ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Σάββατο, 20 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μήνας: Μάιος 2026

Η Ουγγαρία αρχίζει να ευθυγραμμίζεται με τις θέσεις της ΕΕ

Από

Η νέα κυβέρνηση της Ουγγαρίας, υπό τον πρωθυπουργό Πήτερ Μαγυάρ, κινείται προς στενότερη ευθυγράμμιση των εσωτερικών πολιτικών της με τις προσδοκίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη μετανάστευση και το ΛΟΑΤΚΙ περιεχόμενο, σε αυτό που αναλυτές περιγράφουν ως σημαντική ιδεολογική ανατοποθέτηση κατά τη μετα-Όρμπαν εποχή.

Ο Μαγυάρ ορκίστηκε στις 9 Μαΐου, μετά τη σαρωτική νίκη του κόμματός του, Tisza, στις βουλευτικές εκλογές της 12ης Απριλίου. Οι εκλογές αυτές έβαλαν τέλος στα δεκαέξι συνεχόμενα χρόνια εξουσίας του Βίκτορ Ορμπάν, μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε από συντηρητική διακυβέρνηση και αντίσταση στις πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη μετανάστευση, την ιδεολογία φύλου και τη βοήθεια προς την Ουκρανία.

Άσυλο

Το πρώτο σήμα ήρθε στο ζήτημα της μετανάστευσης. Η υπουργός Εξωτερικών Ανίτα Ορμπάν, η οποία δεν συγγενεύει με τον τέως πρωθυπουργό, δήλωσε στην Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ουγγαρίας στις 11 Μαΐου ότι η χώρα θα επιτρέψει στους μετανάστες να υποβάλλουν αιτήσεις ασύλου στα ουγγρικά σύνορα και όχι από τρίτες χώρες.

Η πρόταση αντιπροσώπευε «μια απότομη αναστροφή» σε σχέση με την απερχόμενη κυβέρνηση του Fidesz, η οποία είχε αρνηθεί να επιτρέψει την υποβολή αιτήσεων ασύλου σε ουγγρικό έδαφος, δήλωσε σε συνέντευξή του στην Epoch Times ο Ροντρίγκο Μπαγιεστέρος, επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Κολλέγιο Mathias Corvinus της Βουδαπέστης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα αυτή πολιτική βρίσκεται σε αντίθεση με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Tisza «να είναι αυστηρότερο από το Fidesz τόσο στη νόμιμη όσο και στην παράνομη μετανάστευση».

Η κίνηση αποσκοπεί στην άρση του ημερήσιου προστίμου ύψους 1 εκατ. ευρώ που επέβαλε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) τον Ιούνιο του 2024 για την πολιτική ασύλου της Ουγγαρίας. Η Ανίτα Ορμπάν δήλωσε ότι το πρόστιμο πρέπει να διακοπεί.

Ο Βίκτορ Ορμπάν είχε αρνηθεί να καταβάλει το ημερήσιο πρόστιμο που επέβαλε το ΔΕΕ για την παραβίαση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής νομοθεσίας από την Ουγγαρία. Το ΔΕΕ είχε αποφανθεί ότι η Ουγγαρία δεν συμμορφώθηκε με την απόφαση του 2020 σχετικά με το δικαίωμα των αιτούντων άσυλο να παραμένουν στη χώρα έως την εκδίκαση της έφεσής τους, καθώς και σχετικά με την απομάκρυνση παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. Το ημερήσιο πρόστιμο αφαιρείται περιοδικά από το μερίδιο της Ουγγαρίας στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ η απόφαση του ΔΕΕ προέβλεπε και εφάπαξ πρόστιμο 200 εκατ. ευρώ — το υψηλότερο που έχει επιβληθεί ποτέ σε κράτος-μέλος της Ένωσης.

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης, η Ανίτα Ορμπάν επιχείρησε επίσης να διασκεδάσει τις ανησυχίες σχετικά με το Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026. Δήλωσε στους βουλευτές ότι το σύμφωνο δεν «συνεπάγεται μαζική μετανάστευση προς την Ουγγαρία», αλλά μάλλον «αμοιβαία συνδρομή» μεταξύ των κρατών-μελών. Όπως ανέφερε, η εφαρμογή του θα μπορούσε να σημαίνει αποδοχή περιορισμένου αριθμού μεταναστών είτε παροχή οικονομικής και υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Παγωμένα κονδύλια

Ο Ζόλταν Κόσκοβιτς, γεωπολιτικός αναλυτής στο Κέντρο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Βουδαπέστης, παρουσίασε την αλλαγή ως υποχρέωση της κυβέρνησης Μάγκυαρ, εφόσον επιθυμεί να αποδεσμεύσει τα 18 δισ. ευρώ σε ευρωπαϊκά κονδύλια που παραμένουν παγωμένα για την Ουγγαρία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παγώσει την πρόσβαση στα κονδύλια επειδή η απερχόμενη κυβέρνηση του Βίκτορ Ορμπάν δεν συμμορφωνόταν με αρκετούς νόμους της ΕΕ. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε το πάγωμα των κονδυλίων ως μέσο προστασίας αυτού που περιέγραψε ως αξίες της ΕΕ και προώθησης μεταρρυθμίσεων στα κράτη-μέλη.

Ο νέος υπουργός θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τις ελάχιστες απαιτήσεις των Βρυξελλών στο μεταναστευτικό, ώστε να ανακτηθούν τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια, δήλωσε ο Κόσκοβιτς. Σύμφωνα με τον Κόσκοβιτς, οι Βρυξέλλες επέμεναν στη μαζική μετανάστευση ως δημογραφική λύση, παρά τα αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν, όπως είπε, ότι σε μεγάλο βαθμό δεν επετεύχθη ενσωμάτωση των αφιχθέντων ούτε στον ευρωπαϊκό πολιτισμό ούτε στην οικονομία. Ως αποτέλεσμα, πρόσθεσε, επιβάρυναν τους δημόσιους πόρους αντί να ενισχύσουν το ΑΕΠ της Ευρώπης.

Ακόμη και οι συντηρητικές κυβερνήσεις, υποστήριξε, είναι υποχρεωμένες να τηρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις αυτής της ατζέντας, διαφορετικά αντιμετωπίζουν οικονομικές κυρώσεις με την αιτιολογία ότι παραβιάζουν το κράτος δικαίου της ΕΕ.

Ο Κόσκοβιτς ανέφερε ότι για να κατανοήσει κανείς σωστά την κατάσταση, πρέπει να αντιληφθεί ότι η νέα κυβέρνηση είναι υποτελής στις Βρυξέλλες και πρέπει να ακολουθεί τις κατευθύνσεις τους. Παρομοίασε τις Βρυξέλλες με πρωτεύουσα μιας προοδευτικής αυτοκρατορίας, με τη Βουδαπέστη να λειτουργεί ως μία από τις διοικήσεις της. Πρόσθεσε ότι οι υπουργοί μπορεί να μη μιλούν όπως οι προοδευτικοί ή ακόμη και να μη θεωρούν έτσι οι ίδιοι τα πράγματα, αλλά στην πράξη δεν μπορούν να αποκλίνουν από τις κατευθύνσεις των Βρυξελλών.

Η φον ντερ Λάιεν, ωστόσο, υποστήριξε ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της Ένωσης ως μέλη της. Όπως δήλωσε, η αποδοχή των κανόνων είναι που διαφοροποιεί το κράτος δικαίου από την αυθαίρετη εξουσία.

Συνταγματική ταυτότητα

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ευρωπαϊκό δίκαιο υπερισχύει του εθνικού δικαίου. Οι συντηρητικοί στην Ευρώπη συχνά υποστηρίζουν ότι αυτό εμποδίζει τις δεξιές κυβερνήσεις να θεσπίζουν νομοθεσία αρκετά ισχυρή ώστε να αλλάξουν πορεία σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, παρότι οι εθνικοί νόμοι σε ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης ήδη υπερβαίνουν το ίδιο το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Προκειμένου να αντιδράσουν σε αυτόν τον περιορισμό, αρκετές δεξιές κυβερνήσεις και κόμματα προώθησαν την ιδέα ότι το εθνικό Σύνταγμα θα πρέπει να υπερισχύει του δικαίου της ΕΕ σε ορισμένους τομείς, ένα δόγμα γνωστό ως συνταγματική ταυτότητα.

Ως απάντηση στη μεταναστευτική κρίση του 2015 και στις ποσοστώσεις μετεγκατάστασης προσφύγων της ΕΕ, η κυβέρνηση Ορμπάν είχε εισάγει συνταγματική τροποποίηση, η οποία υιοθετήθηκε τελικά το 2018 ως η Έβδομη Τροποποίηση του Θεμελιώδους Νόμου της Ουγγαρίας, κατοχυρώνοντας τη «συνταγματική ταυτότητα» ως βασική αξία που το κράτος οφείλει να προστατεύει.

Ωστόσο, το ΔΕΕ απέρριψε επανειλημμένα αυτό το επιχείρημα, κρίνοντας ότι η εθνική συνταγματική ταυτότητα δεν μπορεί να υπερισχύει των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ, και η Ουγγαρία βρέθηκε τελικά αντιμέτωπη με πρόστιμα επειδή αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΕΕ για το άσυλο.

Παρόμοια πορεία ακολούθησε και η Πολωνία. Το 2021, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας έκρινε ότι ορισμένες διατάξεις των ευρωπαϊκών συνθηκών ήταν ασύμβατες με το εθνικό Σύνταγμα. Το ΔΕΕ ακύρωσε αυτές τις αποφάσεις τον Δεκέμβριο του 2025, κρίνοντας ότι το ανώτατο δικαστήριο της Πολωνίας δεν μπορούσε να παρεκκλίνει από την αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου.

Το ΔΕΕ υποστηρίζει επίσης ότι ο καθορισμός του εύρους των αρμοδιοτήτων της ΕΕ δεν ανήκει στα εθνικά δικαστήρια αλλά αποκλειστικά στα ευρωπαϊκά δικαστήρια και ότι μόλις μια χώρα ενταχθεί στην ΕΕ, αναλαμβάνει «νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις από τις οποίες τα κράτη-μέλη δεν μπορούν να απαλλαγούν».

Ο Μπαγιεστέρος, ωστόσο, αμφισβήτησε τη νομική συλλογιστική του ΔΕΕ, δηλώνοντας ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι γνωστό για την ακτιβιστική του προσέγγιση, ιδιαίτερα στον τομέα της μετανάστευσης, και διαμορφώνει το ευρωπαϊκό δίκαιο με τρόπους που καθιστούν σχεδόν παράνομο τον αποτελεσματικό έλεγχο των συνόρων, δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα μη ευρωπαίων μεταναστών.

Νόμος περί προστασίας των παιδιών 

Η ίδια λογική είναι εμφανής και στην πολιτιστική πολιτική, ανέφεραν οι ίδιοι αναλυτές. Η υπουργός Δικαιοσύνης Μάρτα Γκέρεγκ δήλωσε σε κοινοβουλευτική επιτροπή στις 12 Μαΐου ότι η Ουγγαρία θα αναθεωρήσει τον νόμο του 2021 για την «προστασία των παιδιών», ο οποίος απαγόρευε την απεικόνιση της ομοφυλοφιλίας και της αλλαγής φύλου σε υλικό προσβάσιμο σε ανηλίκους.

Η Γκέρεγκ δήλωσε ότι η Ουγγαρία είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που σημαίνει ότι έχει υποχρεώσεις. Σε σχέση με τη συγκεκριμένη δικαστική απόφαση, είπε, το υπουργείο Δικαιοσύνης πρέπει να προχωρήσει σε νόμιμη διόρθωση.

Η κίνηση ακολουθά την απόφαση του ΔΕΕ της 21ης Απριλίου, σύμφωνα με την οποία η νομοθεσία παραβίαζε το ευρωπαϊκό δίκαιο και αυτό που το Δικαστήριο περιέγραψε ως «την ίδια την ταυτότητα της Ένωσης».

Η απόφαση ευθυγραμμίζεται με προηγούμενες νομικές γνωμοδοτήσεις στην υπόθεση. Ο γενικός εισαγγελέας είχε προηγουμένως δηλώσει ότι η συγκεκριμένη νομοθεσία «βασίζεται σε αξιολογική κρίση ότι η ομοφυλοφιλική και μη ταυτιζόμενη με το βιολογικό φύλο ζωή δεν έχει ίση αξία ή καθεστώς με την ετεροφυλοφιλική και ταυτιζόμενη με το βιολογικό φύλο ζωή».

«Το ουγγρικό νομοσχέδιο είναι ντροπή», είχε δηλώσει επίσης η φον ντερ Λάιεν το 2021, υποσχόμενη ότι θα χρησιμοποιήσει «όλες τις εξουσίες της Επιτροπής ώστε να διασφαλιστεί ότι τα δικαιώματα όλων των πολιτών της ΕΕ είναι εγγυημένα, όποιοι κι αν είναι και όπου κι αν ζουν».

Η απόφαση του ΔΕΕ, σύμφωνα με τον Μπαγιεστέρος, «χρησιμοποιεί εξαιρετικά ιδεολογικό λεξιλόγιο, αναφερόμενη, για παράδειγμα, σε άτομα των οποίων η ταυτότητα φύλου αντιστοιχεί στο φύλο τους. Όπως πρόσθεσε, αυτή είναι μια καθαρά ακτιβιστική γλώσσα, που έχει ενσωματωθεί στη νομολογία της Ευρώπης.

