Μήνας: Μάρτιος 2026

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) ανακοίνωσε στις 6 Μαρτίου ότι τα κράτη-μέλη του δεν σχεδιάζουν να αποδεσμεύσουν έκτακτα αποθέματα πετρελαίου, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες ότι υπάρχει άφθονο πετρέλαιο στην αγορά και ότι το πρόβλημα αφορά τη μεταφορά και τη διανομή, όχι την έλλειψη προμηθειών. Ερωτηθείς σχετικά με το ενδεχόμενο αποδέσμευσης έκτακτων αποθεμάτων, ανέφερε ότι οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών διατηρούν όλες τις επιλογές ανοιχτές, ωστόσο προς το παρόν δεν βλέπουν ανάγκη για συντονισμένη ενέργεια.

Βάσει των συζητήσεών του με τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών του ΔΟΕ και των σημερινών συνθηκών στην αγορά, δεν υπάρχουν σχέδια για συλλογική δράση σε αυτό το στάδιο, καθώς η κατάσταση συνιστά μια προσωρινή διαταραχή που αφορά κυρίως ζητήματα μεταφοράς.

Παρότι το Ιράν δεν έχει μέχρι στιγμής κλείσει επισήμως τα Στενά του Ορμούζ, οι συγκρούσεις στην περιοχή έχουν ουσιαστικά οδηγήσει σε διακοπή της κίνησης μέσω αυτού του ζωτικής σημασίας θαλάσσιου διαδρόμου. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, καθώς και το 20% των μεταφορών υγροποιημένου φυσικού αερίου, διέρχονται από τα Στενά, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.

Από τότε που ξέσπασαν οι συγκρούσεις στις 28 Φεβρουαρίου, η τιμή του πετρελαίου Brent αυξήθηκε από τα 72 δολάρια το βαρέλι σε πάνω από 89 δολάρια έως τις 6 Μαρτίου, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2022.

Η τιμή αυτή θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά ακόμη περισσότερο. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ Σερίδα Αλ Καμπί, δήλωσε στην εφημερίδα Financial Times ότι αναμένει όλοι οι παραγωγοί ενέργειας στον Περσικό Κόλπο να διακόψουν τις εξαγωγές τους, εξέλιξη που εκτίμησε ότι θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στις 6 Μαρτίου.

Υγροποιημένο φυσικό αέριο

Η κατάσταση όσον αφορά το υγροποιημένο φυσικό αέριο (Liquefied Natural Gas – LNG) είναι διαφορετική, σύμφωνα με τον Μπιρόλ, ο οποίος σημείωσε ότι η σύγκρουση ενδέχεται βραχυπρόθεσμα να προκαλέσει ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για την προμήθεια LNG.

Η πλειονότητα του φυσικού αερίου που εξάγεται από τη Μέση Ανατολή κατευθύνεται προς την Ασία και ότι, εάν η κρίση συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο, οι αγοραστές στην Ασία και την Ευρώπη θα χρειαστεί να ανταγωνιστούν για το LNG, το οποίο θα γίνεται ολοένα και πιο δυσεύρετο. Πρόσθεσε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει προκλήσεις για τις ευρωπαϊκές χώρες.

Παρά ταύτα, προειδοποίησε την Ευρώπη να μην επιστρέψει στη Ρωσία για την προμήθεια LNG. Όπως ανέφερε, ένα από τα ιστορικά λάθη της Ευρώπης ήταν η υπερβολική εξάρτηση των ενεργειακών της πηγών από μία και μόνο χώρα, τη Ρωσία, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters. Λαμβάνοντας υπόψη την πικρή εμπειρία που είχαν οι Ευρωπαίοι με τη Ρωσία, καθώς και το γεγονός ότι έτσι κι αλλιώς μεγάλες ποσότητες LNG θα εισέλθουν στις αγορές και ότι η αγορά φυσικού αερίου μετατρέπεται από αγορά πωλητών σε αγορά αγοραστών, η εξέταση της Ρωσίας ως εναλλακτικής επιλογής για την προμήθεια φυσικού αερίου θα ήταν οικονομικά και πολιτικά λανθασμένη.

Ο Μπιρόλ πρόσθεσε ότι ο ΔΟΕ αναμένει να εισέλθει στην αγορά μεγάλος όγκος LNG μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, γεγονός που θα ασκήσει πτωτική πίεση στις τιμές. Μέσα στην επόμενη πενταετία αναμένεται να προστεθεί στην αγορά μια τεράστια νέα ποσότητα LNG, περίπου 300 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ο κλάδος του LNG υπάρχει μόλις τρεις ή τέσσερις δεκαετίες και ότι το μισό από όσα έχει κατασκευάσει ο κλάδος έως σήμερα θα φτάσει στην αγορά μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι θα ασκηθεί πτωτική πίεση στις τιμές και, το σημαντικότερο, ότι το 75% αυτού του LNG θα είναι ευέλικτο.

