Το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας δημοσίευσε τα τελευταία στοιχεία για την αστική ανεργία, τα οποία δείχνουν ότι το ποσοστό ανήλθε στο 5,3% τον Φεβρουάριο, φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι μηνών και ξεπερνώντας την πρόβλεψη της αγοράς για 5,1%. Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι το πραγματικό ποσοστό είναι πολύ υψηλότερο.
Το ποσοστό του Φεβρουαρίου αυξήθηκε κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 16 Μαρτίου από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Κίνας.
Σύμφωνα με τα δεδομένα, το ποσοστό ανεργίας στο δείγμα του τοπικού αστικού εργατικού δυναμικού διαμορφώθηκε στο 5,4%, ενώ για τους μετακινούμενους εργαζομένους στο 5,0% —ειδικότερα, για τους μετακινούμενους εργαζομένους με αγροτική εγγραφή νοικοκυριού στο 5,2%. Το ποσοστό ανεργίας στο δείγμα των αστικών περιοχών σε 31 μεγάλες πόλεις ήταν 5,1%.
Δεδομένου ότι τα επίσημα στοιχεία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) συχνά αποκρύπτουν δυσμενείς συνθήκες, τα πραγματικά μεγέθη ενδέχεται να είναι πολύ υψηλότερα, στο πλαίσιο της υποτονικής κινεζικής οικονομίας.
Πλήθος κόσμου σε έκθεση εργασίας στη Σενγιάνγκ, επαρχία Λιαονίνγκ της Κίνας, στις 22 Οκτωβρίου 2024. (AFP μέσω Getty Images)
Ο σχολιαστής για ζητήματα Κίνας Σιάο Γι (Xiao Yi) δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι το «ποσοστό ανεργίας στο δείγμα αστικού πληθυσμού» καλύπτει κυρίως δείγματα από τον μόνιμο αστικό πληθυσμό, δηλαδή άτομα που διαμένουν σε αστικές περιοχές για έξι μήνες ή περισσότερο. Επεσήμανε ότι, για να χαρακτηριστεί κάποιος άνεργος, πρέπει να πληροί ταυτόχρονα τρία κριτήρια: να μην είχε απασχόληση κατά την περίοδο της έρευνας, να είχε αναζητήσει ενεργά εργασία κατά τους προηγούμενους τρεις μήνες και να ήταν διαθέσιμος να ξεκινήσει εργασία άμεσα.
Κρυφή ανεργία
Ο Σιάο σημείωσε ότι υπάρχουν τρεις βασικές ομάδες που δεν αποτυπώνονται πλήρως στα στοιχεία. Η πρώτη ομάδα είναι οι απόφοιτοι πανεπιστημίων.
Εξήγησε ότι οι απόφοιτοι που προετοιμάζονται για εισαγωγικές εξετάσεις μεταπτυχιακών σπουδών, για εξετάσεις στο δημόσιο ή για σπουδές στο εξωτερικό, ακόμη και αν είναι άνεργοι, δεν ταξινομούνται ως «άνεργοι», καθώς δεν έχουν αναζητήσει ενεργά εργασία κατά τους προηγούμενους τρεις μήνες. Πρόσθεσε ότι οι απόφοιτοι που έχουν επιστρέψει προσωρινά στις ιδιαίτερες πατρίδες τους, διαμένουν σε φοιτητικές εστίες ή βρίσκονται σε μεταβατική κατάσταση δεν περιλαμβάνονται στο στατιστικό δείγμα.
Η Κίνα αντιμετωπίζει υψηλή ανεργία, ιδιαίτερα στους νέους. Το ποσοστό ανεργίας για άτομα ηλικίας 16 έως 24 ετών ανήλθε στο 16,9% τον Νοέμβριο του 2025, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 16 Δεκεμβρίου 2025, χωρίς να περιλαμβάνονται οι φοιτητές που πρόκειται να αποφοιτήσουν. Τα τελευταία χρόνια, οι φοιτητές στην Κίνα αντιμετωπίζουν ανεργία μετά την αποφοίτησή τους.
Από τον Δεκέμβριο του 2023, η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία έχει προσαρμόσει τη μεθοδολογία της, δημοσιεύοντας επίσημα στοιχεία για την ανεργία των νέων που δεν περιλαμβάνουν τους φοιτητές που είναι ακόμη εγγεγραμμένοι σε σπουδές.
Ο υπουργός Ανθρώπινων Πόρων και Κοινωνικής Ασφάλισης της Κίνας, Γουάνγκ Σιαοπίνγκ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου κατά τη διάρκεια του Εθνικού Λαϊκού Συνεδρίου στις 7 Μαρτίου ότι ο αριθμός των αποφοίτων πανεπιστημίων φέτος αναμένεται να φθάσει τα 12,7 εκατομμύρια, αυξημένος κατά 480.000 σε σχέση με το 2025.
Μια άλλη ομάδα είναι οι μετακινούμενοι εργαζόμενοι της Κίνας —που αριθμούν σχεδόν 300 εκατομμύρια— οι οποίοι συστηματικά παραβλέπονται, σύμφωνα με τον Σιάο.
Επεσήμανε ότι η συντριπτική πλειονότητα αυτών των εργαζομένων, που έχουν μετακινηθεί στις πόλεις για εργασία, διαθέτουν αγροτική εγγραφή νοικοκυριού και ταξινομούνται ως «πληθυσμός σε μετακίνηση». Όταν μένουν άνεργοι, συχνά επιστρέφουν στις αγροτικές ιδιαίτερες πατρίδες τους, με αποτέλεσμα να μην πληρούν τα επίσημα κριτήρια ανεργίας και να εξαιρούνται από τις στατιστικές καταγραφές. Μέχρι τον Φεβρουάριο, ο συνολικός αριθμός των μετακινούμενων εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο ανέρχεται σε περίπου 301,15 εκατομμύρια.
Μετακινούμενοι εργαζόμενοι στέκονται δίπλα σε πινακίδες που διαφημίζουν τις δεξιότητές τους, περιμένοντας να προσληφθούν, στη Σενγιάνγκ, στην επαρχία Λιαονίνγκ της βορειοανατολικής Κίνας, στις 6 Φεβρουαρίου 2023. (AFP μέσω Getty Images)
Η Κίνα διαθέτει επίσης μεγάλο αριθμό ατόμων που εκτελούν περιστασιακές εργασίες χωρίς σταθερή απασχόληση. Τα ζητήματα «κρυφής» ανεργίας σε αυτή την ομάδα δεν αποτυπώνονται πλήρως στα επίσημα στοιχεία, όπως σημείωσε ο Σιάο.
