Παρασκευή, 24 Απρ, 2026

Αποξένωση: Πώς δημιουργείται και πώς διορθώνεται;

«Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους· κάθε δυστυχισμένη οικογένεια είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο.»

Αυτή είναι η πρώτη φράση του έργου «Άννα Καρένινα» του Λέοντος Τολστόι. Θα έγραφε άραγε αυτά τα λόγια αν ζούσε σήμερα; Πολλές από τις διακρίσεις μπορεί να ισχύουν ακόμα, αλλά όλο και περισσότερες δυστυχισμένες οικογένειες, στις δυτικές κοινωνίες τουλάχιστον, μοιράζονται πλέον ένα κοινό χαρακτηριστικό: την αποξένωση.

Αυτό το φαινόμενο — αδέλφια που διακόπτουν κάθε επαφή μεταξύ τους, παιδιά που γυρίζουν την πλάτη στους γονείς και τους παππούδες τους όταν ενηλικιώνονται ή και το αντίστροφο — εξαπλώνεται, και μάλιστα γρήγορα. Μια δημοσκόπηση της YouGov του 2025 διαπίστωσε ότι το 38% των Αμερικανών ενηλίκων έχει αποξενωθεί από τουλάχιστον ένα μέλος της οικογένειας. Η συγγραφέας και θεραπεύτρια από τη Βόρεια Καρολίνα, Πώλα Ράινχαρτ, έγραψε ότι «περίπου 1 στα 4 ενήλικα παιδιά φέρεται να έχει διακόψει κάθε επαφή με τον ένα γονέα».

Η αρθρογράφος Μιρίντα Κόσσοφ μοιράστηκε τη σπαρακτική ιστορία της αποξένωσής της από τους δύο γιους της, οι οποίοι τάχθηκαν στο πλευρό του πατέρα τους κατά τη διάρκεια του διαζυγίου, αποξένωση που παρέμεινε για πολλά χρόνια μετά. Η ψυχολόγος και συγγραφέας Άντρεα Γκέρνυ σημειώνει ότι αυτό το φαινόμενο, που το αποκάλεσε «διακοπή επαφής», παρατηρείται όλο και πιο συχνά.

Γιατί υψώνονται τα τείχη

Ποιοι παράγοντες συντείνουν στην αποξένωση και τη διάδοσή της ως κοινωνικό φαινόμενο; Υπάρχει η  σωματική/ψυχολογική κακοποίηση που μπορεί να καταστρέψει μια σχέση· το διαζύγιο, που μπορεί να ωθήσει ένα παιδί να ταυτιστεί με τον έναν γονέα και να απομακρυνθεί από τον άλλον· η έμφαση στην ατομική ευτυχία και την εκπλήρωση των προσωπικών στόχων ακόμα και εις βάρος των οικογενειακών δεσμών· ο υπερπροστατευτισμός και η στενή παρακολούθηση και καθοδήγησης των παιδιών, που μπορεί να οδηγήσει ορισμένους νέους να διακόψουν κάθε επαφή προκειμένου να αναλάβουν τον έλεγχο της ζωής τους και να καταφέρουν να εξελιχθούν…

Μερικές φορές φαίνεται πιο εύκολο να φύγει κανείς χωρίς κοιτάξει πίσω.

Η αποξένωση μπορεί να ξεκινήσει είτε ως δραματικές διαμάχες είτε ως σιωπηλή απομόνωση. (DjelicS/Getty Images)

 

«Η αγάπη είναι έργο και απαιτεί κόπο», είπε η θεραπεύτρια Άννι Λέφλερ στην Epoch Times. «Δεν υπάρχει τρόπος να έχεις μια σχέση χωρίς να προσπαθήσεις. Και λόγω της κουλτούρας μας, όπου όλα είναι τόσο εύκολα για εμάς, μόλις συναντάμε μία δυσκολία, θέλουμε να τα παρατήσουμε».

Το να τα βγάζεις πέρα μόνος σου είναι μέρος της κουλτούρας μας;

Παντρεμένη εδώ και 20 χρόνια και μητέρα δύο εφήβων και ενός νεαρού άντρα, η Λέφλερ εργάζεται σε ομαδικό ιατρείο στο Σκράντον της Πενσυλβανίας. Αν και ασκεί οικογενειακή και εφηβική θεραπεία μόνο για τρία χρόνια, διαθέτει ορισμένα χαρακτηριστικά που τη βοηθούν στο βλέπει τα πράγματα πιο διεισδυτικά.

Ένα από αυτά είναι η καταγωγή της: αν και ζει στις Ηνωμένες Πολιτείες για σχεδόν 30 χρόνια, η Λέφλερ γεννήθηκε στο Μπενίν της Δυτικής Αφρικής. Σε αυτή τη χώρα, όπως και στο μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου, η ιδέα της «απουσίας επαφής» είναι πρακτικά ανύπαρκτη.

«Οι οικογενειακοί δεσμοί είναι πολύ ισχυρότεροι εκεί από ό,τι εδώ», είπε. «Δεν υπάρχει θείος με τον οποίο κανείς δεν μιλάει πια. Υπάρχει μια ισχυρή αίσθηση κοινότητας, επιθυμία για ειρήνη και πάντα γίνονται προσπάθειες να συμπεριλαμβάνονται όλοι».

Ακόμη και σήμερα, όταν επισκέπτεται συγγενείς στο Μπενίν, βλέπει μια εκτεταμένη οικογένεια σε δράση, αντί για την πυρηνική οικογένεια που είναι συνηθισμένη στις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπάρχει επίσης μια μορφή οργάνωσης στις οικογενειακές αλληλεπιδράσεις.

«Συχνά, υπάρχει ένα άτομο στην οικογένεια, συνήθως η μεγαλύτερη σε ηλικία γυναίκα, που έχει τον ρόλο να τους συγκεντρώνει όλους, να οργανώνει γιορτές, να ενημερώνει τους άλλους όταν κάποιος έχει πρόβλημα», είπε. «Είναι πολύ κοινοτικό. Δεν είναι προφανώς οργανωμένο, αλλά μετά από λίγο, συνειδητοποιείς ότι υπάρχουν κάποια άτομα που είναι βασικά, στα οποία απευθύνεσαι για διάφορα θέματα».

Η Λέφλερ αναγνωρίζει τα θετικά στοιχεία της αμερικανικής κουλτούρας, που είναι διαποτισμένη από τις αξίες του ατομικισμού και της προσωπικής ελευθερίας.

«Οι Αμερικανοί είναι πολύ εργατικοί άνθρωποι, οπότε από αυτή την άποψη, είναι σκληροί», παρατηρεί. «Όμως, όταν πρόκειται για κοινωνική εργασία, δυσκολεύονται, και ίσως οφείλεται εν μέρει στο ότι η Αμερική είναι μια πιο εσωστρεφής κουλτούρα. Είναι μια κουλτούρα τού ‘κάν’ το μόνος σου’, το οποίο έρχεται σε αντίθεση με το ‘όλοι μαζί’».

Η συμφιλίωση σπάνια γίνεται γρήγορα, αλλά όταν είμαστε ανοικτοί, αφήνουμε χώρο για μια νέα αρχή. (August de Richelieu/Pexels)

 

Ο Αριστοτέλης ως θεραπευτής

Εκτός από τις γνώσεις που απέκτησε από την εμπειρία της σε μικτές κουλτούρες, η Λέφλερ έχει ένα ακόμη ειδικό εργαλείο: ένα διδακτορικό στη φιλοσοφία και δεκαπέντε χρόνια διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Σκράντον. Η ακαδημαϊκή της κατάρτιση και ο χρόνος που πέρασε με νέους ενήλικες, οι οποίοι, κατά καιρούς, χρησιμοποίησαν το μάθημά της για να βάλουν τάξη στη ζωή τους, τη βοήθησαν να διευρύνει τις απόψεις της σχετικά με τη θεραπεία.

«Η βασική πρόταση του Αριστοτέλη είναι ότι, ως ανθρώπινα όντα, είμαστε ικανοί να δημιουργούμε συνήθειες, είτε κακές είτε καλές», εξηγεί. «Ένα από τα κύρια πράγματα για τα οποία μιλάει είναι η χρυσή τομή: ότι δεν πρέπει να θέλεις πάρα πολλά και δεν πρέπει να θέλεις πάρα λίγα. Αυτό μας προστατεύει από ακραίες αντιδράσεις, όπως π.χ. ‘τελείωσα με αυτόν τον άνθρωπο’.

»Μας προστατεύει επίσης από το ελάχιστο, που είναι να αφήνουμε κάποιον να μας καταπατά. Έτσι, η αρετή βρίσκεται κάπου στη μέση, όπου και τα δύο μέρη μπορούν να ευημερήσουν και να ζήσουν στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους».

Καλά όρια, κακά όρια

Η χρυσή τομή του Αριστοτέλη μπαίνει στο παιχνίδι σε μια όλο και πιο δημοφιλή έννοια στη θεραπεία: τα όρια. Τα όρια όχι μόνο επιτρέπουν σε μια σχέση να επιβιώσει, αλλά και να ανθίσει.

Ως παράδειγμα, η Λέφλερ χρησιμοποιεί τις επισκέψεις που κάνουμε στα μέλη της οικογένειας την εποχή των διακοπών: αντί να κανονίζεται μία επίσκεψη δέκα ημερών, διάστημα που ευνοεί τη δημιουργία εντάσεων, μπορεί η επίσκεψη να διαρκεί δύο ή τρεις ημέρες.

