Μήνας: Μάιος 2026

Αναβλήθηκε προγραμματισμένη επίθεση κατά του Ιράν ενώ η Τεχεράνη θεσμοθετεί έλεγχο στα Στενά

Τρίτη, 19 Μαΐ, 2026Τρίτη, 19 Μαΐ, 2026 Από EPOCH TIMES

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο αμερικανικός στρατός δεν θα προχωρήσει σε επίθεση κατά του Ιράν, η οποία, όπως ανέφερε, είχε προγραμματιστεί για την Τρίτη, ενώ παράλληλα η Τεχεράνη προχώρησε στη δημιουργία νέας αρχής για την επίσημη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανέφερε ότι το πλήγμα κατά του Ιράν ήταν προγραμματισμένο για την Τρίτη, αλλά ακυρώθηκε επειδή ο ίδιος και άλλοι ηγέτες πιστεύουν ότι θα επιτευχθεί συμφωνία με την Τεχεράνη. Σημείωσε δε ότι η απόφαση για αναστολή νέας στρατιωτικής δράσης ελήφθη έπειτα από παρότρυνση των ηγετών του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο Τραμπ, η συμφωνία δεν θα περιλαμβάνει πυρηνικά όπλα για το Ιράν, ενώ σημείωσε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Πολέμου Πητ Χέγκσεθ και στον αρχηγό του Μεικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων Νταν Κέιν να αναστείλουν την επίθεση της Τρίτης. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι έχει δώσει περαιτέρω εντολή να είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε πλήρη, μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, ανά πάσα στιγμή, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία.

Τη Δευτέρα, ο Τραμπ είχε αναφέρει στη New York Post ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν συνεχίζονται, αποφεύγοντας να μιλήσει λεπτομερώς, σχολιάζοντας ότι το Ιράν επιθυμεί να επιτευχθεί συμφωνία επειδή γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί σύντομα.

Η εύθραυστη εκεχειρία και η νέα ένταση

Για περισσότερο από έναν μήνα, η κατάπαυση του πυρός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν διατηρείται σε γενικές γραμμές, έπειτα από προσωρινή συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Απρίλιο μέσω διαπραγματεύσεων με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και κρατών του Κόλπου. Ωστόσο, οι εντάσεις παραμένουν σε υψηλό επίπεδο, με τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ και τις ιρανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις επιτήρησης στα Στενά του Ορμούζ να συνεχίζονται.

Επιπλέον, μη επανδρωμένο αεροσκάφος προκάλεσε πυρκαγιά την Κυριακή στην περίμετρο του μοναδικού πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), κίνηση την οποία οι αρχές χαρακτήρισαν «απρόκλητη τρομοκρατική επίθεση». Δεν αποδόθηκαν ευθύνες σε κανέναν, ωστόσο το περιστατικό ανέδειξε τον κίνδυνο αναζωπύρωσης του πολέμου, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν έδειξαν ότι είναι έτοιμοι να συγκρουστούν εκ νέου. Δεν αναφέρθηκαν τραυματισμοί ούτε διαρροή ραδιενέργειας.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία φιλοξενούν συστήματα αεράμυνας και προσωπικό του Ισραήλ, κατηγόρησαν πρόσφατα το Ιράν για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, ενώ η Σαουδική Αραβία καταδίκασε την επίθεση· αργότερα ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εισήλθαν από τον εναέριο χώρο του Ιράκ.

Η νέα Αρχή στα Στενά του Ορμούζ

Οι εντάσεις έχουν αυξηθεί γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διακινείται περίπου το 20% των παγκόσμιων αποστολών πετρελαίου. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Τεχεράνη προχώρησε στη δημιουργία της νέας Αρχής Στενών του Περσικού Κόλπου, γνωστής ως PGSA, η οποία ανακοίνωσε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X στις 18 Μαΐου ότι αποτελεί πλέον τη «νομική οντότητα και αρμόδια Αρχή εκπροσώπησης» για τη διαχείριση της διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ εκ μέρους της ιρανικής κυβέρνησης.

Η νέα Αρχή ανέφερε ότι τα πλοία που κινούνται εντός των ορίων των Στενών, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από το Ιράν, θα πρέπει να συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές και τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας, προειδοποιώντας ότι «η διέλευση χωρίς άδεια θα θεωρείται παράνομη». Η PGSA εγκαινίασε τον επίσημο λογαριασμό της στην πλατφόρμα X με ανακοίνωση ότι θα παρέχει «ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο», σε μια κίνηση που θεωρείται η σαφέστερη δημόσια προσπάθεια της Τεχεράνης να θεσμοθετήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η νέα Αρχή θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου συστήματος, το οποίο θα απαιτεί από τα εμπορικά πλοία να συνεργάζονται απευθείας με την Τεχεράνη για να αποκτούν πρόσβαση στη θαλάσσια οδό. Ο Εμπραχίμ Αζίζι, πρόεδρος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X στις 16 Μαΐου ότι η Τεχεράνη έχει προετοιμάσει έναν «επαγγελματικό μηχανισμό» για τη διαχείριση της ναυτιλιακής κυκλοφορίας μέσω του Ορμούζ και ότι θα εισπράττονται τα απαραίτητα τέλη για τις εξειδικευμένες υπηρεσίες που παρέχονται μέσω αυτού του μηχανισμού.

Ο Αζίζι επεσήμανε ότι η διέλευση θα απαγορεύεται σε όσους συμμετέχουν στο αποκαλούμενο «σχέδιο ελευθερίας», κάνοντας αναφορά στη ναυτική πρωτοβουλία υπό αμερικανική ηγεσία που αποσκοπεί στην προστασία της εμπορικής ναυσιπλοΐας στον Κόλπο.

Οι οικονομικές επιπτώσεις και η αντίδραση των ΗΠΑ

Η σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη κοστίσει στις επιχειρήσεις παγκοσμίως τουλάχιστον 25 δισεκατομμύρια δολάρια, εξαιτίας της αύξησης των τιμών της ενέργειας, των προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές και των διακοπών στις αλυσίδες εφοδιασμού. Τουλάχιστον 279 εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και την Ασία έχουν αναφέρει τη σύγκρουση ως παράγοντα πίσω από αμυντικά επιχειρηματικά μέτρα, μεταξύ των οποίων μείωση της παραγωγής, επιπλέον χρεώσεις καυσίμων, περικοπές προσωπικού και αναστολή πληρωμών προς μετόχους.

Η ανακοίνωση της νέας ιρανικής Αρχής έγινε εν μέσω συνεχιζόμενης διεθνούς κριτικής για τις ναυτικές ενέργειες της Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει διεθνή στήριξη για ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που καταδικάζει τις επιθέσεις του Ιράν κατά της ναυσιπλοΐας, την τοποθέτηση θαλάσσιων ναρκών και τις προσπάθειες επιβολής τελών στα πλοία.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε σε ανακοίνωση, στις 5 Μαΐου, ότι το Ιράν κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία μέσω των απειλών του κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας, προσθέτοντας ότι το ψήφισμα του ΟΗΕ θα υπερασπιστεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Το ψήφισμα καλεί το Ιράν να σταματήσει τις επιθέσεις κατά πλοίων, να αποκαλύψει τις τοποθεσίες των θαλάσσιων ναρκών και να συνεργαστεί με τις διεθνείς προσπάθειες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, δήλωσε στις 12 Μαΐου ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει διπλωματική λύση μέσω του ΟΗΕ, ενώ παράλληλα επέκρινε τις ενέργειες του Ιράν στον Κόλπο.

Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ Μάικ Γουόλτς δήλωσε αργότερα, στις 13 Μαΐου, ότι 113 χώρες έχουν συνυπογράψει το σχέδιο ψηφίσματος, σημειώνοντας ότι το Ιράν είναι απομονωμένο λόγω των παράνομων ενεργειών του να ναρκοθετεί διεθνή ύδατα και να επιβάλλει τέλη διέλευσης.

Το πυρηνικό πρόγραμμα και οι όροι της συμφωνίας

Στο πλαίσιο μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί την παράδοση όλων των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου διαθέτει το Ιράν και τον οριστικό τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος, κατηγορώντας τη χώρα ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Το Ιράν επιμένει ότι το πρόγραμμά του έχει ειρηνικούς σκοπούς, ωστόσο έχει εμπλουτίσει ουράνιο σε επίπεδα κοντά σε εκείνο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων και θεωρείται ευρέως ότι τουλάχιστον έως το 2003 το πρόγραμμά του είχε στρατιωτική διάσταση. Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα περιορίσει το έργο των επιθεωρητών ατομικής ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών, ακόμη και μετά τη δωδεκαήμερη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πέρυσι το καλοκαίρι.

Τη Δευτέρα, κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν μετέδωσαν δήλωση αξιωματούχου σύμφωνα με την οποία το ιρανικό καθεστώς επιθυμεί την επιστροφή των δεσμευμένων περιουσιακών του στοιχείων, ενώ υποστήριξε ότι οι απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας είναι «αντίθετες με τα δικαιώματα του ιρανικού λαού». Είπε ότι αυτό είναι παράλογο και ότι το Ιράν δεν πρόκειται να συμφωνήσει, προσθέτοντας πως οι Αμερικανοί πρέπει να κατανοήσουν ότι η χώρα δεν θα αποδεχθεί τον τερματισμό του πολέμου με αντάλλαγμα πυρηνικές δεσμεύσεις.

Στις 11 Μαΐου, ο Τραμπ δήλωσε ότι η κατάπαυση του πυρός παραμένει εύθραυστη, έχοντας προηγουμένως απορρίψει πρόταση του Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Των Jack Phillips και Evgenia Filimianova

Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press

IMEC: Ο νέος δρόμος εμπορίου απέναντι στο Σουέζ

Τρίτη, 19 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ΕΦΗ ΓΚΑΝΑ

Η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα βρίσκεται μπροστά σε μία από τις μεγαλύτερες αναδιαρθρώσεις των τελευταίων δεκαετιών. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, οι επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, η αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τη Διώρυγα του Σουέζ και η προσπάθεια Δύσης, Ινδίας και αραβικών κρατών να δημιουργήσουν εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές απέναντι στην κινεζική πρωτοβουλία «Μία ζώνη, ένας δρόμος» [Belt and Road Initiative – BRI], φέρνουν στο προσκήνιο τον οικονομικό διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης [India-Middle East- Europe Economic Corridor – IMEC].

Ο διάδρομος IMEC, που ανακοινώθηκε επισήμως στο περιθώριο της Συνόδου G20 στο Νέο Δελχί τον Σεπτέμβριο του 2023, φιλοδοξεί να αποτελέσει μια νέα πολυτροπική εμπορική αρτηρία που θα συνδέει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας, Ισραήλ και Ελλάδας.

Οι τελευταίες δηλώσεις του διευθύνοντος συμβούλου της Israel Ports Company, Πινχάς Τσρουγιά [Pinhas Tsruya], στο συνέδριο Mare MED III Athens 2026, αποκαλύπτουν ότι το Ισραήλ όχι μόνο αντιμετωπίζει πλέον σοβαρά το έργο, αλλά ήδη σχεδιάζει τις λιμενικές και logistics υποδομές που θα απαιτηθούν ώστε ο IMEC να λειτουργήσει ως πραγματική εναλλακτική του Σουέζ.

Η βασική ιδέα του IMEC είναι απλή αλλά εξαιρετικά φιλόδοξη. Αντί τα φορτία από την Ινδία να ταξιδεύουν αποκλειστικά μέσω θαλάσσης και της Διώρυγας του Σουέζ προς τη Μεσόγειο, μέρος της διαδρομής θα περνά μέσω σιδηροδρόμου από τη Μέση Ανατολή.

Το μοντέλο προβλέπει θαλάσσια σύνδεση Ινδίας–ΗΑΕ, σιδηροδρομική διασύνδεση ΗΑΕ–Σαουδικής Αραβίας–Ιορδανίας–Ισραήλ, νέα θαλάσσια σύνδεση από ισραηλινά λιμάνια προς Ελλάδα και Ευρώπη.

Ο IMEC δεν αφορά μόνο φορτία, αλλά περιλαμβάνει και ενεργειακούς διαδρόμους, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αγωγούς υδρογόνου, οπτικές ίνες και ψηφιακά δίκτυα δεδομένων.

Η γεωστρατηγική σημασία του σχεδίου είναι τεράστια, καθώς δημιουργεί έναν νέο άξονα που συνδέει τον Ινδο-Ειρηνικό με τη Μεσόγειο και την Ευρώπη, παρακάμπτοντας σημεία υψηλού ρίσκου.

Οι κρίσεις στην Ερυθρά Θάλασσα επιταχύνουν το έργο

Η κρίση ασφαλείας στην Ερυθρά Θάλασσα και οι επιθέσεις των Χούθι σε εμπορικά πλοία από το 2024 και μετά άλλαξαν δραματικά τις παγκόσμιες θαλάσσιες μεταφορές. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αναγκάστηκαν να παρακάμψουν το Σουέζ και να κινούνται μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς, τους χρόνους παράδοσης, τα ασφάλιστρα κινδύνου και την αβεβαιότητα στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο IMEC μετατρέπεται από ένα θεωρητικό γεωπολιτικό σχέδιο σε πιθανή επιχειρησιακή λύση.

Σύμφωνα με μελέτες που επικαλέστηκε ο επικεφαλής της Israel Ports Company (IPC), το Ισραήλ εξετάζει σενάρια διακίνησης έως και 5 εκατομμυρίων TEU ετησίως μέσω του διαδρόμου, ως εναλλακτική ροή φορτίων έναντι της Διώρυγας του Σουέζ.

Συγκριτικά, η Διώρυγα του Σουέζ διαχειρίζεται ετησίως πάνω από 20.000 διελεύσεις πλοίων και σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου. Παρότι ο IMEC δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως το Σουέζ, μπορεί να λειτουργήσει ως μια εναλλακτική εμπορική διαδρομή σε περιόδους κρίσης και αστάθειας.

Το Ισραήλ τα τελευταία χρόνια προχώρησε σε σημαντικές λιμενικές επενδύσεις, με επίκεντρο τη Χάιφα. Η δημιουργία νέων τερματικών σταθμών αύξησε τη δυναμικότητα διακίνησης φορτίων, ενίσχυσε τον ανταγωνισμό και βελτίωσε την αποδοτικότητα των λιμανιών.

Σύμφωνα με τον Πινχάς Τσρουγιά, οι υφιστάμενες και προγραμματισμένες επενδύσεις επαρκούν ώστε τα ισραηλινά λιμάνια να μπορούν να εξυπηρετούν τις ανάγκες του IMEC έως και το 2042. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα του Ισραήλ είναι η έλλειψη διαθέσιμων εκτάσεων γύρω από τα λιμάνια.

Γι΄ αυτό αναπτύσσεται το μοντέλο των μεσόγειων λιμένων — εσωτερικών κέντρων logistics που θα συνδέονται με τα λιμάνια μέσω σιδηροδρομικών γραμμών, αυτοκινητοδρόμων, και ψηφιακών πλατφορμών logistics.

Το μοντέλο αυτό ακολουθεί διεθνείς πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη στην Ολλανδία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ, και την Κίνα. Η λογική είναι η αποσυμφόρηση των λιμανιών και η μεταφορά της διαχείρισης φορτίων στην ενδοχώρα, ώστε να αυξηθεί η ταχύτητα διακίνησης.

