευση, και να κινδυνεύει η ευρωπαϊκή γνώση, η πνευματική ιδιοκτησία και ασφάλεια.
Η Κίνα εστιάζει στρατηγικά σε πεδία όπως: ημιαγωγοί, τεχνητή νοημοσύνη, κβαντική τεχνολογία, ρομποτική. Τομείς που μπορούν να μετατραπούν άμεσα σε στρατιωτική ισχύ.
Ο ΛΑΣ πίσω από τις συνεργασίες: Η αλήθεια που δεν φαίνεται
Σύμφωνα με τον Σιμαλσίκ:
- Το 40% των συνεργασιών με κινεζικά πανεπιστήμια αφορούν ιδρύματα που συνδέονται με τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΛΑΣ)
- Τα μισά κινεζικά πανεπιστήμια που συνεργάζονται με την Ευρώπη θεωρούνται υψηλού κινδύνου
- Πολλά από αυτά έχουν εμπλακεί σε υποθέσεις κατασκοπείας
- Κάθε ερευνητικό αποτέλεσμα μπορεί, βάσει κινεζικού νόμου, να ζητηθεί από το κράτος χωρίς περιορισμό
Αυτό σημαίνει ότι κάθε συνεργασία με τέτοιους φορείς αποτελεί δυνητικό κανάλι διαρροής ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας προς τον κινεζικό στρατό.
Όταν η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται φορέας προπαγάνδας
Ο Σιμαλσίκ ανέφερε ότι πλέον γίνεται έρευνα για το κατά πόσο τα κινεζικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης , όπως αυτά που ενσωματώνονται στο DeepSeek, αναπαράγουν αυτοματοποιημένη κινεζική προπαγάνδα.
Ορισμένα παραδείγματα είναι:
- Αποφυγή απάντησης σε ευαίσθητα θέματα όπως η Ταϊβάν
- Διαστρέβλωση πληροφοριών
- Μονόπλευρη παρουσίαση γεγονότων
- Ευθυγράμμιση με το πολιτικό αφήγημα του ΚΚΚ
Η ανησυχία είναι ότι τέτοια μοντέλα ενδέχεται να υιοθετούνται από ευρωπαϊκές εφαρμογές, δημιουργώντας νέα ρήγματα ασφαλείας.
Κακές συμβάσεις, το αδύναμο σημείο της Ευρώπης
Ο ομιλητής ανέφερε περίπτωση στην οποία κινεζική εταιρεία προσέφερε δωρεάν εξοπλισμό σε ευρωπαϊκό ίδρυμα, με ρήτρα να έχει πλήρη πρόσβαση στα ερευνητικά αποτελέσματα που θα παραχθούν.
Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ είναι ανεπαρκές και κατακερματισμένο, επεσήμανε ο ομιλητής. Η ευθύνη για τέτοια ζητήματα μετατίθεται στα κράτη-μέλη και στα ίδια τα πανεπιστήμια, τα οποία συχνά δεν διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων, διαδικασίες αξιολόγησης συνεργασιών, συντονισμό με υπουργεία άμυνας ή ασφάλειας.
Ένα ευάλωτο οικοσύστημα: Το παράδειγμα του Ηνωμένου Βασιλείου
Πολλά βρετανικά πανεπιστήμια εξαρτώνται οικονομικά από τους Κινέζους φοιτητές. Αυτό δημιουργεί συνθήκες πίεσης, όπως φόβο απώλειας εσόδων, ανοχή σε αδιαφανείς συνεργασίες, πρόσφορο έδαφος διείσδυσης του ΚΚΚ. Ένα επικίνδυνο σενάριο, το οποίο μπορεί εύκολα να εξαπλωθεί και σε άλλα κράτη της ΕΕ.