«Η ιδέα ότι οι καλοί φράκτες κάνουν τους καλούς γείτονες είναι παράδοξη, γιατί θα σκεφτόταν κανείς ότι οι φράκτες χωρίζουν. Ωστόσο, προστατεύουν κιόλας, την αξιοπρέπεια των ανθρώπων», επισημαίνει η Λέφλερ.

Τα υγιή όρια έχουν σκοπό τη διατήρηση των σχέσεων, όχι την εξάλειψή τους.

(Halfpoint Images/Getty Images)

 

«Οι άνθρωποι και από τις δύο πλευρές του ορίου πρέπει να αλλάξουν την ιδέα τους για το τι είναι ένα όριο», παρατηρεί η Λέφλερ. «Κάποιος από τη μία πλευρά, όπου κάτι μόλις περιφράχθηκε, αισθάνεται πληγωμένος, αλλά πρέπει να καταλάβει ότι αυτό μπορεί να επιτρέψει στον άλλο να γίνει ισότιμος. Και το άτομο που έθεσε το όριο πρέπει να καταλάβει ότι αυτό γίνεται για χάρη μιας καλύτερης σχέσης, όχι για χάρη μιας χειρότερης σχέσης. Γίνεται για να μπορέσουμε τελικά να συναντηθούμε σε ισότιμη βάση. Και νομίζω ότι και οι δύο πλευρές τείνουν να παραβλέπουν αυτό το νόημα».

Τότε τα όρια γίνονται σύνορα με τείχη, συρματοπλέγματα και πινακίδες που λένε «Απαγορεύεται η είσοδος».

Διόρθωση και θεραπεία

Πολλοί θεραπευτές, συμπεριλαμβανομένης της Λέφλερ, έχουν επίγνωση της δύναμης των διαδικτυακών τάσεων, όπως είναι το κίνημα «going no contact».

«Νομίζω ότι τα άτομα με επιρροή είναι πολύ, πολύ επικίνδυνα, και προσπαθώ να προειδοποιώ τους πελάτες μου να μένουν μακριά από το TikTok», είπε.

Οι άνθρωποι στο YouTube δεν εμφανίζονται όπως είναι στην πραγματικότητα. Δημιουργούν και προβάλλουν μια προσωπικότητα, αλλά είναι αυτό είναι κάτι επιφανειακό. Αν τους συναντούσαμε, θα βλέπαμε ίσως και τα μη λεκτικά σημάδια που δείχνουν ότι κάποιος δεν είναι αξιόπιστο. Αυτό, λοιπόν, είναι ένα πρόβλημα».

Το να αποφεύγουμε τις συμβουλές που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο είναι ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Όποιος επιθυμεί να ξαναπροσεγγίσει κάποιον οικείο του, μπορεί να εξετάσει τις προτάσεις της Άντρεα Γκέρνυ, στο Ινστιτούτο Οικογενειακών Σπουδών.

Στρέψτε το βλέμμα προς τα μέσα: Ξεκινάμε με την ενδοσκόπηση, ώστε να εντοπίσουμε και αναγνωρίσουμε τα ΄κατεστραμμένα΄ μέρη μέσα μας — τη διαστρεβλωμένη σκέψη μας, τα αντιδραστικά συναισθήματα, τα ανθυγιεινά μοτίβα και τα τυφλά σημεία στις σχέσεις μας.

Αναλάβετε το μερίδιο ευθύνης που σας αναλογεί: Μόλις συνειδητοποιήσουμε και αποδεχτούμε «πού έχουμε αστοχήσει — στιγμές που ήμασταν ανυπόμονοι, αγενείς, αφηρημένοι ή απλά δεν ήμασταν ο γονιός ή το παιδί που ελπίζαμε να είμαστε — προχωράμε προς την ταπεινότητα και θέτουμε τα θεμέλια για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.

Η αποδοχή της ευθύνης μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε ένα σημείο από όπου μπορούμε να ανταποκριθούμε με μεγαλύτερη προσοχή και πρόθεση.

Ακούστε για να καταλάβετε: Οι περισσότεροι από εμάς ακούμε για να απαντήσουμε και όχι για να ακούσουμε πραγματικά τι λέει ο άλλος. Όταν ακούμε πραγματικά κάποιον που είτε μας έχει αποκλείσει από τη ζωή του είτε έχει περιορίσει τη συμμετοχή μας, αναπτύσσουμε συμπόνια και βλέπουμε τη σχέση υπό άλλο φως.

Αγκαλιάστε «και το ένα, και το άλλο»: Γινόμαστε πιο πλήρεις και πιο δυνατοί όταν προσπαθούμε να ισορροπήσουμε δύο αντικρουόμενα συναισθήματα με ταπεινότητα και διορατικότητα.

«Στις οικογενειακές σχέσεις, συχνά ακούγεται: ‘Νιώθω τόσο ευγνωμοσύνη όσο και απογοήτευση για τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς μου χειρίστηκαν τη σύγκρουση’», γράφει η Γκέρνυ. «Και τα δύο μπορεί να είναι αλήθεια. Το ένα δεν ακυρώνει το άλλο. Και όταν πρόκειται για την αγάπη — ειδικά την αγάπη που δοκιμάζεται από την απόσταση ή την αποξένωση — αυτή η ικανότητα για το «και τα δύο» δεν είναι προαιρετική. Είναι η ίδια η ικανότητα που επιτρέπει στις σχέσεις να θεραπευτούν, να εμβαθυνθούν και να ξεκινήσουν ξανά».

(jacoblund/Getty Images)

 

Εν τελεί, οι σχέσεις χρειάζονται ενδοσκόπηση, υπομονή, προσπάθεια. Αυτά είναι τα απαραίτητα στοιχεία αν θέλουμε να αποκαταστήσουμε έναν δεσμό που έχει διαρηχθεί. Όπως είπε η Λέφλερ: «Η αγάπη είναι έργο αγάπης».

Βενεζουέλα: Πετρέλαιο, γεωπολιτικός ανταγωνισμός και η αλλαγή ηγεσίας

Η Βενεζουέλα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής, καθώς συνδυάζει τεράστιο ενεργειακό πλούτο, βαθιά οικονομική κρίση και έντονο γεωπολιτικό ανταγωνισμό. Με τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο — περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, δηλαδή το 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων — η χώρα αποτελεί στρατηγικό στόχο για μεγάλες δυνάμεις όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα και η Ρωσία.

Η πρόσφατη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις τον Ιανουάριο τον 2026, με κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών, σηματοδοτεί μια δραματική εξέλιξη που ενδέχεται να αναδιαμορφώσει το πολιτικό και οικονομικό τοπίο της χώρας.

Από ευημερία σε κρίση

Κατά τις δεκαετίες 1950 έως 1980, η Βενεζουέλα συγκαταλεγόταν μεταξύ των πλουσιότερων χωρών της Νότιας Αμερικής. Ωστόσο, σήμερα πάνω από το 80% του πληθυσμού της ζει σε συνθήκες φτώχειας.

Η οικονομική κατάρρευση ξεκίνησε τη δεκαετία του 2010, υπό την ηγεσία του Ούγκο Τσάβες, ο οποίος κυβερνούσε από το 1998. Το μοντέλο του βασίστηκε στα έσοδα από το πετρέλαιο για τη χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων και την εδραίωση πολιτικής ισχύος. Όταν οι τιμές του πετρελαίου κατέρρευσαν το 2014, η κυβέρνηση κατέφυγε στην εκτύπωση χρήματος, οδηγώντας σε ακραίο υπερπληθωρισμό.

Το 2018-2019, ο πληθωρισμός άγγιξε το 1.000.000% με τις τιμές να διπλασιάζονται σχεδόν εβδομαδιαία. Παρά τη μείωση των επόμενων ετών, παραμένει από τους υψηλότερους παγκοσμίως, φτάνοντας το 475% το 2025.

Κατάρρευση της πετρελαϊκής παραγωγής 

Παρά τα τεράστια αποθέματα, η παραγωγή πετρελαίου έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 70% από το 1998 έως το 2025. Οι βασικοί λόγοι περιλαμβάνουν:

  • Εκτεταμένη κακοδιαχείριση και διαφθορά
  • Μαζική απομάκρυνση έμπειρου τεχνικού προσωπικού
  • Υποεπενδύσεις σε υποδομές
  • Κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2017

Το πετρέλαιο εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει σχεδόν το 90% των εξαγωγών και το 60% του κρατικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, το «extra-heavy» αργό της χώρας είναι δύσκολο και δαπανηρό στην επεξεργασία, και αυτό μειώνει την ανταγωνιστικότητά του.

Για να παρακάμψει τις κυρώσεις, η Βενεζουέλα χρησιμοποιεί ένα «σκιώδες» δίκτυο δεξαμενόπλοιων, ενώ το πετρέλαιό της πωλείται με έκπτωση περίπου 15 δολάρια ανά βαρέλι σε σχέση με τη διεθνή τιμή αναφοράς.

Ο ρόλος της Κίνας και της Ρωσίας 

Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εταίρο της Βενεζουέλας, απορροφώντας περίπου ο 65% των εξαγωγών πετρελαίου της. Από το 2000 έως το 2023, έχει δανείσει περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια, με αποπληρωμή κυρίως μέσω πετρελαϊκών αποστολών. Επιπλέον, κινεζικές εταιρείες ελέγχουν σημαντικό μέρος της εξόρυξης κρίσιμων μετάλλων .