Ο Κόσκοβιτς υποστήριξε ότι, για τις Βρυξέλλες, το ζήτημα των ΛΟΑΤΚΙ λειτουργεί ως θρησκευτικό δόγμα και καμία κυβέρνηση που λειτουργεί υπό την εποπτεία τους δεν θα επιτραπεί να αποκλίνει από αυτό. Ο Μπαγιεστέρος προέβλεψε ότι το πλαίσιο προστασίας των παιδιών της Ουγγαρίας πιθανότατα θα καταργηθεί πλήρως τους επόμενους μήνες.

Ενέργεια

Αντιθέτως, στο ζήτημα της ρωσικής ενέργειας, η κυβέρνηση του Tisza έχει σηματοδοτήσει συνέχεια.

Η Ουγγαρία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη ρωσική ενέργεια, λαμβάνοντας περίπου τα τρία τέταρτα του φυσικού αερίου της και περίπου το 86% του πετρελαίου της μέσω αγωγών από τη Ρωσία, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Η προηγούμενη κυβέρνηση Ορμπάν είχε επανειλημμένα παρουσιάσει αυτή την εξάρτηση ως γεωγραφικό περιορισμό, επικαλούμενη τη θέση της Ουγγαρίας ως περίκλειστης χώρας και την απουσία εναλλακτικών οδών εφοδιασμού που θα μπορούσαν να τεθούν γρήγορα σε λειτουργία χωρίς σημαντικές αυξήσεις τιμών.

Ο υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας Ιστβάν Καπιτάνι δήλωσε στους βουλευτές ότι η Ουγγαρία δεν θα εγκαταλείψει το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επιδιώκοντας διαφοροποίηση ενώ θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τις υπάρχουσες υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του αγωγού Druzhba που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω της Ουκρανίας και του αγωγού Αδριατικής που συνδέει την Ουγγαρία με την Κροατία. Όπως ανέφερε, η χώρα δεν θέλει να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια, αλλά να στηρίζεται σε πολλαπλές πηγές.

Η θέση αυτή φέρνει το νέο υπουργικό συμβούλιο σε πιθανή τροχιά σύγκρουσης με το πλαίσιο REPowerEU της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο έχει θέσει ως προθεσμία το τέλος του 2027 για την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

Για τον Κόσκοβιτς, ωστόσο, οι δηλώσεις της νέας ουγγρικής κυβέρνησης ανέδειξαν τα όρια της ρητορικής της ΕΕ. Όπως δήλωσε, η επίσημη πολιτική είναι η διακοπή των ρωσικών προμηθειών, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απλώς δεν μπορεί να τις αντικαταστήσει, επειδή στερείται εναλλακτικών λύσεων.

Ως απόδειξη του χάσματος μεταξύ των διακεκηρυγμένων θέσεων των Βρυξελλών και της πραγματικής πρακτικής των κρατών-μελών, ανέφερε τις ισπανικές εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι οποίες κατέγραψαν ιστορικό υψηλό τον Μάρτιο.

Του Etienne Fauchaire

Κούβα: Προειδοποίηση Ντίας-Κανέλ για αιματοχυσία αν επέμβουν οι ΗΠΑ

Από

Ο ηγέτης της Κούβας προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον του νησιωτικού κράτους θα προκαλέσει «λουτρό αίματος» και θα οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Ο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 18 Μαΐου ότι, εάν ένα τέτοιο σενάριο υλοποιηθεί, θα πυροδοτήσει ένα λουτρό αίματος με ανυπολόγιστες συνέπειες, καθώς και καταστροφικές επιπτώσεις για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Κούβα δεν αποτελεί απειλή και δεν έχει «επιθετικά σχέδια ή προθέσεις εναντίον οποιασδήποτε χώρας», αλλά διατηρεί το «νόμιμο δικαίωμα να αμυνθεί απέναντι σε μια στρατιωτική επίθεση».

Τους τελευταίους μήνες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αυξήσει σημαντικά την πίεση προς το κομμουνιστικό καθεστώς της χώρας, μπλοκάροντας αποστολές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και πιέζοντας το Μεξικό να σταματήσει και τις δικές του αποστολές. Η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει την κουβανική ηγεσία να τερματίσει την πολιτική καταστολή, να απελευθερώσει πολιτικούς κρατούμενους και να προχωρήσει σε φιλελευθεροποίηση της προβληματικής οικονομίας της χώρας.

Αυτό οδήγησε τον υπουργό Ενέργειας και Μεταλλείων της Κούβας, Βισέντε ντε λα Ο Λέβυ, να ανακοινώσει στις 13 Μαΐου ότι η χώρα είχε εξαντλήσει πλήρως τα αποθέματα ντίζελ και βαρέος μαζούτ, με αποτέλεσμα το ηλεκτρικό δίκτυο να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Ο ντε λα Ο Λέβυ δήλωσε ότι δεν έχουν γίνει καθόλου εισαγωγές πετρελαίου από τον Δεκέμβριο του 2025, μέχρι τον περασμένο μήνα όταν η Ρωσία απέστειλε περίπου 700.000 βαρέλια αργού πετρελαίου

Κουβανός αξιωματούχος κατηγόρησε την Κυριακή την αμερικανική κυβέρνηση ότι κατασκεύασε ψευδή αφήγηση, μετά από δημοσίευμα του Axios το οποίο επικαλούταν απόρρητες πληροφορίες που ανέφεραν ότι η Κούβα έχει αποκτήσει εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας Μπρούνο Ροντρίγκες ανέφερε ότι η Κούβα ούτε απειλεί ούτε επιθυμεί πόλεμο και ότι η χώρα προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει εξωτερική επίθεση, ασκώντας το δικαίωμα νόμιμης αυτοάμυνας που αναγνωρίζεται από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Σε δήλωση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς την εφημερίδα The Epoch Times στις 18 Μαΐου, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα κινηθεί «για να προστατεύσει τους Αμερικανούς, τα συμφέροντά μας και την πατρίδα μας από κάθε απειλή».

Ο εκπρόσωπος προσέθεσε ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει λάβει ιστορικές πρωτοβουλίες για να απαλλάξει τη γειτονική περιοχή των Ηνωμένων Πολιτειών από την ανεξέλεγκτη μετανάστευση, τη διακίνηση ναρκωτικών, το οργανωμένο έγκλημα και την παρουσία εχθρικών ξένων στρατιωτικών δυνάμεων.

Ο Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι μετά τον πόλεμο με το Ιράν θα στρέψει την προσοχή του στην Κούβα. Σε ομιλία του σε εκδήλωση της Turning Point USA τον Απρίλιο, υποσχέθηκε «μια νέα αυγή για την Κούβα».

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 15 Μαΐου στο προεδρικό αεροσκάφος, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι η κουβανική ηγεσία χρειάζεται βοήθεια, σημειώνοντας ότι πρόκειται για μια χώρα που βρίσκεται πραγματικά σε παρακμή.

Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και άλλοι Αμερικανοί αξιωματούχοι επισκέφθηκαν την Κούβα στις 14 Μαΐου, έπειτα από πρόσκληση του κομμουνιστικού καθεστώτος της χώρας, σύμφωνα με αξιωματούχους. Σε επίσημη ανακοίνωση του κουβανικού καθεστώτος επισημάνθηκε ότι η συνάντηση πραγματοποιήθηκε «σε ένα πλαίσιο σύνθετων διμερών σχέσεων».

Νωρίτερα τον Μάιο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προσφέρουν στην Κούβα ανθρωπιστική βοήθεια ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και στήριξη για δορυφορικές υπηρεσίες διαδικτύου, «εφόσον το επιτρέψει το κουβανικό καθεστώς».

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ ανέφερε στις 13 Μαΐου ότι το καθεστώς αρνείται να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες να παράσχουν αυτή τη βοήθεια στον κουβανικό λαό, ο οποίος έχει απελπιστική ανάγκη στήριξης εξαιτίας των αποτυχιών του διεφθαρμένου καθεστώτος της Κούβας.

Με πληροφορίες από το Associated Press

Τραμπ: Το Ιράν έχει λίγες ημέρες προθεσμία για συμφωνία

Από

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έδωσε στο Ιράν δύο με τρεις ημέρες για να παρουσιάσει πρόταση σχετικά με ειρηνευτική συμφωνία, προειδοποιώντας ότι οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις μπορεί να επανεκκινήσουν εάν δεν υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις. Οι δηλώσεις του έγιναν μία ημέρα αφότου ανακοίνωσε ότι ανέστειλε προγραμματισμένα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθούν την Τρίτη, επικαλούμενος την ύπαρξη «σοβαρών διαπραγματεύσεων» για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους κοντά στο εργοτάξιο της νέας αίθουσας δεξιώσεων του Λευκού Οίκου ότι το ιρανικό καθεστώς γνώριζε πως επίκειτο επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως ανέφερε, δεν ενημέρωσε κανέναν για το πότε θα μπορούσε να γίνει επίθεση, αλλά οι Ιρανοί γνώριζαν ότι οι ΗΠΑ σκόπευαν να κινηθούν άμεσα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ενημέρωσε Ιρανούς αξιωματούχους ότι θα τους δώσει ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο ώστε να επιτευχθεί συμφωνία, προσθέτοντας ότι αρκετοί σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στον Κόλπο, μεταξύ αυτών η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ, του ζήτησαν να μην εξαπολύσει νέα επίθεση επειδή θεωρούν ότι βρίσκονται κοντά σε συμφωνία με το Ιράν.

Παράλληλα, σε ανάρτησή του στο Truth Social, ανέφερε ότι έχει δώσει εντολή στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις να είναι έτοιμες να προχωρήσουν άμεσα σε πλήρη και μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αποδεκτή συμφωνία. Ο πρόεδρος Τραμπ δεν είχε αποκαλύψει ότι σχεδίαζε πλήγμα για την Τρίτη πριν από την ανακοίνωση της Δευτέρας ούτε έδωσε λεπτομέρειες σχετικά με την προγραμματισμένη επίθεση.

Διχασμένη η ιρανική ηγεσία 

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς δήλωσε την Τρίτη ότι η ηγεσία του Ιράν παραμένει διχασμένη και ότι η διαπραγματευτική της στάση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθεί να είναι ασαφής. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Βανς ανέφερε ότι οι Ιρανοί δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει ποια κατεύθυνση επιθυμούν να ακολουθήσουν. Σημείωσε ότι υπάρχουν αξιωματούχοι υπό τον σημερινό ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτσταμπά Χαμενεΐ, οι οποίοι διαθέτουν κάποια επιρροή στις διαπραγματεύσεις, ωστόσο συχνά δεν είναι σαφές ποια είναι ακριβώς η διαπραγματευτική θέση της ομάδας.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς, κατά τη διάρκεια ενημέρωσης Τύπου στον Λευκό Οίκο. Ουάσιγκτον, 19 Μαΐου 2026. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)

 

Όπως δήλωσε, παραμένει αβέβαιο εάν οι εσωτερικές διαφωνίες στο καθεστώς οφείλονται σε κακή επικοινωνία ή εάν γίνονται κακή τη πίστει, ενώ σημείωσε ότι πολλές φορές είναι δύσκολο να διαπιστωθεί τι ακριβώς επιδιώκει να πετύχει η Τεχεράνη μέσα από τις διαπραγματεύσεις. Η αμερικανική πλευρά προσπαθεί να είναι όσο το δυνατόν πιο σαφής, είπε.

Παράλληλα, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε καλή θέση σε ό,τι αφορά τις συνομιλίες, ενώ ανέφερε ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν επί πόδας για την περίπτωση που χρειαστεί να επαναληφθεί στρατιωτική εκστρατεία κατά του ιρανικού καθεστώτος.

Οι αμερικανικές απαιτήσεις

Ο Τραμπ και ο Βανς επανέλαβαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να επιτρέψουν στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Ο Βανς υποστήριξε ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια στη Μέση Ανατολή και να πυροδοτήσει παγκόσμια κούρσα πυρηνικών εξοπλισμών, αυξάνοντας την επισφάλεια παγκοσμίως. Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε ότι, εάν το Ιράν αποκτούσε πυρηνικό όπλο, θα στρεφόταν αρχικά κατά του Ισραήλ και στη συνέχεια εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, του Κουβέιτ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει επίσης να εννοηθεί ότι, στο πλαίσιο ενδεχόμενης συμφωνίας με την Ουάσιγκτον, η Τεχεράνη θα πρέπει να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιό της.

Το Ιράν υποστηρίζει επί μακρόν ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει ειρηνικούς σκοπούς, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες εκτιμούν ότι η χώρα εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Έχει διαπιστωθεί ότι το Ιράν έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε καθαρότητα 60%, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από το 3-5% που απαιτείται για την πολιτική χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Η περαιτέρω αύξηση του εμπλουτισμού από το 60% στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Ο Βανς διέψευσε επίσης αναφορές ότι οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν μεταφορά των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν στη Ρωσία. Όπως ανέφερε, η εμπλοκή της Ρωσίας δεν αποτελεί επί του παρόντος σχέδιο της αμερικανικής κυβέρνησης και ούτε η Τεχεράνη ούτε ο πρόεδρος Τραμπ αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα θετικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Εκεχειρία υπό πίεση 

Η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, που ανακοινώθηκε στα μέσα Απριλίου, έχει σε γενικές γραμμές διατηρηθεί, αν και χώρες του Κόλπου έχουν αναφέρει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη τις τελευταίες ημέρες.