Η ομιλία του Σιμαλσίκ επιβεβαιώνει ότι η Κίνα δεν περιορίζεται σε στρατιωτικά μέσα. Χρησιμοποιεί ερευνητικά ιδρύματα, χρηματοδοτήσεις, τεχνολογικές συνεργασίες και ακαδημαϊκές δομές για να αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες.
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τρεις βασικούς κινδύνους:
- Μεταφορά στρατηγικής τεχνολογίας
- Διείσδυση προπαγάνδας και χειραγώγηση πληροφοριών
- Οικονομική και θεσμική εξάρτηση
Η ομηρία του Δράκου στον Πειραιά: Επενδύσεις και γεωπολιτική
Η τέταρτη συνεδρία με τίτλο «Η ομηρία του Δράκου στο νησί της Καλυψούς — Επανεξετάζοντας την αλληλεπίδραση επενδύσεων και γεωπολιτικής στον Πειραιά» με ομιλητές τους Πλάμεν Τόντσεβ [Plamen Tonchev], Επικεφαλής Μονάδας Ασίας, Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (διαδικτυακή σύνδεση), Κλάρκ Μπάναχ [Clark Banach], Διευθυντή Προγράμματος στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Alethia Research Institution και Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Cansius University, στις ΗΠΑ (διαδικτυακή σύνδεση), και Δρα Ηλία Ρουμπάνη, Ανώτερο Εταίρο Κινεζικού Προγράμματος Ι.ΔΙ.Σ, παρουσίασε μια ψύχραιμη αλλά ανησυχητική εικόνα. Ο Πειραιάς δεν είναι απλώς ένα λιμάνι, είναι ένας κόμβος στρατηγικού ελέγχου, όπου τα δεδομένα, τα logistics, η ναυτιλία και οι κινεζικές επενδύσεις συναντώνται σε ένα σύνθετο πλέγμα επιρροής.
Ο Τόντσεβ παρουσίασε ένα ανησυχητικό εύρημα: για τα επόμενα 25 χρόνια, η Ελλάδα προβλέπεται να είναι η πιο εξαρτημένη χώρα στον κόσμο από την Κίνα. Από το 2021, η εισροή κινεζικών προϊόντων σε υλικά, αναλώσιμα και τεχνολογικό εξοπλισμό, η ένταση των επενδύσεων (2016-2019) και η κυριαρχία της Κίνας σε βιομηχανικά προϊόντα (ημιαγωγοί, υπολογιστές) έχουν δημιουργήσει μια σχέση που ξεπερνά το εμπόριο.
Οι τομείς κινδύνου είναι τρεις:
1. Πολιτικός: Η Ελλάδα δεσμεύεται από ΝΑΤΟ και ΕΕ, συμφέροντα που συχνά έρχονται σε σύγκρουση με τις κινεζικές επιδιώξεις.
2. Εμπορικός: Η Κίνα μπορεί να επιβραδύνει αποστολές, να χειραγωγήσει χρόνους παραδόσεων ή να εφαρμόσει στοχευμένα μποϊκοτάζ.
3.Τεχνολογικός: Η μόχλευση κινεζικών τεχνολογικών πλατφορμών δημιουργεί σημεία τριβής, λόγω του ελέγχου της Κίνας πάνω σε βιομηχανικές αλυσίδες και δεδομένα.
Η Κίνα λειτουργεί ως υπερεθνικός εμπορικός οργανισμός, όπου η ισχύς δεν εκφράζεται με στρατό αλλά με πολυεπίπεδες αλυσίδες δεδομένων.
O Πειραιάς από το 2008 έως σήμερα — Πώς χτίστηκε η εξάρτηση
Ο Κλαρκ Μπάναχ παρουσίασε ένα αναλυτικό χρονολόγιο της κινεζικής διείσδυσης στο λιμάνι:
2008–2009: Η Κίνα εντοπίζει τον Πειραιά ως πύλη προς την Ευρώπη.
2011: Μαζική άφιξη Κινέζων εργατών από Λιβύη μέσω Ελλάδας.