Η Ρωσία, από την άλλη, έχει εστιάσει στην ενίσχυση της στρατιωτικής και γεωπολιτικής παρουσίας της στην περιοχή. Έχει παράσχει δάνεια δεκάδων δισεκατομμυρίων, στρατιωτικό εξοπλισμό και υποστήριξη στην ενεργειακή υποδομή της χώρας, ενώ έχει συμβάλει στην παράκαμψη των κυρώσεων.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να περιορίσουν την επιρροή της Κίνας και της Ρωσίας στη Λατινική Αμερική. Αν και σταμάτησαν πλήρως τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα μεταξύ 2019 και 2023, επανεκκίνησαν περιορισμένες αγορές μέσω διαπραγματεύσεων.

Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, οι ΗΠΑ αύξησαν τις εισαγωγές πετρελαίου, αξιοποιώντας τις εξειδικευμένες διυλιστικές τους μονάδες που μπορούν να επεξεργαστούν το βαρύ αργό πετρέλαιο.

Διακίνηση ναρκωτικών και πολιτική κρίση

Παρότι η Βενεζουέλα δεν παράγει κοκαΐνη, αποτελεί βασική δίοδο διακίνησης, κυρίως από την Κολομβία προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Υπολογίζεται ότι περίπου 250 τόνοι κοκαΐνης διέρχονται ετησίως από τη χώρα.

Οι ΗΠΑ έχουν κατηγορήσει τον Μαδούρο και άλλους αξιωματούχους για συμμετοχή στο λεγόμενο «Cartel de Los Soles», το οποίο φέρεται να συνδέει κρατικούς αξιωματούχους με τη διακίνηση ναρκωτικών. Το 2025, η οργάνωση χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική από την Ουάσιγκτον.

Τον Ιανουάριο του 2026, αμερικανικές ειδικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Μαδούρο σε επιχείρηση που πραγματοποίησαν εντός της χώρας. Μετά τη σύλληψή του, η αντιπρόεδρος ανέλαβε ως μεταβατική πρόεδρος, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, σηματοδοτώντας πιθανή αλλαγή κατεύθυνσης προς μια πιο φιλοδυτική πολιτική.

Ένα αβέβαιο μέλλον

Η Βενεζουέλα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πολιτική μετάβαση, η πιθανότητα άρσης των κυρώσεων και η αναδιάρθρωση της πετρελαϊκής βιομηχανίας θα καθορίσουν ποια θα είναι η πορεία της χώρας τα επόμενα χρόνια.

Ωστόσο, η βαθιά κοινωνική κρίση, η εξάρτηση από το πετρέλαιο και οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις καθιστούν το μέλλον αβέβαιο, με επιπτώσεις που ξεπερνούν τα σύνορα της Λατινικής Αμερικής.

Πιθανή η ένταξη της Ισλανδίας στην ΕΕ το 2028, σύμφωνα με την ΥΠΕΞ

Η υπουργός Εξωτερικών της Ισλανδίας Θόργκερντουρ Κατρίν Γκουναρσντότιρ ανέφερε στις 18 Μαρτίου στο Reuters ότι θεωρεί πιθανό να επιτευχθεί η ένταξη της χώρας της στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το τέλος του 2028, αν και ακόμη δεν έχει διεξαχθεί το δημοψήφισμα που θα εγκρίνει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Ως ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει προτείνει στην Ισλανδική Βουλή (Αλθίνγκι) την 29η Αυγούστου 2026, έχοντας δεσμευτεί στην αρχή της θητείας του να ολοκληρωθεί η διαδικασία μέχρι το τέλος του 2027. Όπως επισημαίνεται στην ιστοσελίδα της κυβέρνησης, οι Ισλανδοί θα κληθούν να αποφασίσουν αν επιθυμούν να ξαναρχίσουν οι συζητήσεις με την ΕΕ. Σε περίπτωση που το αποτέλεσμα είναι θετικό, θα οριστεί νέο δημοψήφισμα αργότερα, στο οποίο οι πολίτες θα απαντήσουν εάν επιθυμούν την ένταξη ή όχι.

Σύμφωνα με την κα Γκουναρσντότιρ, οι πιο κρίσιμοι τομείς προς συζήτηση με την Ένωση είναι η αλιεία, η γεωργία και η αγορά εργασίας. Πρόθεση της κυβέρνησης είναι να εκκινήσει από εκεί τις διαπραγματεύσεις, θεωρώντας ότι εάν επιτευχθεί συμφωνία σε αυτά τα πεδία, η περαιτέρω εξέλιξη θα είναι ομαλή, καθώς η Ισλανδία είναι εναρμονισμένη με τις περισσότερες ευρωπαϊκές ιδέες και πρακτικές.

Στο παρελθόν, εμπόδιο στην πρόοδο των συνομιλιών είχαν σταθεί διαφωνίες για ρυθμίσεις στον τομέα της αλιείας, που αποτελεί βασικό κλάδο της ισλανδικής οικονομίας. Τελικά, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν το 2013, όταν τη διοίκηση της νήσου ανέλαβε κυβέρνηση ευρωσκεπτικιστών. Η τρέχουσα κυβέρνηση των Σοσιαλδημοκρατικών, Μεταρρυθμιστών και Λαϊκών, δεδομένων των διεθνών εξελίξεων σε γεωπολιτική και οικονομία, άνοιξε εκ νέου την προοπτική της ένταξης. Όπως έχουν δείξει δημοσκοπήσεις, οι κάτοικοι της νήσου τείνουν μάλλον υπέρ, νιώθοντας την πίεση του αυξημένου κόστους διαβίωσης, του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, αλλά και των βλέψεων των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, που αποτελεί όμορο έδαφος.

Στην κυβερνητική ιστοσελίδα επισημαίνεται ότι η αίτηση για ένταξη, η οποία είχε υποβληθεί το 2009, δεν έχει αποσυρθεί, αλλά μόνο αδρανοποιηθεί. Αναφέρεται δε ότι μέσα στα τρία χρόνια των διαπραγματεύσεων που είχαν λάβει χώρα μεταξύ των ετών 2010-2013, είχαν καλυφθεί τα περισσότερα από τα κεφάλαια προς συζήτηση, ορισμένα από τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) όπου περιλαμβάνονται και η Νορβηγία και το Λίχτενστάιν. Η Ισλανδία είχε υποβάλει τις θέσεις της για δύο κεφάλαια, τα οποία εκκρεμούν προς διαπραγμάτευση, και μένει να καταθέσει τις θέσεις της για τέσσερα ακόμα.

Η Ισλανδία έχει ήδη ενταχθεί στη Συνθήκη Σένγκεν, καθώς και στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, ενώ αποτελεί ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ.

ΟΠΕΚΕΠΕ Νο2: Έτοιμη η νέα δικογραφία — Στη Βουλή με βαριές κατηγορίες για βουλευτές

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ φαίνεται πως εισέρχεται σε μια νέα, πιο κρίσιμη φάση, καθώς η δεύτερη δικογραφία που επεξεργάζεται εδώ και μήνες η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι πλέον έτοιμη και αναμένεται να πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο φάκελος έχει ήδη αποσταλεί στο Λουξεμβούργο για την τελική έγκριση και, εφόσον αυτή δοθεί, θα επιστρέψει στην Αθήνα για τα επόμενα δικονομικά βήματα.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς η δικογραφία φέρεται να περιλαμβάνει βουλευτές που εμπλέκονται άμεσα στην υπόθεση των παράνομων επιδοτήσεων. Σε αντίθεση με την πρώτη φάση των ερευνών, όπου υπήρχαν γενικότερες αναφορές και συνομιλίες χωρίς σαφή ποινική διάσταση, στη νέα δικογραφία τα στοιχεία εμφανίζονται πιο «δεμένα», με συνομιλίες και δεδομένα που — σύμφωνα με τις ίδιες πηγές — τεκμηριώνουν ποινικά αδικήματα.

Ιδιαίτερα σοβαρό θεωρείται το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενοι δεν φέρονται απλώς να ζητούσαν εξυπηρετήσεις, αλλά να είχαν ρόλο ηθικών αυτουργών σε παράνομες πρακτικές, που οδήγησαν σε καταχρηστική διάθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Για τον λόγο αυτό αναμένεται να ζητηθεί η άρση της ασυλίας τους, ανοίγοντας τον δρόμο για ποινικές διώξεις.

Παράλληλα, η έρευνα φαίνεται να έχει διευρυνθεί σημαντικά. Πληροφορίες κάνουν λόγο για περισσότερα από δέκα πολιτικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και πρώην υπουργός, ενώ σε ξεχωριστό επίπεδο εξετάζονται συνολικά περίπου δεκαεπτά βουλευτές. Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης έπαιξε η επανεξέταση υλικού από παλαιότερες έρευνες, όπως δεκάδες ηχογραφημένες συνομιλίες που δεν είχαν αξιοποιηθεί πλήρως, καθώς και νέα στοιχεία από ηλεκτρονικά αρχεία του οργανισμού.

Η νέα αυτή φάση έρχεται να «κουμπώσει» πάνω σε προηγούμενες έρευνες, οι οποίες είχαν ξεκινήσει ήδη από το 2021 αλλά δεν είχαν προχωρήσει σε βάθος. Η ουσιαστική αποκάλυψη του εύρους του σκανδάλου έγινε αργότερα, με την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, οδηγώντας σε πολιτικές εξελίξεις και απομακρύνσεις προσώπων.