Τις τελευταίες ημέρες, ο πρόεδρος Τραμπ είχε συνομιλίες σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν τόσο με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου όσο και με τον ηγέτη της Κίνας Σι Τζινπίνγκ.

Εδώ και αρκετές εβδομάδες, ο Τραμπ προειδοποιεί ότι η εκεχειρία μπορεί να καταρρεύσει εάν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία. Το σαββατοκύριακο προειδοποίησε ότι, για το Ιράν, ο χρόνος τελειώνει και ότι η χώρα θα πρέπει να κινηθεί γρήγορα, διαφορετικά δεν θα απομείνει τίποτα από αυτήν.

Παράλληλα, το Ιράν και συμμαχικές ομάδες στο Ιράκ έχουν εξαπολύσει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν πρόσφατα το Ιράν ότι εξαπέλυσε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους παρά την εκεχειρία.

Την Κυριακή, επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους προκάλεσε πυρκαγιά στην περίμετρο του μοναδικού πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Τα Εμιράτα χαρακτήρισαν την ενέργεια «απρόκλητη τρομοκρατική επίθεση», χωρίς ωστόσο να αποδώσουν ευθύνη σε κάποια πλευρά.

Ιρανοί αξιωματούχοι, μέσω του κρατικού Tasnim News, διατύπωσαν νέες απειλές κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Σε δήλωση που μετέδωσε το Tasnim, ο Ιρανός στρατηγός Αλή Αμπντολαχί ανέφερε ότι, εάν οι εχθροί του Ιράν διαπράξουν νέο λάθος, θα αντιμετωπιστούν με ισχύ και δυνατότητες πολύ μεγαλύτερες από εκείνες της προηγούμενης σύγκρουσης. Το κρατικό μέσο μετέδωσε επίσης ότι, σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων, το Ιράν θα ανοίξει νέα μέτωπα στον πόλεμο.

Ενεργειακές επιπτώσεις 

Η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι ιρανικές επιθέσεις έχουν επιφέρει κατακόρυφη αύξηση των ασφαλίστρων για τα πλοία που σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τα Στενά του Ορμούζ, με αποτέλεσμα ο διάπλους να έχει καταστεί πρακτικά ανέφικτος. Καθώς πρόκειται για μία θαλάσσια δίοδο κρίσιμη για τη μεταφορά πετρελαίου, φυσικού αερίου, λιπασμάτων και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων, η παρούσα κατάσταση έχει προκαλέσει σημαντική άνοδο των τιμών του πετρελαίου.

Την Τρίτη, η τιμή ενός βαρελιού πετρελαίου Brent είχε ξεπεράσει τα 110 δολάρια, ενώ οι τιμές καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες διαμορφώνονταν τις τελευταίες ημέρες κατά μέσο όρο στα 4,50 δολάρια ή και περισσότερο ανά γαλόνι.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανάρτηση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποκλείσει τα ιρανικά λιμάνια, επιβάλλοντας αλλαγή πορείας σε ογδόντα πέντε (85) εμπορικά πλοία από τα μέσα Απριλίου έως και τη Δευτέρα.

Με πληροφορίες από το Associated Press

Ριαμπκόφ: Αυξάνεται ο κίνδυνος σύγκρουσης Ρωσίας–ΝΑΤΟ

Από

Σε συνέντευξή του στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, η οποία δημοσιεύθηκε στις 19 Μαΐου, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ αναφέρθηκε σε αυτό που χαρακτήρισε «κλιμακούμενη ρητορική» από την Ευρώπη σχετικά με «την επικείμενη απειλή πολέμου υψηλής έντασης» με τη Ρωσία.

Ο Ριαμπκόφ δήλωσε ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της κλιμάκωσης των εντάσεων, συμπεριλαμβανομένων προκλητικών κινήσεων στον πυρηνικό τομέα, αυξάνονται οι στρατηγικοί κίνδυνοι, καθώς και ο κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.

Το ΝΑΤΟ εκφράζει επίσης ανησυχίες για την κλιμάκωση των εντάσεων με τη Ρωσία, με τις ευρωπαϊκές χώρες-μέλη της συμμαχίας να ενισχύουν την άμυνά τους.

Στις 9 Ιουνίου 2025, σε ομιλία του στο Chatham House στο Λονδίνο, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, είχε δηλώσει ότι «η Ρωσία μπορεί να είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη εναντίον του ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια», καλώντας τη συμμαχία να ενισχύσει την άμυνά της και να είναι προετοιμασμένη να ανταποκριθεί σε ένα διευρυνόμενο φάσμα απειλών.

Είχε επίσης αναφέρει ότι η νέα γενιά ρωσικών πυραύλων ταξιδεύει με υπερηχητική ταχύτητα και ότι η απόσταση από τη Ρωσία μέχρι τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καλύπτεται πλέον μέσα σε λίγα λεπτά, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχει πλέον Ανατολή ή Δύση, αλλά μόνο η Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Το ΝΑΤΟ ανέφερε σε ανάρτησή του στην ιστοσελίδα του τον Δεκέμβριο του 2025 ότι η Ρωσία «αποτελεί τη σημαντικότερη και πιο άμεση απειλή για την ασφάλεια των συμμάχων», προσθέτοντας ότι η συμμαχία στοχεύει «να περιορίσει και να αντιμετωπίσει τις επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας και να αντισταθμίσει την ικανότητά της να διεξάγει αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες εναντίον του ΝΑΤΟ και των συμμάχων του».

Το 2024, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα, μειώνοντας το όριο για τη χρήση πυρηνικών όπλων. Σύμφωνα με αυτό, επίθεση κατά της Ρωσίας από οποιαδήποτε χώρα με χρήση συμβατικών πυραύλων που έχουν παρασχεθεί από πυρηνική δύναμη θα θεωρείται κοινή επίθεση κατά της χώρας.

Την περασμένη εβδομάδα, τα ανατολικά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ανέφεραν ότι οι επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας της συμμαχίας αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας απέναντι σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι ηγέτες της Βουλγαρίας, της Τσεχίας, της Εσθονίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας — της λεγόμενης «Ομάδας των Εννέα του Βουκουρεστίου» — καθώς και των πέντε σκανδιναβικών χωρών (Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία και Σουηδία), εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση μετά από σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα της Ρουμανίας, αναφέροντας ότι «η Ρωσία είναι και θα παραμείνει η σημαντικότερη, μακροπρόθεσμη και άμεση απειλή για την ασφάλεια των συμμάχων».

Ρωσική επίδειξη πυρηνικής ετοιμότητας

Στις 19 Μαΐου, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ξεκίνησε τριήμερες πυρηνικές ασκήσεις, σύμφωνα με το TASS, με στόχο την εξάσκηση στην προετοιμασία και ανάπτυξη πυρηνικών δυνάμεων, εν μέσω όσων χαρακτήρισε απειλές επιθετικότητας.

Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι στις ασκήσεις θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 64.000 στρατιωτικοί και πάνω από 7.800 μονάδες στρατιωτικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων πλέον των 140 αεροσκαφών, 73 πλοίων και 200 εκτοξευτών πυραύλων. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων, θα συμμετάσχουν επίσης 13 υποβρύχια, μεταξύ των οποίων 8 στρατηγικά υποβρύχια καταδρομικά μεταφοράς πυραύλων.

Σύμφωνα με το υπουργείο, στις ασκήσεις θα συμμετάσχουν επίσης οι στόλοι του ρωσικού ναυτικού του Βορρά και του Ειρηνικού, καθώς και μονάδες αεροπορίας μεγάλου βεληνεκούς και δυνάμεις από τις στρατιωτικές περιφέρειες του Λένινγκραντ και της Κεντρικής Ρωσίας.

Το υπουργείο ανέφερε ακόμη ότι οι ασκήσεις θα περιλαμβάνουν και εκπαίδευση στην προετοιμασία και ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο έδαφος της Λευκορωσίας.

Το TASS μετέδωσε ότι το υπουργείο Άμυνας της Λευκορωσίας ανακοίνωσε στις 18 Μαΐου πως οι στρατιωτικές μονάδες της χώρας που έχουν αναλάβει τη χρήση πυρηνικών όπλων θα εξασκηθούν στη διαλειτουργικότητα με τη Ρωσία, ενώ υπογράμμισε πως οι ασκήσεις δεν στρέφονται εναντίον καμίας χώρας και δεν συνιστούν απειλή για την περιοχή.

Της Victoria Friedman

Το σπίτι που ακολουθεί τον ήλιο: Ο ιδανικός προσανατολισμός μιας μονοκατοικίας

Από

Όταν χτίζεις μια μονοκατοικία, δεν χτίζεις απλώς τέσσερις τοίχους, μια στέγη και μερικά δωμάτια. Χτίζεις έναν τρόπο ζωής. Χτίζεις το πώς θα ξυπνάει η οικογένεια, πού θα τρώει, πού θα ζεσταίνεται τον χειμώνα, πού θα δροσίζεται το καλοκαίρι, πού θα μαζεύεται το απόγευμα, πού θα βρίσκει ησυχία τη νύχτα. Ένα σπίτι δεν είναι αναλλοίωτο. Διαφοροποιείται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Αλλάζει μέσα στις εποχές. Αλλιώς είναι το πρωί, το μεσημέρι, το απόγευμα, αλλιώς τον Ιανουάριο και αλλιώς τον Αύγουστο.

Γι’ αυτό ο ιδανικός προσανατολισμός δεν είναι μια ψυχρή τεχνική άσκηση. Δεν είναι μόνο θέμα πυξίδας. Είναι θέμα ζωής. Το σωστό σπίτι δεν ρωτάει μόνο «πού είναι ο νότος;». Ρωτάει και «πού βρίσκεται η οικογένεια όταν ο ήλιος είναι στον νότο;» Δεν ρωτάει μόνο «από πού έρχεται το κρύο;» Ρωτάει και «ποιοι χώροι πρέπει να προστατευθούν από αυτό;» Δεν ρωτάει μόνο «πού θα βάλω το σαλόνι;» Ρωτάει «πότε ζει η οικογένεια στο σαλόνι και πότε το σαλόνι μεταφέρεται έξω, στη βεράντα;»

Η σύγχρονη βιοκλιματική λογική επιβεβαιώνει κάτι που η παραδοσιακή αρχιτεκτονική γνώριζε εμπειρικά: ο προσανατολισμός, τα ανοίγματα, η σκίαση, τα υλικά, η θερμική μάζα και η διάταξη των χώρων πρέπει να δουλεύουν μαζί. Ο παθητικός ηλιακός σχεδιασμός αξιοποιεί παράθυρα, τοίχους και δάπεδα για να συλλέγουν και να αποθηκεύουν θερμότητα τον χειμώνα, αλλά και για να την αποφεύγουν το καλοκαίρι.  Και ο ΚΕΝΑΚ, ως πλαίσιο ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων στην Ελλάδα, αντιμετωπίζει το κτίριο συνολικά: κέλυφος, θέρμανση, ψύξη, φωτισμός, αερισμός, κατανάλωση ενέργειας και ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος.

Όμως, πέρα από τους κανονισμούς και τις τεχνικές αρχές, υπάρχει και η απλή παρατήρηση της ζωής. Και εκεί αρχίζει η πραγματική αρχιτεκτονική.

Ανατολή: Τα υπνοδωμάτια και το φυσικό ξύπνημα

Τα υπνοδωμάτια έχουν κάτι το ιερό. Δεν είναι χώροι επίδειξης ούτε χώροι κοινωνικότητας. Είναι χώροι ανάπαυσης, ηρεμίας και επανεκκίνησης. Γι’ αυτό ο ιδανικός τους προσανατολισμός είναι η ανατολή.

Το ανατολικό δωμάτιο παίρνει το πρώτο φως της ημέρας. Δεν καίγεται από τον δυνατό μεσημεριανό νότο, ούτε βασανίζεται από τον χαμηλό, βαρύ, απογευματινό δυτικό ήλιο. Ξυπνάει απαλά. Το πρωινό φως μπαίνει από το παράθυρο και μας λέει ότι η μέρα άρχισε. Αυτό δεν είναι μόνο ρομαντικό· έχει και φυσιολογική βάση. Το φως είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που ρυθμίζουν τον κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό ρολόι του οργανισμού, επηρεάζοντας τον ύπνο, την εγρήγορση, τη διάθεση και τη λειτουργία του σώματος.

Ένα υπνοδωμάτιο στην ανατολή σέβεται τον άνθρωπο. Του δίνει φως όταν το χρειάζεται και ησυχία όταν πρέπει να ξεκουραστεί. Τα παιδιά ξυπνούν πιο φυσικά. Οι μεγάλοι αρχίζουν τη μέρα χωρίς να χρειάζεται να τους ταρακουνήσει το ξυπνητήρι. Το δωμάτιο δεν γίνεται θερμοκήπιο το απόγευμα. Δεν κρατάει ζέστη μέχρι αργά τη νύχτα. Μένει πιο ουδέτερο, πιο μαλακό, πιο κατοικήσιμο.