Σύμφωνα με τη στατιστική μεθοδολογία του ΚΚΚ, κάθε άτομο που συμμετείχε στην έρευνα και έχει εκτελέσει αμειβόμενη εργασία για τουλάχιστον μία ώρα κατά την εβδομάδα αναφοράς ταξινομείται ως απασχολούμενο. Οι προσωρινοί εργαζόμενοι, οι εργαζόμενοι σε ευέλικτες μορφές απασχόλησης και όσοι έχουν ασταθή εργασία κατατάσσονται επίσης συνήθως στην κατηγορία των απασχολουμένων.
Σύμφωνα με στοιχεία της Gelonghui, εταιρείας επενδυτικής έρευνας με έδρα τη Σενζέν, ο συνολικός αριθμός των ατόμων που εκτελούν περιστασιακές εργασίες — βραχυπρόθεσμες και ευέλικτες — έφθασε τα 280 εκατομμύρια έως το τέλος του 2025.
Ο Σου Τζεν (Xu Zhen), ανώτερο στέλεχος στις αγορές κεφαλαίου της Κίνας, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι πολλοί ακόμη Κινέζοι πολίτες δεν περιλαμβάνονται στο επίσημο ποσοστό ανεργίας. Ανέφερε ότι σε αυτούς περιλαμβάνονται μεγάλοι αριθμοί ατόμων που έχουν «παραιτηθεί από την αναζήτηση εργασίας», καθώς και όσοι βρίσκονται σε «κρυφή ανεργία» και υποστηρίζονται από τις οικογένειές τους, όπως και άτομα με «ευέλικτη απασχόληση» αλλά μηδενικό εισόδημα.
Η Ουκρανία επανέλαβε την πρότασή της να προμηθεύει τους συμμάχους που μάχονται κατά του Ιράν με 1.000 μη επανδρωμένα αναχαιτιστικά αεροσκάφη ημερησίως, καθώς ο πόλεμος υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εισήλθε στην τρίτη εβδομάδα του.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέλαβε την προσφορά αυτή, εντάσσοντάς την σε ένα ευρύτερο σχέδιο με το οποίο επιδιώκει να ζητήσει από αξιωματούχους του Ηνωμένου Βασιλείου περισσότερη χρηματοδότηση για την παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 17 Μαρτίου, ανέφερε ότι η χώρα μπορεί να παράγει περισσότερα, σημειώνοντας ότι αυτό εξαρτάται από τις επενδύσεις, σημειώνοντας ότι απαιτούνται περίπου 1.000 αναχαιτιστικά ημερησίως, ενώ η Ουκρανία μπορεί να προμηθεύει τουλάχιστον άλλα 1.000 ημερησίως στους συμμάχους της.
Ο Ζελένσκι βρισκόταν στο Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Κηρ Στάρμερ και άλλους Βρετανούς αξιωματούχους στην Ντάουνινγκ Στρητ, με στόχο την υπογραφή νέας αμυντικής συμφωνίας που θα ενισχύσει τη συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών απέναντι στη Ρωσία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι η Ουκρανία αναπτύσσει συστήματα ραντάρ και ακουστικής κάλυψης για την αντιμετώπιση των shahed — των επιθετικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ιρανικού σχεδιασμού που χρησιμοποιούνται εκτενώς εναντίον της χώρας. Σε συνέντευξή του στο CNN, εξέφρασε την εκτίμηση ότι η Ρωσία προμηθεύει επίσης το Ιράν με τέτοιου τύπου μη επανδρωμένα αεροσκάφη για χρήση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Τόνισε ακόμη ότι εάν ένα shahed χρειαστεί να αναχαιτιστεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αυτό μπορεί να γίνει, όπως και στην Ευρώπη ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ζήτημα τεχνολογίας, επενδύσεων και συνεργασίας.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι επιθυμεί να υπογράψει μια «μεγάλη συμφωνία παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο αναμένει την έγκριση του Λευκού Οίκου. Σύμφωνα με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 12 Μαρτίου, η προτεινόμενη συμφωνία περιλαμβάνει παραγγελίες για διάφορους τύπους μη επανδρωμένων αεροσκαφών και συστήματα αεράμυνας. Σημείωσε ότι δεν είχε ακόμη δοθεί η δυνατότητα υπογραφής του σχετικού εγγράφου και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι Αμερικανοί εταίροι θα κλίνουν προς αυτή την απόφαση, ιδίως μετά τις προκλήσεις που παρατηρούνται στη Μέση Ανατολή.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την ιδέα προμήθειας μη επανδρωμένων αεροσκαφών από την Ουκρανία, σε συνέντευξή του στον παρουσιαστή του FOX News Μπράιαν Κίλμιντ στις 13 Μαρτίου. Όπως δήλωσε, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν χρειάζονται βοήθεια στην άμυνα έναντι μη επανδρωμένων αεροσκαφών, υποστηρίζοντας ότι διαθέτουν περισσότερη γνώση στον τομέα αυτό από οποιονδήποτε άλλον και ότι κατέχουν τα καλύτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη παγκοσμίως.
Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε επίσης στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η επιχείρηση «Epic Fury» υπήρξε εξαιρετικά επιτυχής, με τις επιθέσεις βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν να έχουν μειωθεί κατά 90% και τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά 95%.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και Άμυνας της Ουκρανίας, η χώρα αύξησε φέτος την παραγωγική της ικανότητα για την κατασκευή αναχαιτιστικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά 800%, ενώ πλέον δραστηριοποιούνται στον τομέα είκοσι εταιρείες. Το προηγούμενο έτος, η Ουκρανία παρήγαγε 100.000 αναχαιτιστικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την αντιμετώπιση των ρωσικών shahed.
Η απόφαση για μαζική παραγωγή αυτών των χαμηλού κόστους μη επανδρωμένων αεροσκαφών βασίστηκε σε οικονομικά κριτήρια, σύμφωνα με το Συμβούλιο. Συγκεκριμένα, επισημάνθηκε ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να καταρρίπτει εκατοντάδες εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθημερινά με ακριβά πυραυλικά συστήματα αεράμυνας και ότι η κατάρριψη ενός shahed με αναχαιτιστικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος κοστίζει πάνω από 25 φορές λιγότερο σε σύγκριση με τη χρήση πυραύλου αεράμυνας δυτικού τύπου.
Η Κούβα επανέφερε σε λειτουργία το ηλεκτρικό της δίκτυο την Τρίτη 17 Μαρτίου 2026, τερματίζοντας μια γενικευμένη διακοπή ρεύματος που διήρκεσε περισσότερες από 29 ώρες και επηρέασε περίπου 10 έως 11 εκατομμύρια κατοίκους. Το εθνικό δίκτυο είχε τεθεί πλήρως σε λειτουργία έως τις 18:11 (τοπική ώρα), ενώ τέθηκε εκ νέου σε λειτουργία και ο μεγαλύτερος πετρελαϊκός σταθμός παραγωγής ενέργειας της χώρας.