Ο όρος «ευέλικτο», σε αυτή την περίπτωση, αναφέρεται σε ποσότητες LNG που πωλούνται μέσω συμβολαίων τα οποία δεν καθορίζουν συγκεκριμένους προορισμούς. Αυτό σημαίνει ότι οι προμηθευτές μπορούν να ανακατευθύνουν τα φορτία σε διαφορετικούς αγοραστές ή αγορές, ανάλογα με τη ζήτηση, τις τιμές ή άλλους παράγοντες, αντί να δεσμεύονται από μακροχρόνιες συμφωνίες με συγκεκριμένους εισαγωγείς.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας μειώνει τις εξαγωγές προϊόντων πετρελαίου και άλλων υλικών, σε μια κίνηση που, σύμφωνα με εσωτερικές πηγές, προσομοιάζει «μέτρα καιρού πολέμου» και ενδέχεται να προσφέρει έμμεση στήριξη στο Ιράν.

Πηγή απο τον τομέα του εξωτερικού εμπορίου της Κίνας, με γνώση της πολιτικής εισαγωγών και εξαγωγών, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times στις 6 Μαρτίου ότι, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων στη Μέση Ανατολή, το Πεκίνο έχει διατάξει τις σχετικές εγχώριες επιχειρήσεις να αυστηροποιήσουν τους ελέγχους εξαγωγών σε στρατηγικά υλικά, μεταξύ των οποίων τακτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ορυκτά σπάνιων γαιών και διυλισμένα προϊόντα πετρελαίου. Η πηγή, που χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Χουάνγκ Τζουγκουάνγκ από φόβο αντιποίνων, ανέφερε ότι ορισμένες εταιρείες τεχνολογίας και εμπορικές επιχειρήσεις έχουν ήδη λάβει προφορικές ειδοποιήσεις για πρόσθετους ελέγχους στα συμβόλαια εξαγωγών και αυστηρότερες διαδικασίες έγκρισης για συμφωνίες που αφορούν «ευαίσθητες περιοχές».

Οι οδηγίες αυτές εκδίδονται σε μια περίοδο κατά την οποία κοινές αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν έχουν πλήξει σοβαρά τις στρατιωτικές υποδομές της χώρας και έχουν αποδεκατίσει την ανώτατη ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Το Πεκίνο και η Τεχεράνη διατηρούν φιλικές σχέσεις εδώ και χρόνια. Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας «συνολικής στρατηγικής συνεργασίας» διάρκειας 25 ετών που υπεγράφη το 2021, η Κίνα δεσμεύθηκε να επενδύσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια σε τηλεπικοινωνίες, τραπεζικές υπηρεσίες, λιμάνια και άλλες υποδομές στο Ιράν, ενώ η Τεχεράνη συμφώνησε να συνεχίσει να προμηθεύει την Κίνα με πετρέλαιο.

Σύμφωνα με την εταιρεία αναλύσεων εμπορευμάτων Kpler, η οποία παρακολουθεί τις παγκόσμιες μεταφορές, η Κίνα εισήγαγε κατά μέσο όρο 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου ημερησίως το 2025, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο 12% των συνολικών εισαγωγών αργού της χώρας και σχεδόν στο 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Μεγάλο μέρος αυτού του πετρελαίου, το οποίο υπόκειται σε αυστηρές κυρώσεις, θεωρείται ότι έχει επισημανθεί ψευδώς ώστε να αποκρύπτεται η προέλευσή του.

Μέχρι στιγμής το Πεκίνο δεν έχει επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει αναφορές ότι έχει αναστείλει ή περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου. Σε ενημέρωση προς τον Τύπο στις 5 Μαρτίου, εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών δήλωσε ότι δεν είχε γνώση τέτοιων μέτρων.

Ο Χουάνγκ εξήγησε ότι μέτρα αυτού του είδους συνήθως δεν δημοσιοποιούνται, αλλά μεταφέρονται μέσω ρυθμιστικών αρχών του κλάδου ή μέσω διαύλων κρατικών επιχειρήσεων. Όπως ανέφερε, οι εταιρείες υποχρεώνονται να επαναταξινομήσουν και να επανεξετάσουν τις χώρες και τους προορισμούς εξαγωγής για εξοπλισμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών, υλικά σπάνιων γαιών και ορισμένα ενεργειακά προϊόντα, επισημαίνοντας ότι τελικά οι τελωνειακές αρχές θα αποτελέσουν τον τελικό μηχανισμό ελέγχου.