Την ίδια στιγμή, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κοβέσι έχει ξεκαθαρίσει ότι η υπόθεση δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα ερευνών για τις αγροτικές επιδοτήσεις. Όπως ανέφερε, «οι υποθέσεις δεν είναι μία, είναι πολλές», υπογραμμίζοντας ότι οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη.

Δεν αποκλείεται επίσης η επιβολή νέων οικονομικών κυρώσεων, εφ’ όσον διαπιστωθούν περαιτέρω παρατυπίες στη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων, γεγονός που εντείνει την πίεση τόσο σε πολιτικό όσο και σε θεσμικό επίπεδο.

Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο και το ζήτημα του άρθρου 86 του Συντάγματος, με την Κοβέσι να έχει ήδη επισημάνει ότι ενδέχεται να λειτουργεί ως πρόσκομμα στη διερεύνηση ευθυνών πολιτικών προσώπων. Σε κάθε περίπτωση, η επικείμενη αποστολή της δικογραφίας στη Βουλή αναμένεται να πυροδοτήσει νέες πολιτικές εξελίξεις, σε ένα σκάνδαλο που παραμένει ανοιχτό και με σημαντικές προεκτάσεις.

Νέα έκθεση αναδεικνύει τον ρόλο Ρωσίας και Κίνας στην εξάπλωση του αυταρχισμού

Η συνεργασία μεταξύ αυταρχικών καθεστώτων αποκτά πλέον θεσμικό χαρακτήρα, με τη Ρωσία και την Κίνα να ηγούνται ταχύτατα της εξάπλωσης του αυταρχισμού, σύμφωνα με νέα έκθεση. Οι αυταρχικές δυνάμεις συνεργάζονται όλο και περισσότερο για να επεκτείνουν την καταστολή πέρα από τα σύνορα, ενώ Ρωσία και Κίνα ευθύνονται από κοινού για το ήμισυ σχεδόν των 72.000 σχετικών περιστατικών που έχουν καταγραφεί από το 2024, σύμφωνα με νέο σύνολο δεδομένων.

Η μη κερδοσκοπική οργάνωση Action for Democracy δημοσίευσε τον Δείκτη Συνεργασίας Αυταρχισμού, ο οποίος συγκεντρώνει σχεδόν άμεσα δεδομένα για εκδηλώσεις αυταρχισμού σε διεθνές επίπεδο. Πρόσφατη έκθεση που εξετάζει γεγονότα από το 2024 έως το 2026 διαπιστώνει ότι η Ρωσία και η Κίνα βρίσκονται «στο επίκεντρο» του παγκόσμιου αυταρχισμού, αναπτύσσοντας υποδομές και καθιερώνοντας επαναλαμβανόμενες δράσεις συνεργασίας μεταξύ αυταρχικών δυνάμεων.

Σύμφωνα με την έκθεση, η συνεργασία αυτή μετατρέπεται πλέον σε θεσμική, καθώς επαναλαμβανόμενες συζητήσεις, συμμαχίες μέσων ενημέρωσης και πλατφόρμες εκπαίδευσης μετατρέπουν την ευκαιριακή συνεργασία σε ανθεκτική υποδομή. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η συνεργασία γίνεται όλο και πιο τυποποιημένη, με πρακτικές όπως η αμοιβαία επιτήρηση εκλογικών διαδικασιών με αμφισβητούμενη εγκυρότητα και οι διασυνοριακές απελάσεις αντιφρονούντων να λειτουργούν πλέον ως εύκολες και αυτοενισχυόμενες διαδικασίες.

Οι συνεργασίες αυτές δεν βασίζονται σε ιδεολογικές ή άλλες κοινές αξίες, αλλά υπερβαίνουν παραδοσιακές διαχωριστικές γραμμές, όπως οι θρησκευτικές διαφορές, καθώς τα καθεστώτα θέτουν ως υπέρτατο στόχο τη διατήρηση της αυταρχικής εξουσίας, ανεξαρτήτως άλλων κοσμοθεωριών.

Ο δείκτης καταγράφει επτά κατηγορίες συνεργασίας: οικονομική συνεργασία, διπλωματική νομιμοποίηση καθεστώτων, δημιουργία συμμαχιών (όπως μέσω τακτικών συζητήσεων), προπαγάνδα, στρατιωτική συνεργασία και ανταλλαγή τεχνολογικών εργαλείων καταστολής, διάδοση αυταρχικών μορφών διακυβέρνησης και μεθόδων καταστολής, καθώς και διεθνική καταστολή, δηλαδή τη δίωξη αντιφρονούντων και άλλων στόχων πέρα από τα σύνορα.

Η συνεργασία αυτή αποφέρει «σωρευτικά οφέλη» για τα καθεστώτα, τα οποία, αν δεν αντιμετωπιστούν, ενδέχεται να οδηγήσουν σε έναν κόσμο όπου η καταστολή θα επεκτείνεται διασυνοριακά, ενώ οι δημοκρατικές αντιδράσεις θα παραμένουν κατακερματισμένες και αντιδραστικές. Όπως επισημαίνεται, η εξαγωγή υποδομών επιτήρησης σε ένα καθεστώς γίνεται πρότυπο για το επόμενο, η αμοιβαία νομιμοποίηση μεταξύ δύο δρώντων καθιστά τη συγκεκριμένη πρακτική αποδεκτή για περισσότερους, ενώ νομικά εργαλεία που δοκιμάζονται σε μία χώρα μεταφέρονται σε άλλες μέσα σε λίγους μήνες.

Οι δέκα βασικοί δρώντες στα καταγεγραμμένα περιστατικά συνεργασίας είναι η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράν, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, η Ινδία, το Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν. Σύμφωνα με την έκθεση, αυτή η διάρθρωση δημιουργεί μια δομή με δύο παγκόσμιους πυλώνες, μια ενδιάμεση βαθμίδα περιφερειακών δυνάμεων και έναν μεγάλο αριθμό μικρότερων κρατών και φορέων που εμφανίζονται σε πιο περιορισμένα πλαίσια.

Διεθνείς σύνοδοι αυταρχικών καθεστώτων

Οι χώρες αυτές έχουν θεσμοθετήσει τη συνεργασία τους σε υψηλό επίπεδο μέσω διεθνών συνόδων, όπως ο Οργανισμός Συνεργασίας της Σαγκάης, φέρνοντας κοντά ειδικούς, δεξαμενές σκέψης και κρατικούς φορείς για ανταλλαγή γνώσης, δηλαδή για τη διάδοση «βέλτιστων πρακτικών» αυταρχισμού, καθώς και για τον συντονισμό της σχετικής ορολογίας.

Το κινεζικό καθεστώς διοργανώνει επίσης ένα επαναλαμβανόμενο Διεθνής Διάσκεψη για τη Δημοκρατία, το οποίο το 2024 συγκέντρωσε σχεδόν 300 συμμετέχοντες από 70 χώρες, αποτελώντας, σύμφωνα με την έκθεση, σαφές παράδειγμα συστηματικής προσπάθειας διαμόρφωσης αντίθετων προτύπων. Η διάσκεψη αυτή αξιοποιεί ένα «επιλεγμένο οικοσύστημα αξιωματούχων, ακαδημαϊκών και φωνών που συνδέονται με το κράτος» με στόχο να καταστήσει αποδεκτό τον ισχυρισμό ότι ο φιλελεύθερος εκλογικός ανταγωνισμός δεν είναι ούτε καθολικός ούτε ανώτερος, προωθώντας αντ’ αυτού τα αυταρχικά καθεστώτα υπό την ονομασία «δημοκρατία σε όλα τα στάδια της διακυβέρνησης».

Οι διασκέψεις αυτές προβάλλονται δημόσια ως εναλλακτικές λύσεις έναντι καθιερωμένων διεθνών συναντήσεων και υποδηλώνουν τη διαμόρφωση μιας «ανθεκτικής» διεθνούς κοινότητας ικανής να προωθεί αναθεωρημένες εκδοχές της «δημοκρατίας» που εξυπηρετούν αυταρχικά καθεστώτα. Τα κράτη αυτά έχουν συγκροτήσει μια κοινότητα που αναμένει και προσφέρει συστηματικά «πράξεις αμοιβαίας διατήρησης», όπως η παροχή καταφυγίου σε εκδιωχθέντες πολιτικούς άλλων καθεστώτων.

Οι δραστηριότητες αυτές υποστηρίζονται από ένα δίκτυο κρατικών μέσων ενημέρωσης που προωθούν συντονισμένη προπαγάνδα, μεταξύ των οποίων το CGTN, το TeleSUR στη Βενεζουέλα, το IRNA του Ιράν και το Vietnam News Agency. Το ρωσικό TV BRICS διευκολύνει συνεργασίες περιεχομένου μεταξύ αυτών των μέσων. Η υποδομή αυτή είναι και υλική, με έργα όπως το Κέντρο Πληροφόρησης και Πολιτιστικών Μέσων BRICS+ στη Μόσχα και το πρόγραμμα BRICS Global Media Tour.