Παρά την αποκατάσταση, αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι οι διακοπές της ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να συνεχιστούν, καθώς η παραγωγή παραμένει χαμηλότερη από τη ζήτηση. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες λόγω έλλειψης καυσίμων και πεπαλαιωμένων υποδομών, ενώ ήδη από το 2024 οι διακοπές ρεύματος έχουν γίνει πιο συχνές και παρατεταμένες. Πριν από την πρόσφατη κατάρρευση του δικτύου, πολλοί κάτοικοι, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στην Αβάνα, αντιμετώπιζαν καθημερινές διακοπές διάρκειας 16 ωρών ή και περισσότερο.
Κάτοικοι της πρωτεύουσας περιέγραψαν ότι η κατάσταση επηρεάζει κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, διαταράσσοντας ακόμη και βασικές ανάγκες, όπως η πρόσβαση σε τροφή και νερό, και ανέφεραν ότι προσπαθούν να κάνουν υπομονή και να αντέξουν την κατάσταση.
Η ενεργειακή κρίση επιδεινώνεται από τον περιορισμένο εφοδιασμό καυσίμων. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, στην Κούβα έχουν φτάσει φέτος μόλις δύο μικρά δεξαμενόπλοια με εισαγόμενο πετρέλαιο, ενώ ένα ακόμη πλοίο επανέλαβε πρόσφατα την πορεία του προς το νησί. Επιπλέον, η παραγωγή ενέργειας επηρεάστηκε και από τις καιρικές συνθήκες, καθώς η συννεφιά περιόρισε την απόδοση των ηλιακών πάρκων.
Πιέσεις και ενεργειακός αποκλεισμός
Η κρίση συνδέεται με τις εξελίξεις στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την πίεση προς την Αβάνα, επιδιώκοντας την απομόνωση του κομμουνιστικού καθεστώτος. Στις 29 Ιανουαρίου 2026, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα που επιβάλλει δασμούς σε χώρες που πωλούν πετρέλαιο στην Κούβα, οδηγώντας στη διακοπή εισαγωγών από το Μεξικό και επιδεινώνοντας τις ελλείψεις.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διέκοψαν την προμήθεια πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, μετά τη σύλληψη του ηγέτη της χώρας Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, γεγονός που στέρησε από την Κούβα τον βασικό της ενεργειακό σύμμαχο.
Ο Τραμπ έχει κλιμακώσει τη ρητορική του, δηλώνοντας στις 16 Μαρτίου 2026 ότι θεωρεί πως θα έχει την «τιμή να πάρει την Κούβα», αναφέροντας ότι είτε την «απελευθερώσει» είτε την «αναλάβει», εκτιμά ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με αυτήν. Έχει επίσης αναφερθεί στην πιθανότητα μιας «φιλικής ανάληψης», και έχει δηλώσει ότι η χώρα βρίσκεται «στο τέλος της διαδρομής» και περιλαμβάνεται στη «λίστα των υποχρεώσεών» του.
Την ίδια περίοδο, σημείωσε ότι η κυβέρνηση και η οικονομία της Κούβας βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν σύντομα σε ενέργειες σχετικά με το νησί.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, υποστήριξε σε ομιλία του στις 17 Μαρτίου 2026 ότι η Κούβα διαθέτει μια οικονομία που δεν λειτουργεί και ένα πολιτικό σύστημα που δεν μπορεί να επιλύσει τα προβλήματα, τονίζοντας ότι απαιτούνται δραστικές αλλαγές. Σημείωσε ότι τα μέτρα που ανακοίνωσε η Αβάνα δεν επαρκούν και δεν πρόκειται να επιλύσουν την κρίση, ενώ εκτίμησε ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές δυσκολίες, καθώς δεν λαμβάνει πλέον επιδοτήσεις από τη Σοβιετική Ένωση ή τη Βενεζουέλα.
Επιπλέον, υπογράμμισε την ανάγκη αλλαγής της ηγεσίας, σημειώνοντας ότι όσοι βρίσκονται στην εξουσία δεν γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν την κατάσταση.
Ως προϋπόθεση για την άρση των κυρώσεων οι ΗΠΑ θέτουν την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και τη μετάβαση της Κούβας σε πολιτικά και οικονομικά φιλελεύθερο καθεστώς. Ο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι το εμπάργκο συνδέεται άμεσα με τέτοιου είδους αλλαγές.
Αμερικανός αξιωματούχος απέδωσε την κατάρρευση του ηλεκτρικού δικτύου στην ανικανότητα του καθεστώτος, χαρακτηρίζοντας τις διακοπές ρεύματος ως σύμπτωμα ενός αποτυχημένου συστήματος. Αντίθετα, ο ηγέτης της Κούβας Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες για σχεδόν καθημερινές δημόσιες απειλές κατά της χώρας.
Συνομιλίες και διπλωματικές κινήσεις
Παρά τις εντάσεις, οι δύο πλευρές έχουν ξεκινήσει εύθραυστες συνομιλίες με στόχο την αποκλιμάκωση της κρίσης, μιας από τις σοβαρότερες από το 1959. Οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό την ηγεσία του Τραμπ και του Ρούμπιο, με τον Αμερικανό πρόεδρο να εκτιμά ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί εύκολα και να παρουσιάζει την Κούβα ως πρόθυμη να καταλήξει σε συμφωνία.
Η Αβάνα, από την πλευρά της, δηλώνει ότι είναι πρόθυμη να διαπραγματευτεί σε ισότιμη βάση, επισημαίνοντας ότι οι συνομιλίες δεν θα αφορούν τις εσωτερικές υποθέσεις καμίας από τις δύο χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, στις 14 Μαρτίου 2026, η κουβανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι πολίτες που ζουν στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων όσων βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα μπορούν να επενδύουν και να κατέχουν ιδιωτικές επιχειρήσεις στο νησί. Κουβανός αξιωματούχος δήλωσε επίσης ότι η χώρα είναι ανοιχτή σε εμπορικές σχέσεις με αμερικανικές εταιρείες, καθώς και με Κουβανούς της διασποράς και τους απογόνους τους.
Το μέτρο αυτό θεωρείται σημαντική μεταβολή για μια χώρα που επί δεκαετίες επέβαλλε αυστηρούς περιορισμούς στην ιδιωτική ιδιοκτησία και στις ξένες επενδύσεις — αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες το κρίνουν ανεπαρκές.