Ο ρόλος της Ελλάδας: Πειραιάς, Θεσσαλονίκη και η νέα Ανατολική Μεσόγειος

Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε κρίσιμο ευρωπαϊκό κρίκο του IMEC. Ο Πειραιάς θεωρείται φυσική πύλη εισόδου των φορτίων προς την Ευρώπη λόγω της γεωγραφικής του θέσης, των υφιστάμενων λιμενικών υποδομών, της σύνδεσης με ευρωπαϊκά σιδηροδρομικά δίκτυα και της κοντινής του απόστασης από τη Διώρυγα του Σουέζ.

Ταυτόχρονα, η Θεσσαλονίκη αποκτά αυξημένη σημασία ως περιφερειακό logistics hub για τα Βαλκάνια, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη διασύνδεση με την Κεντρική Ευρώπη.

Η Αθήνα επιδιώκει ήδη να τοποθετηθεί στον σχεδιασμό του IMEC, καθώς η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε νέα γεωοικονομική ζώνη υψηλής σημασίας.

Αντίβαρο στην Κίνα και τo BRI

O IMEC έχει έντονη γεωπολιτική διάσταση. Για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, το έργο λειτουργεί ως δυτική απάντηση στην κινεζική πρωτοβουλία «Μία ζώνη, ένας δρόμος». Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει την κινεζική επιρροή στις παγκόσμιες υποδομές, να ενισχύσει την Ινδία ως στρατηγικό αντίβαρο στην Ασία, και να δημιουργήσει νέες οικονομικές αλυσίδες μεταξύ Ινδικού Ωκεανού και Ευρώπης.

Η συμμετοχή ΗΠΑ, ΕΕ, Ινδίας, Σαουδικής Αραβίας, ΗΑΕ, Ισραήλ, Γαλλίας, Γερμανίας και Ιταλίας δείχνει ότι το έργο έχει σαφώς πολυπολικό και γεωστρατηγικό χαρακτήρα.

Παρά τη δυναμική του, ο IMEC απέχει ακόμη από την πλήρη υλοποίηση. Τα βασικά εμπόδια είναι:

1. Γεωπολιτική αστάθεια: Ο πόλεμος στη Γάζα, οι εντάσεις Ιράν-Ισραήλ και η αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους για οποιοδήποτε διακρατικό μεγαλόπνοο σχέδιο.

2. Έλλειψη ενιαίας διακυβέρνησης: Όπως ανέφερε και ο Τσρουγιά, καθώς οι πολυεθνικές εταιρείες δεν θέλουν να διαχειρίζονται διαφορετικά τελωνειακά και διοικητικά καθεστώτα σε πέντε έως επτά χώρες χωρίς κοινές ψηφιακές πλατφόρμες, ενιαίες διαδικασίες και κοινά πρότυπα logistics, η νέα εμπορική διαδρομή δύσκολα θα καταστεί ανταγωνιστική.

3. Υψηλό κόστος: Οι εκτιμήσεις για το συνολικό κόστος υποδομών φτάνουν τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια.

4. Ανταγωνισμός με το Σουέζ: Η Διώρυγα του Σουέζ παραμένει φθηνότερη, πιο απλή επιχειρησιακά και ήδη πλήρως λειτουργική. Ο IMEC πιθανότατα δεν θα αντικαταστήσει το Σουέζ, αλλά θα λειτουργήσει συμπληρωματικά.

Η νέα οικονομική γεωγραφία της Ανατολικής Μεσογείου

Παρά τις δυσκολίες, ο IMEC αποτυπώνει μια βαθύτερη παγκόσμια μετατόπιση, την αναζήτηση ασφαλέστερων, διαφοροποιημένων και πολιτικά ελεγχόμενων εμπορικών διαδρόμων.

Η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σταδιακά από περιφερειακή ζώνη κρίσεων σε κεντρικό κόμβο παγκόσμιου εμπορίου, ενέργειας, logistics και ψηφιακών υποδομών.

Για την Ελλάδα, το Ισραήλ και τις αραβικές οικονομίες του Κόλπου, ο IMEC δεν είναι απλώς ένα έργο που αφορά τον εφοδιασμό. Είναι μια προσπάθεια αναδιαμόρφωσης της οικονομικής γεωγραφίας μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Το αν θα εξελιχθεί τελικά σε πραγματική εναλλακτική απέναντι στο Σουέζ θα εξαρτηθεί από τη γεωπολιτική σταθερότητα, τη χρηματοδότηση, την ταχύτητα υλοποίησης υποδομών και κυρίως το αν οι επιχειρήσεις πειστούν ότι ο διάδρομος προσφέρει χαμηλότερο ρίσκο, ταχύτερες μεταφορές και ανταγωνιστικό κόστος.

Είναι πλέον σαφές, η μάχη για τους εμπορικούς διαδρόμους του 21ου αιώνα έχει ήδη ξεκινήσει.

Γιατί μερικοί άνθρωποι αγαπούν τη μοναχικότητα, χωρίς να είναι αντικοινωνικοί

Τρίτη, 19 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Υπάρχει μια εικόνα που συναντάμε συχνά: ένας άνθρωπος κάθεται μόνος, διαβάζει, γράφει, σκέφτεται, δουλεύει πάνω σε μια ιδέα ή απλώς απολαμβάνει τη σιωπή. Από έξω, κάποιος μπορεί να τον παρεξηγήσει. «Δεν θέλει παρέες; Είναι απόμακρος; Είναι περίεργος;» Κι όμως, η πραγματικότητα είναι συνήθως πολύ πιο απλή και πολύ πιο ανθρώπινη. Για αρκετούς ανθρώπους με υψηλή πνευματική περιέργεια, έντονη εσωτερική ζωή ή αυξημένη ανάγκη συγκέντρωσης, η μοναχικότητα δεν είναι τιμωρία. Είναι χώρος. Είναι καθαρός αέρας για το μυαλό.

Το να επιδιώκει κάποιος να περνά χρόνο μόνος του δεν σημαίνει ότι δεν αγαπά τους ανθρώπους. Δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται φίλους, οικογένεια, συντροφικότητα ή αγάπη. Ο άνθρωπος παραμένει κοινωνικό ον. Απλώς δεν έχουν όλοι την ίδια ανάγκη για συχνή κοινωνική επαφή. Κάποιοι φορτίζουν τις μπαταρίες τους μέσα στη συζήτηση, την παρέα, τη μουσική, τον θόρυβο. Άλλοι φορτίζουν μέσα στη σιωπή, στη σκέψη, στο βιβλίο, σε μια μοναχική βόλτα ή σε λίγες ουσιαστικές κουβέντες με ανθρώπους που τους καταλαβαίνουν.

Αυτή η παρατήρηση δεν είναι απλώς ‘λαϊκή σοφία’. Υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στην ευφυΐα, την κοινωνικότητα και την προσωπική ικανοποίηση είναι πιο σύνθετη απ’ όσο νομίζουμε. Μελέτη των Νόρμαν Λι και Σατόσι Καναζάβα [Norman Li, Satoshi Kanazawa], δημοσιευμένη στο British Journal of Psychology το 2016, χρησιμοποίησε δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική έρευνα Add Health, με 15.197 άτομα ηλικίας 18–28 ετών. Οι ερευνητές εξέτασαν πώς η πυκνότητα πληθυσμού και η συχνότητα κοινωνικοποίησης με φίλους σχετίζονται με την ικανοποίηση που νιώθει κάποιος από τη ζωή.

Το γενικό συμπέρασμα ήταν αναμενόμενο: για τους περισσότερους ανθρώπους, η συχνότερη επαφή με φίλους συνδέεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τη ζωή. Όμως εμφανίστηκε μια ενδιαφέρουσα διαφοροποίηση. Στα άτομα με υψηλότερη νοημοσύνη, η θετική σχέση ανάμεσα στη συχνή κοινωνικοποίηση και την ικανοποίηση από τη ζωή ήταν πιο αδύναμη, ενώ στους «εξαιρετικά ευφυείς» φάνηκε ακόμη και να αντιστρέφεται: περισσότερη κοινωνικοποίηση με φίλους συνδεόταν με χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή.

Αυτό, βέβαια, δεν πρέπει να μεταφραστεί χοντροκομμένα ως «οι έξυπνοι άνθρωποι δεν θέλουν φίλους». Η ίδια μελέτη βρήκε μάλιστα ότι τα πιο ευφυή άτομα κοινωνικοποιούνταν συχνότερα με φίλους, όχι λιγότερο. Άρα, δεν μιλάμε για ανθρώπους που απλώς αποφεύγουν τον κόσμο. Μιλάμε για μια πιο λεπτή διαφορά: μπορεί να έχουν κοινωνική ζωή, αλλά να μην αντλούν πάντα την ίδια ευχαρίστηση από την πολύ συχνή κοινωνική επαφή.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι οι άνθρωποι με έντονη νοητική δραστηριότητα έχουν συχνά εσωτερικούς στόχους που απαιτούν χρόνο και ησυχία. Θέλουν να διαβάσουν, να χτίσουν κάτι, να λύσουν ένα πρόβλημα, να γράψουν, να μάθουν, να παρατηρήσουν. Όταν το μυαλό δουλεύει συνεχώς, η ησυχία δεν είναι κενό· είναι εργαστήριο. Εκεί μπαίνουν σε σειρά οι ιδέες. Εκεί ωριμάζουν οι αποφάσεις. Εκεί γεννιούνται τα μεγάλα ερωτήματα.

Σκεφτείτε έναν άνθρωπο που έχει περάσει όλη την ημέρα μέσα σε συναντήσεις, μηνύματα, τηλεφωνήματα, μικρές κουβέντες και κοινωνικές υποχρεώσεις. Για κάποιον, αυτό μπορεί να είναι ευχάριστο. Για κάποιον άλλο, όμως, μπορεί να είναι εξαντλητικό. Όχι επειδή αντιπαθεί τους άλλους, αλλά επειδή η προσοχή του διασπάται. Χάνει την επαφή με τον εαυτό του. Χάνει το νήμα των σκέψεών του. Και όταν επιτέλους μείνει μόνος, δεν νιώθει εγκατάλειψη. Νιώθει ότι επανέρχεται.

Εδώ, είναι χρήσιμο να ξεχωρίσουμε δύο έννοιες που συχνά μπερδεύονται: μοναχικότητα και μοναξιά. Η μοναχικότητα μπορεί να είναι επιλογή. Είναι ο χρόνος που περνά κάποιος μόνος του επειδή το θέλει, επειδή τον ξεκουράζει ή επειδή τον βοηθά να δημιουργήσει. Η μοναξιά, αντίθετα, είναι πόνος. Είναι το αίσθημα ότι δεν έχεις ουσιαστική σύνδεση, ακόμη κι αν υπάρχουν άνθρωποι γύρω σου. Το CDC (Κέντρα Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ) ορίζει την κοινωνική απομόνωση ως έλλειψη σχέσεων ή επαφών και τη μοναξιά ως αίσθημα αποσύνδεσης ή απουσίας ουσιαστικών σχέσεων· σημειώνει μάλιστα ότι ακόμη και κάποιος με πολλούς φίλους μπορεί να νιώθει μόνος.

Αυτή η διάκριση είναι πολύ σημαντική. Ένας άνθρωπος που επιλέγει να περάσει ένα απόγευμα μόνος του με ένα βιβλίο δεν είναι απαραίτητα μόνος. Μπορεί να είναι βαθιά γεμάτος. Αντίθετα, ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται σε ένα τραπέζι με δέκα άτομα και να νιώθει αόρατος. Η ποιότητα της σύνδεσης μετράει πολύ περισσότερο από την ποσότητα της επαφής.

Η σύγχρονη έρευνα για τη μοναχικότητα δείχνει ακριβώς αυτό: ο χρόνος μόνος μπορεί να έχει οφέλη, αλλά εξαρτάται από το αν είναι επιλεγμένος και υγιής ή αν είναι επιβεβλημένος και επώδυνος. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature το 2023 παρακολούθησε 178 συμμετέχοντες για είκοσι μία ημέρες και εξέτασε την ισορροπία ανάμεσα στον χρόνο που περνά κάποιος μόνος και τον χρόνο που αφιερώνει στην κοινωνικοποίηση. Δεν βρήκε ένα «ιδανικό ποσοστό» που να ισχύει για όλους. Βρήκε όμως ότι οι αρνητικές επιδράσεις του χρόνου μόνος μειώνονταν όταν το άτομο έμενε μόνο κατ’ επιλογή.

Με απλά λόγια: δεν είναι το «μόνος» που κάνει τη διαφορά. Είναι το «γιατί είμαι μόνος». Είμαι μόνος επειδή κανείς δεν με θέλει; Ή είμαι μόνος επειδή θέλω να ακούσω τον εαυτό μου; Είμαι μόνος επειδή φοβάμαι τον κόσμο; Ή επειδή χρειάζομαι ηρεμία για να ξαναβρώ την ισορροπία μου; Η ίδια εξωτερική εικόνα μπορεί να κρύβει εντελώς διαφορετικές εσωτερικές πραγματικότητες.

Μελέτη των Νγκουγιέν, Βάινσταϊν και Ράιαν [Nguyen, Weinstein & Rya]n, δημοσιευμένη στο PLOS One το 2022, έδειξε ότι η απόλαυση της μοναχικότητας δεν εξηγείται απλώς από την εσωστρέφεια. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η «αυτόνομη λειτουργία» — δηλαδή η τάση να ενεργεί κανείς με βάση τις προσωπικές του αξίες, χωρίς εσωτερική ή εξωτερική πίεση — προέβλεπε καλύτερα το αν κάποιος περνά χρόνο μόνος με θετικό και αυτοκαθοριζόμενο τρόπο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, γιατί σπάει ένα στερεότυπο. Δεν είναι μόνο οι εσωστρεφείς μοναχικοί. Και δεν είναι όλοι οι εσωστρεφείς ευτυχισμένοι όταν είναι μόνοι. Το κλειδί δεν είναι η ταμπέλα της προσωπικότητας. Το κλειδί είναι η ελευθερία της επιλογής. Όταν ο χρόνος ησυχίας είναι δικός μας, μπορεί να γίνει πηγή ξεκούρασης, αυτογνωσίας και δημιουργικότητας. Όταν είναι φυλακή, μπορεί να γίνει βάρος.

Οι άνθρωποι με έντονη διανοητική δραστηριότητα και παρατηρητικότητα συχνά προτιμούν τη βαθιά συζήτηση από το ασταμάτητο κοινωνικό κουβεντολόι. Δεν σημαίνει ότι περιφρονούν την απλή κουβέντα. Σημαίνει ότι κουράζονται όταν η επικοινωνία μένει στην επιφάνεια. Θέλουν να μιλήσουν για ιδέες, αξίες, εμπειρίες, ερωτήματα, όνειρα, φόβους, πίστη, τέχνη, επιστήμη, ζωή. Μπορεί να προτιμούν δύο ουσιαστικές φιλίες από είκοσι γνωριμίες χωρίς βάθος.

Το «ποιότητα αντί ποσότητας» αποτελεί και έναν τρόπο προστασίας των δυνάμεών μας. Όλοι έχουμε περιορισμένη προσοχή. Όλοι έχουμε περιορισμένο χρόνο. Και όσο πιο καθαρά ξέρει κάποιος τι τον τρέφει, τόσο πιο δύσκολα χαρίζει την ενέργειά του σε σχέσεις που δεν έχουν αμοιβαιότητα, σε παρέες που τον αδειάζουν ή σε συζητήσεις που γίνονται μόνο για να γεμίσει η σιωπή.