Σε άνοδο η διεθνική καταστολή

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δράσης αποτελεί η συνδρομή που προσέφερε η Τουρκία στο Πεκίνο για τη δίωξη των Ουιγούρων, μιας μουσουλμανικής και τουρκικής εθνοτικής μειονότητας στην κινεζική επαρχία Σιντζιάνγκ, προωθώντας το αφήγημα του κινεζικού καθεστώτος και συνεργαζόμενη στη διεθνική καταστολή. Σύμφωνα με το Human Rights Watch, η Τουρκία αποτελούσε επί μακρόν «ασφαλές καταφύγιο» για τους Ουιγούρους λόγω πολιτισμικών και θρησκευτικών δεσμών. Στη χώρα, όπου ζουν περίπου 50.000 Ουιγούροι, ίσχυαν επίσης ευνοϊκές πολιτικές που επέτρεπαν στους μετανάστες Ουιγούρους να αποκτούν καθεστώς μακροχρόνιας παραμονής και υπηκοότητας.

Ωστόσο, καθώς η Τουρκία ενίσχυσε τη συμμαχία της με το κινεζικό καθεστώς, η μετανάστευση κατέστη λιγότερο ασφαλής για τους Ουιγούρους. Η έκθεση επισημαίνει ως παράδειγμα την επίσκεψη που πραγματοποίησε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στο Σιντζιάνγκ το 2024, κατά την οποία ανακοίνωσε στενότερη συνεργασία με το Πεκίνο στον τομέα της «αντιτρομοκρατίας». Το κινεζικό καθεστώς παρουσιάζει τη δίωξη των Ουιγούρων — την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χαρακτηρίσει γενοκτονία — ως «αντιτρομοκρατική δράση». Μετά την επίσκεψη καταγράφηκε αύξηση των αναφορών για ανακρίσεις Ουιγούρων στην Τουρκία, ενώ ορισμένα άτομα της κοινότητας χαρακτηρίστηκαν «απειλές για τη δημόσια ασφάλεια» από τις τουρκικές αρχές, γεγονός που μπορεί να επιταχύνει τη διαδικασία απέλασης.

Η διεθνική καταστολή προκαλεί αυξημένη ανησυχία, με τους ηγέτες της G7 να καταδικάζουν την πρακτική αυτή σε κοινή δήλωση το προηγούμενο έτος.

Η έκθεση παραθέτει επίσης περιπτώσεις Τούρκων προσφύγων που απήχθησαν στην Κένυα και απελάθηκαν στην Τουρκία για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες εσχάτης προδοσίας, υποστηρικτών της αντιπολίτευσης στην Κένυα που απήχθησαν από πράκτορες ασφαλείας της Ουγκάντα, καθώς και περιστατικό κατά το οποίο η αστυνομία της Γκαμπόν συνέλαβε ακτιβιστή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από το Καμερούν, ο οποίος ασκούσε κριτική στην κυβέρνηση του Καμερούν, και τον παρέδωσε στις αρχές της χώρας του, οι οποίες φέρεται να τον βασάνισαν πριν τον κατηγορήσουν για τρομοκρατία και προσβολή του αρχηγού του κράτους ενώπιον στρατοδικείου.

Εξάγοντας τεχνολογία καταστολής

Η Κίνα και η Ρωσία πρωτοστατούν και στην υιοθέτηση τεχνολογιών επιτήρησης από αυταρχικά κράτη. Ενδεικτικά, το κινεζικό καθεστώς έχει διοργανώσει σεμινάρια τεχνολογίας και κυβερνοασφάλειας στο Σιντζιάνγκ για αξιωματούχους από τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και άλλες περιοχές. Το καθεστώς προβάλλει δημόσια την πρωτοβουλία «Ψηφιακός Δρόμος του Μεταξιού» για την εξαγωγή τεχνολογίας διακυβέρνησης, ενώ μεγάλη διαρροή δεδομένων το προηγούμενο έτος αποκάλυψε ότι μία κινεζική τεχνολογική εταιρεία είχε αναπτύξει δίκτυα καταστολής για πέντε κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων για τον εντοπισμό πολιτικών «απειλών» και την αποτροπή συγκεντρώσεων πριν αυτές πραγματοποιηθούν.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι δυνατότητες αυτές συχνά παρέχονται μέσω συμβάσεων με προμηθευτές, πακέτων «έξυπνων πόλεων» και προτύπων επιτήρησης, που προωθούνται ως μέτρα κυβερνοασφάλειας ή εκσυγχρονισμού δημόσιων υπηρεσιών, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιούνται γρήγορα για τον εντοπισμό αντιπάλων, την παρεμπόδιση της οργάνωσης και την ενίσχυση του πολιτικού αποκλεισμού.

Στη Βενεζουέλα, η κινεζική εταιρεία ZTE συνέβαλε στην ανάπτυξη του συστήματος «Fatherland Card», το οποίο συνδέει προσωπικά δεδομένα με την πρόσβαση σε κοινωνικά προγράμματα, κάτι που, σύμφωνα με υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μπορεί να επιτρέψει πρακτικές εξαναγκασμού συνδέοντας την πρόσβαση σε τρόφιμα, συντάξεις και υπηρεσίες με τις πολιτικές πεποιθήσεις.

Η Ρωσία έχει επίσης εξάγει σε χώρες όπως η Λευκορωσία, το Καζακστάν, το Κιργιστάν, το Ουζμπεκιστάν, η Κούβα και η Νικαράγουα τεχνολογίες που επιτρέπουν την καταγραφή τηλεφωνικών κλήσεων, μηνυμάτων, ηλεκτρονικών μηνυμάτων και δραστηριότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και τη μαζική παρακολούθηση τηλεπικοινωνιακής και διαδικτυακής κίνησης.

Η έκθεση καταλήγει επισημαίνοντας ότι τα αυταρχικά καθεστώτα δεν δρουν μεμονωμένα.

Της Catherine Yang

Ο Τραμπ προειδοποιεί για πλήγμα στο κοίτασμα South Pars αν το Ιράν επιτεθεί ξανά στο Κατάρ

Μετά τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις που προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στη βιομηχανική εγκατάσταση Ρας Λαφάν του Κατάρ, όπως ανακοίνωσε η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία QatarEnergy, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καταστρέψουν μαζικά το κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν, αν η Τεχεράνη επιτεθεί ξανά στο Κατάρ.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, το βράδυ της Τετάρτης 19 Μαρτίου, ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, με ή χωρίς τη βοήθεια ή τη συναίνεση του Ισραήλ, θα κατέστρεφαν μαζικά ολόκληρο το κοίτασμα με ισχύ και δύναμη που το Ιράν δεν έχει ξαναδεί ούτε βιώσει· όπως σημείωσε, δεν επιθυμεί να εγκρίνει αυτό το επίπεδο βίας λόγω των μακροπρόθεσμων συνεπειών για το μέλλον του Ιράν, αλλά δεν θα διστάσει αν δεχθεί ξανά επίθεση το υγροποιημένο φυσικό αέριο του Κατάρ.

Η QatarEnergy ανακοίνωσε την ίδια ημέρα ότι οι ιρανικές επιθέσεις στη Ρας Λαφάν προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διέκοψαν τις δραστηριότητες παραγωγής φυσικού αερίου νωρίς την Πέμπτη 20 Μαρτίου, αφού αναχαίτισαν πυραύλους που στόχευαν την εγκατάσταση Habshan και το κοίτασμα Bab, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη επικίνδυνη κλιμάκωση στον πόλεμο με το Ιράν.

Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε επίσης ότι κατέρριψε κατά τη διάρκεια της νύχτας ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που στόχευαν τις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου της.

Νέος κύκλος αντιποίνων

Οι ιρανικές επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου έγιναν μετά από τις πυραυλικές επιθέσεις της Τετάρτης 19 Μαρτίου στο κοίτασμα South Pars στο Ασαλουγιέχ της επαρχίας Μπουσέρ, στο νότιο Ιράν, το οποίο αποτελεί μέρος του μεγαλύτερου αποθέματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Το South Pars συνεχίζεται και στο Κατάρ, όπου ονομάζεται North Field, και αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τις οικονομίες των δύο χωρών.

Ο Τραμπ ανέφερε ότι τα πλήγματα στο South Pars πραγματοποιήθηκαν από το Ισραήλ, εν αγνοία του ιδίου και χωρίς εμπλοκή του Κατάρ, προσθέτοντας ότι το Ισραήλ δεν θα πλήξει ξανά την εγκατάσταση.

Το Ιράν, από την πλευρά του, ορκίστηκε αντίποινα κατά πετρελαϊκών και αεριοδοτικών υποδομών σε γειτονικά κράτη του Κόλπου και κάλεσε τους αμάχους να απομακρυνθούν από σημαντικές ενεργειακές εγκαταστάσεις σε όλο τον Περσικό Κόλπο.

Μετά τις επιθέσεις, οι τιμές του Brent εκτοξεύθηκαν σε περίπου 109,80 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2023.

Στην ένατη επιστολή του προς τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, το Κατάρ καταδίκασε τις τελευταίες ιρανικές επιθέσεις, επισημαίνοντας ότι συνιστούν κατάφωρη παραβίαση της εθνικής του κυριαρχίας, άμεση απειλή για την ασφάλεια και την εδαφική του ακεραιότητα και απαράδεκτη κλιμάκωση που θέτει σε κίνδυνο τη σταθερότητα της περιοχής.

Υπενθυμίζεται ότι είχε προηγηθεί επιστολή απευθείας προς το Ιράν, στην οποία τονίστηκε ότι η συνέχιση αυτής της εχθρικής προσέγγισης θα αντιμετωπιστεί με πρόσθετα μέτρα από το κράτος του Κατάρ, με στόχο την προστασία της κυριαρχίας, της ασφάλειας και των εθνικών του συμφερόντων.