Παραμένει ασαφές ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τον σημερινό ηγέτη Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ σε περίπτωση που υπάρξουν εξελίξεις που θα οδηγήσουν σε αποδόμηση του καθεστώτος.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε εκ νέου ένταση στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, με δηλώσεις που αμφισβητούν ευθέως τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στη Συμμαχία, με αφορμή τον πόλεμο στο Ιράν. Εμφανώς ενοχλημένος από τη στάση των συμμάχων, κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές χώρες ότι δεν στηρίζουν επαρκώς τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, με τον Τραμπ να επιχειρεί να εξισώσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με τη σύγκρουση στο Ιράν, προκαλώντας περαιτέρω προβληματισμό στους συμμάχους. Το κλίμα χαρακτηρίζεται ήδη βαρύ, καθώς οι συνεχείς τοποθετήσεις του δημιουργούν αβεβαιότητα για τη συνοχή και τη στρατηγική κατεύθυνση του ΝΑΤΟ.
Την ίδια στιγμή, εσωτερικές αντιδράσεις καταγράφονται και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η παραίτηση του επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας, Τζόζεφ Κέιν, ο οποίος άφησε σαφείς αιχμές για την απόφαση έναρξης του πολέμου κατά του Ιράν. Στην επιστολή παραίτησής του υποστήριξε ότι το Ιράν δεν αποτελούσε άμεση απειλή για τις ΗΠΑ και υπονόησε ότι η αμερικανική εμπλοκή προέκυψε υπό την πίεση του Ισραήλ.
Η ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στον Λίβανο έχει προκαλέσει μια σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, με πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους να έχουν εκτοπιστεί μέσα στη χώρα. Πρόκειται για περίπου το ένα έκτο του συνολικού πληθυσμού, που έχει αναγκαστεί να εγκαταλείψει τα σπίτια του αναζητώντας προσωρινό καταφύγιο.
Οι εκτοπισμένοι βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση, καθώς οι επιλογές τους είναι περιορισμένες. Αν αναγκαστούν να φύγουν από τον Λίβανο, έχουν ουσιαστικά δύο διεξόδους: είτε να κατευθυνθούν προς τη Συρία, μια χώρα ήδη κατεστραμμένη από πολυετή πόλεμο, είτε να επιχειρήσουν τη διαφυγή μέσω της Μεσογείου, με ό,τι κινδύνους αυτό συνεπάγεται.
Την ίδια στιγμή, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις φαίνεται να κλιμακώνονται. Το Ισραήλ επεκτείνει τις επιχειρήσεις του στον νότιο Λίβανο, καλώντας σε μαζικές εκκενώσεις περιοχών, ενώ δηλώνει αποφασισμένο να συνεχίσει μέχρι την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ. Οι συγκρούσεις και οι βομβαρδισμοί εντείνουν την ανασφάλεια και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση για τους αμάχους.
Η διεθνής κοινότητα εκφράζει έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο περαιτέρω επιδείνωσης της κρίσης και ενός νέου μεγάλου κύματος προσφύγων, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται άμεση αποκλιμάκωση.
Τη Δευτέρα 16 Μαρτίου συνελήφθη στο σπίτι του στο Τρόμσο της Νορβηγίας ο Τόμι Όλσεν, μετά από διεθνές ένταλμα σύλληψης που εξέδωσαν οι ελληνικές αρχές, σύμφωνα με νορβηγικά μέσα ενημέρωσης.
Ο Όλσεν είναι γνωστός από το 2017 για τη δράση του μέσω της ΜΚΟ Aegean Boat Report, η οποία φέρεται να παρέχει βοήθεια σε πρόσφυγες που φτάνουν στην Ελλάδα με βάρκες. Για τη δραστηριότητά του είχε προταθεί και για το βραβείο «Πρόσωπο της Χρονιάς του Τρόμσο».
Σύμφωνα με την εφημερίδα VG, αντιμετωπίζει κατηγορίες από την Ελλάδα για κατασκοπεία, διακίνηση ανθρώπων και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, αδικήματα που ενδέχεται να επιφέρουν ποινή έως και 15 χρόνια φυλάκισης. Το Πρωτοδικείο του Τρόμσο αποφάσισε ότι μπορεί να εκδοθεί στην Ελλάδα, ενώ διέταξε την προσωρινή κράτησή του για μία εβδομάδα, επικαλούμενο κίνδυνο διαφυγής.
Ο συνήγορός του, Μπρίνουλφ Ρίσνες, δήλωσε ότι θα ασκηθεί έφεση, υποστηρίζοντας πως δεν υπάρχουν επαρκείς λόγοι για την έκδοση και ότι το δικαστήριο δεν εξέτασε σε βάθος την υπόθεση. Αντίθετα, ο εισαγγελέας Μπεντ Στραντ τόνισε ότι, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης, οι αρχές οφείλουν να εμπιστεύονται τα δικαστικά συστήματα άλλων χωρών, εκτός αν υπάρχουν προφανή λάθη, κάτι που — όπως είπε — δεν διαπιστώθηκε.
Ο ίδιος σημείωσε επίσης ότι θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο του κατ’ οίκον περιορισμού, καθώς ο κίνδυνος διαφυγής σχετίζεται κυρίως με την Ελλάδα και όχι με τη Νορβηγία.
Κατά την ακροαματική διαδικασία, ο Όλσεν παραδέχθηκε ότι είχε βρεθεί στην Ελλάδα, ότι είχε επαφές με πρόσφυγες και ότι κατέγραφε περιστατικά αφίξεων. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν έχει παραβιάσει την ελληνική νομοθεσία και ότι η δράση του ήταν αποκλειστικά ανθρωπιστική, περιλαμβάνοντας και συνεργασία με τις ελληνικές και τουρκικές αρχές.
Το δικαστήριο διευκρίνισε ότι η ουσία των κατηγοριών θα κριθεί από τις ελληνικές αρχές, καταλήγοντας πως πληρούνται οι νομικές προϋποθέσεις για τη σύλληψη και την έκδοση του.
Η Κίνα όρισε για το τρέχον έτος τον χαμηλότερο στόχο οικονομικής ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών, μεταξύ 4,5% έως 5%. Το Πεκίνο διατηρούσε τον στόχο του «περίπου στο 5%» τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ πέρυσι ανακοίνωσε ρυθμό ανάπτυξης ακριβώς 5%, χωρίς καμία απόκλιση.