Από την άλλη, χρειάζεται προσοχή: η αγάπη για τη μοναχικότητα δεν πρέπει να γίνεται δικαιολογία για συναισθηματικό κλείσιμο. Οι άνθρωποι χρειαζόμαστε δεσμούς. Η χρόνια κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά συνδέονται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία. Το CDC αναφέρει ότι περίπου ένας στους τρεις ενήλικες στις ΗΠΑ δηλώνει ότι αισθάνεται μοναξιά, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις δηλώνει ότι δεν έχει κοινωνική και συναισθηματική υποστήριξη. Επίσης, μετα-ανάλυση της Χολτ-Λούνσταντ [Holt-Lunstad] και συνεργατών στο JSTOR συνέδεσε τόσο την πραγματική όσο και την αντιληπτή κοινωνική απομόνωση με αυξημένο κίνδυνο πρόωρης θνησιμότητας.

Άρα, η ισορροπία είναι το μυστικό. Ο υγιής άνθρωπος δεν είναι ούτε μονίμως απομονωμένος ούτε μονίμως εξαρτημένος από παρέες. Ξέρει να είναι μόνος χωρίς να καταρρέει και ξέρει να είναι με άλλους χωρίς να χάνει τον εαυτό του. Μπορεί να απολαμβάνει τη σιωπή, αλλά να μην αρνείται την αγάπη. Μπορεί να χρειάζεται χώρο, αλλά να μην εξαφανίζεται από τους ανθρώπους που τον νοιάζονται.

Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι «γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι μένουν μόνοι;» αλλά «τι κάνουν με τον χρόνο που περνούν μόνοι;» Αν ο χρόνος αυτός γεμίζει με πικρία, αποφυγή και φόβο, τότε χρειάζεται προσοχή. Αν όμως γεμίζει με σκέψη, δημιουργία, προσευχή, μελέτη, ξεκούραση, αυτογνωσία και επιστροφή στις αξίες, τότε μπορεί να είναι ένας πολύτιμος χώρος εσωτερικής καλλιέργειας.

Σε έναν κόσμο που μετρά την αξία μας με ειδοποιήσεις, εμφανίσεις, παρέες, φωτογραφίες και συνεχή διαθεσιμότητα, ο άνθρωπος που μπορεί να μείνει ήσυχος με τον εαυτό του έχει κάτι σπάνιο. Δεν είναι απαραίτητα αντικοινωνικός. Μπορεί απλώς να έχει μάθει ότι η ψυχή δεν ακούγεται μέσα στον θόρυβο. Και ότι μερικές από τις πιο σημαντικές αποφάσεις, ιδέες και αλλαγές της ζωής γεννιούνται όχι μέσα στο πλήθος, αλλά μέσα σε μια ήσυχη ώρα, όταν όλα σιωπούν και αρχίζει επιτέλους να μιλά ο εσωτερικός άνθρωπος.

Η πραγματική ευφυΐα, άλλωστε, δεν είναι να αποφεύγεις τους ανθρώπους. Είναι να ξέρεις ποιους χρειάζεσαι, πότε χρειάζεσαι τον εαυτό σου και πώς να κρατάς ανοιχτή την καρδιά σου χωρίς να αφήνεις τον κόσμο να σου κλέβει την ησυχία.

Η δίψα του αβοκάντο: Όταν η παγκόσμια ζήτηση στεγνώνει έναν τόπο

Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Μέσα σε λίγες δεκαετίες, το αβοκάντο έγινε σύμβολο μιας νέας διατροφικής εποχής. Μπήκε στα πρωινά, στις σαλάτες, στα εστιατόρια, στα προγράμματα υγιεινής διατροφής, στα ράφια των σούπερ μάρκετ όλου του κόσμου. Δεν είναι τυχαίο. Είναι θρεπτικό, πλούσιο σε καλά λιπαρά, εύχρηστο και εμπορικά ελκυστικό. Όμως πίσω από αυτήν την επιτυχία υπάρχει μια πλευρά λιγότερο ορατή: η παραγωγή του, ιδίως όταν επεκτείνεται σε ξηρές ή ημι-ξηρές περιοχές, μπορεί να ασκήσει τεράστια πίεση στους υδάτινους πόρους. Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι «το αβοκάντο θέλει νερό». Το πρόβλημα είναι πού καλλιεργείται, με ποιους όρους αντλείται το νερό, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτό και ποιος πληρώνει τελικά το κόστος της παγκόσμιας ζήτησης.

Τα τελευταία χρόνια η παγκόσμια αγορά αβοκάντο αναπτύσσεται συνεχώς. Η Rabobank εκτιμά ότι η αξία της παγκόσμιας αγοράς έχει ξεπεράσει τα 20 δισ. δολάρια, ενώ οι εξαγωγικοί όγκοι αυξάνονται, καθώς περισσότερες χώρες μπαίνουν στην παραγωγή και οι μεγάλοι εισαγωγείς ζητούν σταθερή τροφοδοσία όλο τον χρόνο. Η FAO σημειώνει επίσης ότι το διεθνές εμπόριο τροπικών φρούτων έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με την ισχυρή ζήτηση να ενθαρρύνει επενδύσεις σε παραγωγικές εκτάσεις, ιδίως για τα αβοκάντο. Με άλλα λόγια, το αβοκάντο δεν είναι πια εποχικό προϊόν πολυτελείας· είναι οργανωμένη, παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού.

Αυτή η αλυσίδα έχει το εξής ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: μεταφέρει, με αόρατο τρόπο, νερό από τον τόπο παραγωγής στον τόπο κατανάλωσης. Στην περιβαλλοντική οικονομία αυτό λέγεται «εικονικό νερό»: το νερό που καταναλώθηκε για να παραχθεί ένα αγαθό το οποίο στη συνέχεια εξάγεται. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Cleaner Production έδειξε ότι το διεθνές εμπόριο αβοκάντο αυξήθηκε από περίπου 0,4 εκατ. τόνους το 2000 σε 1,9 εκατ. τόνους το 2016, ενώ το αντίστοιχο εικονικό νερό αυξήθηκε από 408 εκατ. κυβικά μέτρα σε 2.238 εκατ. κυβικά μέτρα. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι μεγάλες ποσότητες αυτού του νερού «φεύγουν» από χώρες με ήδη υψηλή υδατική πίεση, όπως το Μεξικό, το Περού και η Χιλή, προς πλουσιότερες και συχνά υδατικά ασφαλέστερες αγορές, όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, ο Καναδάς και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το υδατικό αποτύπωμα του αβοκάντο δεν είναι παντού ίδιο. Εξαρτάται από το κλίμα, το έδαφος, την άρδευση, τις αποδόσεις, την ηλικία των δέντρων και την τεχνολογία που χρησιμοποιείται. Όμως οι μέσοι όροι δίνουν μια εικόνα. Ανάλυση που βασίζεται στη βάση δεδομένων των Mekonnen και Hoekstra υπολογίζει για το αβοκάντο παγκόσμιο μέσο «πράσινο» υδατικό αποτύπωμα 849 κυβικά μέτρα ανά τόνο, δηλαδή βρόχινο νερό που καταναλώνεται στην παραγωγή, και μέσο «μπλε» αποτύπωμα 237 κυβικά μέτρα ανά τόνο, δηλαδή νερό από ποτάμια, ταμιευτήρες και υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες. Μαζί, αυτά αντιστοιχούν περίπου σε 1.086 λίτρα ανά κιλό, χωρίς να υπολογίζεται το «γκρίζο» νερό, δηλαδή το νερό που απαιτείται για να αραιωθούν ρύποι. Η ίδια ανάλυση δείχνει ότι σε ξηρότερες περιοχές της Χιλής το μπλε υδατικό αποτύπωμα μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο.

Εδώ βρίσκεται η ουσία. Το αβοκάντο δεν είναι κατ’ ανάγκην «χειρότερο» από κάθε άλλη τροφή. Σε σύγκριση με το βοδινό κρέας, για παράδειγμα, το υδατικό του αποτύπωμα ανά κιλό είναι πολύ μικρότερο. Η ίδια επιστημονική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι η σύγκριση με τα ζωικά προϊόντα πρέπει να γίνεται προσεκτικά, επειδή το αβοκάντο μπορεί να ενταχθεί σε πιο φυτικές διατροφές. Όμως αυτό δεν ακυρώνει το τοπικό πρόβλημα. Η παραγωγή κρέατος είναι διάχυτη σε πολλές περιοχές του κόσμου· η εξαγωγική παραγωγή αβοκάντο, αντίθετα, συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένες κοιλάδες και λεκάνες απορροής. Έτσι, η πίεση δεν μοιράζεται ομοιόμορφα. Συμπυκνώνεται εκεί όπου το νερό είναι ήδη λιγοστό.

Η Χιλή αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στην κεντρική Χιλή, όπου κυριαρχούν ξηρά και μεσογειακά κλίματα, το αβοκάντο χρειάζεται άρδευση. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Cambridge University Press περιγράφει την παραγωγή αβοκάντο στη Χιλή ως «τηλεσυνδεδεμένο» κοινωνικο-οικολογικό σύστημα: η κατανάλωση και η ζήτηση δημιουργούνται σε διεθνείς αγορές, αλλά οι συνέπειες εμφανίζονται τοπικά, σε κοινότητες, εδάφη, υδροφόρους ορίζοντες και οικοσυστήματα. Η ίδια μελέτη σημειώνει ότι η παραγωγή στη Χιλή συνδέεται με εντατικές φυτείες σε ξηρές και ημι-ξηρές ζώνες και ότι η αύξηση των εξαγωγών έχει εντείνει τις συγκρούσεις γύρω από το νερό.

Η περιοχή που έγινε διεθνές σύμβολο αυτού του προβλήματος είναι η Πετόρκα, στην περιφέρεια Βαλπαραΐσο. Το Βαλπαραΐσο αντιπροσωπεύει περίπου το 60–70% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης αβοκάντο στη Χιλή, ενώ μέσα στην ίδια περιφέρεια βρίσκονται σημαντικοί παραγωγικοί δήμοι, όπως οι Καμπίλντο, Λα Λίγκουα, Πετόρκα και Κιγιότα. Το 2021, η Χιλή παρήγαγε πάνω από 169.000 τόνους αβοκάντο, εκ των οποίων οι 98.000 εξήχθησαν. Αυτά τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν μιλάμε για μικρή, περιφερειακή καλλιέργεια, αλλά για παραγωγικό σύστημα με σοβαρό εξαγωγικό προσανατολισμό.

Στην Πετόρκα, όμως, οι φυσικές συνθήκες είναι δύσκολες. Η λεκάνη δεν τροφοδοτείται από παγετώνες, αλλά εξαρτάται κυρίως από τις χειμερινές βροχές και χιονοπτώσεις. Από το 2010 και μετά, η κεντρική Χιλή βίωσε μια από τις πιο σοβαρές μεγα-ξηρασίες των τελευταίων αιώνων. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Multidisciplinary Digital Publishing Institute (MDPI), που χρησιμοποίησε δακτυλίους δέντρων, τηλεπισκόπηση, υδρολογικά δεδομένα και στοιχεία δικαιωμάτων νερού, κατέληξε ότι η τρέχουσα μεγα-ξηρασία ήταν η πιο ακραία ξηρή περίοδος των τελευταίων 700 ετών για τη λεκάνη τής Πετόρκα. Όμως η ίδια μελέτη δείχνει ότι η ξηρασία δεν αρκεί για να εξηγήσει την κρίση. Οι απολήψεις νερού, η άρδευση και το σύστημα διαχείρισης συνέβαλαν καθοριστικά.

Το Κέντρο Κλίματος και Ανθεκτικότητας της Χιλής συνοψίζει το πρόβλημα με σαφήνεια: η έλλειψη νερού στην Πετόρκα δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στη μεγα-ξηρασία. Η διαχείριση, η άντληση και η ανεπαρκής επιτήρηση είχαν μεγάλο ρόλο. Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι, περίπου το 20% του πληθυσμού του δήμου Πετόρκα, εξαρτώνταν από υδροφόρες για πόσιμο νερό. Παράλληλα, τα δικαιώματα κατανάλωσης νερού στις μεσαίες και χαμηλές ζώνες της λεκάνης είχαν αυξηθεί θεαματικά, ενώ η περιοχή κηρύχθηκε απαγορευμένη για νέες απολήψεις το 2018 επειδή οι εξαγωγές νερού ξεπερνούσαν τη μακροπρόθεσμα βιώσιμη προσφορά.

Υπάρχει και ένα θεσμικό υπόβαθρο. Η Χιλή για δεκαετίες είχε ένα από τα πιο ιδιωτικοποιημένα συστήματα δικαιωμάτων νερού στον κόσμο. Ο Κώδικας Νερού του 1981 διαχώρισε τα δικαιώματα νερού από τη γη, επιτρέποντας τη μεταβίβαση και συγκέντρωσή τους. Αυτό σήμαινε ότι κάποιος μπορούσε να κατέχει ή να αγοράζει δικαιώματα νερού και να καλλιεργεί σε περιοχές ανεπαρκούς φυσικής διαθεσιμότητας, χωρίς εντατική άντληση ή μεταφορά. Στην πράξη, το νερό μετατράπηκε σε παραγωγικό συντελεστή με εμπορική αξία, ενώ οι τοπικές κοινότητες συχνά αντιμετώπισαν την καθημερινή πρόσβαση στο νερό ως ζήτημα επιβίωσης.

Ακόμη πιο προβληματικό είναι ότι, πέρα από τη νόμιμη ιδιοκτησία δικαιωμάτων, υπήρξαν και τεκμηριωμένες περιπτώσεις παράνομων παρεμβάσεων. Το 2011, έρευνα της χιλιανής Dirección General de Aguas με δορυφορικά μέσα εντόπισε τουλάχιστον 65 υπόγειους αγωγούς που μετέφεραν νερό από ποτάμια προς ιδιωτικά πηγάδια στην περιοχή. Η Danwatch αναφέρει ότι οι αρχές κατέληξαν πως οι αγωγοί αυτοί αφαιρούσαν νερό από τα ποτάμια, ενώ η ευρύτερη εικόνα περιελάμβανε καταγγελίες για παράνομη άντληση και ανεπαρκείς ελέγχους. Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην υψηλή ζήτηση ενός φυτού. Αφορά και την ικανότητα του κράτους να παρακολουθεί, να ελέγχει και να επιβάλλει κανόνες σε μια αγορά όπου το νερό είναι πολύτιμο και κερδοφόρο.

Η οικολογική συνέπεια δεν είναι θεωρητική. Όταν μια λεκάνη απορροής χάνει νερό με ρυθμούς μεγαλύτερους από αυτούς που μπορεί να αναπληρώσει, αλλάζει ολόκληρο το τοπίο. Ποτάμια παρουσιάζουν μηδενική ροή σε τμήματά τους, υδροφόροι ορίζοντες υποχωρούν, μικροκαλλιεργητές χάνουν την παραγωγή τους, η βλάστηση υποβαθμίζεται και η εδαφική διάβρωση γίνεται πιθανότερη. Στην Πετόρκα, η επιστημονική βιβλιογραφία μιλά για συνδυασμό μεγα-ξηρασίας, εντατικής γεωργίας, υπεράντλησης και θεσμικών αδυναμιών. Αυτός ο συνδυασμός είναι πιο επικίνδυνος από κάθε παράγοντα ξεχωριστά, επειδή δημιουργεί φαύλο κύκλο: λιγότερη βροχή, περισσότερη άντληση, μεγαλύτερη ανάγκη για βαθύτερες γεωτρήσεις κ.ο.κ.