Από την αρχή της σύγκρουσης, στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 8.000 πολεμικές πτήσεις και έχουν πληγεί πάνω από 7.800 ιρανικοί στόχοι, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM), ενώ περίπου 120 ιρανικά πολεμικά πλοία έχουν καταστραφεί. Τα πλήγματα περιλαμβάνουν πυραυλικές θέσεις, ναυτικά μέσα και άλλες υποδομές.

Της Kimberly Hayek

Με πληροφορίες από Associated Press

Το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ συμφέρει την Κίνα, δηλώνει ο Αμερικανός εκπρόσωπος εμπορίου

Σε συνέντευξή του στο Bloomberg, στις 18 Μαρτίου, ο Αμερικανός Εκπρόσωπος Εμπορίου Τζέιμσον Γκρηρ δήλωσε: «Έχω πει στους Κινέζους αξιωματούχους εμπορίου ότι τους συμφέρει να συμβάλουν στη διατήρηση των Στενών του Ορμούζ ανοιχτών, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ενέργειας. […] Υπάρχουν συνέπειες για την οικονομία από αυτό το εμπόριο».

Ο εμπορικός απεσταλμένος συναντήθηκε με Κινέζους διαπραγματευτές στις 15 και 16 Μαρτίου στο Παρίσι, όπου και έθεσε το θέμα. Όπως ανέφερε: «Υπήρξε μια σύντομη συζήτηση στην οποία ειπώθηκε ξεκάθαρα ότι έχουν λόγους να διατηρήσουν το στενό ανοιχτό, αλλά δεν φτάσαμε σε συζήτηση για ουσιαστική συμμετοχή της Κίνας.

»Η Κίνα πιθανότατα πλήττεται περισσότερο από εμάς από έναν ενδεχόμενο αποκλεισμό του πορθμού, αφού εισάγει πολύ περισσότερη ενέργεια. Έχουν όλοι συμφέρον να λυθεί αυτό το ζήτημα το συντομότερο δυνατόν».

Καθώς οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν στην Κίνα, η τιμή της βενζίνης ρυθμίζεται από επιτροπή, με αποτέλεσμα να σχηματίζονται ουρές στα πρατήρια. Κάτοικος της χώρας εξέφρασε την αγανάκτησή του λέγοντας: «Υπάρχουν πάρα πολλοί άνθρωποι στο πρατήριο και πρέπει να περιμένουμε στην ουρά για να πάρουμε αριθμό προτεραιότητας. Περιμένεις μια μέρα και μερικές φορές παίρνεις καύσιμα μόλις την επόμενη».

Οι εμπορικές διαπραγματεύσεις ΗΠΑ–Κίνας προηγήθηκαν της διμερούς συνάντησης μεταξύ του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ, η οποία αναβλήθηκε για περίπου πέντε εβδομάδες, με τον Τραμπ να επικαλείται την ανάγκη επίβλεψης του πολέμου στο Ιράν.

Τη σημασία του Ορμούζ υπογράμμισε και ο ίδιος ο Τραμπ: «Ελπίζω η Κίνα, η Γαλλία, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες χώρες που πλήττονται από αυτόν τον τεχνητό περιορισμό να στείλουν πλοία στην περιοχή, ώστε τα Στενά του Ορμούζ να μην αποτελούν πλέον απειλή από ένα έθνος που έχει αποκεφαλιστεί πλήρως», δήλωσε με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social στις 14 Μαρτίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τρόπους διασφάλισης της ανοιχτής διέλευσης, προειδοποιώντας ότι ένας αποκλεισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε ελλείψεις ενέργειας, λιπασμάτων και ενδεχομένως τροφίμων τον επόμενο χρόνο.

Ανώτατος αξιωματούχος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων εξέφρασε τη δέσμευση της χώρας δηλώνοντας: «Τα ΗΑΕ θα συμμετάσχουν σε κάθε επιχείρηση που οργανώνει η αμερικανική ηγεσία για την εξασφάλιση της ναυσιπλοΐας στον πορθμό. Είναι διεθνή ύδατα. Έτσι ήταν από τον 15ο και τον 16ο αιώνα. Πιστεύω ότι όλοι φέρουμε ευθύνη να διασφαλίσουμε τη ροή του εμπορίου, της ενέργειας κοκ», τόνισε ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των ΗΑΕ, σε συνέντευξή του στο Council on Foreign Relations στις 17 Μαρτίου. Επιβεβαίωσε: «Αυτό είναι προς το συμφέρον όλων».

Ο Τραμπ έχει επικρίνει το ΝΑΤΟ για την έλλειψη υποστήριξης, παρατηρώντας ότι στην έκκλησή του για βοήθεια ανταποκρίθηκε η Μέση Ανατολή. Ο Γκρηρ δήλωσε επίσης στο Bloomberg ότι ο Τραμπ δεν διαπραγματεύεται δασμούς με χώρες που δεν είναι πρόθυμες να βοηθήσουν στη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης από το Ορμούζ.

Όπως ανέφερε: «Ήταν αρκετά σαφής: απευθύνθηκε σε συμμάχους για να συμβάλουν στη διασφάλιση των στενών, πολλοί δεν ήθελαν, και είπε ‘εντάξει, δεν τους χρειαζόμαστε’. Αυτή είναι, νομίζω, η παρούσα στάση της αμερικανικής πλευράς».

Με τη συμβολή των Yang Xu και Gu Xiaohua

Η Ουκρανία αποδέχεται τη χρηματοδότηση της ΕΕ για την επισκευή του αγωγού Druzhba

Η Ουκρανία έκανε αποδεκτή την προσφορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τεχνική υποστήριξη και χρηματοδότηση, προκειμένου να αποκατασταθούν οι ροές πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba, ο οποίος υπέστη ζημιές.

Ο Druzhba αποτελεί μια αρτηρία μήκους περίπου 4.000 χιλιομέτρων που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο στα ενδότερα της ευρωπαϊκής ηπείρου. Οι ζημιές που καταγράφηκαν έχουν διαταράξει την τροφοδοσία αργού πετρελαίου στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφεραν σε κοινή ανακοίνωσή τους στις 17 Μαρτίου ότι η Ουκρανία αποδέχθηκε την προσφορά και πως Eυρωπαίοι εμπειρογνώμονες θα είναι στη διάθεση του Κιέβου άμεσα, υπογραμμίζοντας πως οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συνεργαστούν με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για την εξεύρεση εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς αργού — πλην του ρωσικού — προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Η ζημιά στον αγωγό επί ουκρανικού εδάφους έχει προκαλέσει εντάσεις ανάμεσα σε Κίεβο, Βουδαπέστη και Μπρατισλάβα, καθώς η Ουγγαρία και η Σλοβακία εισάγουν ρωσικό πετρέλαιο μέσω του συγκεκριμένου αγωγού που διασχίζει την Ουκρανία.

Οι δύο αυτές χώρες έχουν αποκοπεί από τις ροές ρωσικού πετρελαίου μέσω του Druzhba από τις 27 Ιανουαρίου, οπότε το Κίεβο ανακοίνωσε πως εξοπλισμός του αγωγού υπέστη ζημιές μετά από ρωσικό πλήγμα στη δυτική Ουκρανία.

Η Βουδαπέστη και η Μπρατισλάβα κατηγορούν το Κίεβο για καθυστέρηση στην αποκατάσταση της ροής πετρελαίου μέσω του αγωγού. Η ουκρανική πλευρά απορρίπτει τις αιτιάσεις αυτές, υποστηρίζοντας πως εργάζεται εντατικά για την επισκευή των ζημιών το συντομότερο δυνατό.

Βέτο Ουγγαρίας στη στήριξη της Ουκρανίας

Τον περασμένο μήνα, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπάν, άσκησε βέτο στη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ από την ΕΕ προς κάλυψη στρατιωτικών και οικονομικών αναγκών της Ουκρανίας για τα επόμενα δύο χρόνια — ένα ζήτημα που αναγνωρίζουν η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα σε επιστολή τους προς τον πρόεδρο Ζελένσκι, στην οποία περιγράφουν τη σχετική πρόταση στήριξης.

Στην επιστολή της 16ης Μαρτίου, σημειώνουν πως «η Ουγγαρία μάς έχει ενημερώσει ρητά ότι δεν μπορεί, προς το παρόν, να συμφωνήσει στην προτεινόμενη αναθεώρηση του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου που υποστηρίζει το δάνειο των 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία ούτε να υιοθετήσει το 20ό πακέτο οικονομικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας». Απαιτείται ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ για την έγκριση και των δύο αυτών μέτρων.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επανέλαβαν την προθυμία της Ένωσης να παράσχει γρήγορα κάθε αναγκαία τεχνική υποστήριξη για την πραγματοποίηση των έργων αποκατάστασης στον αγωγό Druzhba. Η προσπάθεια αυτή δύναται να χρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στο Βίλνιους. Λιθουανία, 25 Ιανουαρίου 2026. (Petras Malukas/AFP μέσω Getty Images)

 

Σε επιστολή του στις 17 Μαρτίου, ο πρόεδρος Ζελένσκι διαβεβαιώνει ότι «η Ουκρανία καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την επισκευή των ζημιών και την αποκατάσταση των λειτουργιών». Χαιρέτισε και αποδέχθηκε την ευρωπαϊκή υποστήριξη, ενημερώνοντας ότι θα ζητήσει από τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας ενέργειας Naftogaz να επικοινωνήσει με τον πρέσβη της ΕΕ για την προώθηση της πρωτοβουλίας.