Το καθεστώς επί μακρόν προέβαλλε μια αισιόδοξη εικόνα για την οικονομία, υπερβάλλοντας ως προς τα οικονομικά στοιχεία, δήλωσε ο Γε Γιάο-γιουάν (Yeh Yao-yuan), καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σαιντ Τόμας στο Χιούστον. Ωστόσο, εάν το Πεκίνο συνέχιζε να υποστηρίζει και φέτος τον ίδιο στόχο ανάπτυξης 5%, αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί από τους πολίτες ως «σκληρή ειρωνεία», καθώς, μέσα σε ένα περιβάλλον κατάρρευσης της αγοράς ακινήτων και συρρίκνωσης των εξαγωγών, οι Κινέζοι βιώνουν την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών. Ταυτόχρονα, το καθεστώς δεν μπορεί να επιτρέψει στον στόχο ανάπτυξης να υποχωρήσει υπερβολικά, καθώς κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει φόβους για οικονομική κρίση.
Κατά την εκτίμηση του Γε, η «χειραγώγηση των προσδοκιών και της νοοτροπίας των πολιτών», σε συνδυασμό με τη διατήρηση του κύρους του καθεστώτος, οδήγησε τελικά το Πεκίνο στην επιλογή του τρέχοντος εύρους. Αν και η επίτευξη του ετήσιου στόχου ανάπτυξης αποτελεί «πολιτική αποστολή» που συνεπάγεται προσαρμογή των στατιστικών στοιχείων, η απομάκρυνση από το όριο του 5% είναι σημαντική, σύμφωνα με τον Ουίλλιαμ Λη (William Lee), επικεφαλής οικονομολόγο της συμβουλευτικής εταιρείας Global Economic Advisors.
Η απομάκρυνση από αυτή την πάγια πρακτική συνιστά τη «μεγαλύτερη παραδοχή αποτυχίας» από πλευράς του κινεζικού καθεστώτος. Ο Λη ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αρχές αντιλαμβάνονται πως οτιδήποτε κοντά στο 5% θα ήταν παράλογο και ότι το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας αρχίζει να εμφανίζει σημάδια κόπωσης, επισημαίνοντας ότι η εξάρτηση από την ανάπτυξη μέσω εξαγωγών, χωρίς την αμερικανική αγορά, αποτελεί σημαντική ευπάθεια. Με τη σύνοδο κορυφής μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ να αναβάλλεται, λόγω της αμερικανικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή, οι προοπτικές για τις κινεζικές εξαγωγές παραμένουν αβέβαιες.
Εξαγωγές με παραποιημένα στοιχεία
Οι εξαγωγές παραμένουν ένα από τα λίγα θετικά στοιχεία της κινεζικής οικονομίας, με τη Rhodium Group να εκτιμά ότι το εξωτερικό εμπόριο αντιστοιχούσε σε περισσότερο από το ήμισυ της αύξησης του συνολικού οικονομικού προϊόντος το περασμένο έτος και ότι θα διαδραματίσει αντίστοιχο ρόλο και το 2026. Παράλληλα, η ίδια εταιρεία εκτιμά ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο αναπτύχθηκε στην πραγματικότητα το 2025 με ρυθμό περίπου στο μισό του επίσημα ανακοινωθέντος και ότι από το 2022 καταγράφει ρυθμό κάτω του 3%.
Σε επίπεδο στοιχείων, η Κίνα φάνηκε να ξεκινά το έτος με ισχυρές εξαγωγές, αυξημένες κατά σχεδόν 22% σε ετήσια βάση, υπερβαίνοντας σημαντικά τις προβλέψεις για 7%. Οι αυξημένες εξαγωγές προς χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιστάθμισαν τη μείωση άνω του 30% προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την αύξηση προς τις δύο αυτές περιοχές να αγγίζει σχεδόν το 30% μέσα στους πρώτους δύο μήνες του 2026. Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας ξεπέρασε τα 200 δισ. δολάρια, αυξημένο κατά 25% σε σχέση με ένα έτος πριν.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να είναι παραπλανητικά. Ο Λη χαρακτήρισε τα επίσημα στοιχεία για τις εξαγωγές τεχνητά, εκτιμώντας ότι η αύξηση οφείλεται σε συσσώρευση αποθεμάτων για μεταφόρτωση και όχι σε τελικές πωλήσεις, δηλαδή τα προϊόντα μπορεί να έχουν εξέλθει από την Κίνα αλλά να βρίσκονται ακόμη σε φάση διακίνησης, αναζητώντας αγοραστές.
Εμπορευματοκιβώτια και γερανογέφυρες στο λιμάνι βαθέων υδάτων Γιανγκσάν, κοντά στη Σαγκάη. Κίνα, 3 Ιουνίου 2025. (Hector Retamal/AFP μέσω Getty Images)
Κατ’ αρχήν, οι εξαγωγές μιας χώρας θα πρέπει να αντιστοιχούν στις εισαγωγές των εμπορικών της εταίρων, αν και στην πράξη παρατηρούνται μικρές αποκλίσεις λόγω διαφορετικών μεθόδων καταγραφής. Οι αποκλίσεις αυτές κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 5% και 10%, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, ενώ διαφορές άνω του 15% ενδέχεται να υποδηλώνουν εσφαλμένη καταγραφή ή μεταφόρτωση μέσω τρίτων χωρών.
Η διαφορά μεταξύ των εξαγωγών που δηλώνει η Κίνα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και των εισαγωγών που δηλώνουν οι ΗΠΑ από την Κίνα ανέρχεται στο 22%, ενώ με άλλες χώρες, όπως η Ρωσία, φθάνει ακόμη και το 87%. Παράλληλα, και άλλοι δείκτες θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δυναμική του εξαγωγικού τομέα, καθώς ο δείκτης υπευθύνων προμηθειών καταγράφει κυρίως συρρίκνωση από τον Απρίλιο του 2025, υποδηλώνοντας εξασθένηση της βιομηχανικής δραστηριότητας.
Ο Κάι Σενκούν (Cai Shenkun), ανεξάρτητος Κινέζος συγγραφέας και σχολιαστής, ανέφερε ότι οι τοπικές κυβερνήσεις έχουν επιπλέον κίνητρο να διογκώνουν τα στοιχεία, καθώς η κεντρική κυβέρνηση προσφέρει επιστροφές φόρου για τις εξαγωγές, οι οποίες το 2025 ξεπέρασαν τα 2 τρισ. γιουάν (περίπου 280 δισ. δολάρια), δηλαδή λίγο πάνω από το 7% της συνολικής αξίας των εξαγωγών. Όπως εξήγησε, οι τοπικές αρχές συχνά αξιοποιούν αυτές τις επιστροφές κατά τις εορτές για να καλύψουν πρόσθετες δαπάνες και στη συνέχεια προσαρμόζουν τα στοιχεία αργότερα μέσα στο έτος, με την Πρωτοχρονιά του Νέου Σεληνιακού Έτους το 2026 —που έπεσε τον Φεβρουάριο— να ενδέχεται να ενίσχυσε τέτοιες στρεβλώσεις.