Προκύπτει κατά συνέπεια το ερώτημα αν η αγορά μπορεί να συνεχίσει να ζητά φθηνά, άφθονα και διαθέσιμα όλο τον χρόνο προϊόντα, χωρίς να υπολογίζει από ποια λεκάνη απορροής προέρχονται και με ποιο περιβαλλοντικό κόστος. Δεν έχει την ίδια σημασία ένα αβοκάντο που παράγεται σε περιοχή με επαρκείς βροχοπτώσεις και αυστηρό έλεγχο νερού με ένα αβοκάντο που παράγεται σε ημι-ξηρή λεκάνη, όπου οι κάτοικοι εξαρτώνται για την πρόσβαση στο νερό.

Για την αντιμετώπιση παρόμοιων προβλημάτων, είναι απαραίτητη η διαφάνεια της αλυσίδας. Χρειάζεται ιχνηλασιμότητα προέλευσης, δημοσιοποίηση υδατικού αποτυπώματος ανά περιοχή, έλεγχος γεωτρήσεων, όρια άντλησης με βάση τη λεκάνη απορροής, προστασία ελάχιστων οικολογικών ροών και προτεραιότητα στην ανθρώπινη κατανάλωση. Χρειάζεται επίσης διαφορετική εμπορική συμπεριφορά από σούπερ μάρκετ και εισαγωγείς: όχι μόνο τιμή και εμφάνιση, αλλά και απόδειξη ότι η παραγωγή δεν εξαντλεί τοπικά αποθέματα νερού. Το αβοκάντο μπορεί να παραμείνει μέρος μιας υγιεινής διατροφής, αλλά όχι ως προϊόν απεριόριστης κατανάλωσης χωρίς γεωγραφική μνήμη.

Η κατάσταση στη Χιλή δείχνει κάτι ευρύτερο για τον σύγχρονο κόσμο. Πολλά προϊόντα που μοιάζουν «πράσινα» στο πιάτο μας μπορεί να έχουν ένα λιγότερο πράσινο υπόβαθρο όταν παράγονται σε λάθος τόπο, με λάθος κίνητρα και χωρίς επαρκή έλεγχο. Η ζήτηση δεν είναι ουδέτερη· οργανώνει χωράφια, γεωτρήσεις, επενδύσεις και πολιτικές αποφάσεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Όταν μία παγκόσμια διατροφική μόδα συναντά την ξηρασία, την αδύναμη επιτήρηση και την εμπορευματοποίηση του νερού, μπορεί να γίνει μηχανισμός πίεσης πάνω σε ανθρώπους και οικοσυστήματα. Η στάση που διαμορφώνουν απέναντι στα προϊόντα οι καταναλωτές παίζει επίσης τον ρόλο της. Ερωτήματα όπως από «πού έρχεται αυτό που τρώμε;», «ποιον τόπο βαραίνει;», και «αν η απόλαυση του ενός αξίζει να γίνεται στέρηση του άλλου;» διαμορφώσουν την καταναλωτική συνείδηση και μπορούν να συμβάλουν κατ’ επέκταση στις επιλογές της αγοράς.

Οι σφαγές των χριστιανών στη Νιγηρία και ο ρόλος της Κίνας

Τετάρτη, 20 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ANTONIO GRACEFFO

Σχολιασμός

Καθώς η ισλαμιστική βία των Φουλάνι καταστρέφει χριστιανικές κοινότητες στη κεντρική ζώνη της Νιγηρίας, κινεζικά μεταλλευτικά συμφέροντα, ροές όπλων και εκτοπισμοί γης τροφοδοτούν τη σύγκρουση, ενώ ολόκληρα χωριά εκδιώκονται από ορισμένες από τις πλουσιότερες περιοχές ορυκτών της Δυτικής Αφρικής.

Τα μεσάνυχτα της 8ης Μαΐου, ισλαμιστές Φουλάνι επιτέθηκαν σε χριστιανική κοινότητα στο χωριό Νγκμπραν-Ζόνγκο, στην περιφέρεια Κουόλ, της περιοχής τοπικής αυτοδιοίκησης Μπάσα, στην πολιτεία Πλατώ της Νιγηρίας. Έντεκα χριστιανοί σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων ο Σάντεϊ Χουί, 60 ετών, κοινοτικός ηγέτης· ο Γκάμπριελ Σάντεϊ, 17 ετών· η Γιούνις Σάμιουελ, 25 ετών και έγκυος· η Λαράμπα Σάντεϊ, 29 ετών επίσης έγκυος· και ο Φέστους Σάντεϊ, τριών ετών.

Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 2 Μαΐου, οκτώ χριστιανοί δολοφονήθηκαν από ισλαμιστές Φουλάνι. Το επόμενο πρωί, οι Φουλάνι επέστρεψαν και επιτέθηκαν στους παρευρισκόμενους στην κηδεία.

Μέχρι στιγμής φέτος, από την 1η Ιανουαρίου έως τη Δευτέρα του Πάσχα, στις 6 Απριλίου, συνολικά 1.402 χριστιανοί έχουν σκοτωθεί και περίπου 1.800 έχουν απαχθεί στη Νιγηρία μέσα σε διάστημα 96 ημερών, κάτι που αντιστοιχεί σε περίπου 450 νεκρούς και 600 απαχθέντες ανά μήνα, σύμφωνα με τη Διεθνή Εταιρεία Πολιτικών Ελευθεριών και Κράτους Δικαίου [International Society for Civil Liberties and Rule of Law].

Η Ντέμπορα Φίλιπ, υπεύθυνη φροντίδας μαθητών σε οικοτροφείο, απήχθη μαζί με τους μαθητές και κρατήθηκε για τέσσερις μήνες προτού τελικά απελευθερωθεί έναντι λύτρων, γεγονός που κατέστρεψε οικονομικά την οικογένειά της, στην πολιτεία Καντούνα. Νιγηρία, 7 Μαΐου 2026. (Ευγενική παραχώρηση του Antonio Graceffo)

Σύμφωνα με την έκθεση του 2026 της Open Doors για τις διώξεις χριστιανών, από τους 4.849 χριστιανούς που σκοτώθηκαν παγκοσμίως για την πίστη τους κατά την περίοδο αναφοράς από τον Οκτώβριο του 2024 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, οι 3.490 — δηλαδή το 72% — ήταν Νιγηριανοί, γεγονός που καθιστά τη Νιγηρία την πιο επικίνδυνη χώρα στον κόσμο για τους χριστιανούς.

Οι συνεχιζόμενες δολοφονίες και απαγωγές χριστιανών από εξτρεμιστές Φουλάνι είναι τεκμηριωμένες. Η Επιτροπή των ΗΠΑ για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία έχει χαρακτηρίσει τη Νιγηρία «χώρα ιδιαίτερης ανησυχίας», ενώ μέλη της κυβέρνησης Τραμπ περιγράφουν τις επιθέσεις κατά χριστιανών ως γενοκτονία.

Σε συνέντευξή του στην Epoch Times στην πολιτεία Καντούνα της Νιγηρίας, ο Τζούμπαλ Μπίτρους Ντάμπο, ερευνητής στην Πρωτοβουλία για τη Χριστιανική Ευαισθητοποίηση της Νιγηρίας [Christian Awareness Initiative of Nigeria], εξήγησε ότι ο όρος «φουλανοποίηση» χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη βίαιη κατάληψη εδαφών από μαχητές Φουλάνι ως μέρος μιας ατζέντας για κυριαρχία που βασίζεται στους πόρους. Την ίδια στιγμή, η «ισλαμοποίηση» αναφέρεται στη μετατροπή της Νιγηρίας από κοσμικό κράτος σε κράτος που διέπεται από το ισλαμικό δόγμα.

Πολλοί Νιγηριανοί πιστεύουν ευρέως ότι η φουλανοποίηση συνδέεται με ισλαμιστική εντολή μετατροπής της Νιγηρίας σε ισλαμικό κράτος. Ο Ντάμπο δήλωσε ότι όσα συμβαίνουν τώρα — οι επιθέσεις και η γενικευμένη ανασφάλεια — αποσκοπούν στην υλοποίηση αυτής της εντολής.

Οι μαχητές Φουλάνι είναι βαριά οπλισμένοι και καλά οργανωμένοι, ενώ οι χριστιανοί δεν διαθέτουν σχεδόν καθόλου όπλα και δεν έχουν πολιτοφυλακές για να τους υπερασπιστούν. Κατά συνέπεια, τα χριστιανικά χωριά αποτελούν εύκολους στόχους για τους επιτιθέμενους Φουλάνι, οι οποίοι συχνά φτάνουν σε ομάδες από είκοσι έως εκατοντάδες μαχητές, οπλισμένους με AK-47 και μετακινούμενους με ημιφορτηγά και μοτοσικλέτες. Σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, οι επιτιθέμενοι διαθέτουν επίσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη, RPG και άλλα προηγμένα όπλα.

Ο Χαμπίλα Κακ, πάστορας στην περιοχή τοπικής αυτοδιοίκησης Ριγιόμ της πολιτείας Πλατώ — περιοχή που έχει πληγεί ιδιαίτερα από επιθέσεις Φουλάνι — περιέγραψε από πρώτο χέρι τι συμβαίνει όταν άοπλα χριστιανικά χωριά δέχονται επίθεση από εξτρεμιστές Φουλάνι.

Ο Κακ περιέγραψε ότι άκουγε πυροβολισμούς από παντού και ότι μία από τις σφαίρες τον χτύπησε και διαπέρασε το σώμα του, δείχνοντας το τραύμα του.

Ανέφερε ότι επέζησε μόνο επειδή διέφυγε στους θάμνους κατά την περίοδο των βροχών, όπου κρύφτηκε ενώ οι επιτιθέμενοι σάρωναν το χωριό του, προσθέτοντας ότι έτσι τον έσωσε ο Θεός.

Ο Χαμπίλα Κακ, πάστορας στην περιοχή τοπικής αυτοδιοίκησης Ριγιόμ της πολιτείας Πλατό, στις 4 Μαΐου 2026. (Ευγενική παραχώρηση του Antonio Graceffo)

Ο πάστορας ανέφερε ότι εκείνη την ημέρα σκοτώθηκαν 36 άνθρωποι. Οι επιτιθέμενοι έκαψαν σπίτια και ό,τι βρισκόταν μέσα σε αυτά. Η δική του οικογένεια βρισκόταν σε ένα από τα σπίτια που στοχοποιήθηκαν, αλλά κατάφερε να διαφύγει πριν εξαπλωθούν οι φλόγες. Άλλοι δεν στάθηκαν τόσο τυχεροί.

Eκτοπισμένος πλέον, ο Κακ περιέγραψε μια κοινότητα που εξακολουθεί να ζει υπό πολιορκία, λέγοντας ότι εκεί όπου διαμένει τώρα τα πράγματα δεν είναι εύκολα και ότι κάθε μέρα ακούγονται πυροβολισμοί.

Ανέφερε ακόμη ότι πρόσφατα ένοπλοι άνδρες επιχείρησαν να εισέλθουν στον οικισμό, αλλά απωθήθηκαν από νεαρούς κατοίκους που φρουρούσαν την περιοχή. Γειτονικές κοινότητες, μεταξύ των οποίων μία που αποκάλεσε Τζόελ, παραμένουν σε διαρκή κίνδυνο. Προσέθεσε ότι πρόσφατα σκοτώθηκαν ένας πάστορας, η σύζυγός του και τα δύο παιδιά τους.

Η συχνότητα και η πολυπλοκότητα των επιθέσεων των Φουλάνι, καθώς και οι στοχευμένες επιθέσεις σε χριστιανικά χωριά, εγείρουν ερωτήματα σχετικά με το πώς οι Φουλάνι εξασφαλίζουν χρηματοδότηση και πώς επιλέγουν συγκεκριμένα χωριά για επίθεση. Μία τεκμηριωμένη απάντηση αφορά παράνομες κινεζικές μεταλλευτικές δραστηριότητες.

Έρευνα της SBM Intelligence αποκάλυψε βίντεο στα οποία ηγέτες μαχητών καυχιούνται ότι Κινέζοι εργαζόμενοι που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν στις περιοχές τους πρέπει να πληρώνουν «ενοίκιο». Ο Ικεμεσίτ Εφιόνγκ, επικεφαλής ερευνών της SBM, δήλωσε στη βρετανική Times ότι οι Κινέζοι επιχειρηματίες είναι «απόλυτα πρόθυμοι να πληρώσουν όποιον χρειάζεται να πληρωθεί».

Μεταλλευτικές εταιρείες που συνδέονται με την Κίνα δωροδόκησαν την τρομοκρατική ομάδα του Ντόγκο Γκίντε για να αποκτήσουν πρόσβαση σε μεταλλευτικές περιοχές στην περιοχή τοπικής αυτοδιοίκησης Σιρόρο, στην πολιτεία Νίγηρα, με ηχητικά ντοκουμέντα να καταγράφουν έναν από τους βασικούς εμπλεκόμενους να περιγράφει πώς διαπραγματεύτηκαν με τον στενό κύκλο του Ντόγκο Γκίντε πριν αρχίσουν οι επιχειρήσεις, σύμφωνα με το Ίδρυμα Ερευνητικής Δημοσιογραφίας [Foundation for Investigative Journalism].

Τοπικός χριστιανός ηγέτης δήλωσε στην Epoch Times ότι οι Φουλάνι χρησιμοποιούν τα χρήματα προστασίας που πληρώνουν κινεζικές επιχειρήσεις για να αγοράζουν όπλα που χρησιμοποιούνται εναντίον χριστιανών. Σχεδόν σε κάθε επίθεση, οι Φουλάνι φέρουν AK-47, σύμφωνα με τους επιζώντες. Το Type 56 της κινεζικής Norinco και τα παράγωγά του έχουν τη μεγαλύτερη παγκόσμια παρουσία μεταξύ των τυφεκίων τύπου AK, ενώ έχουν διανεμηθεί σε ολόκληρη την Αφρική μέσω δεκαετιών εξαγωγών χαμηλού κόστους προς στρατούς, πολιτοφυλακές και άλλες ένοπλες οργανώσεις. Η ίδια η Νιγηρία αγόρασε το 34,4% των όπλων της από την Κίνα το 2021, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών Ειρήνης της Στοκχόλμης.

Όταν ο νιγηριανός στρατός αντικατέστησε το AK-47 με το πολωνικής κατασκευής Beryl M762 ως βασικό υπηρεσιακό τυφέκιο μετά το 2015, τα αποσυρθέντα αποθέματα δεν καταγράφηκαν ποτέ πλήρως. Μελέτη που επικαλείται η Genocide Watch διαπίστωσε ότι τα όπλα που χρησιμοποιούνται στις συγκρούσεις μεταξύ αγροτών και κτηνοτρόφων συνδέονται με τις υπηρεσίες ασφαλείας της Νιγηρίας, γεγονός που υποδηλώνει ότι η διαρροή από κρατικά αποθέματα μπορεί να αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο τα AK-47 καταλήγουν στους μαχητές Φουλάνι. Αυτά τα όπλα κατευθύνονται πλέον στην προώθηση στόχων του ΚΚΚ.