Και εδώ υπάρχει μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια: τα υπνοδωμάτια, τοποθετημένα στην ανατολή, μπορούν να προστατεύονται από τον βοριά με βοηθητικούς χώρους. Αν στη βορειοανατολική γωνία υπάρχει γκαρνταρόμπα, αποθήκη, χώρος για το πλυντήριο ή ένας χώρος παλτών και πραγμάτων, τότε αυτός ο χώρος λειτουργεί σαν ανάχωμα, κόβοντας το βορινό κρύο και δεν αφήνει τα δωμάτια εκτεθειμένα. Έτσι, τα υπνοδωμάτια βρίσκονται στο πιο ήπιο σημείο του σπιτιού: ανοιχτά στο ξεκίνημα της ημέρας, προστατευμένα από την κάψα του μεσημεριού, την κούραση της δύσης και την ταραχή του βοριά.

Οι χώροι της ημέρας μπορούν να κυνηγούν τον ήλιο. Οι χώροι του ύπνου πρέπει να μένουν ήρεμοι.

Νότος: Κουζίνα, τραπέζι και μεσημεριανή ζωή

Ο νότος είναι ο μεγάλος ευεργέτης του σπιτιού τον χειμώνα. Εκεί βρίσκεται ο ήλιος το μεσημέρι. Από εκεί μπαίνει το πιο γενναιόδωρο φως. Γι’ αυτό συχνά λέμε ότι τα μεγάλα ανοίγματα πρέπει να κοιτάζουν νότια, με σωστή σκίαση, ώστε να παίρνουμε ήλιο τον χειμώνα και να τον κόβουμε το καλοκαίρι.

Όμως εδώ χρειάζεται και η εξής σκέψη: πού βρίσκεται η οικογένεια το μεσημέρι;

Σε ένα σπίτι με τη βαθύτερη έννοια, η οικογένεια μαζεύεται την ώρα του φαγητού. Η κουζίνα δεν είναι απλώς χώρος παρασκευής. Είναι εργαστήριο, φωτιά, μυρωδιά, φροντίδα. Είναι ο χώρος όπου ετοιμάζεται αυτό που θα ενώσει τους ανθρώπους γύρω από το τραπέζι. Γι’ αυτό η κουζίνα στον νότο, ειδικά στη νοτιοδυτική πλευρά και σε άμεση σχέση με την τραπεζαρία, έχει βαθιά λογική.

Δεν μιλάμε για μια κλειστή, σκοτεινή κουζίνα που κρατάει τον ήλιο για τον εαυτό της. Μιλάμε για μια ανοιχτή κουζίνα, με μεγάλα νότια ανοίγματα, που αφήνει το φως να περάσει προς την τραπεζαρία και το σαλόνι. Η κουζίνα γίνεται έτσι ηλιακός μεντεσές του σπιτιού. Παίρνει τον μεσημεριανό ήλιο και τον μοιράζει. Το φως πέφτει στον πάγκο, στο τραπέζι, στα πρόσωπα, στα πιάτα, ζεσταίνοντας το δωμάτιο αλλά και τις καρδιές.

Κοντά στην κουζίνα πρέπει να βρίσκεται η τραπεζαρία. Όχι από τυπικότητα, αλλά από φυσική οικονομία κινήσεων. Το φαγητό σερβίρεται εύκολα. Το τραπέζι στρώνεται εύκολα. Τα παιδιά κάθονται κοντά, ο ένας μιλάει με τον άλλον, ο χώρος δεν διασπάται. Η τραπεζαρία στη δυτική ή νοτιοδυτική συνέχεια της κουζίνας δέχεται το φως καθώς η μέρα προχωρά. Το μεσημέρι τρώει στον νότο. Λίγο αργότερα αρχίζει η ώρα της δύσης.

Και εδώ βρίσκεται μια από τις ωραιότερες αρχές αυτής της κάτοψης: το σπίτι δεν κατανέμει απλώς χώρους· κατανέμει ώρες. Το πρωί ανήκει στα υπνοδωμάτια. το μεσημέρι στην κουζίνα και στην τραπεζαρία, το απόγευμα στο σαλόνι.

Δύση: Το σαλόνι και το απογευματινό φως

Το σαλόνι στη δύση έχει έναν χαρακτήρα σχεδόν τελετουργικό. Είναι ο χώρος της επιστροφής. Εκεί κάθεται η οικογένεια όταν τελειώνει η εργασία, όταν έχει φαγωθεί το φαγητό, όταν πέφτει η ένταση της ημέρας. Την ώρα που ο ήλιος βρίσκεται στη δύση.

Άρα, η δυτική θέση του σαλονιού δεν είναι τυχαία. Είναι χρονικά σωστή. Το σαλόνι παίρνει το απογευματινό φως την ώρα που χρησιμοποιείται περισσότερο. Έχει ζεστασιά τον χειμώνα, βάθος, χρώμα. Το φως της δύσης δεν είναι το ίδιο με το μεσημεριανό, νότιο φως. Είναι πιο χαμηλό, πιο πλάγιο, πιο θεατρικό. Μπαίνει στο σπίτι σαν επίλογος της ημέρας.

Βέβαια, η δύση θέλει σεβασμό. Το καλοκαίρι ο δυτικός ήλιος μπορεί να γίνει σκληρός, γιατί μπαίνει χαμηλά και δύσκολα κόβεται με έναν απλό οριζόντιο πρόβολο. Γι’ αυτό ένα δυτικό σαλόνι χρειάζεται σωστή προστασία: εξωτερικά σκίαστρα, παντζούρια, περσίδες, φυλλοβόλα δέντρα, πέργκολες, βαθιά ανοίγματα, ίσως και μικρότερα ή πιο μελετημένα τζάμια. Η αρχή είναι απλή: δεν απορρίπτουμε τη δύση· τη σχεδιάζουμε ως δύση.

Το δυτικό σαλόνι είναι ιδανικό όταν δεν λειτουργεί μόνο του, αλλά ως συνέχεια της τραπεζαρίας και της κουζίνας. Αν οι χώροι αυτοί είναι ενιαίοι ή χωρίζονται μόνο νοητά, τότε η οικογένεια μπορεί να κινείται φυσικά. Από το μαγείρεμα στο τραπέζι. Από το τραπέζι στο καθιστικό. Από τη συζήτηση στο τζάκι.

Βορράς: Προστασία, είσοδος, τζάκι και χειμερινός πυρήνας

Ο βορράς είναι η πλευρά που δεν ζητάει επίδειξη, αλλά σοφία. Από εκεί έρχεται συχνά το πιο ψυχρό αίσθημα του χειμώνα. Εκεί δεν έχεις τον ήλιο ως σύμμαχο με τον ίδιο τρόπο. Άρα εκεί πρέπει να τοποθετηθούν οι χώροι που μπορούν να λειτουργήσουν σαν ασπίδα.

Το χωλ της εισόδου στη βορειοδυτική πλευρά είναι εξαιρετικά πρακτικό, λειτουργώντας ως χώρος μετάβασης προς το ζεστό σώμα του σπιτιού. Βγάζεις παλτό, παπούτσια, τσάντες. Αφήνεις τον έξω κόσμο πριν μπεις στον μέσα. Αν δίπλα υπάρχει γκαρνταρόμπα ή αποθήκη, ο χώρος αυτός γίνεται ακόμη πιο χρήσιμος. Δεν είναι απλώς είσοδος· είναι φίλτρο.

Στον βορρά ταιριάζει και το τζάκι ή η βασική χειμερινή εστία. Όχι επειδή ένα τζάκι «σταματά» μαγικά το κρύο, αλλά επειδή οργανώνει την πιο ψυχρή πλευρά σε χώρο θερμότητας. Δημιουργεί έναν χειμερινό πυρήνα. Εκεί μπορεί να υπάρχει ένα μικρότερο, πιο μαζεμένο σαλονάκι. Ένα καθιστικό όχι επίσημο, αλλά οικογενειακό. Εκεί που κάθεσαι κοντά στη φωτιά, όχι απλωμένος όπως στο μεγάλο σαλόνι. Εκεί που ο χειμώνας δεν είναι εχθρός, αλλά αφορμή να μαζευτεί η οικογένεια.

Αν το μεγάλο σαλόνι της δύσης είναι ο χώρος του απογεύματος, το βορινό σαλονάκι με το τζάκι είναι ο χώρος της χειμωνιάτικης νύχτας. Πιο χαμηλός, πιο προστατευμένος, πιο ανθρώπινος.

Η βόρεια βεράντα: Το θερινό σαλόνι

Και τώρα φτάνουμε στο πιο όμορφο σημείο: τη βόρεια βεράντα.

Σε ένα ελληνικό σπίτι, η βεράντα δεν είναι προσθήκη. Είναι δωμάτιο χωρίς τοίχους. Είναι ο χώρος όπου το σπίτι αναπνέει. Και όταν αυτή η βεράντα βρίσκεται στον βορρά, αποκτά θερινή αξία. Το καλοκαίρι, όταν ο ήλιος γίνεται βάρος και όχι ευλογία, η βόρεια πλευρά προσφέρει σκιά, δροσιά και ηπιότερο φως. Τότε, το σαλόνι μεταφέρεται έξω.

Αυτό είναι και το κλειδί ενός πραγματικά άνετου σπιτιού: τα δύο σαλόνια. Ένα χειμερινό και ένα θερινό. Το χειμερινό ζει μέσα, προς τον ήλιο και τη φωτιά. Το θερινό ζει έξω, προς τη σκιά και τον αέρα.

Η βόρεια βεράντα πρέπει να είναι οργανωμένη σαν πραγματικός χώρος ζωής. Όχι σαν ένα στενό πέρασμα με δύο καρέκλες. Θέλει πέργκολα. Θέλει τραπέζι. Θέλει άνεση. Θέλει σχέση με την κουζίνα ή την τραπεζαρία. Και, ιδανικά, θέλει έναν μικρό βοηθητικό κόμβο: πάγκο, νεροχύτη, βρύση, μικρό ψυγείο, ντουλάπια, χώρο για πιάτα, ίσως μίνι μπαρ και σημείο για ψήσιμο ή μπάρμπεκιου.

Αυτό δεν είναι πολυτέλεια. Είναι λειτουργικότητα. Αν το καλοκαίρι η οικογένεια τρώει έξω, τότε το έξω πρέπει να μπορεί να εξυπηρετήσει το φαγητό. Να ξεπλύνεις ένα ποτήρι. Να αφήσεις μια πιατέλα. Να έχεις κρύο νερό. Να μη χρειάζεται κάθε πέντε λεπτά να διασχίζεις όλο το σπίτι. Ο πάγκος με τον νεροχύτη στη βεράντα μετατρέπει τον εξωτερικό χώρο σε κανονική προέκταση της κουζίνας.

Και εδώ υπάρχει μια θαυμάσια εποχική διπλή χρήση. Στη βορειοανατολική γωνία μπορεί να υπάρχει βοηθητικός χώρος που τον χειμώνα λειτουργεί ως αποθήκη ξύλων, κοντά στην είσοδο και στο τζάκι, ενώ το καλοκαίρι λειτουργεί ως εξωτερικό κουζινάκι ή μίνι μπαρ. Ο ίδιος χώρος δεν μένει ποτέ αχρησιμοποίητος. Αλλάζει ρόλο, όπως αλλάζει και το σπίτι.

Η ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική είχε βαθιά συνείδηση αυτής της εποχικότητας. Σε πολλά παραδοσιακά σπίτια υπήρχαν διαφορετικοί χώροι για τον χειμώνα και το καλοκαίρι, καθώς η κατοικία προσαρμοζόταν στο κλίμα και όχι το αντίστροφο.  Αυτό είναι σοφία: να μη βιάζεις το σπίτι να είναι ίδιο όλο τον χρόνο.

Το σπίτι ως ζωντανός οργανισμός

Αν τα βάλουμε όλα μαζί, προκύπτει μια κάτοψη με εσωτερική λογική.

Στην ανατολή βρίσκονται τα υπνοδωμάτια, γαλήνια και ουδέτερα, με πρωινό φως. Στον νότο, η κουζίνα παίρνει τον μεσημεριανό ήλιο και τον μοιράζει στην τραπεζαρία. Στη δύση το σαλόνι υποδέχεται το απογευματινό φως, εκεί όπου η οικογένεια κάθεται μετά τη δουλειά και το φαγητό. Στον βορρά το χωλ, το τζάκι, η γκαρνταρόμπα και η αποθήκη  προστατεύουν, οργανώνουν και ζεσταίνουν. Και έξω, στη βόρεια βεράντα, γεννιέται το θερινό σαλόνι: σκιερό, δροσερό, πρακτικό, με πέργκολα, πάγκο, νεροχύτη και μικρή εξωτερική κουζίνα.

Αυτό το σπίτι δεν είναι απλώς ενεργειακά έξυπνο. Είναι ανθρώπινο. Δεν οργανώνει τους χώρους με βάση μια αφηρημένη συμμετρία, αλλά με βάση την καθημερινή ζωή. Ξέρει ότι το πρωί θέλεις φως στο δωμάτιο. Ξέρει ότι το μεσημέρι το κέντρο είναι το τραπέζι. Ξέρει ότι το απόγευμα το σώμα γέρνει προς το σαλόνι. Ξέρει ότι τον χειμώνα ζητάς ήλιο και φωτιά. Ξέρει ότι το καλοκαίρι ζητάς σκιά, νερό και αέρα.