Το προηγούμενο έτος, οι ‘δεύτερες εισαγωγές’ ανήλθαν στα 126 δισ. δολάρια, ενώ οι εισαγωγές των ΗΠΑ από την Κίνα το 2025 διαμορφώθηκαν περίπου στα 300 δισ. δολάρια. Ο Κάι σημείωσε επίσης ότι σε πολλές περιπτώσεις οι εισαγωγείς είναι θυγατρικές κινεζικών επιχειρήσεων στη Νοτιοανατολική Ασία και την Ευρώπη, γεγονός που σημαίνει ότι οι δηλούμενες ποσότητες εξαγωγών αποτελούν εσωτερική απόφαση των ίδιων εταιρικών ομίλων.
Οι δέκα χώρες με τις μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ των στοιχείων των κινεζικών εξαγωγών και των στοιχείων των εισαγωγών των εμπορικών εταίρων, το 2025. Αποκλίσεις άνω του 15% ενδέχεται να υποδηλώνουν εσφαλμένη καταγραφή και/ή μεταφόρτωση μέσω τρίτων χωρών. Η αξία εκφράζεται σε δολάρια ΗΠΑ. Το Χονγκ Κονγκ και η Ινδία εμφανίζουν αποκλίσεις μικρότερες του 15%. (Διάγραμμα: The Epoch Times. Πηγή: Global Trade Tracker. Δημιουργήθηκε με το Datawrapper)
Το Πεκίνο δεν έχει δείξει καμία ένδειξη επιβράδυνσης των εξαγωγών, με την Έκθεση Εργασίας της Κυβέρνησης για το 2026 να αναφέρεται στη διατήρηση του όγκου του εξωτερικού εμπορίου και στη βελτίωση της σύνθεσης των προϊόντων. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να λαμβάνει μέτρα για τον περιορισμό της υπερπαραγωγής και των εξαγωγών της Κίνας.
Όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους δασμούς που είχε επιβάλει ο Τραμπ βάσει του Νόμου περί Διεθνών Οικονομικών Εξουσιών Έκτακτης Ανάγκης, ο πρόεδρος επέβαλε καθολικό δασμό 10% βάσει του άρθρου 122 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974 και δήλωσε ότι σκοπεύει να τον αυξήσει στο 15%. Ο νόμος επιτρέπει την επιβολή δασμών έως 15% για διάστημα έως 150 ημερών χωρίς πλήρη εμπορική έρευνα.
Περιορισμένες προσδοκίες
Η πίεση στον εξαγωγικό τομέα της Κίνας δεν αναμένεται να υποχωρήσει σύντομα, ακόμη και μετά από την επικείμενη συνάντηση μεταξύ Τραμπ και Σι. Ο Λευκός Οίκος είχε αρχικά επιβεβαιώσει ότι ο Τραμπ θα επισκεφθεί την Κίνα από τις 31 Μαρτίου έως τις 2 Απριλίου, ωστόσο ο πρόεδρος ανακοίνωσε ότι αναβάλλει το ταξίδι «για περίπου έναν μήνα» λόγω του πολέμου στο Ιράν. Από την πλευρά του, το Πεκίνο παρουσιάζει την επίσκεψη ως «διπλωματία σε επίπεδο αρχηγών κρατών» και τονίζει ότι η πρόσκληση συνδέεται με την επιθυμία του Τραμπ να επισκεφθεί τη χώρα.
Σύμφωνα με τον Γε, η γενικότερη πορεία του ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη και έχει εισέλθει σε «μη αναστρέψιμη» φάση, καθοδηγούμενη από τον ανταγωνισμό στο εμπόριο, τις επενδύσεις και την τεχνολογία. Αρκετές διαρθρωτικές εντάσεις παραμένουν άλυτες, όπως η επικείμενη λήξη τον Νοέμβριο της παύσης στους ελέγχους για τις σπάνιες γαίες και η συνέχιση του ελέγχου εξαγωγών προϊόντων διπλής χρήσης, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης του 2024 προς τελικούς χρήστες του αμερικανικού στρατού.
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει την πίεση, καθώς στις 11 Μαρτίου ο εμπορικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ ανακοίνωσε σειρά ερευνών για τη διαρθρωτική υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα σε βιομηχανικούς τομείς σε χώρες όπως η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι έρευνες αναμένεται να ολοκληρωθούν πριν από τη λήξη των δασμών του άρθρου 122 τον Ιούλιο, δημιουργώντας ενδεχομένως το έδαφος για περαιτέρω μέτρα.
Ο εμπορικός εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμσον Γκρηρ απευθύνεται σε δημοσιογράφους, έξω από τον Λευκό Οίκο. Ουάσιγκτον, 30 Οκτωβρίου 2025. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Κρίσιμο ζήτημα είναι εάν η Κίνα είναι διατεθειμένη να προσφέρει αμοιβαίο περιβάλλον επενδύσεων για τις αμερικανικές εταιρείες, σημειώνοντας ότι μόνο σε αυτή την περίπτωση μια σύνοδος θα είχε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Διαφορετικά, όπως ανέφερε ο Γε στην εφημερίδα The Epoch Times, η τηλεφωνική επικοινωνία της 4ης Φεβρουαρίου ήταν ήδη αρκετή ως επιβεβαίωση ότι ο ανταγωνισμός δεν θα εξελιχθεί σε ένοπλη σύγκρουση.
Εκείνη την ημέρα, ο Τραμπ ανέφερε ότι είχε μια «μακρά και ουσιαστική συνομιλία» με τον Σι για θέματα όπως το Ιράν, η Ταϊβάν και ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση «πολύ θετική» και τη σχέση τους «εξαιρετικά καλή», επισημαίνοντας ότι και οι δύο αντιλαμβάνονται τη σημασία διατήρησής της.
Εσωτερικές πιέσεις
Ο Σι αντιμετωπίζει αυξημένες προκλήσεις στο εσωτερικό της χώρας, καθώς προχώρησε πρόσφατα στην απομάκρυνση του Τζανγκ Γιουσιά, αντιπροέδρου της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και ουσιαστικά του δεύτερου ισχυρότερου στρατιωτικού αξιωματούχου. Πρόκειται για την υψηλότερη σε βαθμό στρατιωτική προσωπικότητα που απομακρύνθηκε στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς, η οποία έχει στοχοποιήσει περισσότερους από 100 ανώτερους αξιωματούχους από το 2022, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.