Οι πολιτοφυλακές των Φουλάνι εκδιώκουν χριστιανούς από τη γη τους, με κινεζικές εταιρείες να αποκτούν άδειες εξόρυξης μόλις λήξουν οι υφιστάμενες άδειες, ενώ η κυβέρνηση της Νιγηρίας αρνείται να χορηγήσει άδειες σε χριστιανούς. Οι εκτοπισμένοι χριστιανοί επαναπροσλαμβάνονται έπειτα ως εργάτες, λαμβάνοντας ελάχιστο έως κανένα όφελος από τα ορυχεία που βρίσκονται στη γη των προγόνων τους.

Η Ασάμπε Μόουζες είδε τα παιδιά και τον σύζυγό της να δολοφονούνται και να καίγονται ζωντανοί όταν εξτρεμιστές Φουλάνι επιτέθηκαν στο χωριό τους, στην πολιτεία Πλατώ. Νιγηρία, 4 Μαΐου 2026. (Ευγενική παραχώρηση του Antonio Graceffo)

Μετά από μία αιματηρή επίθεση στην πολιτεία Πλατώ, άνδρες Φουλάνι εγκαταστάθηκαν σε εγκαταλελειμμένα μεταλλευτικά στρατόπεδα στο Μπάρκιν Λάντι και άρχισαν ενεργά την εξόρυξη κασσίτερου, με στρατιώτες του νιγηριανού στρατού να φέρονται να λειτουργούν ως φρουροί για λογαριασμό των καταληψιών, σύμφωνα με την Genocide Watch.

Μεγάλο μέρος της βίας κατά των χριστιανών έχει σημειωθεί στην κεντρική ζώνη της Νιγηρίας, τη συνοριακή ζώνη μεταξύ του χριστιανικού νότου και του μουσουλμανικού βορρά. Οι πιο αιματηρές περιοχές της κεντρικής ζώνης — Ριγιόμ, Μπόκος και Μπάρκιν Λάντι — βρίσκονται ακριβώς πάνω σε μία από τις σημαντικότερες ζώνες ορυκτών της Δυτικής Αφρικής.

Μέχρι τα μέσα του 2025, οι κινεζικές εταιρείες Canmax, Jiuling, Avatar New Energy και Asba είχαν δεσμεύσει περισσότερα από 1,3 δισεκατομμύρια δολάρια σε έργα επεξεργασίας λιθίου στη Νιγηρία, σύμφωνα με τον υπουργό Ορυχείων της χώρας.

Ταξιδεύοντας στην πολιτεία Πλατώ και στην Καντούνα, είδα κοινότητες που έχουν χάσει τα πάντα και ζουν καθημερινά με την προσδοκία της επόμενης επίθεσης. Ένας πάστορας μού έδειξε το τραύμα από σφαίρα που διαπέρασε καθαρά το σώμα του· επέζησε κρυμμένος στους θάμνους. Το χωριό ενός αγοριού τριών ετών και δύο εγκύων γυναικών που σκοτώθηκαν σε μία μόνο επιδρομή δεν είχε ούτε όπλα ούτε πολιτοφυλακή ούτε προστασία. Αυτό που είχε ήταν γη πάνω σε μία από τις πλουσιότερες ζώνες ορυκτών της Δυτικής Αφρικής — πόρους που θέλει το ΚΚΚ.

Η Κίνα έχει ασκήσει βέτο σε αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών που αποσκοπούσαν στον τερματισμό εθνοτικών και θρησκευτικών σφαγών στη Βιρμανία (Μιανμάρ) για να προστατεύσει τις επενδύσεις της εκεί, ενώ εμπόδισε και τη συζήτηση στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τη δική της γενοκτονία κατά των Ουιγούρων. Στη Νιγηρία, το κινεζικό καθεστώς χρηματοδοτεί πολιτοφυλακές μέσω πληρωμών προστασίας γύρω από τα ορυχεία και αποκτά τη γη όταν οι χριστιανοί έχουν εκδιωχθεί από αυτήν.

Το ΚΚΚ κατηγορείται για γενοκτονία κατά μουσουλμάνων στο Σιντζιάνγκ, ενώ ταυτόχρονα χρηματοδοτεί την ισλαμοποίηση στη Νιγηρία. Όσο κινεζικά χρήματα και όπλα συνεχίζουν να ρέουν στη χώρα, η σφαγή των χριστιανών θα συνεχιστεί.

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Πράσινοι πρωταθλητές, φτωχοί καταναλωτές: Το ελληνικό ενεργειακό παράδοξο

Τετάρτη, 20 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ΣΤΑΘΗΣ ΒΕΡΓΗΣ

Η Ελλάδα μπορεί να καμαρώνει — και δικαίως — ότι έχει μπει στην πρώτη γραμμή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Όμως η μεγάλη πολιτική και κοινωνική ερώτηση δεν είναι μόνο πόσα φωτοβολταϊκά και αιολικά έχουμε εγκαταστήσει. Είναι γιατί, ενώ παράγουμε τόσο πολύ φθηνή πράσινη ενέργεια, ο πολίτης δεν αισθάνεται αντίστοιχη ανακούφιση στον λογαριασμό του. Γιατί η επιτυχία στην παραγωγή δεν μετατρέπεται σε απτά αποτελέσματα για το νοικοκυριό και τη μικρή επιχείρηση;

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε πρόσφατα ότι η Ελλάδα ανήκει στους «παγκόσμιους πρωταθλητές» των ΑΠΕ και ότι, ως προς το μερίδιο της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή, είναι 3η στον κόσμο στην ηλιακή και 9η στην αιολική. Στην ίδια παρέμβαση είπε και κάτι εξίσου αποκαλυπτικό: ότι η χώρα προσπαθεί τώρα να βάλει «κάποια τάξη», με ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ που θα ανακοινωθεί αυτές τις ημέρες.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα έχει πράγματι εντυπωσιακή επίδοση. Σύμφωνα με την ετήσια Παγκόσμια Επισκόπηση Ηλεκτρικής Ενέργειας του Ember για το 2025, η χώρα βρίσκεται στην 3η θέση παγκοσμίως στο ποσοστό ηλιακής ενέργειας στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής, με 22%, όταν ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι 8,7% και ο μέσος όρος της ΕΕ 13,1%. Στην αιολική ενέργεια βρίσκεται στην 9η θέση, με 20%, έναντι 8,5% παγκοσμίως και 17,1% στην ΕΕ.

Άρα το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν παράγουμε πράσινη ενέργεια. Ωστόσο, ακόμη δεν έχουμε φτιάξει ένα σύστημα που να μεταφέρει καθαρά και σταθερά το όφελος αυτής της παραγωγής στον καταναλωτή.

Η πρώτη αιτία βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ευρωπαϊκή χονδρεμπορική αγορά λειτουργεί με το μοντέλο της οριακής τιμολόγησης, δηλαδή όλοι οι παραγωγοί πληρώνονται την ίδια τιμή, η οποία καθορίζεται από την τελευταία και ακριβότερη μονάδα που χρειάζεται για να καλυφθεί η ζήτηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί ότι οι ΑΠΕ μπαίνουν πρώτες στην αγορά, επειδή έχουν σχεδόν μηδενικό κόστος παραγωγής, όμως η τελική τιμή συχνά καθορίζεται από ακριβότερες μονάδες, ιδίως όταν χρειάζεται φυσικό αέριο.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί το μεσημέρι η χώρα να έχει άφθονο ήλιο και φθηνή παραγωγή, αλλά το βράδυ, όταν πέφτει ο ήλιος και αυξάνεται η ζήτηση, το σύστημα να χρειάζεται μονάδες φυσικού αερίου. Τότε ο λογαριασμός του καταναλωτή δεν αντανακλά απλώς το κόστος του ήλιου και του ανέμου, αλλά το κόστος ενός ολόκληρου συστήματος που ακόμη στηρίζεται στην ακριβή εφεδρεία, στις εισαγωγές, στα δίκτυα, στις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και στους φόρους.

Η δεύτερη αιτία είναι ότι η πράσινη ενέργεια δεν αρκεί να παράγεται. Πρέπει να αποθηκεύεται, να μεταφέρεται και να καταναλώνεται τη στιγμή που παράγεται. Εκεί η Ελλάδα υστερεί. Το αποτέλεσμα είναι οι λεγόμενες περικοπές ΑΠΕ: ενέργεια που θα μπορούσε να παραχθεί από ήλιο και άνεμο, αλλά τελικά δεν μπαίνει στο σύστημα, επειδή το δίκτυο δεν την αντέχει ή επειδή δεν υπάρχει αρκετή ζήτηση και αποθήκευση εκείνη τη στιγμή. Ο ΑΔΜΗΕ δημοσιεύει πλέον μηνιαίες αναφορές περιορισμών ΑΠΕ, κάτι που δείχνει ότι το φαινόμενο έχει γίνει μόνιμο κομμάτι της λειτουργίας του συστήματος.

Τα μεγέθη είναι εντυπωσιακά. Το Green Tank, αξιοποιώντας στοιχεία ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, κατέγραψε ότι στους πρώτους εννέα μήνες του 2025 οι ΑΠΕ είχαν το μεγαλύτερο μερίδιο στην κάλυψη της ζήτησης με 47,5%, ενώ οι καθαρές πηγές συνολικά κάλυψαν το 53,2% της εγχώριας ζήτησης. Την ίδια στιγμή, όμως, οι περικοπές ΑΠΕ έφτασαν τις 1.786 GWh, δηλαδή 7,9% της συνολικής παραγωγής από ΑΠΕ, ποσότητα υπερδιπλάσια από την αντίστοιχη περίοδο του 2024 και σχεδόν ίση με την ηλεκτροπαραγωγή από λιγνίτη στο ίδιο διάστημα.

Με απλά λόγια, έχουμε φθηνή πράσινη ενέργεια, αλλά πετάμε ένα μέρος της. Και όταν πετάς ενέργεια, πετάς και κοινωνικό όφελος. Πετάς χαμηλότερες τιμές, πετάς ενεργειακή ασφάλεια, πετάς την ευκαιρία να μειώσεις την εξάρτηση από ακριβότερα καύσιμα.

Η τρίτη αιτία είναι το χωροταξικό. Η χώρα είχε Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ από το 2008, όμως μιλάμε για ένα πλαίσιο άλλης εποχής: πριν από την έκρηξη των φωτοβολταϊκών, πριν από τη μαζική πίεση για νέες αιολικές εγκαταστάσεις, πριν από τις σημερινές ανάγκες αποθήκευσης, δικτύων, προστασίας τοπίου και συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών.

Όταν η πολιτεία τρέχει πίσω από την αγορά και όχι μπροστά της, τα έργα μοιάζουν να «φυτρώνουν» αποσπασματικά. Άλλοτε συγκεντρώνονται υπερβολικά σε περιοχές που ήδη σηκώνουν μεγάλο βάρος. Άλλοτε προκαλούν αντιδράσεις, επειδή οι τοπικές κοινωνίες θεωρούν ότι δεν ρωτήθηκαν. Άλλοτε μπλοκάρουν, επειδή δεν υπάρχει διαθέσιμο ηλεκτρικό δίκτυο. Και άλλοτε δημιουργούν την αίσθηση ότι η πράσινη μετάβαση δεν γίνεται με σχέδιο, αλλά με άδειες, πιέσεις και τετελεσμένα.

Αυτό είναι πολιτικά επικίνδυνο. Διότι οι ΑΠΕ είναι αναγκαίες για την ενεργειακή ανεξαρτησία και τη μείωση των εκπομπών. Αν όμως ο πολίτης τις βλέπει ως αδικία, ως εισβολή στο τοπίο ή ως κερδοφορία λίγων χωρίς όφελος για τους πολλούς, τότε η κοινωνική αποδοχή της πράσινης μετάβασης υπονομεύεται. Η λύση δεν είναι λιγότερες ΑΠΕ. Η λύση είναι σωστές ΑΠΕ, σωστά χωροθετημένες, με κανόνες, αποθήκευση, ανταποδοτικότητα και λογοδοσία.

Η καθυστέρηση γίνεται ακόμη πιο βαριά αν σκεφτεί κανείς ότι άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Αλβανία, η Μολδαβία και η Βόρεια Μακεδονία, κινούνται πλέον με εθνικά σχέδια ενέργειας και κλίματος, δημόσιες διαβουλεύσεις ή εργαλεία χαρτογράφησης για τις ΑΠΕ. Η Αλβανία έχει Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας και Κλίματος με έκδοση του 2024, η Μολδαβία έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το αντίστοιχο σχέδιο 2025-2030, ενώ η Βόρεια Μακεδονία υιοθέτησε νέο NECP για την περίοδο 2025-2030.

Η τέταρτη αιτία είναι ότι η τιμή που βλέπει ο πολίτης δεν είναι μόνο η τιμή της παραγωγής. Είναι το τελικό προϊόν ενός σύνθετου λογαριασμού: ενέργεια, προμήθεια, δίκτυα, ρυθμιζόμενες χρεώσεις, φόροι, ΦΠΑ, επιδοτήσεις που ανεβοκατεβαίνουν, εμπορική πολιτική παρόχων. Η Eurostat σημείωσε ότι, στην ΕΕ, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά παρέμειναν το 2025 πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα, ενώ η μείωση των προ φόρων τιμών δεν πέρασε πλήρως στον τελικό καταναλωτή λόγω φόρων και χρεώσεων.

Εδώ βρίσκεται το οξύμωρο. Ο πολίτης ακούει ότι η Ελλάδα είναι 3η στον ήλιο και 9η στον άνεμο, αλλά ανοίγει τον λογαριασμό και βλέπει ένα ποσό που δεν του επιτρέπει να αισθανθεί «πρωταθλητής». Η επιτυχία της χώρας εμφανίζεται στα συνέδρια, στα ποσοστά και στις διεθνείς κατατάξεις, αλλά όχι στο πορτοφόλι του νοικοκυριού.

Η ενεργειακή φτώχεια είναι ο πιο σκληρός καθρέφτης. Το 2024, ο μέσος όρος της ΕΕ για τους πολίτες που δεν μπορούσαν να κρατήσουν το σπίτι τους επαρκώς ζεστό ήταν 9,2%. Στην Ελλάδα, όμως, περίπου ένας στους πέντε πολίτες δήλωνε ότι δεν μπορούσε να θερμάνει ικανοποιητικά το σπίτι του, ποσοστό 19%, μαζί με τη Βουλγαρία στην κορυφή της ΕΕ. Στα χαμηλότερα εισοδήματα, το ποσοστό στην Ελλάδα έφτανε το 43,6%.

Αυτή είναι η ουσία του ελληνικού παράδοξου: από τη μία, πρωταθλητισμός στις ΑΠΕ· από την άλλη, νοικοκυριά που κρυώνουν. Από τη μία, φωτοβολταϊκά που παράγουν φθηνή ενέργεια· από την άλλη, περικοπές επειδή δεν υπάρχει αρκετό δίκτυο και αποθήκευση. Από τη μία, διεθνείς διακρίσεις· από την άλλη, χωροταξική αργοπορία και τοπικές κοινωνίες που αισθάνονται ότι η ανάπτυξη περνάει δίπλα τους.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θέλουμε ΑΠΕ. Τις θέλουμε. Τις χρειαζόμαστε. Η Ελλάδα έχει ήλιο, αέρα, τεχνογνωσία, επενδυτικό ενδιαφέρον και γεωγραφική θέση που μπορεί να την κάνει ενεργειακό κόμβο. Το ερώτημα είναι ποιος ωφελείται, πότε και με ποιους κανόνες.