Ο Ζελένσκι επανέλαβε την άρνησή του στις κατηγορίες περί σκόπιμης καθυστέρησης από την ουκρανική πλευρά, χαρακτηρίζοντας τους σχετικούς ισχυρισμούς «αβάσιμους». Όπως εξηγεί, «η διακοπή οφείλεται σε πρόσφατες ρωσικές τρομοκρατικές επιθέσεις στον αγωγό και τις γύρω εγκαταστάσεις».

Αντιδράσεις από Ουγγαρία και Σλοβακία

Ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών, Πέτερ Σιγιάρτο, επέκρινε τη συμφωνία της ΕΕ για υποστήριξη προς την Ουκρανία όσον αφορά την επισκευή του αγωγού, χαρακτηρίζοντάς την «πολιτικό παιχνίδι που στήθηκε ανάμεσα στις Βρυξέλλες και το Κίεβο».

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Σιγιάρτο ανέφερε: «Η Βουδαπέστη καλεί τους Ζελένσκι και φον ντερ Λάιεν να σταματήσουν αυτό το πολιτικό θέατρο. Ο αποκλεισμός του πετρελαίου προς την Ουγγαρία πρέπει να λήξει άμεσα».

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν. Βουδαπέστη, 5 Ιανουαρίου 2026. (Attila Kisbenedek/AFP μέσω Getty Images)

 

Σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του στην ίδια πλατφόρμα, ο Ορμπάν εκδήλωσε την πρόθεσή του να συνεχίσει να μπλοκάρει τη χορήγηση δανείου έως ότου αποκατασταθούν οι αποστολές πετρελαίου προς την Ουγγαρία. Όπως σημείωσε, έχει ενημερώσει τον Κόστα ότι η θέση της Ουγγαρίας παραμένει αμετάβλητη. «Αν ο πρόεδρος Ζελένσκι επιθυμεί να λάβει τα χρήματά του από τις Βρυξέλλες, τότε πρέπει να ξαναναλειτουργήσει ο αγωγός πετρελαίου. Χωρίς πετρέλαιο, δεν υπάρχουν χρήματα», τόνισε.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σλοβακίας, Γιουράι Μπλάναρ, επεσήμανε ότι στο παρελθόν είχαν ανακοινωθεί πολλά χρονοδιαγράμματα για την επισκευή του αγωγού και τόνισε την ανάγκη επαλήθευσης της κατάστασης από εμπειρογνώμονες. «Λάβαμε εκ νέου ενημέρωση κατά την οποία, σύμφωνα με την Ουκρανία, ο αγωγός Druzhba θα μπορούσε να τεθεί ξανά σε λειτουργία εντός έξι εβδομάδων. Ωστόσο, παρόμοια χρονοδιαγράμματα έχουν ανακοινωθεί και στο παρελθόν. Κρίνουμε συνεπώς απαραίτητο να επαληθευτεί η κατάσταση απευθείας επί τόπου, με συμμετοχή εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα μπορούσαν επίσης να συνδράμουν στις εργασίες επισκευής του αγωγού», παρατήρησε.

Κεντρική Διοίκηση ΗΠΑ: Πάνω από 8.000 πτήσεις και 7.800 πλήγματα κατά ιρανικών στόχων

Οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν περισσότερες από 8.000 πολεμικές πτήσεις και έπληξαν πάνω από 7.800 στόχους στο Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης, σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των Ηνωμένων Πολιτειών (CENTCOM) στις 18 Μαρτίου. Την ίδια στιγμή, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν προειδοποίησαν για επικείμενες επιθέσεις σε διυλιστήρια πετρελαίου γειτονικών χωρών.

Την Τετάρτη, η CENTCOM γνωστοποίησε ότι αμερικανικά αεροσκάφη εξαπέλυσαν βόμβες βάρους 2,5 τόνων εναντίον οχυρωμένων ιρανικών πυραυλικών εγκαταστάσεων κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ, με στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των πετρελαιοφόρων από το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα. Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, περίπου 120 ιρανικά πολεμικά πλοία έχουν καταστραφεί.

Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι η χώρα τους εξόντωσε τον υπουργό Πληροφοριών του Ιράν, Εσμαΐλ Χατίμπ, την Τετάρτη, μία μόλις ημέρα μετά τον θάνατο του ισχυρού επικεφαλής ασφαλείας Αλί Λαριτζανί και ενός ακόμη ανώτατου αξιωματούχου που επέβλεπε εθελοντική πολιτοφυλακή.

Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραήλ Κατζ, δήλωσε: «Κανείς στο Ιράν δεν απολαμβάνει ασυλία και όλοι βρίσκονται στο στόχαστρο», επισημαίνοντας ότι ο ίδιος και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχουν εγκρίνει την εξουδετέρωση οποιουδήποτε ανώτερου Ιρανού αξιωματούχου όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω επιβεβαίωση.

Σε συνέντευξή της στο Fox News στις 18 Μαρτίου, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, χαρακτήρισε τον Χατίμπ γνωστό τρομοκράτη και δήλωσε: «Φυσικά, ο άνθρωπος αυτός δεν βρίσκεται πια ανάμεσά μας, και αυτό είναι καλό για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι καλό και για τον αμερικανικό λαό που εδώ και καιρό απειλείται από αυτό το τρομοκρατικό καθεστώς».

Τα κρατικά ιρανικά μέσα μετέδωσαν στις 18 Μαρτίου ότι η Τεχεράνη πρόκειται να ξεκινήσει επιθέσεις σε υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Συγκεκριμένα, απείλησαν με χτυπήματα το διυλιστήριο Samref και το πετροχημικό συγκρότημα Τζουμπάιλ της Σαουδικής Αραβίας, ως απάντηση στον φερόμενο βομβαρδισμό του κολοσσιαίου κοιτάσματος φυσικού αερίου South Pars την Τετάρτη, και κάλεσαν τους πολίτες να αποφύγουν τους συγκεκριμένους χώρους.

Το κρατικό πρακτορείο Tasnim News ανέφερε ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν είχαν απευθύνει «σαφείς και επαναλαμβανόμενες προειδοποιήσεις» στους ηγέτες των εν λόγω αραβικών χωρών, συμβουλεύοντάς τους να μη διακινδυνεύσουν την ασφάλεια των χωρών τους με επικίνδυνες επιλογές.

Ως αποτέλεσμα, η τιμή του πετρελαίου εκτινάχθηκε πάνω από τα 109 δολάρια το βαρέλι στις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας το κόστος της βενζίνης και εντείνοντας τις πιέσεις σε καταναλωτές και παγκόσμιες οικονομίες, καθώς οι μεταφορές από τα Στενά του Ορμούζ είχαν ουσιαστικά διακοπεί.

Αντιδρώντας στην άνοδο των τιμών των καυσίμων, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε τη χαλάρωση των κυρώσεων στη Βενεζουέλα και την προσωρινή άρση ορισμένων περιορισμών στη θαλάσσια ναυσιπλοΐα, με στόχο την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου.

Ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντ. Βανς, σε εκδήλωση στο Μίσιγκαν την Τετάρτη, αναγνώρισε τις ανατιμήσεις, εκτιμώντας ότι θα είναι παροδικές, αλλά αναγνώρισε τις δυσκολίες: «Κοιτάξτε, οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί και γνωρίζουμε πως αυτό φέρνει προβλήματα στους πολίτες, αλλά καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να παραμείνουν χαμηλές».

Όπως επεσήμανε, η κυβέρνηση Τραμπ «εξετάζει διάφορα μέτρα, ορισμένα εκ των οποίων θα ανακοινωθούν εντός των επόμενων 24-48 ωρών».

Με πληροφορίες από το Reuters

Γυναίκες του Ιράν, τα θύματα μιας επανάστασης

Τείνουμε να σκεφτόμαστε τις επαναστάσεις ως απελευθερωτικές, ωστόσο για τις γυναίκες στο Ιράν η επικράτηση της Ισλαμικής Επανάστασης το 1979 σήμανε το τέλος της ελευθερίας τους και την αρχή ενός τρόπου ζωής επί της ουσίας εξευτελιστικού.

Πριν από την επανάσταση, το Ιράν ακολουθούσε μία δυτικότροπη τροχιά. Οι γυναίκες σπούδαζαν, είχαν πρόσβαση σε πολλά επαγγέλματα, κυκλοφορούσαν με ακάλυπτα πρόσωπα και μοντέρνα ρούχα. Μετά, ακόμη και τα μικρά κορίτσια υποχρεώθηκαν να φορούν μαντίλα (χιτζάμπ), τα σχολεία χωρίστηκαν σε θηλέων και αρρένων, οι γιορτές απαγορεύτηκαν και άρχισε να ασκείται βία κατά των γυναικών που απέκλιναν έστω και λίγο από τις απαιτήσεις των ισλαμιστών.

Στους δρόμους, η Αστυνομία Ηθών κυριάρχησε. Αρμοδιότητά της ήταν να ελέγχει και να επιβάλλει το ‘σωστό’ ντύσιμο, κυρίως στις γυναίκες: φαρδιά και μακριά ρούχα, και μαντίλα στο κεφάλι προσεκτικά φορεμένη ώστε να μην  φαίνονται τα μαλλιά. Εάν κάποια γυναίκα ή κοπέλα παρεκλίνει, την περιμένουν πρόστιμα, προσαγωγή, βία. Ακόμα και τα βαμμένα νύχια θεωρούνται πρόκληση.