Σύμφωνα με τον Κάι, πρέπει ο Σι να σταθεροποιήσει το εσωτερικό σύστημα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, ενώ παράλληλα εκτιμάται ότι επιδιώκει νέα πενταετή θητεία, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την πολιτική εδραίωση εν όψει του επόμενου έτους. Σε αυτό το πλαίσιο, μια κίνηση καλής θέλησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες — που θεωρούνται κρίσιμη εξωτερική στήριξη για την οικονομική ανάπτυξη της Κίνας — θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική.
Αστυνομικοί συνοδεύουν τον μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ Τζίμμυ Λάι στο Royal Hong Kong Yacht Club Shelter Cove Clubhouse, στο Χονγκ Κονγκ. Κίνα, 11 Αυγούστου 2020. (Anthony Kwan/Getty Images)
Ο Κάι ανέφερε ότι πηγές στο Πεκίνο τού μετέφεραν πως ο Σι ενδέχεται να εξετάζει παραχωρήσεις, όπως μεγάλη παραγγελία αεροσκαφών Boeing ή σημαντικές κινεζικές επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μία ακόμη πιθανή κίνηση θα μπορούσε να είναι η αποφυλάκιση για ιατρικούς λόγους του μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ Τζίμμυ Λάι, ο οποίος καταδικάστηκε στα τέλη του 2025 σε 20 χρόνια κάθειρξης βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας. Ο Τραμπ έχει ζητήσει προσωπικά την απελευθέρωσή του.
Είτε αυτές οι κινήσεις πραγματοποιηθούν είτε όχι, οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο χαμηλότερος στόχος ανάπτυξης αντανακλά την αυξημένη οικονομική πίεση, από την αποδυνάμωση των εξαγωγών έως τις επίμονες εμπορικές εντάσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν καταιγιστικές, με τον κύκλο των αντιποίνων να εντείνεται επικίνδυνα και να δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό χωρίς εμφανή όρια αποκλιμάκωσης. Το Ιράν διαμηνύει πως θα εκδικηθεί για τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί, ενός από τους ισχυρότερους αξιωματούχους της χώρας και γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο οποίος σκοτώθηκε από αεροπορικό πλήγμα, γινόμενος ο υψηλότερος αξιωματούχος που έχει χάσει τη ζωή του από την αρχή της σύγκρουσης.
Επιπλέον, επιβεβαιώθηκε και ο θάνατος του διοικητή της δύναμης Μπασίτζ των Φρουρών της Επανάστασης, Γκολαμρεζά Σολεϊμανί. Σε ανακοίνωση που μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι σκοτώθηκε σε «επίθεση του αμερικανο-σιωνιστικού εχθρού». Ο Σολεϊμανί βρισκόταν στην ηγεσία της Μπασίτζ τα τελευταία έξι χρόνια, έχοντας την ευθύνη για τις επιχειρήσεις εσωτερικής ασφάλειας της χώρας.
Ως απάντηση, η ιρανική ηγεσία ανεβάζει τους τόνους, με τον αρχηγό του στρατού να προειδοποιεί για μια «αποφασιστική, αποτρεπτική και οδυνηρή» απάντηση. Ήδη οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν μπαράζ πυραυλικών επιθέσεων προς το κεντρικό Ισραήλ, όπου υπάρχουν αναφορές για νεκρούς, ενώ πλήγματα σημειώθηκαν και σε χώρες του Κόλπου όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ.
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις του, στοχεύοντας θέσεις της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Στη Βηρυτό, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της χώρας, καταγράφηκαν νεκροί και τραυματίες, επιτείνοντας περαιτέρω την ανησυχία για γενικευμένη σύρραξη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν ότι έπληξαν ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις κοντά στα Στενά του Ορμούζ, μια περιοχή κρίσιμη για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
«Υπό τις υπάρχουσες συνθήκες, [η Γαλλία] δεν θα πάρει μέρος σε επιχειρήσεις για το άνοιγμα ή την απελευθέρωση των Στενών του Χορμούζ», ανακοίνωσε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμμανουέλ Μακρόν.
Αναφερόμενος στην πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή, ο Μακρόν δήλωσε ότι η Γαλλία «δεν επέλεξε αυτόν τον πόλεμο» και ότι θα τηρήσει αμυντική στάση για την προστασία των πολιτών της και την υποστήριξη των συμμάχων της, εκφράζοντας την ευχή να αποκατασταθεί η ασφάλεια και η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Νετανιάχου: Με την εξόντωση του Λαριτζανί, το Ισραήλ δίνει στους Ιρανούς την «ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε σήμερα ότι η εξόντωση του Αλί Λαριτζανί από το Ισραήλ δίνει στους Ιρανούς «την ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους».
«Σήμερα το πρωί, εξοντώσαμε τον Αλί Λαριτζανί, τον αρχηγό της συμμορίας των κακοποιών που κυβερνούν το Ιράν», δήλωσε ο Νετανιάχου σε βίντεο που δημοσίευσε το γραφείο του. «Κλονίζουμε αυτό το καθεστώς με την ελπίδα να δώσουμε στον ιρανικό λαό την ευκαιρία να απαλλαγεί από αυτό», τόνισε, προσθέτοντας πως «και αν επιμείνουμε, θα τους δώσουμε την ευκαιρία να πάρουν τη μοίρα τους στα χέρια τους».
Ο ισραηλινός υπουργός Άμυνας, ο Ισραήλ Κατζ, ανακοίνωσε νωρίτερα τον θάνατο του Αλί Λαριτζανί, του γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, καθώς και του στρατηγού Γκολαμρεζά Σολεϊμανί, διοικητή της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, με στοχευμένες επιθέσεις του ισραηλινού στρατού την νύκτα στην Τεχεράνη.
«Ο αρχηγός του γενικού επιτελείου μόλις με πληροφόρησε ότι ο Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, και ο Σολεϊμανί, αρχηγός του Μπασίτζ — του κεντρικού κατασταλτικού μηχανισμού του Ιράν — εξοντώθηκαν χθες το βράδυ», δήλωσε μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος. «Πήγαν να συναντήσουν στα βάθη της κόλασης τον (Αλί) Χαμενεΐ. […] Ο πρωθυπουργός και εγώ δώσαμε εντολή στον ισραηλινό στρατό να καταδιώξει ανελέητα του ηγέτες του καθεστώτος του τρόμου και της καταστολής στο Ιράν. […] Ο ισραηλινός στρατός] συνεχίζει τις επιχειρήσεις του στο Ιράν με μεγάλη ένταση, στοχεύοντας τους πόρους του καθεστώτος, εξουδετερώνοντας τις ικανότητες εκτόξευσης πυραύλων και καταστρέφοντας στρατηγικές υποδομές κλειδιά. […] Η Ισλαμική Επανάσταση διαλύεται, και οι ηγέτες της και το δυναμικό της εξουδετερώνονται».