Μια ενεργειακή πολιτική πρέπει να ξεκινά από πέντε απλά πράγματα. Πρώτον, γρήγορη και σοβαρή ολοκλήρωση του νέου χωροταξικού για τις ΑΠΕ, με καθαρές ζώνες, απαγορεύσεις, προτεραιότητες και σεβασμό στο τοπίο. Δεύτερον, επιτάχυνση αποθήκευσης και δικτύων, ώστε η φθηνή παραγωγή να μη χάνεται. Τρίτον, διαφάνεια στις περικοπές, στις τιμές και στα περιθώρια κέρδους. Τέταρτον, πραγματική ενίσχυση των ενεργειακών κοινοτήτων, των δήμων, των αγροτών και των νοικοκυριών, ώστε ο πολίτης να γίνει συμμέτοχος και όχι απλός πελάτης. Πέμπτον, στοχευμένη προστασία των ενεργειακά φτωχών, όχι με αποσπασματικά επιδόματα, αλλά με μόνιμη μείωση κατανάλωσης μέσω ανακαινίσεων, μόνωσης, αντλιών θερμότητας και αυτοπαραγωγής.

Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να είναι μόνο υπόθεση μεγαβάτ. Δεν αρκεί να είμαστε τρίτοι στον κόσμο στον ήλιο, αν ο ήλιος αυτός δεν φωτίζει τον λογαριασμό του πολίτη. Δεν αρκεί να είμαστε ένατοι στον άνεμο, αν ο άνεμος δεν φυσά υπέρ της κοινωνίας. Και δεν αρκεί να λέμε ότι έχουμε καθαρή ενέργεια, αν η καθαρή ενέργεια παράγεται χωρίς καθαρούς κανόνες.

Η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να μετατρέψει το ενεργειακό της πλεονέκτημα σε κοινωνικό πλεονέκτημα. Αλλά αυτό απαιτεί σχέδιο, όχι πανηγυρισμούς. Απαιτεί χωροταξία, όχι αταξία. Απαιτεί δίκτυα, όχι περικοπές. Απαιτεί αποθήκευση, όχι χαμένη παραγωγή. Και πάνω απ’ όλα, απαιτεί να μετράμε την επιτυχία όχι μόνο με το πόση πράσινη ενέργεια παράγουμε, αλλά με το αν ο πολίτης ζει καλύτερα, πληρώνει λιγότερα και αισθάνεται ότι η μετάβαση γίνεται και για εκείνον.

Αμερικανική αποστολή στη Γροιλανδία με φόντο την ασφάλεια και τις επενδύσεις

Τρίτη, 19 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από NATHAN WORCESTER

Σε αποκλειστική συνέντευξη στην εφημερίδα The Epoch Times, ο κυβερνήτης της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρυ, ειδικός απεσταλμένος των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία, περιέγραψε τα σχέδιά του για το πρώτο του ταξίδι στο νησί, το οποίο είναι προγραμματισμένο για τις 17-20 Μαΐου.

Όπως ανέφερε, η επίσκεψή του θα περιοριστεί στην πρωτεύουσα Νουούκ, όπου διεξάγεται αυτές τις ημέρες το ετήσιο συνέδριο Future Greenland, ένα φόρουμ συζητήσεων για επιχειρηματικές ευκαιρίες στη Γροιλανδία.

Περιγράφοντας την επίσκεψη ως εμπορική αποστολή, δήλωσε ότι ελπίζει να διερευνήσει προοπτικές στους τομείς της εξόρυξης, του τουρισμού και των θαλασσινών, καθώς και το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής πρωτοβουλίας υγειονομικής περίθαλψης για την αντιμετώπιση της φυματίωσης, της ηπατίτιδας D και άλλων προβλημάτων στα μικρά και απομονωμένα χωριά της Γροιλανδίας, η οποία αποτελεί αυτόνομη επικράτεια της Δανίας.

Το ταξίδι αυτό δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες την ευκαιρία να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με το ποιες ευκαιρίες θεωρούν σημαντικές οι κάτοικοι της Γροιλανδίας.

Ο Λάντρυ δήλωσε ότι θα συνοδεύεται από τον πρέσβη των Ηνωμένων Πολιτειών στη Δανία, Κεν Χάουερι, καθώς και από τον Αλή Μοταμέντι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Όπως ανέφερε, η ομάδα του πρεσβευτή συνεργάζεται στενά με το συνέδριο Future Greenland και με φορείς στη Γροιλανδία, προκειμένου να εντοπίσει κλάδους ή ενδιαφερόμενα μέρη που επιθυμούν να επεκτείνουν τις ευκαιρίες συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σημειώνοντας ότι αυτές είναι οι συναντήσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν.

Οι κινήσεις των ΗΠΑ γίνονται στο πλαίσιο του ενδιαφέροντος της αμερικανικής κυβέρνησης για το νησί, με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει εκδηλώσει την επιθυμία να το εντάξει στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ παράλληλα προετοιμάζεται χώρος για το προξενείο τους. Στις αρχές του 2026, ο Πέλε Μπρόμπεργκ, ηγέτης του κόμματος Naleraq, που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποστήριξε απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Γροιλανδίας χωρίς τη συμμετοχή Δανών αξιωματούχων.

Ο Λάντρυ δήλωσε ότι η παρουσία του Χάουερι διευκολύνει τις επαφές με πολλούς αξιωματούχους της Γροιλανδίας, χωρίς ωστόσο να αναφέρει άλλα ονόματα. Στη λίστα συμμετεχόντων του Future Greenland περιλαμβάνονται οι Λάντρυ, Χάουερι και Μοταμέντι, μαζί με άλλους συνδεδεμένους με τις Ηνωμένες Πολιτείες συμμετέχοντες, καθώς και Δανοί και Γροιλανδοί αξιωματούχοι.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία διεξάγουν διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου σχετικά με το μέλλον και την ασφάλεια του εδάφους. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προτείνει τη δημιουργία τριών στρατιωτικών βάσεων στη νότια Γροιλανδία, ενώ διατηρούν ήδη τη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ, η οποία βρίσκεται στη βόρεια Γροιλανδία, μόλις 1.600 χιλιόμετρα από τον Βόρειο Πόλο.

Ο Λάντρυ δήλωσε ότι δεν συμμετέχει στον διάλογο για ζητήματα ασφαλείας, προσθέτοντας ωστόσο ότι θεωρεί απολύτως αναγκαία την αυξημένη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, όχι μόνο για την ασφάλεια της ίδιας της Γροιλανδίας αλλά και ολόκληρου του δυτικού ημισφαιρίου.

Σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία τον Φεβρουάριο, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, είχε δηλώσει ότι το βασικό κίνητρο των Ηνωμένων Πολιτειών όσον αφορά τη Γροιλανδία είναι η εθνική ασφάλεια.

Ερωτηθείς σχετικά με τις σπάνιες γαίες και άλλα ορυκτά του νησιού υπό το πρίσμα του αμερικανικού ενδιαφέροντος, είχε δηλώσει ότι η εξόρυξη ή η ενεργειακή ανάπτυξη θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες για τη Γροιλανδία, αλλά ότι η εξόρυξη σε ένα απομακρυσμένο έδαφος με περιορισμένες υποδομές και μεγάλες εκτάσεις πάγου είναι εξαιρετικά δαπανηρή.

Σύμφωνα με τον Λάντρυ, υπάρχουν σαφώς πολύ πιο ελκυστικά μέρη για εξόρυξη σπάνιων γαιών και παρότι η ανάπτυξη η σχετική με τις σπάνιες γαίες θα μπορούσε να βελτιώσει τη ζωή των κατοίκων της Γροιλανδίας, το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών αφορά πρωτίστως την εθνική ασφάλεια.

Δήλωσε ότι ελπίζει να αξιολογήσει τις υλικοτεχνικές δυσκολίες της εξόρυξης μέσω συνομιλιών με κατοίκους της Γροιλανδίας, ενώ χαρακτήρισε την εξόρυξη ως έναν από τους τομείς που έχουν αναπτυχθεί με επιτυχία στη Λουιζιάνα. Αναφέρθηκε επίσης στον αλιευτικό κλάδο της Γροιλανδίας, που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας της, καθώς και στον αναπτυσσόμενο τομέα του τουρισμού. Το κυνήγι ταράνδων και το εποχικό ψάρεμα συγκαταλέγονται μεταξύ των δραστηριοτήτων που προσελκύουν ξένους τουρίστες στη Γροιλανδία.

Ο Λάντρυ συνέκρινε τη Γροιλανδία με τη γενέτειρά του πολιτεία, όπου το κυνήγι, η αλιεία και τα θαλασσινά αποτελούν βασικούς μοχλούς της οικονομίας, σημειώνοντας ότι βλέπει σημαντικές ευκαιρίες μέσα από αυτή τη σύγκριση και ότι σκέφτεται πάντοτε με γνώμονα τη Λουιζιάνα.

Ανέφερε ακόμη ότι, αφότου ο Τραμπ μίλησε για την αποστολή νοσοκομειακού πλοίου στη Γροιλανδία, δέχθηκε πληθώρα προτάσεων από παρόχους και επαγγελματίες υγείας που εξέφρασαν την επιθυμία να συμμετάσχουν σε αποστολές και να εξετάσουν το ενδεχόμενο παροχής υπηρεσιών στα χωριά της περιοχής.

Τέλος, εξήγησε τους λόγους που οι ΗΠΑ θεωρούν σημαντική τη Γροιλανδία, επισημαίνοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να διασφαλίσει ότι οι χώρες του δυτικού ημισφαιρίου θα έχουν στενή σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και δεν θα εργάζονται ενεργά υπέρ των εχθρών τους.

Συνταγματικές αλλαγές στη Βόρεια Κορέα με επίκεντρο την επιβίωση του καθεστώτος

Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από ALEX WU

Η Βόρεια Κορέα αναθεώρησε το Σύνταγμά της προχωρώντας σε αλλαγές σε θεμελιώδεις πολιτικές της, αφότου οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν πόλεμο κατά του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Αναλυτές δήλωσαν στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αλλαγές ενδέχεται να οδηγήσουν σε προσωρινή αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στην κορεατική χερσόνησο. Ωστόσο, η κίνηση αυτή έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.

Πολλά νοτιοκορεατικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν στις αρχές Μαΐου ότι η Βόρεια Κορέα αναθεώρησε το Σύνταγμά της τον Μάρτιο, εγκαταλείποντας επίσημα τον μακροχρόνιο στόχο της «ενοποίησης» με τη Νότια Κορέα και αφαιρώντας κάθε αναφορά στην επανένωση, συμπεριλαμβανομένων όρων όπως «ειρηνική επανένωση» και «μεγάλη εθνική ενότητα», από το αναθεωρημένο κείμενο.

Η επικαιροποιημένη εκδοχή του Συντάγματος περιλαμβάνει νέα εδαφική διάταξη που χρησιμοποιεί ρητά την επίσημη ονομασία της Νότιας Κορέας, «Δημοκρατία της Κορέας», γεγονός που σηματοδοτεί την επίσημη αναγνώριση από την Πιονγκγιάνγκ της ύπαρξης δύο ανεξάρτητων κρατών στην κορεατική χερσόνησο και, κατ’ επέκταση, το οριστικό τέλος της πολιτικής επιδίωξης ενοποίησης που ακολουθούσε από το 1948.

Παράλληλα, αφαιρέθηκαν από το Σύνταγμα οι αναφορές στο «Σύνταγμα Κιμ Ιλ-σουνγκ–Κιμ Γιονγκ-ιλ», καθώς και ιδεολογικά φορτισμένες φράσεις όπως «ιμπεριαλιστές επιτιθέμενοι», «απελευθέρωση από την εκμετάλλευση και την καταπίεση» και «ανατρεπτικές δραστηριότητες εσωτερικών και εξωτερικών εχθρικών στοιχείων». Το αναθεωρημένο Σύνταγμα χαρακτηρίζει τη Βόρεια Κορέα ως «υπεύθυνο κράτος με πυρηνικά όπλα» και παρέχει στον ηγέτη της χώρας, Κιμ Γιονγκ Ουν, την εξουσία χρήσης πυρηνικών όπλων.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της βρετανικής εφημερίδας The Telegraph στις 8 Μαΐου, το νέο συνταγματικό πλαίσιο —το οποίο εγκρίθηκε στις 22 Μαρτίου από το Ανώτατο Λαϊκό Συμβούλιο, το τυπικά επικυρωτικό νομοθετικό σώμα της Βόρειας Κορέας— προβλέπει επίσης αυτόματο ανταποδοτικό πυρηνικό πλήγμα σε περίπτωση δολοφονίας του Κιμ.

Η αναθεώρηση του Συντάγματος της Βόρειας Κορέας ακολούθησε τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του θεοκρατικού καθεστώτος του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, από αμερικανικές δυνάμεις τον Φεβρουάριο.

Ο Λιν Τσι-Χάο, επίκουρος ερευνητής στο Τμήμα Ερευνών Εθνικής Ασφάλειας του Ινστιτούτου Εθνικής Άμυνας και Ερευνών Ασφαλείας της Ταϊβάν, δήλωσε στην Epoch Times ότι μέσω αυτών των συνταγματικών αλλαγών η Βόρεια Κορέα στέλνει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες τόσο για την αποτρεπτική ικανότητα του πυρηνικού της οπλοστασίου να προστατεύσει το καθεστώς της όσο και για την απροθυμία της να εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση ή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ στην κορεατική χερσόνησο.

Ο Μαρκ Κάο, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα τις ΗΠΑ και παρουσιαστής του Mark Space, ενός κινεζόφωνου καναλιού στρατιωτικών ειδήσεων στο YouTube, δήλωσε στην Epoch Times ότι, αφού είδε την κυβέρνηση Τραμπ να εξουδετερώνει τους ηγέτες της Βενεζουέλας και του Ιράν και να επιβάλλει πλήρη αποκλεισμό στην Κούβα, ο Κιμ φοβάται πως η επόμενη κίνηση του προέδρου Τραμπ θα είναι να τον στοχοποιήσει.

Ο Κάο ανέφερε ότι οι πρόσφατες αλλαγές στο Σύνταγμα της Βόρειας Κορέας δείχνουν πως ο στόχος του Κιμ Γιονγκ Ουν είναι απλώς η διατήρηση του βορειοκορεατικού καθεστώτος και ότι ο ίδιος αναγνωρίζει πως οι δυνατότητές του δεν επαρκούν για να επιτύχει τη λεγόμενη ενοποίηση της κορεατικής χερσονήσου.

Γεωπολιτικές επιπτώσεις στην Ανατολική Ασία

Ο Κάο δήλωσε ότι, με την επίσημη αναγνώριση της Δημοκρατίας της Κορέας —δηλαδή της ύπαρξης της Νότιας Κορέας— κάτι που διαφέρει σημαντικά από τη μέχρι πρότινος ρητορική σύμφωνα με την οποία μόνο η Βόρεια Κορέα αποτελούσε τη νόμιμη εξουσία της κορεατικής χερσονήσου, η Πιονγκγιάνγκ σηματοδοτεί ότι δεν σκοπεύει πλέον να προβάλλει πρόθεση εισβολής στη Νότια Κορέα. Πρόσθεσε ότι, από νομική άποψη, έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει τη φιλοδοξία και την επιδίωξη ενοποίησης της κορεατικής χερσονήσου και ότι η αλλαγή αυτή συνιστά υπαναχώρηση από την προηγούμενη στάση του καθεστώτος Κιμ.