Το ιδανικό σπίτι, λοιπόν, δεν είναι εκείνο που κοιτάζει απλώς σωστά στον χάρτη. Είναι εκείνο που κοιτάζει σωστά τη ζωή. Που ακολουθεί την ανατολή, τον νότο, τη δύση και τον βορρά όχι σαν γεωμετρία, αλλά σαν ρυθμό. Που αφήνει τον ήλιο να μπαίνει όταν είναι ευλογία και τον κρατά έξω όταν γίνεται βάρος. Που προστατεύει τον ύπνο, φωτίζει το φαγητό, ζεσταίνει τη συντροφιά και διοχετεύει το καλοκαίρι τη ζωή έξω.

Ένα τέτοιο σπίτι δεν κατοικείται απλώς. Συμπορεύεται με τον άνθρωπο. Χτίζεται με αλήθεια, γιατί πατάει στη φύση των πραγμάτων. Με παράδοση, γιατί συνεχίζει τη σοφία του ελληνικού σπιτιού. Και με ελπίδα, γιατί δείχνει ότι ακόμη και η καθημερινή κατοικία μπορεί να γίνει πιο υγιής, πιο όμορφη και πιο ανθρώπινη.

Από συνιδρυτής, αντίπαλος: Το χρονικό της σύγκρουσης του Έλον Μασκ με την OpenAI

Από

Η ιστορία του Έλον Μασκ με την OpenAI είναι από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες της εποχής της τεχνητής νοημοσύνης: ξεκινά ως αφήγημα κοινής αποστολής για το καλό της ανθρωπότητας και καταλήγει σε μια σκληρή δικαστική και επιχειρηματική αναμέτρηση για εξουσία, χρήμα, επιρροή και έλεγχο πάνω στην πιο κρίσιμη τεχνολογία της εποχής. Η  εξέλιξη, με την ήττα του Μασκ στη δικαστική του διαμάχη κατά της OpenAI και του Σαμ Άλτμαν, δεν είναι ένα μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι το τελευταίο κεφάλαιο μιας ρήξης που βάθυνε σταδιακά μέσα σε σχεδόν μία δεκαετία. Στις 18 Μαΐου 2026, ομοσπονδιακό δικαστήριο στο Ώκλαντ της Καλιφόρνια απέρριψε τις αξιώσεις του Μασκ, αφού οι ένορκοι έκριναν ομόφωνα ότι είχε κινηθεί νομικά πολύ αργά· η δικαστής Υβόν Γκονζάλες Ρότζερς  αποδέχθηκε την ετυμηγορία και η υπόθεση ουσιαστικά έκλεισε σε αυτό το στάδιο.

Η OpenAI ιδρύθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 ως μη κερδοσκοπικός ερευνητικός οργανισμός με μια φιλόδοξη, σχεδόν ιστορική διακήρυξη: η τεχνητή γενετική νοημοσύνη, όταν αναπτυχθεί, να ωφελήσει ολόκληρη την ανθρωπότητα. Στην αρχική ανακοίνωση της εταιρείας, ο Άλτμαν και ο Μασκ εμφανίζονταν ως πρόεδροι, ενώ στους υποστηρικτές περιλαμβάνονταν οι Γκρεγκ Μπρόκμαν, Ράιντ Χόφμαν, Πήτερ Τηλ,  Τζέσσικα Λίβινγκστον, καθώς οι εταιρείες Amazon Web Services, Infosys και το YC Research. Η τότε υπόσχεση ήταν πως η OpenAI δεν θα λειτουργούσε όπως μια συνηθισμένη τεχνολογική εταιρεία που κυνηγά την απόδοση των μετόχων, αλλά ως θεσμός έρευνας, ασφάλειας και διαμοιρασμένου οφέλους.

Αυτό το αρχικό πλαίσιο είχε τεράστια σημασία για τον Μασκ. Ο ίδιος είχε ήδη καταστήσει την τεχνητή νοημοσύνη έναν από τους μεγάλους δημόσιους φόβους του, προειδοποιώντας κατά καιρούς για τον κίνδυνο ανεξέλεγκτων συστημάτων που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τον ανθρώπινο έλεγχο. Η OpenAI, στα μάτια του, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στα κλειστά εργαστήρια των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας. Η ιδέα ήταν ότι η τεχνογνωσία, η έρευνα και τα οφέλη της ΑΙ δεν θα συγκεντρώνονταν σε λίγα χέρια. Η ίδια η OpenAI, με τον Χάρτη της, διατύπωσε αργότερα την αποστολή της ως εξής: να διασφαλίσει ότι η τεχνητή γενική νοημοσύνη θα ωφελήσει όλη την ανθρωπότητα.

Η πρώτη μεγάλη ρωγμή εμφανίστηκε όταν έγινε σαφές ότι η ανάπτυξη προηγμένης ΑΙ απαιτούσε τεράστια κεφάλαια, υπολογιστική ισχύ και κορυφαίο ανθρώπινο δυναμικό. Η OpenAI δεν μπορούσε εύκολα να ανταγωνιστεί τις Google, Meta, Microsoft και τα άλλα τεχνολογικά μεγαθήρια μόνο με δωρεές και μη κερδοσκοπική χρηματοδότηση. Το 2019, η εταιρεία δημιούργησε την OpenAI LP, μια εταιρική δομή που επέτρεπε την προσέλκυση κεφαλαίων και την παροχή οικονομικών κινήτρων, αλλά υποτίθεται πως έθετε όρια στις αποδόσεις των επενδυτών και διατηρούσε την αποστολή υπό μη κερδοσκοπικό έλεγχο.

Για τον Μασκ, αυτή η μεταβολή θα εξελισσόταν αργότερα σε κεντρικό επιχείρημα κατηγορίας: κατά την άποψή του, η OpenAI εγκατέλειπε το αρχικό της πνεύμα. Για την OpenAI, αντίθετα, η αλλαγή ήταν αναγκαία προσαρμογή στην πραγματικότητα: χωρίς τεράστια υπολογιστική ισχύ και χωρίς δυνατότητα να προσελκύσει τους καλύτερους ερευνητές, δεν θα μπορούσε να παραμείνει στην πρώτη γραμμή. Την ίδια χρονιά, η Microsoft επένδυσε 1 δισ. δολάρια στην OpenAI και οι δύο εταιρείες ανακοίνωσαν συνεργασία για την ανάπτυξη υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στο Azure, γεγονός που έμελλε να αλλάξει οριστικά την κλίμακα και τη δυναμική της OpenAI.

Ο Μασκ είχε ήδη αποχωρήσει από την OpenAI το 2018. Η επίσημη εξήγηση της εποχής συνδεόταν με πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων λόγω της δουλειάς της Tesla στην τεχνητή νοημοσύνη, όμως στα χρόνια που ακολούθησαν η αποχώρηση ερμηνεύτηκε και μέσα από το πρίσμα μιας βαθύτερης εσωτερικής σύγκρουσης για τον έλεγχο και την κατεύθυνση του οργανισμού. Η OpenAI έχει υποστηρίξει δημοσίως, δημοσιεύοντας και παλαιότερα μηνύματα ηλ/κού ταχυδρομείου, ότι ο Μασκ γνώριζε τις δυσκολίες του μη κερδοσκοπικού μοντέλου και είχε συζητήσει εναλλακτικές, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης πολύ μεγαλύτερης χρηματοδότησης. Πρόκειται, βέβαια, για την εκδοχή της OpenAI, την οποία ο Μασκ αμφισβήτησε πολιτικά, ηθικά και νομικά.

Η κυκλοφορία του ChatGPT στις 30 Νοεμβρίου 2022 μετέτρεψε την OpenAI από ερευνητικό εργαστήριο, γνωστό κυρίως στον τεχνολογικό κόσμο, σε παγκόσμιο φαινόμενο. Το ChatGPT έφερε την γενετική τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων και ταυτόχρονα ανέβασε κατακόρυφα τη στρατηγική αξία της OpenAI. Από εκείνο το σημείο και μετά, η συζήτηση δεν ήταν πια θεωρητική. Η εταιρεία που κάποτε παρουσιαζόταν ως μη κερδοσκοπικό αντίβαρο στους τεχνολογικούς κολοσσούς βρέθηκε στο κέντρο μιας νέας βιομηχανικής επανάστασης, με τεράστιες προσδοκίες, τεράστια κεφάλαια και τεράστια πολιτική πίεση.

Για τον Μασκ, η επιτυχία του ChatGPT είχε διπλή σημασία. Από τη μία επιβεβαίωνε ότι η OpenAI είχε φτάσει σε τεχνολογικό επίπεδο που μπορούσε να επηρεάσει κοινωνίες, αγορές και κράτη. Από την άλλη, στα μάτια του, έδειχνε ότι η εταιρεία είχε γίνει κάτι πολύ διαφορετικό από αυτό που, όπως υποστήριζε, είχε αρχικά χρηματοδοτήσει και ιδρύσει. Η σχέση του με τον Σαμ Άλτμαν, ήδη τεταμένη, μετατράπηκε πλέον σε ανοιχτή αντιπαλότητα. Ο Μασκ άρχισε να κατηγορεί την OpenAI ότι λειτουργεί όλο και πιο κλειστά, ότι εξυπηρετεί εμπορικά συμφέροντα και ότι έχει απομακρυνθεί από την υπόσχεση μιας ΑΙ προς όφελος όλων.

Το 2023, ο Μασκ έκανε και το επόμενο επιχειρηματικό βήμα: ίδρυσε την xAI, μια νέα εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που παρουσιάστηκε ευθέως ως ανταγωνιστής της OpenAI και άλλων μεγάλων παικτών του κλάδου. Η ίδρυση της xAI έκανε τη σύγκρουση ακόμη πιο περίπλοκη. Δεν ήταν πλέον μόνο μια διαφωνία αρχών ανάμεσα στον έναν ιδρυτή και τον οργανισμό που άλλαξε πορεία· ήταν και μια σύγκρουση ανάμεσα σε ανταγωνιστικές εταιρείες που διεκδικούσαν την ηγεμονία στην ΑΙ.

Η δικαστική φάση ξεκίνησε το 2024, όταν ο Μασκ μήνυσε την OpenAI και τον Σαμ Άλτμαν, κατηγορώντας τους ότι εγκατέλειψαν την αρχική αποστολή της εταιρείας να αναπτύξει τεχνητή νοημοσύνη προς όφελος της ανθρωπότητας και όχι για το κέρδος. Η βασική ιδέα της αγωγής ήταν ότι ο Μασκ είχε συμβάλει στην ίδρυση και χρηματοδότηση ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού, αλλά η OpenAI, σύμφωνα με τον ίδιο, μετατράπηκε τελικά σε μηχανισμό εμπορικής αξιοποίησης με ισχυρή σχέση με τη Microsoft.

Η υπόθεση είχε πολλές ανατροπές. Ο Μασκ απέσυρε την πρώτη αγωγή του τον Ιούνιο του 2024, αλλά αργότερα επανήλθε με νέα, διευρυμένη νομική επίθεση. Η OpenAI αντέδρασε επιθετικά, υποστηρίζοντας ότι ο Μασκ χρησιμοποιούσε τη δικαστική οδό και δημόσια πίεση για να επιβραδύνει ή να αποσταθεροποιήσει την εταιρεία προς όφελος των δικών του επιχειρηματικών συμφερόντων. Τον Απρίλιο του 2025, η OpenAI κατέθεσε αγωγή, κάνοντας λόγο για κακόπιστες τακτικές και κατηγορώντας τον Μασκ ότι επιδιώκει να βλάψει ή να αποκτήσει τον έλεγχο της εταιρείας.

Εν τω μεταξύ, η εταιρική δομή της OpenAI εξελισσόταν. Το 2025, έπειτα από έντονη κριτική και ρυθμιστικό ενδιαφέρον, η OpenAI ανακοίνωσε ότι η μη κερδοσκοπική της πλευρά θα παρέμενε σε θέση ελέγχου, ενώ η εμπορική δραστηριότητα θα οργανωνόταν σε μορφή εταιρείας κοινής ωφέλειας. Η Microsoft παρέμεινε βασικός στρατηγικός εταίρος και μέτοχος στο νέο σχήμα, και οι δύο εταιρείες παρουσίασαν τη συμφωνία ως νέο κεφάλαιο της συνεργασίας τους.

Η δίκη που ολοκληρώθηκε τώρα είχε, επομένως, πολύ μεγαλύτερο βάρος από μια συνηθισμένη εμπορική διαφορά. Στο εδώλιο, με την ευρύτερη έννοια, δεν βρισκόταν μόνο η OpenAI, αλλά και το ερώτημα ποιος μπορεί να ελέγχει την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης: οι ιδρυτές, τα διοικητικά συμβούλια, οι επενδυτές, οι μη κερδοσκοπικές αρχές ή η αγορά; Ο Μασκ υποστήριξε ότι ο Άλτμαν και ο Μπρόκμαν πρόδωσαν την αρχική ιδρυτική συμφωνία και πλούτισαν ή επεδίωξαν να πλουτίσουν μέσα από τη μετατροπή της OpenAI σε πιο εμπορικό οργανισμό. Η OpenAI απάντησε ότι ο Μασκ γνώριζε εγκαίρως την κατεύθυνση της εταιρείας, ότι είχε ο ίδιος προτείνει ή αποδεχθεί μορφές μεγαλύτερης εμπορικής ισχύος και ότι πλέον δρούσε ως ανταγωνιστής μέσω της xAI.