Τα στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα βασικά εξαρτήματά τους έχουν καταστεί ιδιαίτερα περιζήτητα λόγω της αυξανόμενης χρήσης τους σε συγκρούσεις από την Ουκρανία έως το Ιράν και την Υεμένη, ενώ οι σπάνιες γαίες και άλλα σπάνια ορυκτά αποτελούν κρίσιμες πρώτες ύλες για πυραύλους, συστήματα ραντάρ, ηλεκτρονικό εξοπλισμό και όπλα ακριβείας. Όπως σημείωσε ο Χουάνγκ, εάν οι πόροι αυτοί τεθούν υπό καθεστώς ελέγχου εξαγωγών, ενδέχεται να επηρεαστεί η αλυσίδα εφοδιασμού στρατιωτικού εξοπλισμού στις σχετικές περιοχές.

Μια δεύτερη πηγή από τον κλάδο του εξωτερικού εμπορίου της Κίνας, η οποία αναφέρθηκε μόνο με το επώνυμο Μου επίσης από φόβο αντιποίνων, εκτίμησε ότι η οδηγία αντανακλά την τάση του Πεκίνου να ευνοεί την Τεχεράνη στη συνεχιζόμενη αντιπαράθεσή της με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Ο Μου υποστήριξε ότι η μείωση των κινεζικών εξαγωγών διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου θα μπορούσε να διευκολύνει το Ιράν να διαθέτει το αργό πετρέλαιό του στην αγορά, γεγονός που ενδέχεται να περιπλέξει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ να επιβάλουν ενεργειακές κυρώσεις στην Τεχεράνη. Πριν ξεσπάσει η τελευταία σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, η Κίνα εισήγαγε ήδη μεγάλους όγκους ιρανικού αργού πετρελαίου, ενώ η αιφνίδια επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων πετρελαίου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιθανό η ιρανική πλευρά να ζήτησε από την Κίνα να αφήσει περισσότερο χώρο για το ιρανικό αργό στην περιφερειακή αγορά ενέργειας. Παράλληλα, εάν η κατάσταση στη Μέση Ανατολή συνεχίσει να κλιμακώνεται, η Κίνα θα χρειαστεί να δώσει προτεραιότητα στην ασφάλεια του εγχώριου ενεργειακού εφοδιασμού.

Ο Γου Κεγκάνγκ, ερευνητής εμπορίου με έδρα το Πεκίνο, δήλωσε στην Epoch Times ότι η Κίνα κατέχει κρίσιμη θέση στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών και ότι οποιαδήποτε αυστηροποίηση των περιορισμών εξαγωγών από την κυβέρνηση θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές. Τα υλικά αυτά θεωρούνται στην Κίνα στρατηγικοί πόροι και είναι απαραίτητα τόσο για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας όσο και για τον αμυντικό τομέα, προσθέτοντας ότι, με βάση την τρέχουσα πολιτική, η κατάσταση ισοδυναμεί ήδη με ενεργοποίηση περιορισμών εξαγωγών που θυμίζουν περίοδο πολέμου. Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή παραταθεί, το Πεκίνο ενδέχεται να αυστηροποιήσει περαιτέρω τα μέτρα εξαγωγών ή ακόμη και να αναστείλει πλήρως τις εξαγωγές σχετικών υλικών.

Σε δημόσιες τοποθετήσεις του, το Πεκίνο έχει διατυπώσει τις καθιερωμένες καταδίκες και έχει καλέσει σε κατάπαυση του πυρός, επαναλαμβάνοντας σε μεγάλο βαθμό τη γλώσσα που είχε χρησιμοποιήσει τον Ιανουάριο μετά τη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Γουάνγκ Γι χαρακτήρισε τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν απαράδεκτες μετά τα αρχικά πλήγματα και καταδίκασε τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ.

Πρόκειται για τη δεύτερη φορά μέσα σε δύο μήνες που οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν στρατιωτική δράση εναντίον ηγέτη φιλικού προς το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, μετά την αιφνιδιαστική σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο. Το γεγονός σημειώνεται επίσης λίγες εβδομάδες πριν από τη συνάντηση υψηλού διακυβεύματος μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, όπου αναμένεται ότι οι δύο πλευρές θα παρατείνουν μια εκεχειρία που αποτρέπει τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου από την επιβολή δασμών έως και 125% στα προϊόντα η μία της άλλης.

Του Bill Pan

Με τη συμβολή του Hu Ying