Η κατάσταση στην κορεατική χερσόνησο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μοιάζει με εκείνη στα Στενά της Ταϊβάν· ένα κομμουνιστικό καθεστώς απέναντι σε μια ελεύθερη δημοκρατία που δημιουργήθηκε από ανθρώπους της ίδιας εθνότητας και κοινής πολιτισμικής ρίζας, όπου και τα δύο κομμουνιστικά καθεστώτα αρνούνταν την ύπαρξη του δημοκρατικού αντιπάλου τους και απειλούσαν διαρκώς να «ενοποιήσουν» το άλλο τμήμα διά της βίας. Ωστόσο, ενώ το βορειοκορεατικό καθεστώς έχει αλλάξει στάση, το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας συνεχίζει να αρνείται την κυριαρχία της Ταϊβάν —επισήμως γνωστής ως Δημοκρατία της Κίνας.

Ο Λιν δήλωσε ότι η αναβάθμιση των διακορεατικών σχέσεων σε «διεθνές ζήτημα μεταξύ κρατών» από τη Βόρεια Κορέα έχει αυξήσει την αβεβαιότητα για το κυβερνών Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) σχετικά με τις γεωπολιτικές εξελίξεις τόσο στην κορεατική χερσόνησο όσο και στα Στενά της Ταϊβάν.

Ο Κάο δήλωσε ότι με αυτή την κίνηση ο Κιμ Γιονγκ Ουν ουσιαστικά στέρησε από το ΚΚΚ ένα βασικό διαπραγματευτικό χαρτί, εκείνο που του επέτρεπε να ασκεί πίεση στη Νότια Κορέα. Πρόσθεσε ότι αυτό δημιουργεί μια αρκετά δύσκολη κατάσταση για το ΚΚΚ ή, τουλάχιστον, πρόκειται για μια εξέλιξη που κάθε άλλο παρά το ευχαριστεί.

Ο Κάο εκτίμησε ότι, από την οπτική της γεωπολιτικής στη βορειοανατολική Ασία και την ευρύτερη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, η κίνηση του Κιμ ενδέχεται να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των εντάσεων στην κορεατική χερσόνησο.

Ο Λιν ανέφερε ότι οι συνταγματικές αναθεωρήσεις δείχνουν πως η Βόρεια Κορέα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα διεθνές περιβάλλον ευνοϊκό για τα συμφέροντά της και ότι είναι πολύ πιθανό να επιδιώξει την αναπροσαρμογή της δυναμικής της τριμερούς σχέσης μεταξύ Βόρειας Κορέας, Κίνας και Ρωσίας.

Ο Κάο δήλωσε ότι οι σχέσεις μεταξύ της Βόρειας Κορέας και του ΚΚΚ δεν υπήρξαν ποτέ ιδιαίτερα αρμονικές και ότι η Βόρεια Κορέα αντιμετωπίζει με βαθιά καχυποψία το ΚΚΚ. Πρόσθεσε ότι, κατά συνέπεια, προτιμά να συμμαχεί με τη Ρωσία παρά να ευθυγραμμίζεται με το ΚΚΚ και ότι διατηρεί σκόπιμα αποστάσεις.

Οι σχέσεις Ρωσίας–Βόρειας Κορέας έχουν γίνει αισθητά στενότερες τα τελευταία χρόνια, καθώς το καθεστώς Κιμ έχει προσφέρει στρατιωτική υποστήριξη —συμπεριλαμβανομένης της αποστολής στρατιωτών— για να βοηθήσει τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Σε αντάλλαγμα, ο πρόεδρος Πούτιν έχει παράσχει στη Βόρεια Κορέα στρατιωτική τεχνολογία, ιδίως στον τομέα ανάπτυξης πυραύλων. Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις Κίνας–Βόρειας Κορέας έχουν ψυχρανθεί, ιδιαίτερα μετά την πανδημία COVID-19.

Ο Κάο δήλωσε ότι πρωταρχική ανησυχία του Κιμ Γιονγκ Ουν είναι κατά πόσο θα μπορούσε να αντέξει αν οι Ηνωμένες Πολιτείες ασκούσαν πραγματικά τέτοια «μέγιστη πίεση» στη Βόρεια Κορέα, όπως έκαναν στη Βενεζουέλα και το Ιράν. Πρόσθεσε ότι ο Κιμ γνωρίζει πως η Ρωσία αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα και, συνεπώς, οι πιθανότητες να μπορέσει να του προσφέρει ουσιαστική βοήθεια είναι περιορισμένες.

Σύμφωνα με τον Κάο, ο Κιμ έχει αξιολογήσει προσεκτικά τον πραγματικό βαθμό στον οποίο η Κίνα και η Ρωσία είναι διατεθειμένες —και ικανές— να τον βοηθήσουν. Ανέφερε ότι, παρακολουθώντας τη στάση του ΚΚΚ απέναντι σε άλλες χώρες, όπως η Βενεζουέλα, η Κούβα και το Ιράν, ο Κιμ έχει απογοητευτεί αρκετά. Επισήμανε ειδικότερα ότι ο Κιμ διαπίστωσε πως το ΚΚΚ δεν υποστήριξε πλήρως αυτούς τους λεγόμενους «μικρούς αδελφούς» και ότι, ως αποτέλεσμα, έχει αναπτύξει έντονο αίσθημα ευαλωτότητας και κρίσης όσον αφορά τη δική του επιβίωση. Ως αποτέλεσμα, ο Κιμ έχει υιοθετήσει αμυντική στάση, δίνοντας προτεραιότητα πάνω απ’ όλα στην αυτοσυντήρηση.

Πρόσθεσε ότι ο Κιμ έχει στείλει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον δυτικό κόσμο πως ο μοναδικός του στόχος είναι να διασφαλίσει και να διατηρήσει τη Βόρεια Κορέα και ότι δεν επιδιώκει τίποτα περισσότερο από το να είναι ο ηγέτης της δικής του επικράτειας. Όσον αφορά το σύνολο της κορεατικής χερσονήσου, ανέφερε ότι ο Κιμ δεν τρέφει μεγαλεπήβολες φιλοδοξίες.

Εγκατάλειψη του όρου «σοσιαλιστικός»

Το κομμουνιστικό καθεστώς της Βόρειας Κορέας υιοθέτησε για πρώτη φορά Σύνταγμα τον Σεπτέμβριο του 1948 και εισήγαγε το σοσιαλιστικό Σύνταγμα το 1972. Αξιοσημείωτο είναι ότι το αναθεωρημένο Σύνταγμα του Μαρτίου αφαίρεσε τον όρο «σοσιαλιστικός» από τον τίτλο και τα σχετικά άρθρα.

Ο Κάο δήλωσε ότι η αφαίρεση του όρου «σοσιαλιστικός» από το Σύνταγμα και η κατάργηση των αναφορών στο ιδεώδες της «ενοποίησης της χερσονήσου» δείχνουν πως ο Κιμ Γιονγκ Ουν είναι σχετικά πραγματιστής. Πρόσθεσε ότι πρωταρχικός του στόχος είναι η διατήρηση της κληρονομικής θέσης της οικογένειας Κιμ από γενιά σε γενιά, δηλαδή της δυναστείας Κιμ.

Ο Κιμ Γιονγκ Ουν παρακολουθεί στρατιωτική παρέλαση μαζί με την κόρη του στην Πιονγκγιάνγκ της Βόρειας Κορέας, την Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026. (Korean Central News Agency/Korea News Service μέσω AP)

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την απελευθέρωση της Κορέας από την ιαπωνική κυριαρχία, οι σοβιετικές δυνάμεις κατοχής επέλεξαν τον Κιμ Ιλ-σουνγκ —παππού του Κιμ Γιονγκ Ουν— ο οποίος είχε υπηρετήσει ως αξιωματικός του Κόκκινου Στρατού της Σοβιετικής Ένωσης, για να ιδρύσει και να ηγηθεί της κομμουνιστικής κυβέρνησης της Βόρειας Κορέας. Το βορειοκορεατικό καθεστώς υποστηρίχθηκε πλήρως από τη Σοβιετική Ένωση, ενώ το νότιο τμήμα της χερσονήσου υποστηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους δυτικούς συμμάχους τους.

Αναφερόμενος στην προέλευση του καθεστώτος Κιμ, ο Κάο δήλωσε ότι, σε τελική ανάλυση, ο Κιμ Ιλ-σουνγκ όφειλε την άνοδό του στην εξουσία εξ ολοκλήρου στη Σοβιετική Ένωση και ότι, υπό τη σοβιετική προστασία, υποχρεώθηκε να υιοθετήσει ένα κομμουνιστικό μοντέλο διακυβέρνησης.

Ωστόσο, ο Κάο επεσήμανε ότι το όνομα που επέλεξε ο Κιμ Ιλ-σουνγκ για το κόμμα του δεν ήταν «Κομμουνιστικό Κόμμα», αλλά «Εργατικό Κόμμα». Πρόσθεσε ότι απέφυγε σκόπιμα τη χρήση του όρου «Κομμουνιστικό Κόμμα», κάτι που υποδηλώνει πως, από τη σκοπιά του ίδιου του Κιμ Ιλ-σουνγκ, υπήρχε στην πραγματικότητα αποστροφή προς τον όρο «Κομμουνιστικό Κόμμα» ή ακόμη και προς την ίδια την κομμουνιστική ιδεολογία.

Ο Κάο δήλωσε ότι, στον σύγχρονο κόσμο, ο Κιμ Γιονγκ Ουν έχει συνειδητοποιήσει πως αυτή η μορφή σοσιαλισμού έχει, στην πράξη, φτάσει σε αδιέξοδο. Ανέφερε ότι, εγκαταλείποντας τον όρο «σοσιαλιστικός», ο Κιμ Γιονγκ Ουν επιχειρεί να στείλει μήνυμα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση ότι το καθεστώς του δεν είναι ένα γνήσιο κομμουνιστικό κράτος, αλλά μια δυναστική δικτατορία, και ότι επομένως δεν βρίσκεται σε ιδεολογική σύγκρουση με τη Δύση.

Ο Λιν δήλωσε ότι αυτό δείχνει πως ο Κιμ σκοπεύει να εγκαθιδρύσει ένα σταθερό κομματικό-κρατικό διοικητικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την πορεία προς τη δυναστική διακυβέρνηση, πράγμα που σημαίνει ότι τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και η νομιμοποίηση της εξουσίας θα εδραιωθούν περαιτέρω.

Προετοιμασία για το μέλλον

Τα προβλήματα υγείας του Κιμ τα τελευταία χρόνια και οι αυξημένες δημόσιες εμφανίσεις του με την κόρη του έχουν προσελκύσει τη διεθνή προσοχή, προκαλώντας εικασίες ότι προετοιμάζει διάδοχο για το καθεστώς.

Ο Λιν δήλωσε ότι, κρίνοντας από τις πρόσφατες συνταγματικές τροποποιήσεις της Βόρειας Κορέας και το περιεχόμενο της εσωτερικής πολιτικής εκπαίδευσης, το καθεστώς έχει καταφέρει να απεγκλωβιστεί από το ιδεολογικό πλαίσιο του παρελθόντος, συγκεκριμένα από τον «Κιμ Ιλ-σουνγκ–Κιμ Γιονγκ-ιλισμό». Πρόσθεσε ότι αυτή η μετατόπιση κατέστησε δυνατή την αφαίρεση της ρήτρας περί «εθνικής επανένωσης» από το Σύνταγμα και ότι η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί επίσης πως οι εσωτερικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις του Κιμ Γιονγκ Ουν έχουν αποφέρει απτά αποτελέσματα. Ανέφερε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, η πιθανότητα να διαδεχθεί την ηγεσία η Κιμ Τζου-ε φαίνεται αρκετά υψηλή.

Ο Κάο δήλωσε ότι ούτε η Ρωσία ούτε το ΚΚΚ αποτελούν πραγματικούς φίλους και ότι κανείς από τους δύο δεν μπορεί να εγγυηθεί τη συνέχιση της επιβίωσης της δυναστείας Κιμ. Πρόσθεσε ότι ο Κιμ ελπίζει η κόρη του να μπορέσει στο μέλλον να ακολουθήσει μια πορεία συμφιλίωσης με τη Δύση και ότι θεωρεί αυτή τη σκέψη βασική επιδίωξη του Βορειοκορεάτη ηγέτη.

Ο Λιν εμφανίστηκε πιο επιφυλακτικός όσον αφορά τη στάση του Κιμ ή τη μελλοντική εξέλιξη στην κορεατική χερσόνησο. Δήλωσε ότι, παρότι η στάση του Κιμ απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες μένει να φανεί, είναι πιθανό να αποδειχθεί δύσκολη οποιαδήποτε αλλαγή στη θέση των ΗΠΑ σχετικά με την αποπυρηνικοποίηση της κορεατικής χερσονήσου. Πρόσθεσε ότι το ζήτημα αυτό ενδέχεται να συνεχίσει να αποτελεί εμπόδιο για τη μελλοντική ανάπτυξη των σχέσεων ΗΠΑ–Βόρειας Κορέας.

Με τη συμβολή του Luo Ya και πληροφορίες από το Reuters

Ο ΠΟΥ προειδοποιεί για κίνδυνο περιφερειακής εξάπλωσης του ιού Έμπολα

Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από EPOCH TIMES

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) κήρυξε στις 17 Μαΐου κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος λόγω επιδημίας Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Έμπολα Μπουντιμπούγκιο, έναν σπάνιο και λιγότερο θανατηφόρο τύπο του ιού σε σύγκριση με τον συχνότερο ιό Έμπολα του Ζαΐρ.

Η επιδημία εντοπίστηκε αρχικά στην επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, κοντά στα σύνορα με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των υγειονομικών αρχών, έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 ύποπτα κρούσματα και 88 θάνατοι, ενώ το CDC Αφρικής ανέφερε 336 ύποπτα περιστατικά και 87 θανάτους στο Κονγκό. Έως τις 16 Μαΐου, υπήρχαν επίσης 8 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 246 ύποπτες περιπτώσεις που υποβάλλονταν σε εργαστηριακές εξετάσεις.

Τα περισσότερα περιστατικά έχουν καταγραφεί στις υγειονομικές ζώνες Μπούνια, Ρουαμπάρα και Μονγκμπουάλου. Ο υπουργός Υγείας του Κονγκό, Σαμουέλ-Ροζέ Καμπά, προειδοποίησε ότι το ποσοστό θνησιμότητας της τρέχουσας επιδημίας είναι ιδιαίτερα υψηλό και μπορεί να φτάσει έως και το 50%.

Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Άντανομ Γκεμπρεγέσους, ανακοίνωσε ότι η επιδημία αποτελεί ζήτημα «διεθνούς ενδιαφέροντος» έπειτα από δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα στην Καμπάλα της Ουγκάντας, στις 15 και 16 Μαΐου αντίστοιχα. Τα άτομα που μολύνθηκαν είχαν αφιχθεί από το Κονγκό, ενώ ένας από αυτούς έχασε τη ζωή του από τη λοίμωξη Μπουντιμπούγκιο.