«Συγχαρητήρια στον ισραηλινό στρατό, συνεχίστε έτσι!»
Ο Ισραήλ Κατς συνεχάρη τους πιλότους και τις ομάδες εδάφους της Πολεμικής Αεροπορίας, καθώς και όλα τα σώματα και ολόκληρο το προσωπικό των υπηρεσιών Πληροφοριών «για την επιχείρηση αυτή που θα μείνει στα χρονικά της πολεμική ιστορίας και των σύγχρονων αεροπορικών εκστρατειών ως πρωτοφανές επίτευγμα».
«Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου διέταξε την εξόντωση υψηλόβαθμων αξιωματούχων του ιρανικού καθεστώτος», είχε ανακοινώσει λίγη ώρα πριν τον πρωθυπουργικό γραφείο δημοσιεύοντας φωτογραφία στην οποία εμφανίζεται ένας χαμογελαστός Νετανιάχου να μιλάει στο τηλέφωνο κάτω από την σημαία με το άστρο του Δαυίδ, έχοντας στο πλευρό του έναν στρατηγό και έναν συνεργάτη με σημειωματάριο στο χέρι.
Ο Αλί Λαριτζανί είχε αναρτήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χειρόγραφο σημείωμα στο οποίο αποτίει φόρο τιμής στους Ιρανούς ναύτες που σκοτώθηκαν στην αμερικανική επίθεση εν όψει της κηδείας τους που είναι προγραμματισμένη για σήμερα.
Ο Μ. Χαμενεΐ απορρίπτει τις προτάσεις για αποκλιμάκωση της έντασης
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ απέρριψε τις προτάσεις για αποκλιμάκωση της έντασης ή τη σύναψη εκεχειρίας με τις ΗΠΑ, οι οποίες μεταφέρθηκαν στην Τεχεράνη μέσω δύο μεσολαβητριών χωρών, δήλωσε σήμερα ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος.
Ο Χαμενεΐ έδειξε να είναι αποφασισμένος να πάρουμε εκδίκηση από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ κατά την πρώτη συνεδρίαση με θέμα την εξωτερική πολιτική που πραγματοποιήθηκε υπό την ηγεσία του, σημείωσε ο αξιωματούχος, χωρίς να διευκρινίσει αν ο ανώτατος ηγέτης παρέστη διά ζώσης στη συνεδρίαση.
Ο ίδιος αξιωματούχος, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, συμπλήρωσε ότι ο νέος αγιατολάχ δήλωσε πως δεν θα υπάρξει ειρήνη «μέχρις ότου γονατίσουν, αποδεχθούν την ήττα και πληρώσουν αποζημίωση οι ΗΠΑ και το Ισραήλ».
Τρεις πηγές δήλωσαν στο Reuters, στις 14 Μαρτίου, ότι και η κυβέρνηση Τραμπ απέρριψε τις προσπάθειες συμμάχων της από τη Μέση Ανατολή να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στις 17 Μαρτίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ότι η αναβληθείσα συνάντησή του με τον ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, θα πραγματοποιηθεί μετά από πέντε έως έξι εβδομάδες.
«Ήταν εντάξει με αυτό», δήλωσε ο Τραμπ για τη νέα ημερομηνία, η οποία ακόμη δεν έχει οριστικοποιηθεί. «Ανυπομονώ να δω τον πρόεδρο Σι. Νομίζω κι εκείνος το ίδιο. Η Κίνα, από οικονομικής άποψης για εμάς, είναι πλέον πολύ ‘καλή’, πολύ. Όπως ξέρετε, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά σε σύγκριση με το παρελθόν και διατηρούμε πλέον μια πολύ καλή εργασιακή σχέση με την Κίνα».
Αρχικά, ο Τραμπ επρόκειτο να ταξιδέψει στην Κίνα στα τέλη του μήνα, ωστόσο ζήτησε να αναβληθεί το ταξίδι, δίνοντας προτεραιότητα στην επίβλεψη των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν. «Πρέπει να είμαι εδώ, το νιώθω. Έτσι ζητήσαμε να μετατεθεί κατά έναν μήνα», ανέφερε σε δημοσιογράφους στις 16 Μαρτίου.
Ο Τραμπ και ο Σι είχαν την τελευταία τους συνάντηση τον Οκτώβριο του 2025, σε διμερή συνάντηση στη Νότια Κορέα, όπου συμφώνησαν να σταματήσουν τον εμπορικό πόλεμο για ένα έτος, και προχώρησαν σε σημαντικές μειώσεις δασμών. Η Κίνα δεσμεύθηκε να αυξήσει τις ποσοστώσεις αγορών αμερικανικής σόγιας, να περιορίσει τις εξαγωγές ουσιών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή φαιντανύλης και να αναστείλει για έναν χρόνο τους περιορισμούς της σε κρίσιμα ορυκτά. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ μείωσαν τα λιμενικά τέλη και δασμούς, ενώ στις συζητήσεις συμπεριλήφθηκε και η πώληση ημιαγωγών και ενέργειας στην Κίνα.
Στις 15 Μαρτίου 2026, οι δύο χώρες ξεκίνησαν εκ νέου εμπορικές συνομιλίες στο Παρίσι, για πρώτη φορά μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που επιβάλλει νέο πλαίσιο στους δασμούς. Σύμφωνα με τους διαπραγματευτές, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να διατηρήσουν σε ισχύ τη συμφωνία του Οκτωβρίου.
«Αυτό στο οποίο καταλήξαμε σήμερα είναι ουσιαστικά οι γενικοί όροι ενός πλάνου εργασίας μέχρι τη συνάντηση των προέδρων», δήλωσε ο Αμερικανός διαπραγματευτής Τζέιμσον Γκρηρ σε συνέντευξη Τύπου στις 16 Μαρτίου, μετά από διήμερες διαβουλεύσεις. «Συζητήσαμε τη συμμόρφωση της Κίνας στις δεσμεύσεις της, όπως τη ροή κρίσιμων ορυκτών, καθώς και την αύξηση [των αμερικανικών] εξαγωγών ενέργειας και αγροτικών προϊόντων προς την Κίνα».
Ο Γκρηρ ανέφερε επίσης το ενδεχόμενο δημιουργίας «Συμβουλίου Εμπορίου ΗΠΑ-Κίνας, έτσι ώστε να θεσμοθετηθεί, έστω και στοιχειωδώς, ποια προϊόντα πρέπει να εισάγουμε από την Κίνα και ποια να εξάγουμε στην Κίνα, ώστε να επικεντρωθούμε σε τομείς αμοιβαίου οφέλους. Αυτά αναμένουμε να τεθούν στο επίκεντρο της συζήτησης των ηγετών όταν συναντηθούν».