Η τελική απόφαση δεν δικαίωσε τον Μασκ. Το κρίσιμο σημείο ήταν η παραγραφή: οι ένορκοι έκριναν ότι ο Μασκ είχε καθυστερήσει υπερβολικά να καταθέσει τις αξιώσεις του, επειδή γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει εδώ και χρόνια την πορεία της OpenAI προς ένα πιο εμπορικό μοντέλο. Η απόφαση ήταν ομόφωνη και, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, η συνεδρίαση των ενόρκων ολοκληρώθηκε γρήγορα. Παρότι η ετυμηγορία είχε συμβουλευτικό χαρακτήρα, η δικαστής την υιοθέτησε ως τελική απόφαση, απορρίπτοντας την υπόθεση. ([The Verge][12])

Η ήττα αυτή είναι σημαντική, αλλά όχι απαραίτητα το τέλος της αντιπαράθεσης. Ο Μασκ αναμένεται να ασκήσει έφεση, ενώ η δημόσια σύγκρουση για την ηθική, τη διακυβέρνηση και την εμπορική ισχύ στην τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχιστεί. Για την OpenAI, η απόφαση αφαιρεί ένα μεγάλο νομικό εμπόδιο και ενισχύει τη θέση του Άλτμαν σε μια περίοδο που η εταιρεία βρίσκεται στο κέντρο της παγκόσμιας κούρσας της ΑΙ. Για τον Μασκ, αντίθετα, αποτελεί μια καθαρή δικαστική ήττα, αλλά και μια ευκαιρία να επιμείνει στο αφήγημα ότι η ουσία της υπόθεσης δεν κρίθηκε, αφού το δικαστήριο στάθηκε κυρίως στο ζήτημα του χρόνου.

Σε βαθύτερο επίπεδο, η σύγκρουση Μασκ–OpenAI αποτυπώνει το μεγάλο παράδοξο της σύγχρονης τεχνητής νοημοσύνης. Η τεχνολογία που παρουσιάστηκε ως υπόθεση δημόσιου συμφέροντος απαιτεί επενδύσεις τέτοιας κλίμακας ώστε αναγκαστικά έρχεται κοντά σε εταιρικά συμφέροντα, αγορές, μετόχους και γεωπολιτικές στρατηγικές. Ο Μασκ ξεκίνησε ως ένας από τους ανθρώπους που βοήθησαν την OpenAI να γεννηθεί. Σήμερα είναι ένας από τους πιο ισχυρούς αντιπάλους της. Και η OpenAI, που ιδρύθηκε για να εμποδίσει τη συγκέντρωση της ΑΙ σε λίγα χέρια, βρίσκεται πλέον η ίδια στο κέντρο της συζήτησης για το αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πράγματι να παραμείνει υπό δημοκρατικό, ασφαλή και κοινωφελή έλεγχο.

19 Μαΐου: Η μνήμη του Πόντου ως χρέος αλήθειας, παράδοσης και ελπίδας

Από

Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο εθνικό ημερολόγιο. Είναι μια πληγή που δεν έκλεισε, μια μνήμη που δεν υποχώρησε, μια φωνή που συνεχίζει να ζητά δικαίωση. Είναι η Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, όπως καθιερώθηκε από την Ελληνική Βουλή το 1994 και τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Μαΐου.

Ο Πόντος δεν υπήρξε για τον ελληνισμό μια μακρινή γεωγραφική αναφορά. Υπήρξε πατρίδα. Στις νότιες ακτές του Εύξεινου Πόντου, από την Τραπεζούντα έως τη Σαμψούντα και από την Κερασούντα έως την Αμάσεια, αναπτύχθηκε επί αιώνες ένας ζωντανός ελληνικός κόσμος. Εκκλησίες, σχολεία, μοναστήρια, εμπορικές κοινότητες, τραγούδια, χοροί, διάλεκτος, ήθη και οικογενειακές παραδόσεις συνέθεταν έναν πολιτισμό βαθιά ριζωμένο στον τόπο του. Οι Πόντιοι δεν ήταν περαστικοί από την ιστορία. Ήταν φορείς μιας μακραίωνης συνέχειας, άνθρωποι που κράτησαν την πίστη, τη γλώσσα και την ταυτότητά τους μέσα σε αυτοκρατορίες, πολέμους και ανατροπές.

Η Γενοκτονία των Ποντίων εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των διωγμών εναντίον των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της πρώιμης κεμαλικής περιόδου. Διεθνείς μελετητές έχουν αναγνωρίσει ότι οι Έλληνες, οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι υπέστησαν μαζικές διώξεις, εκτοπίσεις και εξοντώσεις την περίοδο 1914–1923. Η Διεθνής Ένωση Μελετητών της Γενοκτονίας [International Association of Genocide Scholars] αναγνώρισε το 2007 τις γενοκτονίες εναντίον των ελληνικών και ασσυριακών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ σύγχρονες ιστορικές μελέτες εξετάζουν τις μαζικές δολοφονίες χριστιανικών κοινοτήτων της Ανατολής ως μέρος μιας ευρύτερης ιστορικής καταστροφής.

Η εξόντωση δεν έγινε μόνο με το όπλο. Έγινε με τις πορείες θανάτου, τα τάγματα εργασίας, την πείνα, τις κακουχίες, τον ξεριζωμό, την αρπαγή περιουσιών, την καταστροφή χωριών, τον βίαιο αποχωρισμό οικογενειών. Άνδρες οδηγήθηκαν σε καταναγκαστική εργασία κάτω από συνθήκες που ισοδυναμούσαν με αργό θάνατο. Γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι εξαναγκάστηκαν σε εκτοπίσεις μέσα σε βουνά, χιόνια, ερήμους και άγνωστες διαδρομές. Κοινότητες ολόκληρες χάθηκαν. Και όσοι επέζησαν, έφεραν μαζί τους όχι μόνο το τραύμα, αλλά και το πείσμα της συνέχειας.

Η 19η Μαΐου συνδέεται συμβολικά με την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα το 1919, γεγονός που στη συλλογική μνήμη του ποντιακού ελληνισμού σηματοδοτεί την κλιμάκωση της δεύτερης και πιο σκληρής φάσης των διώξεων. Η ελληνική δημόσια μνήμη και οι ποντιακές οργανώσεις τοποθετούν τον αριθμός των θυμάτων στις 353.000 ψυχές περίπου. Πίσω, όμως, από κάθε αριθμό υπάρχει ένα πρόσωπο. Ένας πατέρας που δεν γύρισε. Μια μάνα που περπάτησε με το παιδί στην αγκαλιά. Ένα χωριό που ερήμωσε. Ένα σχολείο που σώπασε. Μια καμπάνα που δεν ξαναχτύπησε.

Το μεγάλο έγκλημα κάθε γενοκτονίας δεν είναι μόνο η αφαίρεση ζωών. Είναι η απόπειρα να σβηστεί η μνήμη τους. Να χαθεί το όνομα, το τραγούδι, η προσευχή, η γλώσσα, το χώμα όπου πατούσαν οι νεκροί και οι ζωντανοί. Γι’ αυτό η μνήμη δεν είναι μίσος. Είναι αντίσταση στη λήθη. Είναι ηθική υποχρέωση απέναντι σε εκείνους που δεν είχαν φωνή τη στιγμή της καταστροφής. Είναι η απόφαση των απογόνων να πουν: υπήρξαν, έζησαν, δημιούργησαν, μαρτύρησαν, και δεν θα τους παραδώσουμε στη σιωπή.

Όταν οι πρόσφυγες του Πόντου έφτασαν στην Ελλάδα, δεν έφεραν μαζί τους πλούτη. Έφεραν εικόνες, κειμήλια, συνταγές, μοιρολόγια, παραμύθια, χορούς, λύρες και μνήμες. Έφεραν και μια βαθιά αξιοπρέπεια. Σε προσφυγικούς συνοικισμούς, σε χωριά της Μακεδονίας, της Θράκης, της Θεσσαλίας, της Αττικής, σε κάθε γωνιά της νέας πατρίδας, ξανάχτισαν τη ζωή τους μέσα από δυσκολίες, φτώχεια και συχνά προκατάληψη. Η Συνθήκη και οι συμβάσεις της Λωζάννης το 1923 συνδέθηκαν με τον βίαιο ξεριζωμό και την ανταλλαγή πληθυσμών, που μετακίνησε πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους και άλλαξε οριστικά τον χάρτη της περιοχής.

Και όμως, οι Πόντιοι δεν περιορίστηκαν στον ρόλο του θύματος. Μετέτρεψαν τον πόνο σε δημιουργία. Ρίζωσαν ξανά. Έχτισαν σπίτια, εκκλησίες, συλλόγους, σχολεία, κοινότητες. Έδωσαν στην Ελλάδα εργατικότητα, μουσική, χορό, γλώσσα, επιχειρηματικότητα, στρατιωτική προσφορά, πνευματική ζωή. Η ποντιακή λύρα έγινε όχι μόνο όργανο θρήνου, αλλά και σύμβολο αντοχής. Ο πυρρίχιος, η σέρρα, τα μοιρολόγια, οι αφηγήσεις των παππούδων, έγιναν τρόποι με τους οποίους μια κοινότητα αρνήθηκε να εξαφανιστεί.

Η παράδοση του Πόντου δεν είναι μουσειακό αντικείμενο. Είναι ζωντανή πράξη. Κάθε παιδί που μαθαίνει μια ποντιακή λέξη, κάθε νέος που χορεύει σε έναν σύλλογο, κάθε οικογένεια που κρατά μια ιστορία από την Τραπεζούντα, την Αργυρούπολη ή τη Σάντα, συνεχίζει ένα νήμα που κάποιοι επιχείρησαν να κόψουν. Η παράδοση δεν υπάρχει για να μας κλείνει στο παρελθόν. Υπάρχει για να μας δίνει ρίζες, ώστε να μπορούμε να στεκόμαστε όρθιοι στο μέλλον.

Η αλήθεια, όμως, απαιτεί και θάρρος. Η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων δεν είναι πράξη εκδίκησης. Δεν στρέφεται εναντίον των σημερινών λαών. Αντιθέτως, είναι προϋπόθεση συμφιλίωσης. Καμία ειρήνη δεν θεμελιώνεται πάνω στην άρνηση. Καμία φιλία δεν οικοδομείται πάνω στη λήθη των θυμάτων. Η ιστορική αλήθεια δεν διχάζει όταν λέγεται με σεβασμό· θεραπεύει. Διχάζει μόνο όταν αποκρύπτεται, παραχαράσσεται ή εργαλειοποιείται.

Σήμερα, σε έναν κόσμο όπου οι πόλεμοι, οι εκτοπισμοί και οι διώξεις δεν ανήκουν δυστυχώς μόνο στα βιβλία της ιστορίας, η μνήμη του Πόντου αποκτά παγκόσμιο νόημα. Μας υπενθυμίζει πού μπορεί να οδηγήσει ο φανατισμός, ο εθνικισμός χωρίς ήθος, η περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής, η ανοχή μπροστά στη βία. Μας καλεί να σταθούμε απέναντι σε κάθε μορφή γενοκτονικής λογικής, όπου κι αν εμφανίζεται. Γιατί το «δεν ξεχνώ» δεν είναι σύνθημα μόνο για τους δικούς μας νεκρούς. Είναι υπόσχεση προς κάθε άνθρωπο ότι η αξιοπρέπεια δεν έχει σύνορα.

Η 19η Μαΐου είναι ημέρα πένθους, αλλά όχι απόγνωσης. Είναι ημέρα σιωπής, αλλά και μαρτυρίας. Είναι ημέρα δακρύων, αλλά και ευθύνης. Οι πρόγονοί μας δεν μας κληροδότησαν μόνο τον πόνο τους. Μας κληροδότησαν την αντοχή τους. Δεν μας άφησαν μόνο μνήμες θανάτου. Μας άφησαν παραδείγματα ζωής. Και αυτό είναι ίσως το πιο συγκλονιστικό μήνυμα του ποντιακού ελληνισμού: ότι ακόμη και όταν ο άνθρωπος χάνει την πατρίδα του, μπορεί να σώσει την ψυχή του, αν κρατήσει ζωντανή την αλήθεια, την πίστη και την αξιοπρέπειά της.

Γι’ αυτό σήμερα δεν μνημονεύουμε απλώς το παρελθόν. Αναλαμβάνουμε ευθύνη για το μέλλον. Να διδάσκουμε την ιστορία χωρίς φανατισμό αλλά και χωρίς φόβο. Να τιμούμε τα θύματα χωρίς να καλλιεργούμε μίσος. Να διεκδικούμε τη διεθνή αναγνώριση χωρίς να χάνουμε το ήθος μας. Να μεταφέρουμε στα παιδιά μας όχι μόνο το γεγονός της Γενοκτονίας, αλλά και το μεγαλείο της επιβίωσης.

Ο Πόντος ζει όπου υπάρχει μνήμη. Ζει στη λύρα που κλαίει και τραγουδά. Ζει στα ονόματα των χωριών που λέγονται ακόμη μέσα στα σπίτια. Ζει στις γιαγιάδες που κράτησαν συνταγές και προσευχές. Ζει στους συλλόγους, στις εκδηλώσεις, στα μνημεία, στις πορείες μνήμης. Ζει κυρίως στην απόφαση ενός λαού να μη γίνει η σφαγή του λήθη.