Ο ΠΟΥ ανακοίνωσε επίσης μέσω της πλατφόρμας X ότι καταγράφηκε επιβεβαιωμένο εργαστηριακά κρούσμα στην πρωτεύουσα του Κονγκό, Κινσάσα, περίπου 1.000 χιλιόμετρα από το επίκεντρο της επιδημίας στην Ιτούρι, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για ευρύτερη εξάπλωση. Σύμφωνα με τον οργανισμό, ο ασθενής είχε επισκεφθεί την Ιτούρι, ενώ ύποπτα περιστατικά αναφέρθηκαν και στην επαρχία Βόρειο Κίβου, μία από τις πολυπληθέστερες περιοχές της χώρας που συνορεύει με την Ιτούρι.

Ο οργανισμός υγείας των Ηνωμένων Εθνών ανέφερε ότι υπάρχουν σημαντικές αβεβαιότητες σχετικά με τον πραγματικό αριθμό των μολυσμένων ατόμων και τη γεωγραφική εξάπλωση της επιδημίας, καθώς και περιορισμένη κατανόηση των επιδημιολογικών συνδέσεων μεταξύ γνωστών και ύποπτων κρουσμάτων.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τα υψηλά ποσοστά θετικών τεστ και οι αυξανόμενες αναφορές ασθενών και θανάτων στην Ιτούρι υποδεικνύουν πιθανώς μια πολύ μεγαλύτερη επιδημία από αυτήν που έχει μέχρι στιγμής εντοπιστεί και αναφερθεί, με σημαντικό τοπικό και περιφερειακό κίνδυνο εξάπλωσης.

Ο ΠΟΥ τόνισε ότι οι χώρες που συνορεύουν με το Κονγκό θεωρούνται υψηλού κινδύνου για περαιτέρω μετάδοση λόγω της κινητικότητας των πληθυσμών, των εμπορικών και ταξιδιωτικών διασυνδέσεων και της συνεχιζόμενης επιδημιολογικής αβεβαιότητας.

Ο οργανισμός ανακοίνωσε ότι προχωρά στη σύγκληση επιτροπής έκτακτης ανάγκης προκειμένου να δοθούν κατευθυντήριες οδηγίες τόσο στις χώρες της περιοχής όσο και διεθνώς για την καλύτερη αντιμετώπιση της επιδημίας. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η έξαρση «δεν πληροί τα κριτήρια πανδημικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης».

Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ, άτομα που έχουν μολυνθεί ή έχουν έρθει σε επαφή με κρούσματα της νόσου δεν θα πρέπει να ταξιδεύουν διεθνώς, εκτός εάν πρόκειται για ιατρική διακομιδή. Ο οργανισμός συνέστησε την άμεση απομόνωση των επιβεβαιωμένων περιστατικών, την καθημερινή παρακολούθηση των επαφών τους και τον περιορισμό των μετακινήσεών τους έως και 21 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό.

Παράλληλα, ο ΠΟΥ δεν συνέστησε το κλείσιμο συνόρων ή περιορισμούς στο εμπόριο και τα ταξίδια, επισημαίνοντας ότι τέτοια μέτρα συνήθως λαμβάνονται από φόβο και δεν βασίζονται στην επιστήμη, ενώ συχνά ωθούν ανθρώπους και αγαθά σε παράνομες και μη ελεγχόμενες διαδρομές. Ωστόσο, κάλεσε τις κρατικές αρχές να συνεργαστούν με αεροπορικές εταιρείες και τουριστικές υπηρεσίες ώστε να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις οδηγίες του οργανισμού για τις διεθνείς μετακινήσεις.

Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) εξέδωσαν ταξιδιωτική προειδοποίηση Επιπέδου 2 για τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, καλώντας τους ταξιδιώτες να λαμβάνουν ενισχυμένες προφυλάξεις. Το CDC συνέστησε στους πολίτες στην επαρχία Ιτούρι να αποφεύγουν επαφή με άτομα που παρουσιάζουν συμπτώματα όπως πυρετό, μυϊκούς πόνους και εξανθήματα, καθώς και να αποφεύγουν τις υγειονομικές εγκαταστάσεις της περιοχής.

Η αμερικανική πρεσβεία στο Κονγκό κατέταξε την επαρχία Ιτούρι στο Επίπεδο 4, δηλαδή στην κατηγορία «Μην ταξιδεύετε», λόγω της επιδημίας. Για την Ουγκάντα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ διατηρεί ταξιδιωτική οδηγία Επιπέδου 3 — «Επανεξετάστε το ταξίδι» — ενώ το CDC εξέδωσε για τη χώρα προειδοποίηση Επιπέδου 1, δηλαδή «Τήρηση των συνηθισμένων προφυλάξεων».

Ο Έμπολα μεταδίδεται μέσω στενής επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένων ανθρώπων, όπως αίμα και εμετός, και σπανιότερα μέσω μολυσμένων ζώων. Η περίοδος επώασης κυμαίνεται από δύο έως είκοσι μία ημέρες και η νόσος χαρακτηρίζεται από αιφνίδια εμφάνιση πυρετού, πόνων και εξάντλησης. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσει διάρροια, έμετο και ανεξήγητη αιμορραγία.

Οι υγειονομικές αρχές ανέφεραν ότι η τρέχουσα επιδημία προκαλείται από τον ιό Έμπολα Μπουντιμπούγκιο [Bundibugyo ebolavirus], για τον οποίο δεν υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια ή ειδικές θεραπείες. Αν και στο παρελθόν έχουν σημειωθεί περισσότερες από είκοσι επιδημίες Έμπολα στο Κονγκό και την Ουγκάντα, αυτή είναι μόλις η τρίτη φορά που εντοπίζεται ο συγκεκριμένος τύπος του ιού.

Ο Μπουντιμπούγκιο εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ουγκάντα το 2007 και η τελευταία γνωστή επιδημία του καταγράφηκε το 2012. Ιστορικά, έχει συνδεθεί με χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας — περίπου 30% — αν και αυτό διαφέρει ανάλογα με την επιδημία.

Οι μεγαλύτερες επιδημίες Έμπολα σε ανθρώπους έχουν συνδεθεί κυρίως με τον ιό Έμπολα του Ζαΐρ [Zaire ebolavirus] και τον ιό Έμπολα του Σουδάν [Sudan ebolavirus], οι οποίοι παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, που κυμαίνονται μεταξύ 50% και 90% και μεταξύ 50% και 70% αντίστοιχα. Για τον τύπο Ζαΐρ, που συχνά αποκαλείται απλώς «ιός Έμπολα», υπάρχουν διαθέσιμα εμβόλια και θεραπείες.

Ο ΠΟΥ ανέφερε ότι τα σημερινά στοιχεία εξάπλωσης παρουσιάζουν ομοιότητες με την επιδημία του 2018–2019 στις επαρχίες Βόρειο Κίβου και Ιτούρι, όταν είχε εξαπλωθεί ο πιο θανατηφόρος ιός Έμπολα του Ζαΐρ. Όπως σημείωσε ο οργανισμός, το τρέχον περιστατικό θεωρείται εξαιρετικό λόγω της έλλειψης διαθέσιμων θεραπειών και εμβολίων για τον Μπουντιμπούγκιο.

Η πιο πρόσφατη επιδημία του τύπου Ζαΐρ σημειώθηκε στο Κονγκό από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2025, αποτελώντας τη δέκατη έκτη επιδημία Έμπολα στη χώρα. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τότε πέθαναν 45 από τα 64 άτομα που είχαν μολυνθεί, με ποσοστό θνησιμότητας 70%.

Των Melanie Sun και Jack Phillips

Με πληροφορίες από το Associated Press

Μη επανδρωμένο αεροσκάφος πλήττει πυρηνικό εργοστάσιο των ΗΑΕ

Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026Δευτέρα, 18 Μαΐ, 2026 Από EPOCH TIMES

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) ανακοίνωσαν στις 17 Μαΐου ότι μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε γεννήτρια στο πυρηνικό τους εργοστάσιο, προκαλώντας πυρκαγιά, ενώ είναι ακόμη σε ισχύ η εκεχειρία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Καμία χώρα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για την επίθεση.

Το υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ ανέφερε ότι τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη εισήλθαν στη χώρα στις 17 Μαΐου από τη δυτική συνοριακή περιοχή της. Τα δύο από αυτά αναχαιτίστηκαν επιτυχώς από τα αμυντικά συστήματα, ενώ το τρίτο έπληξε ηλεκτρική γεννήτρια εκτός της εσωτερικής περιμέτρου του πυρηνικού σταθμού Μπαράκα, στην περιοχή Αλ Ντάφρα των ΗΑΕ.

Αξιωματούχοι των ΗΑΕ χαρακτήρισαν τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη ως τρομοκρατικές και δήλωσαν ότι διερευνούν την προέλευσή τους. Το υπουργείο Άμυνας δεν απέδωσε ευθύνες για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα, προσθέτοντας ότι περισσότερες λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν μετά την ολοκλήρωσή της.

Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο υπογράμμισε ότι τα ΗΑΕ παραμένουν προετοιμασμένα και έτοιμα να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε απειλή και ότι θα αντιταχθούν αποφασιστικά σε κάθε προσπάθεια υπονόμευσης της ασφάλειας της χώρας, με τρόπο που θα διασφαλίζει την κυριαρχία, την ασφάλεια και τη σταθερότητά της, καθώς και θα προστατεύει τα εθνικά συμφέροντα και τα επιτεύγματά της.

Η επίθεση προκάλεσε πυρκαγιά, ωστόσο δεν αναφέρθηκαν θύματα ούτε επηρεάστηκαν τα επίπεδα ραδιενέργειας, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ. Η ρυθμιστική αρχή πυρηνικής ενέργειας της χώρας ανέφερε ότι η πυρκαγιά δεν επηρέασε την ασφάλεια του σταθμού και ότι όλες οι μονάδες λειτουργούν κανονικά.

Ο πυρηνικός σταθμός Μπαράκα, αξίας 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, κατασκευάστηκε από τα ΗΑΕ με τη βοήθεια της Νότιας Κορέας και τέθηκε σε λειτουργία το 2020. Πρόκειται για το μοναδικό πυρηνικό εργοστάσιο στον αραβικό κόσμο και μπορεί να καλύψει το ένα τέταρτο των ενεργειακών αναγκών των ΗΑΕ, μιας πλούσιας πετρελαιοπαραγωγού χώρας που φιλοξενεί το σημαντικό εμπορικό, τουριστικό και χρηματοοικονομικό κέντρο του Ντουμπάι.

Διεθνείς αντιδράσεις και διπλωματικές επαφές

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Νοτιοκορεάτη ομόλογό του. Παράλληλα, ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), του πυρηνικού εποπτικού οργανισμού του ΟΗΕ με έδρα τη Βιέννη, συναντήθηκε με τον αναπληρωτή πρωθυπουργό των ΗΑΕ, Αμπντάλα μπιν Ζαγέντ, σύμφωνα με ανάρτηση του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΑΕ στην πλατφόρμα X.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ σημείωσε επίσης ότι ο Ζαγέντ δήλωσε στον επικεφαλής της ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσσι, πως καταδίκασε έντονα τη «δόλια τρομοκρατική επίθεση» (sic) που προκάλεσε πυρκαγιά σε ηλεκτρική γεννήτρια.

Παρότι μέχρι στιγμής κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, τα ΗΑΕ κατηγόρησαν το Ιράν ότι εξαπέλυσε επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους τις τελευταίες ημέρες, εν μέσω της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, που βρίσκονται ακόμη υπό το έλεγχο του Ιράν, ενώ παράλληλα ισχύει και ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ.

Από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους κατά των ΗΑΕ, εμπορικών πλοίων στην περιοχή και άλλων αραβικών κρατών του Κόλπου, δικαιολογώντας τις επιθέσεις αυτές με τον ισχυρισμό ότι οι χώρες αυτές στηρίζουν την αμερικανική προσπάθεια εναντίον του Ιράν.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν ότι δέχθηκαν πυρά από το Ιράν και ότι αντιμετώπισαν ενεργά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους. Σύμφωνα με αξιωματούχους, το Ιράν επιτέθηκε επίσης περίπου την ίδια χρονική περίοδο στη βασική πετρελαϊκή εγκατάσταση και βιομηχανική ζώνη των ΗΑΕ, γνωστή ως Φουτζάιρα.

Τα ΗΑΕ και το Ισραήλ έχουν επιβεβαιώσει ότι η αραβική χώρα του Κόλπου φιλοξενεί αντιαεροπορικά συστήματα και προσωπικό από το Ισραήλ.

Νέες προειδοποιήσεις Τραμπ

Αν και η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν φαίνεται να εξακολουθεί να τηρείται, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε νέα ειρηνευτική πρόταση της Τεχεράνης και άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται να επαναληφθούν οι εχθροπραξίες.

Ο Τραμπ δήλωσε επίσης σε δημοσιογράφους μέσα στο προεδρικό αεροσκάφος πως είτε οι Ηνωμένες Πολιτείες είτε η Κίνα θα μπορούσαν να εισέλθουν στο Ιράν για να απομακρύνουν αυτό που χαρακτήρισε «πυρηνική σκόνη», αναφερόμενος στο εμπλουτισμένο ουράνιο που είχε θαφτεί κάτω από ερείπια των εγκαταστάσεων που δέχτηκαν τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα το καλοκαίρι του 2025.

Στις 17 Μαΐου, ο Τραμπ απηύθυνε νέα προειδοποίηση προς την ηγεσία του Ιράν, λέγοντας ότι η Τεχεράνη πρέπει να κινηθεί γρήγορα, διαφορετικά «δεν θα απομείνει τίποτα». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ανέφερε ότι ο χρόνος μετρά αντίστροφα για το Ιράν.

Την ίδια ημέρα, Ιρανοί αξιωματούχοι άφησαν να εννοηθεί ότι είναι προετοιμασμένοι για επανέναρξη της σύγκρουσης. Ο Ιρανός στρατιωτικός αξιωματούχος Αμπολφάζλ Σεκαρτσί ανέφερε σε ανακοίνωση ότι μελλοντικά αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν θα αντιμετωπιστούν με σφοδρά χτυπήματα και προειδοποίησε ότι αυτό θα οδηγήσει την κυβέρνηση Τραμπ σε ένα «αυτοδημιούργητο τέλμα», σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων IRNA.

Η Ουάσιγκτον καλεί την Τεχεράνη να διαλύσει το πυρηνικό της πρόγραμμα και να εγκαταλείψει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ. Από την πλευρά του, το Ιράν ζητά αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου, τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και παύση των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ πολεμά την τρομοκρατική οργάνωση Χεζμπολάχ, την οποία υποστηρίζει το ισλαμικό καθεστώς του Ιράν.

Πριν ανακοινωθεί η εκεχειρία τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ είχε προειδοποιήσει ότι θα έπληττε ιρανικές γέφυρες και εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας εάν η ιρανική κυβέρνηση δεν κατέληγε σε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Άνοδος στις διεθνείς τιμές πετρελαίου

Η επίθεση στα ΗΑΕ προκάλεσε επίσης αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν σημαντική άνοδο στις 18 Μαΐου μετά το πλήγμα κοντά στο πυρηνικό εργοστάσιο των ΗΑΕ και την κλιμάκωση της έντασης γύρω από το Ιράν.

Το διεθνές σημείο αναφοράς Brent αυξήθηκε κατά 1,85% στις 18 Μαΐου, φτάνοντας τα 111,29 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από τις 5 Μαΐου. Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate ξεπέρασε τα 107 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 2,19%.

Με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο, οι ανησυχίες γύρω από τον πόλεμο με το Ιράν ωθούν υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου,

Των Jack Phillips και Aldgra Fredly

Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press