2013: Ανακοίνωση της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» (Belt and Road Initiative – BRI)
2016: Η Cosco αποκτά το 51% του ΟΛΠ
2019: Η ΕΕ χαρακτηρίζει επισήμως την Κίνα «συστημικό αντίπαλο»
2023: Η ΕΕ δημοσιεύει την έκθεση «Risk Assessment: Piraeus, Greece».
Τα συμπεράσματα της ευρωπαϊκής έκθεσης αφορούσαν α) τον πιθανό οικονομικό εξαναγκασμό και β) την πιθανότητα υποκλοπής δεδομένων στρατιωτικών κινήσεων.
Ελλάδα, Τουρκία και Αίγυπτος: Οι χώρες με τη μεγαλύτερη παρουσία κινεζικών πλοίων.
Ο Μπάναχ σημείωσε ότι νέες οδοί όπως ο IMEC (Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη), αλλά και οι διασυνδέσεις Μέσης Ανατολής-Κεντρικής Ασίας-Κασπίας-Τουρκίας-Μαύρης θάλασσας, ανταγωνίζονται άμεσα τον Πειραιά.
Επιπλέον, ανέφερε ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να αποκλειστεί από μελλοντικούς εμπορικούς διαδρόμους, όπως ο IMEC. Πρέπει να ανταγωνιστεί χώρες όπως Ιταλία και Γαλλία, και απαιτείται μεγάλη διπλωματική ευελιξία.
Η παρουσία της Cosco αυξάνει την εξάρτηση, όχι μόνο οικονομικά αλλά και επιχειρησιακά. Η εταιρεία έχει κυριότητα κρίσιμων υποδομών και τον έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics). Ο Δρ Ηλίας Ρουμπάνης έθεσε το ζήτημα στη σωστή του βάση: «Η Ελλάδα έχει πλοία και αποθήκες. Η Κίνα έχει τα δεδομένα. Και όποιος ελέγχει τα δεδομένα, επιβάλλει και τους κανόνες».
Όπως εξήγησε, στη σύγχρονη κινεζική οικονομία κάθε στάδιο της αλυσίδας μεταφοράς (παραγγελία, εργοστάσιο, αποθήκη, λιμάνι) αποτελεί κόμβο δεδομένων. Όλα τα δεδομένα συγκεντρώνονται σε κρατικά «data boxes». Καμία εταιρεία δεν μπορεί να διαμοιράσει χωρίς κρατική έγκριση. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλήρως ενσωματωμένη στις κινεζικές αλυσίδες παραγωγής. Η συσσώρευση δεδομένων δημιουργεί σύγχρονα ολιγοπώλια.
Έφερε μάλιστα παράδειγμα μικρής εταιρείας που απέκτησε σημαντικό πελάτη. Το γεγονός καταγράφηκε αμέσως στο κινεζικό οικοσύστημα δεδομένων, και οι ανταγωνιστές της κινήθηκαν ταχύτερα, χρησιμοποιώντας πληροφορίες που η ίδια δεν είχε.
«Οι πλατφόρμες και τα δεδομένα είναι το πραγματικό ολιγοπώλιο του 21ου αιώνα», τόνισε.
Η Ελλάδα, κατά τον Ρουμπάνη, χρειάζεται επειγόντως:
- Εθνική πολιτική δεδομένων
- Προστασία κρίσιμων υποδομών
- Διαφοροποίηση εμπορικών εξαρτήσεων
Η τέταρτη συνεδρία αποκάλυψε ότι ο Πειραιάς δεν είναι απλώς επένδυση, αλλά και ένας γεωπολιτικός κόμβος σε παγκόσμιο ανταγωνισμό ισχύος.
Όπως φαίνεται, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο αλλά καθοριστικό σταυροδρόμι, και καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμμαχίες της, στις οικονομικές ανάγκες της και στην αυξανόμενη κινεζική ισχύ.