Στις 19 Μαΐου σκύβουμε το κεφάλι μπροστά στους νεκρούς. Αλλά το σηκώνουμε ξανά μπροστά στην Ιστορία. Με αλήθεια, γιατί χωρίς αυτήν δεν υπάρχει δικαιοσύνη. Με παράδοση, γιατί χωρίς αυτήν δεν υπάρχει συνέχεια. Με ελπίδα, γιατί χωρίς αυτήν η μνήμη γίνεται μόνο πόνος, ενώ οφείλει να γίνει φως.

Αιωνία η μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Δεν ξεχνούμε. Δεν σιωπούμε. Συνεχίζουμε.

Πιαντεντόζι: Η επίθεση στη Μόντενα εγείρει ερωτήματα για την κοινωνική ενσωμάτωση

Από

Για ερωτήματα περί κοινωνικής δυσφορίας και ενσωμάτωσης των μεταναστών δεύτερης γενιάς έκανε λόγο ο υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας, Ματέο Πιαντεντόζι στις 18 Μαΐου, με αφορμή το περιστατικό της 16ης στη βόρεια πόλη της Μόντενα, κατά το οποίο οδηγός έριξε το αυτοκίνητό του πάνω στο πλήθος. Ο Σαλίμ Ελ Κουντρί, Ιταλός πολίτης μαροκινής καταγωγής, 31 ετών, έπεσε με το όχημά του πάνω σε πεζούς, πριν προσκρούσει σε βιτρίνα καταστήματος. Οκτώ άνθρωποι τραυματίστηκαν, οι τέσσερις σοβαρά. Σύμφωνα με τον υπουργό, παρά την υφιστάμενη διάγνωση για τον Ελ Κουντρί, η ενέργειά του δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή απλώς «ως πράξη ενός μεμονωμένου παρανοϊκού».

Οι ιταλικές αρχές ανέφεραν ότι ο Ελ Κουντρί στην προσπάθειά του να διαφύγει τραυμάτισε ελαφρά με μαχαίρι ένα άτομο, προτού ακινητοποιηθεί από παρευρισκόμενους και στη συνέχεια συλληφθεί από την αστυνομία. Ένα από τα θύματα, γυναίκα της οποίας το όνομα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Il Giornale, ο Πιαντεντόζι δήλωσε ότι το περιστατικό δεν ανταποκρίνεται στο προφίλ «τρομοκράτη που σχεδιάζει βίαιες ενέργειες» και ότι ο δράστης αντιμετώπιζε προβλήματα ψυχικής υγείας. Ο Ελ Κουντρί είχε διαγνωστεί με σχιζοειδή διαταραχή προσωπικότητας.

Ο υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας Ματέο Πιαντεντόζι κατά τη διάρκεια συνεδρίασης της Βουλής. Ρώμη, 7 Μαρτίου 2023. (Gregorio Borgia/AP)

 

Ο υπουργός ανέφερε ότι ενδέχεται να είχε κινηθεί από μίσος που συνδεόταν με την πεποίθηση ότι είχε υποστεί διακρίσεις. Όπως παρατήρησε, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα δεδομένα, δεν είχαν διαπιστωθεί ενδείξεις οργανωμένης ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης ούτε προκύπτει σύνδεση με δίκτυα φονταμενταλιστικής προπαγάνδας. Από τις έρευνες και την ανάλυση των κινητών τηλεφώνων δεν φαίνεται προς το παρόν να προκύπτουν στοιχεία που να παραπέμπουν στο κλασικό προφίλ τρομοκράτη που σχεδιάζει βίαιες ενέργειες.

Προσέθεσε, ωστόσο, ότι η ακριβής αξιολόγηση της υπόθεσης θα γίνει όταν οι ερευνητές ολοκληρώσουν το έργο τους και ότι, σε κάθε περίπτωση, η επίθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως πράξη ενός μεμονωμένου παρανοϊκού. Πρόκειται για εσκεμμένη επίθεση εναντίον ανυπεράσπιστων πολιτών, εξαιρετικής σοβαρότητας, η οποία εγείρει βαθιά ερωτήματα σχετικά με την κοινωνική δυσφορία, την ενσωμάτωση και την ταυτότητα ορισμένων ατόμων δεύτερης γενιάς.

Το περιστατικό αναζωπύρωσε τη μακροχρόνια συζήτηση στην Ιταλία για τη μετανάστευση και την κοινωνική συνοχή, ζήτημα που συνέβαλε στην άνοδο της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι στην εξουσία το 2022. Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, στις 16 Μαΐου, η Μελόνι ευχαρίστησε «τους πολίτες που παρενέβησαν με θάρρος για να σταματήσουν τον υπεύθυνο».

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι. Ρώμη, 22 Οκτωβρίου 2025. (Remo Casilli/Reuters)

 

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ανέφερε ότι είχε μιλήσει με τον δήμαρχο και παρέμενε σε διαρκή επικοινωνία με τις αρχές για να παρακολουθεί τις εξελίξεις της υπόθεσης. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο δράστης θα λογοδοτήσει πλήρως για τις πράξεις του.

Ο Πιαντεντόζι δήλωσε ακόμη ότι ο Ελ Κουντρί είχε κάποια στιγμή στείλει ηλεκτρονικό μήνυμα στο πανεπιστήμιό του, το οποίο περιείχε ύβρεις κατά Χριστιανών και άλλες βλάσφημες εκφράσεις, αν και αργότερα είχε ζητήσει συγγνώμη.

Οι εισαγγελείς τον συνέλαβαν με κατηγορίες που περιλαμβάνουν μαζική επίθεση και πρόκληση βαριών σωματικών βλαβών. Η δικαστική ακρόαση για την επικύρωση της κράτησής του αναβλήθηκε για τις 19 Μαΐου.

Ο υπουργός ανέφερε ότι ο Ελ Κουντρί ήταν γιος Μαροκινών μεταναστών, γεννημένος στο Μπέργκαμο της βόρειας Ιταλίας, περίπου 40 χιλιόμετρα από το Μιλάνο, και ότι είχε αποφοιτήσει από πανεπιστήμιο. Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, η γέννηση στην Ιταλία δεν συνεπάγεται αυτόματα απόδοση ιταλικής υπηκοότητας και τα παιδιά μεταναστών που γεννιούνται στη χώρα πρέπει αργότερα να υποβάλουν αίτηση για να την αποκτήσουν.

Ο δήμαρχος υπερασπίζεται τους μετανάστες

Ο δήμαρχος της Μόντενα, Μάσσιμο Μετσέττι, χαρακτήρισε ανοησία τις γενικεύσεις για τους μετανάστες, επισημαίνοντας ότι μεταξύ εκείνων που αντιμετώπισαν και ακινητοποίησαν τον δράστη ήταν και δύο Αιγύπτιοι.

Χιλιάδες κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στις 17 Μαΐου στην κεντρική πλατεία της Μόντενα για να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους προς τα θύματα.

Σύμφωνα με τη Eurostat, τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την 1η Ιανουαρίου 2025 στην Ιταλία ζούσαν 6,9 εκατομμύρια άνθρωποι που είχαν γεννηθεί στο εξωτερικό, σε συνολικό πληθυσμό 58,9 εκατομμυρίων κατοίκων.

Ο Πιαντεντόζι δήλωσε ότι όσοι γίνονται δεκτοί στην Ιταλία πρέπει να σέβονται τους νόμους και τις αξίες της χώρας. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι πρέπει επίσης να καταρριφθεί ο μύθος πως η κατοχή άδειας παραμονής ή ακόμη και υπηκοότητας αρκεί για να θεωρηθεί επιτυχημένη η ενσωμάτωση.

Όπως ανέφερε, η ενσωμάτωση είναι μια πολύ βαθύτερη και πιο σύνθετη διαδικασία, που περιλαμβάνει την εκπαίδευση, τη νομιμότητα, την εργασία, την αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και πραγματικές κοινωνικές συνθήκες. Συμπλήρωσε ότι, ορισμένες φορές, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων δεύτερης γενιάς που μεγαλώνουν υπό αντίξοες συνθήκες ή στο περιθώριο, αυτή η πορεία μπορεί να αποτύχει.

Έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2024 από το πρόγραμμα Measuring Irregular Migration για την καταγραφή της παράνομης μετανάστευσης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εκτιμά ότι στην Ιταλία ζουν περίπου 458.000 παράνομοι μετανάστες.

Του Chris Summers

Με πληροφορίες από το Associated Press

Η Νορβηγία εντάσσεται στη συμφωνία συνεργασίας της ΕΕ για τη Βαλτική Θάλασσα

Από

Στη συμφωνία συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Βαλτική Θάλασσα εντάχθηκε και η Νορβηγία, καθώς ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος παρατείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια στην περιοχή.

Η Στρατηγική της ΕΕ για την Περιφέρεια της Βαλτικής Θάλασσας (EUSBSR) ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 18 Μαΐου ότι η Νορβηγία έγινε το ένατο μέλος της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή της θα επιτρέψει στο Όσλο να αντιμετωπίσει κοινά εδαφικά ζητήματα, όπως η πολιτική ασφάλεια και η ανθεκτικότητα.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε, δήλωσε ότι η ένταξη «θα ενισχύσει τη συνεργασία της Νορβηγίας με την ΕΕ σε μια περιοχή που έχει καταστεί κεντρικής σημασίας για την ευρωπαϊκή και νορβηγική ασφάλεια», σημειώνοντας ότι η συμμετοχή στην ομάδα θα προσφέρει την ευκαιρία για το Όσλο να συνεργαστεί σε τομείς όπως η ναυτική συνεργασία, η επιτήρηση και η ασφάλεια.

Το EUSBSR ιδρύθηκε το 2009 με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων. Στους στόχους του περιλαμβάνονται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η διατήρηση αξιόπιστων αγορών ενέργειας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Οι άλλες χώρες που συμμετέχευν στο EUSBSR είναι η Δανία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Σουηδία. Η Νορβηγία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην ανατολική Ουκρανία το 2022, η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, έπειτα από σειρά διακοπών σε καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και αγωγούς φυσικού αερίου.

Τον Νοέμβριο του 2025, κατά τη διαδικασία ένταξης της χώρας του στο EUSBSR, ο Άιντε είχε δηλώσει ότι η στρατηγική οπτική της χώρας του για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας «έχει αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη Νορβηγία τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της επισφάλειας που έχει προκύψει από την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη χρήση υβριδικών μέτρων».

Ρωσία

Σε ανάρτηση ιστολογίου για το London School of Economics and Political Science (LSE) τον Φεβρουάριο, ακαδημαϊκοί ανέφεραν ότι οι κινήσεις της Ρωσίας — η οποία μοιράζεται χερσαία σύνορα με τη Νορβηγία — δείχνουν ότι το Όσλο πρέπει να εμπλακεί περισσότερο στην ασφάλεια της βόρειας Ευρώπης.

Οι συγγραφείς Στέφαν Γκέντσλε και Μάρκο Πιέτρο Ντ’ Αττόμα, καθηγητές στο Πανεπιστήμιο του Άγκντερ στη Νορβηγία, έγραψαν στο ιστολόγιο του LSE ότι η περιφερειακή συνεργασία στη Βαλτική έχει καταστήσει ζητήματα όπως «οι υβριδικές απειλές, οι δολιοφθορές σε υποθαλάσσιες υποδομές και η ενεργειακή ασφάλεια δίπλα στην προστασία του περιβάλλοντος ως βασικές περιφερειακές ανησυχίες».

Οι Γκέντσλε και Ντ’ Αττόμα σημείωσαν ότι αν και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η στρατηγική σημασία της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας μειώθηκε σταδιακά, «εκείνη η εποχή έχει πλέον παρέλθει». Όπως έγραψαν, «η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η διπλωματική πίεση του προέδρου Τραμπ προς τη Γροιλανδία επανέφεραν τον ‘Ευρύτερο Βορρά’ σε παγκόσμιο επίπεδο και την περιοχή της Βαλτικής σε περιφερειακό επίπεδο στο επίκεντρο της γεωπολιτικής προσοχής.

»Ένας θαλάσσιος χώρος που άλλοτε χαρακτηριζόταν κυρίως από συνεργασία έχει μετατραπεί ταχύτατα σε περιοχή πρώτης γραμμής για την αποτροπή, με έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών και θαλάσσιων οδών που απειλούνται από τον σκιώδη στόλο της Ρωσίας».

Της Victoria Friedman

Με πληροφορίες από το Reuters

Η κυβέρνηση Τραμπ αυξάνει την πίεση στην Κούβα με κυρώσεις και προειδοποιήσεις

Από

Νέες κυρώσεις κατά της Κούβας ανακοίνωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες, κατηγορώντας το κομμουνιστικό καθεστώς ότι συμβάλλει στην εξαθλίωση του κουβανικού λαού και στην παρακμή της οικονομίας της χώρας, και ότι απειλεί την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε στις 18 Μαΐου την επιβολή κυρώσεων σε αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες και ανώτερους αξιωματούχους της Κούβας, με στόχο την αντιμετώπιση της καταστολής στην Κούβα και των απειλών κατά της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.

Όπως ανέφερε, επιβλήθηκαν κυρώσεις σε έντεκα μέλη της ελίτ του κουβανικού καθεστώτος και σε τρεις κυβερνητικούς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων κυβερνητικών αξιωματούχων και στρατιωτικών προσώπων που συνδέονται με τον μηχανισμό ασφαλείας της Κούβας. Σύμφωνα με τον Ρούμπιο, πολλοί από αυτούς ευθύνονται ή έχουν εμπλακεί στην καταστολή του κουβανικού λαού.