Σύμφωνα με τη Γιασμίν Αλιζάντε, Ιρανή που ζει στην Ελλάδα, οι περιορισμοί δεν εξαντλούνται στον ενδυματολογικό κώδικα, αλλά αγγίζουν και ουσιαστικές επιλογές, ακόμη και ζητήματα ζωής ή θανάτου, αφού για να υποβληθεί σε εγχείρηση ή για να βγάλει διαβατήριο μία Ιρανή, πρέπει να υπογράψει ο σύζυγός της. Αν ζητήσει διαζύγιο, θα το πάρει δύσκολα και θυσιάζοντας τα παιδιά της, αφού η κηδεμονία τους δίνεται πάντα στον άντρα ή στην οικογένειά του.

Οι Ιρανές δεν υποτάχθηκαν σε αυτές τις απαιτήσεις αδιαμαρτύρητα. Ακόμη και σήμερα, αντιδρούν και εκδηλώνουν την αντίθεσή τους με όποιον τρόπο μπορούν. Το να φορούν τη μαντίλα χαλαρά ώστε να φαίνονται τα μαλλιά τους είναι από τους πιο συνηθισμένους, όπως και το να φορούν στενά, μακριά μέχρι τους μηρούς παλτά.

Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι φαινομενικά απλές κινήσεις μπορεί να έχουν τεράστιο κόστος — μπορεί να τις πληρώσουν με τη ζωή τους. Το πιο γνωστό θύμα αυτής της αυστηρότητας είναι η Μαχσά Αμίνι, νεαρή ΙρανήΚούρδισσα, η οποία συνελήφθη στις 13 Σεπτεμβρίου 2022 για άσεμνο ντύσιμο. Αυτό με τους όρους της Ισλαμικής Δημοκρατίας σήμαινε ότι φαίνονταν τα μαλλιά της. Η 22χρονη Αμίνι απεβίωσε ενώ τελούσε υπό κράτηση. Η αστυνομία δήλωσε ότι πέθανε από την καρδιά της, ωστόσο η οικογένειά της επέμεινε ότι δεν έπασχε από κάποιο καρδιακό νόσημα. Πολλοί Ιρανοί, ιδιαίτερα οι νέοι, θεωρούν τον θάνατό της ως μέρος της σκληρής καταστολής της διαφωνίας από την Ισλαμική Δημοκρατία και της ολοένα και πιο βίαιης μεταχείρισης των νέων γυναικών από την Αστυνομία Ηθών.

Ο θάνατος της Αμίνι πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις στο Ιράν και άλλες χώρες, με κυρίαρχο σύνθημα το «Θάνατος στον δικτάτορα» (σ.σ. Αλί Χαμενεΐ). Στις διαδηλώσεις στο Ιράν συμμετείχαν πολλές γυναίκες — ακόμη και μαθήτριες γυμνασίου/λυκείου —που κουνούσαν ή έκαιγαν τις μαντίλες τους. Η αντίδραση των αρχών ήταν σκληρή, με αποτέλεσμα 150 άνθρωποι να σκοτωθούν, εκατοντάδες να τραυματιστούν και χιλιάδες να σκοτωθούν. Μεταξύ των θυμάτων ήταν και η 16χρονη Σαρίνα Εσμαϊλζάντε (Sarina Esmaeilzadeh) και η 17χρονη Νίκα Σακαράμι (Nika Shakarami).

Το Ιράν καταδικάστηκε διεθνώς για τον θάνατο της Αμίνι, ενώ οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις.

Χρόνια νωρίτερα, στις 10 Ιουνίου 2009, κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «πράσινης επανάστασης» των Ιρανών, όταν 3 εκατομμύρια άνθρωποι εξεγέρθηκαν εναντίον του προέδρου Μαχμούτ Αχμαντινετζάντ, μία άλλη νεαρή γυναίκα, η 26χρονη Νέντα Αγά-Σολτάν, έχασε τη ζωή της σε μία διαδήλωση. Πριν σκοτωθεί, η Νέντα έκανε κρυφά μαθήματα φωνητικής — γιατί στο Ιράν δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να τραγουδούν. Ορισμένοι μάρτυρες ανέφεραν ότι αποτέλεσε στόχο, χωρίς όμως να διευκρινίσουν τον λόγο. Ωστόσο, οι γυναίκες εν γένει αποτελούν στόχο στις διαδηλώσεις στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, και δέχονται συστηματικά ξυλοδαρμούς, πυροβολισμούς και δολοφονίες από τις δυνάμεις ασφαλείας του καθεστώτος.

Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων που ακολούθησαν τον θάνατο της Μαχσά Αμίνι, οι ιρανικές δυνάμεις «πυροβολούσαν με σφαιρίδια στο πρόσωπο, το στήθος και τα γεννητικά όργανα των γυναικών διαδηλωτριών», ανέφεραν τότε γιατροί. «Οι ισλαμιστές μισούν τις γυναίκες, θέλουν να καταστρέψουν την ομορφιά τους», είπε γιατρός από το Ισφαχάν. Αντιθέτως, οι άντρες είχαν τραύματα στα πόδια και την πλάτη. Άντρες και γυναίκες δέχτηκαν σφαιρίδια στα μάτια, με αποτέλεσμα να χάσουν μερικώς ή πλήρως την όρασή τους.

Για τις διαδηλώσεις η Τεχεράνη κατηγόρησε ξένες δυνάμεις, τρομοκράτες, τη CIA.

Πιο πρόσφατα, στις 22 Ιουλίου 2024, αστυνομικοί πυροβόλησαν την Αρεζού Μπαντρί, 31 ετών, την ώρα που οδηγούσε επειδή δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ, με αποτέλεσμα να μείνει παράλυτη από τη μέση και κάτω. Λίγους μήνες αργότερα, στις 2 Νοεμβρίου, φοιτήτρια στην Τεχεράνη πραγματοποίησε δημόσια διαμαρτυρία κατά του ενδυματολογικού κώδικα βγάζοντας όλα της τα ρούχα και μένοντας με τα εσώρουχα στον δρόμο. Συνελήφθη από τις αρχές και οδηγήθηκε σε κέντρο ψυχικής υγείας, τακτική η οποία σύμφωνα με την Ιρανή ακτιβίστρια Αζάμ Τζανγκράβι εφαρμόζεται πάγια από το καθεστώς, προκειμένου να πληγεί η υπόληψη των γυναικών που τολμούν να διαμαρτυρηθούν.

Ο Χαντί Γκαέμι, ο εκτελεστικός διευθυντής του Κέντρου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ιράν, μιλά για πόλεμο κατά των γυναικών. Ο ίδιος βίωσε τα τέσσερα πρώτα χρόνια της Ισλαμικής Επανάστασης (1979-1983), στη διάρκεια των οποίων παρατήρησε μια αδιανόητη επιδείνωση της ζωής στη χώρα. Ύστερα έφυγε για σπουδές στις ΗΠΑ, και επέστρεψε στο Ιράν μετά από 18 χρόνια, το 2001. Η κατάσταση που συνάντησε — βασανιστήρια, εκτελέσεις, εξαφανίσεις — τον έκανε να ιδρύσει το Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Ιράν το 2008, οργανισμό που καταγράφει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ιράν και διαμορφώνει διεθνείς συνεργασίες για την προάσπισή τους. Όπως αναφέρει, οι άνθρωποι ήθελαν να ακουστούν — και αυτός ανέλαβε να μεταφέρει τη φωνή τους.

Οι Ιρανοί δεν είναι Άραβες, επισημαίνει η Ρίτα Παναχί, Ιρανή που αυτοεξορίστηκε με την οικογένειά  της στην Αυστραλία το 1979. Όπως πολλοί ακόμη συμπατριώτες της, επιθυμεί να δει την πατρίδα της να απελευθερώνεται από τις ισλαμικές δυνάμεις. Σημειώνει ότι μόλις ένας στους τρεις Ιρανούς είναι ενεργός μουσουλμάνος, ενώ δεκάδες χιλιάδες τζαμιά έχουν κλείσει. Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων γεγονότων, πολλά τζαμιά έχουν καεί. Για την Παναχί, η επικράτηση του θεοκρατικού καθεστώτος το 1979 στο Ιράν αποτέλεσε άλωση της χώρας από το Ισλάμ — η πρώτη, θυμίζει, συνέβη το 63ο μ.Χ.

Με αιχμή του δόρατος τη θρησκεία, η Ισλαμική Δημοκρατία δαιμονοποίησε τις γυναίκες, όπως και τη διαφωνία, επιστρατεύοντας μεθόδους που αποτελούν ίδιον κάθε αυταρχικού καθεστώτος. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις σε όλο το Ιράν έδειξαν ότι μια πολύ μεγάλη μερίδα του πληθυσμού διαφωνεί με τις συνθήκες που επικρατούν στη χώρα. Ο πόλεμος που διεξάγουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είναι δυνατό να επιφέρει αποσταθεροποίηση και αποδυνάμωση των δυνάμεων της επανάστασης, προσφέροντας ίσως μια ευκαιρία στους αντιφρονούντες — και τις γυναίκες — να επιτύχουν την ανατροπή που θα ήθελαν.

Οι απόψεις που διατυπώνονται σε αυτό το άρθρο είναι απόψεις του συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.