Μεταξύ των οργανισμών στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις περιλαμβάνονται το υπουργείο Εσωτερικών, που αποτελεί την κύρια υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας της Κούβας και είναι υπεύθυνο για την αστυνομία, τις δυνάμεις εσωτερικής ασφάλειας, τις υπηρεσίες πληροφοριών και τις φυλακές· η Εθνική Επαναστατική Αστυνομία, η οποία κατηγορείται ότι καταστέλλει διαδηλώσεις και λειτουργεί κινητές φυλακές· η Διεύθυνση Πληροφοριών της Κούβας, η βασική υπηρεσία πληροφοριών της χώρας.

Οι κυρώσεις στοχεύουν επίσης ανώτερους κυβερνητικούς αξιωματούχους της Κούβας, μεταξύ των οποίων ο Έντι Μανουέλ Σιέρα Αρίας, επικεφαλής της εθνικής αστυνομίας, ο Όσκαρ Αλεχάντρο Καλέχας Βαλκάρσε, ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Εσωτερικών, και η Ροζαμπέλ Γκαμόν Βέρδε, υπουργός Δικαιοσύνης της Κούβας.

Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης ο Χοακίν Κίντας Σολά, υφυπουργός των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων της Κούβας, ο Χουάν Εστέμπαν Λάσο Ερνάντες, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της Κούβας, ο Βισέντε ντε λα Ο Λέβυ, υπουργός Ενέργειας και Μεταλλείων, και η Μάιρα Αρεβίτς Μαρίν, υπουργός Επικοινωνιών.

Οι αμερικανικές κυρώσεις επεκτάθηκαν επίσης σε στρατιωτικούς και στελέχη του κομμουνιστικού κόμματος, μεταξύ των οποίων οι Χοσέ Μιγκέλ Γκόμες ντελ Βαλίν, Ραούλ Βιγιάρ Κέσελ, Ρομπέρτο Τομάς Μοράλες Οχέδα και Εουχένιο Αρμάντο Ραμπιλέρο Αγκιλέρα.

Οι ΗΠΑ κατηγόρησαν τους οργανισμούς και τα πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις ότι συμβάλλουν στην ταλαιπωρία του κουβανικού λαού και στην παρακμή της κουβανικής οικονομίας, ενώ επιτρέπουν σε ξένες χώρες να εκμεταλλεύονται την Κούβα για συλλογή πληροφοριών, στρατιωτικές επιχειρήσεις και τρομοκρατικές ενέργειες.

Βάσει των κυρώσεων, δεσμεύονται όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τα οικονομικά συμφέροντα των προσώπων και οργανισμών που βρίσκονται υπό αμερικανική δικαιοδοσία. Παράλληλα, απαγορεύεται σε Αμερικανούς πολίτες και επιχειρήσεις να πραγματοποιούν συναλλαγές μαζί τους, εκτός εάν υπάρχει ειδική άδεια από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ προειδοποίησε επίσης ότι ξένες τράπεζες, επιχειρήσεις και ιδιώτες που πραγματοποιούν συναλλαγές με Κουβανούς αξιωματούχους που τελούν υπό κυρώσεις ή δραστηριοποιούνται στους τομείς άμυνας, ενέργειας, εξόρυξης, χρηματοοικονομικών υπηρεσιών ή ασφάλειας της Κούβας ενδέχεται επίσης να βρεθούν αντιμέτωποι με κυρώσεις.

Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι νέες κυρώσεις περιορίζουν περαιτέρω την ικανότητα του κουβανικού καθεστώτος να καταπνίγει τη βούληση του κουβανικού λαού, προσθέτοντας ότι αναμένονται επιπλέον κυρώσεις τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.

Ανησυχίες για στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη

Οι δηλώσεις του Ρούμπιο έγιναν μετά από δημοσίευμα του Axios στις 17 Μαΐου, το οποίο, επικαλούμενο απόρρητες πηγές πληροφοριών, ανέφερε ότι η Κούβα απέκτησε περισσότερα από 300 στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και είχε συζητήσει το ενδεχόμενο χρήσης τους κατά της αμερικανικής ναυτικής βάσης στον Κόλπο του Γκουαντάναμο, αμερικανικών πολεμικών πλοίων ή ακόμη και της Φλόριντα. Η εφημερίδα The Epoch Times δεν ήταν σε θέση να επαληθεύσει το δημοσίευμα.

Νεόδμητες σκηνές κράτησης για παράνομους μετανάστες στη Ναυτική Βάση των ΗΠΑ στον Κόλπο του Γκουαντάναμο. Κούβα, 21 Φεβρουαρίου 2025. (U.S. Navy/AFN Guantanamo Bay Public Affairs μέσω Reuters)

 

Ο υπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Μπρούνο Ροδρίγκες, απέρριψε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας στις 17 Μαΐου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κατασκευάζουν ένα αφήγημα προκειμένου να δικαιολογήσουν οικονομικό πόλεμο και ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση εναντίον της Κούβας.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Ροδρίγκες υποστήριξε ότι, χωρίς καμία νόμιμη δικαιολογία, η αμερικανική κυβέρνηση προωθεί καθημερινά μια στημένη υπόθεση ώστε να δικαιολογήσει έναν αδυσώπητο οικονομικό πόλεμο κατά του κουβανικού λαού και μια πιθανή στρατιωτική επίθεση. Σημείωσε δε ότι συγκεκριμένα μέσα ενημέρωσης συμμετέχουν σε αυτήν την προσπάθεια, αναπαράγοντας συκοφαντίες και διαρρέοντας υπαινιγμούς που προέρχονται από την ίδια την αμερικανική κυβέρνηση.

Ο Κουβανός υπουργός δεν αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο δημοσίευμα για τα στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη ούτε διέψευσε επισήμως ότι η Κούβα διαθέτει τέτοια οπλικά συστήματα, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί τα τελευταία χρόνια τόσο από τη Ρωσία και το Ιράν όσο και από οργανώσεις που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη σε διάφορες συγκρούσεις.

Ο Ροδρίγκες υποστήριξε ακόμη ότι η Κούβα ούτε απειλεί με ούτε επιθυμεί πόλεμο και ότι υπερασπίζεται την ειρήνη, ενώ είναι διατεθειμένη και προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει εξωτερική επίθεση ασκώντας το δικαίωμα νόμιμης αυτοάμυνας που αναγνωρίζεται από τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Η αμερικανική απάντηση

Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως τις πληροφορίες των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών. Ωστόσο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ απάντησε με αυστηρή ανακοίνωση στις δηλώσεις της κουβανικής πλευράς.

Σε ανακοίνωσή του προς την Epoch Times, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι ο πρόεδρος Τραμπ θα ενεργεί πάντοτε για την προστασία των αμερικανικών συμφερόντων και των πολιτών των ΗΠΑ από κάθε απειλή και ότι έχει ήδη λάβει ιστορικά μέτρα για την αντιμετώπιση της ανεξέλεγκτης μετανάστευσης, της διακίνησης ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και της παρουσίας εχθρικών ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή.

Στην ίδια ανακοίνωση, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ χαρακτήρισε την Κούβα αποτυχημένο κομμουνιστικό κράτος, το οποίο επί μακρόν φιλοξενεί εχθρικές ξένες στρατιωτικές δυνάμεις, υπηρεσίες πληροφοριών και τρομοκρατικές οργανώσεις, προσθέτοντας ότι η χώρα αποτελεί σημαντική απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει η κατάσταση να εξελιχθεί σε μεγαλύτερη κρίση για την ασφάλεια των Αμερικανών.

Ο πρόεδρος Τραμπ έχει δηλώσει και στο παρελθόν ότι η Κούβα διώκει και βασανίζει πολιτικούς αντιπάλους, παρέχει ασφαλές καταφύγιο σε τρομοκρατικές οργανώσεις όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς και συνιστά «έκτακτη απειλή για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ».

Την περασμένη εβδομάδα, η Κούβα υποστήριξε ότι δεν αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και ότι δεν υπάρχουν νόμιμοι λόγοι για να παραμείνει στον κατάλογο κρατών που υποστηρίζουν την τρομοκρατία.

Αντιδράσεις από Κούβα και Φλόριντα

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 17 Μαΐου, το γραφείο του σερίφη της κομητείας Μονρόε, που καλύπτει τα νησιά Φλόριντα Κις, ανέφερε ότι ο σερίφης Ρικ Ράμσεϋ δεν είχε δεχθεί καμία ενημέρωση από ομοσπονδιακές ή πολιτειακές αρχές σχετικά με δημοσιεύματα περί πιθανής στρατιωτικής ενέργειας της Κούβας κατά της αμερικανικής βάσης στον Κόλπο του Γκουαντάναμο με χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Ο Ράμσεϋ δήλωσε πως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας και πως θα είχε ενημερωθεί αν είχε αλλάξει κάτι και θα είχε ειδοποιήσει το κοινό.

Ο πρέσβης της Κούβας στα Ηνωμένα Έθνη, Ερνέστο Σομπερόν, ανέφερε επίσης σε ανάρτησή του στις 17 Μαΐου ότι ο λαός της Κούβας είναι έτοιμος να υπερασπιστεί το έδαφος, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία του.

Η Εύα Γκόλινγκερ, δικηγόρος και συγγραφέας με έδρα τη Νέα Υόρκη, έγραψε επίσης στην πλατφόρμα X ότι η Κούβα δεν θα ξεκινούσε ποτέ επίθεση εναντίον οποιασδήποτε χώρας, πόσο μάλλον των Ηνωμένων Πολιτειών, προσθέτοντας ωστόσο ότι η χώρα έχει δικαίωμα στην αυτοάμυνα βάσει του Διεθνούς Δικαίου εάν δεχθεί επίθεση.

Κρίση καυσίμων και οικονομική πίεση

Την ίδια ώρα, η Κούβα αντιμετωπίζει σοβαρή ενεργειακή κρίση. Ο υπουργός Ενέργειας και Μεταλλείων της χώρας, Βισέντε ντε λα Ο Λέβυ, δήλωσε στις 13 Μαΐου ότι η χώρα έχει εξαντλήσει πλήρως τα αποθέματα ντίζελ και βαρέος μαζούτ και ότι το ηλεκτρικό της δίκτυο έχει εισέλθει σε κρίσιμη κατάσταση.

Ο Λέβυ ανέφερε ότι η Κούβα δεν είχε λάβει εισαγωγές πετρελαίου από τον Δεκέμβριο, μέχρι που η Ρωσία απέστειλε τον περασμένο μήνα 100.000 τόνους αργού πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 700.000 βαρέλια.

Η Κούβα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, το οποίο της προμήθευε το σοσιαλιστικό καθεστώς του πρώην ηγέτη της χώρας Νικολάς Μαδούρο. Ωστόσο, η παροχή διακόπηκε μετά την απομάκρυνσή του από την εξουσία τον Ιανουάριο και την αντικατάστασή του από τη μεταβατική ηγέτιδα Ντέλσυ Ροδρίγκες. Το Μεξικό επίσης διέκοψε τις αποστολές πετρελαίου, υπό την πίεση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 13 Μαΐου, ότι επαναλαμβάνει δημόσια τη γενναιόδωρη προσφορά των Ηνωμένων Πολιτειών για παροχή πρόσθετης άμεσης ανθρωπιστικής βοήθειας προς τον κουβανικό λαό, και ότι εναπόκειται στο κουβανικό καθεστώς να αποφασίσει εάν θα αποδεχθεί ή αν θα αρνηθεί την προσφορά αυτή.

Ο πρόεδρος Τραμπ έγραψε επίσης την περασμένη εβδομάδα στην πλατφόρμα Truth Social ότι η Κούβα ζητούσε βοήθεια και ότι οι δύο χώρες επρόκειτο να συνομιλήσουν.

Ιστορικό και επαφές με τη CIA

Το καθεστώς στην Κούβα ιδρύθηκε το 1959, όταν αντάρτες υπό την ηγεσία του Φιντέλ Κάστρο ανέτρεψαν τον υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ ηγέτη Φουλχένσιο Μπατίστα. Υπό την ηγεσία του Κάστρο, το καθεστώς στράφηκε προς τον μαρξισμό-λενινισμό και εδραίωσε μονοκομματική κομμουνιστική εξουσία τα επόμενα χρόνια. Η Κούβα διατηρούσε στενή συμμαχία με τη Σοβιετική Ένωση μέχρι την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ στις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Την περασμένη εβδομάδα, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, και άλλοι αξιωματούχοι επισκέφθηκαν την Κούβα έπειτα από πρόσκληση του κομμουνιστικού καθεστώτος της Αβάνα. Σε ξεχωριστή επίσκεψη, ο Ράτκλιφ ταξίδεψε επίσης στην Αβάνα για να συναντηθεί με Κουβανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων και ο υπουργός Εσωτερικών Λάσαρο Άλβαρες Κάσας.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης της 14ης Μαΐου, η αμερικανική πρεσβεία στην Κούβα παρέπεμψε την Epoch Times στον Λευκό Οίκο για σχόλιο, ενώ ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε με τη σειρά του στη CIA. Η CIA δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού της συνάντησης.

Των Emel Akan και Chris Summers