Τετάρτη, 17 Ιούν, 2026

Η Safe Bulkers ανοίγει νέα γραμμή μεταξύ ναυτιλίας και ελληνικής κεφαλαιαγοράς

Η εισαγωγή της Safe Bulkers στο Euronext Athens δεν μετατρέπει, από τη μία ημέρα στην άλλη, την Αθήνα σε Νέα Υόρκη. Ούτε σημαίνει ότι η ελληνική κεφαλαιαγορά αποκτά ξαφνικά το βάθος, τη ρευστότητα και τη διεθνή επενδυτική βάση των μεγάλων αγορών όπου παραδοσιακά στρέφονται οι ναυτιλιακές εταιρείες. Είναι όμως μια κίνηση με ουσιαστικό συμβολισμό και πρακτική σημασία: μια ελληνόκτητη ναυτιλιακή εταιρεία με παρουσία στη Wall Street επιλέγει να ανοίξει παράλληλη χρηματιστηριακή γραμμή και προς την Αθήνα, σε μια περίοδο κατά την οποία το ελληνικό χρηματιστήριο επιχειρεί, υπό την ομπρέλα της Euronext, να αποκτήσει μεγαλύτερη διεθνή εμβέλεια.

Η έναρξη διαπραγμάτευσης των κοινών μετοχών της Safe Bulkers στη ρυθμιζόμενη αγορά του Euronext Athens πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουνίου 2026, με κωδικό SB. Σύμφωνα με τη Euronext, πρόκειται για την πρώτη εισαγωγή ναυτιλιακής εταιρείας στην αγορά της Αθήνας υπό το νέο περιβάλλον του Euronext Athens, με τιμή αναφοράς τα 5,70 ευρώ και χρηματιστηριακή αξία περίπου 580,4 εκατ. ευρώ κατά την έναρξη της διαπραγμάτευσης. Η εταιρεία παραμένει παράλληλα εισηγμένη στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, όπου οι μετοχές της διαπραγματεύονται ήδη από το 2008.

Το στοιχείο αυτό έχει σημασία, διότι η κίνηση δεν συνιστά, σε αυτή τη φάση, άντληση νέων κεφαλαίων από την ελληνική αγορά. Η Safe Bulkers έχει διευκρινίσει ότι η εισαγωγή αφορά υφιστάμενες κοινές μετοχές και ότι δεν εκδίδονται νέες μετοχές στο πλαίσιο του ενημερωτικού δελτίου. Με άλλα λόγια, η Αθήνα δεν αντικαθιστά τη Νέα Υόρκη ούτε αναλαμβάνει ρόλο κύριας αγοράς για την εταιρεία. Αντιθέτως, η κίνηση λειτουργεί ως παράλληλη διαπραγμάτευση που μπορεί να αυξήσει την ορατότητα της εταιρείας σε Έλληνες και Ευρωπαίους επενδυτές και να ενισχύσει τον δεσμό της ελληνόκτητης ναυτιλίας με την εγχώρια κεφαλαιαγορά.

Η Safe Bulkers, συμφερόντων του Πόλυ Β. Χατζηιωάννου, δραστηριοποιείται στον κλάδο μεταφοράς ξηρού φορτίου. Ο στόλος της αποτελείται από 45 πλοία, ενώ το βιβλίο παραγγελιών της περιλαμβάνει 11 νέα πλοία ξηρού φορτίου, εκ των οποίων δύο διπλού καυσίμου, με παραδόσεις από το τρίτο τρίμηνο του 2026 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2029. Η εταιρεία έχει επίσης παρουσία στην ελληνική αγορά σταθερού εισοδήματος, καθώς είχε προχωρήσει το 2022 σε έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου ύψους 100 εκατ. ευρώ, το οποίο διαπραγματεύεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών.

Στην ειδική εκδήλωση για την έναρξη της διαπραγμάτευσης συμμετείχε ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο οποίος χαρακτήρισε τη μέρα «ιστορικής σημασίας» τόσο για το Euronext Athens όσο και για την ελληνική ναυτιλία. Όπως ανέφερε, «για το Χρηματιστήριο Αθηνών, διότι σήμερα ξεκινά η διαπραγμάτευση μετοχών, για πρώτη φορά, ναυτιλιακής εταιρείας», υπογραμμίζοντας τη σημασία της ναυτιλίας για την ελληνική οικονομία. Ανέφερε ότι η εισαγωγή της Safe Bulkers είναι το πρώτο βήμα, εκτιμώντας ότι και άλλες ναυτιλιακές εταιρείες θα ακολουθήσουν.

Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν την κυβερνητική ανάγνωση της εξέλιξης: ότι δηλαδή η εισαγωγή της Safe Bulkers μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής στις σχέσεις της ελληνόκτητης ναυτιλίας με την ελληνική κεφαλαιαγορά. Η εκτίμηση αυτή δεν στερείται βάσης. Η ελληνική ναυτιλία παραμένει παγκόσμια δύναμη. Σύμφωνα με την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ο ελληνόκτητος στόλος αριθμεί σχεδόν 5.800 πλοία, αντιστοιχεί σε πάνω από το 19% της παγκόσμιας χωρητικότητας και σε περίπου 61% του στόλου που ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρ’ όλα αυτά, η άμεση παρουσία της ποντοπόρου ναυτιλίας στο ελληνικό χρηματιστήριο υπήρξε διαχρονικά περιορισμένη.

Εδώ βρίσκεται και η ευρύτερη σημασία της κίνησης. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους ισχυρότερους ναυτιλιακούς κλάδους στον κόσμο, όμως το ελληνικό χρηματιστήριο δεν υπήρξε μέχρι σήμερα το φυσικό κέντρο άντλησης κεφαλαίων για τις ελληνόκτητες ναυτιλιακές εταιρείες. Για δεκαετίες, οι μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες στράφηκαν κυρίως σε διεθνείς αγορές, όπως η Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και το Όσλο, όπου υπάρχει μεγαλύτερη εξειδίκευση, ευρύτερη θεσμική επενδυτική βάση και βαθύτερη ρευστότητα. Η Αθήνα, παρά τη ναυτιλιακή ταυτότητα της χώρας, παρέμενε σε μεγάλο βαθμό εκτός του βασικού χρηματοδοτικού χάρτη της ποντοπόρου ναυτιλίας.

Η ένταξη του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο ευρύτερο οικοσύστημα της Euronext αλλάζει, δυνητικά, αυτό το πλαίσιο. Τον Απρίλιο του 2026, η Euronext ανακοίνωσε τη μετονομασία του Ομίλου Χρηματιστηρίου Αθηνών σε Euronext Athens, χαρακτηρίζοντας την κίνηση ως βήμα ενσωμάτωσης της ελληνικής κεφαλαιαγοράς στο πανευρωπαϊκό δίκτυο του ομίλου. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι διαφορές μεγέθους ανάμεσα στην Αθήνα και στις μεγάλες διεθνείς αγορές. Σημαίνει όμως ότι η ελληνική αγορά μπορεί να διεκδικήσει έναν διαφορετικό ρόλο: όχι ως ανταγωνιστής της Νέας Υόρκης, αλλά ως ευρωπαϊκή πλατφόρμα πρόσβασης για εταιρείες που έχουν ελληνική ταυτότητα, διεθνή δραστηριότητα και ανάγκη για μεγαλύτερη προβολή σε επενδυτές της Ευρώπης.

Η περίπτωση της Safe Bulkers θα λειτουργήσει επομένως ως δοκιμή. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μια ναυτιλιακή εταιρεία μπορεί να εισαχθεί στην Αθήνα. Αυτό πλέον συνέβη. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει επαρκές επενδυτικό ενδιαφέρον, ικανοποιητική ρευστότητα και επόμενες κινήσεις από άλλες εταιρείες του κλάδου. Εάν η παράλληλη διαπραγμάτευση μείνει καθαρά συμβολική, η σημασία της θα περιοριστεί. Εάν όμως δημιουργήσει επενδυτική κίνηση, αυξήσει την αναγνωρισιμότητα της εταιρείας και δείξει ότι η Αθήνα μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις μεγάλες διεθνείς αγορές, τότε μπορεί να ανοίξει πράγματι έναν νέο δρόμο.

Η συγκυρία, πάντως, δεν είναι ευνοϊκή για τη ναυτιλία. Η αγορά ξηρού φορτίου είναι από τη φύση της κυκλική και ευαίσθητη σε παράγοντες όπως η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή, η ζήτηση πρώτων υλών, οι εμπορικές ροές, οι γεωπολιτικές εντάσεις και το κόστος καυσίμων. Η UNCTAD, στην επισκόπηση της για τις θαλάσσιες μεταφορές, επισημαίνει ότι η μεταβλητότητα στους ναύλους έχει γίνει «η νέα κανονικότητα», με τις αγορές εμπορευματοκιβωτίων, ξηρού φορτίου και δεξαμενόπλοιων να επηρεάζονται από γεωπολιτικές πιέσεις, αλλαγές στις εμπορικές πολιτικές και ανισορροπίες προσφοράς και ζήτησης. Αντίστοιχα, αναλύσεις της BIMCO για το ξηρό φορτίο δείχνουν ότι η προοπτική της αγοράς εξαρτάται έντονα από τις θαλάσσιες οδούς, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη σχέση προσφοράς–ζήτησης στον στόλο.

Αυτό σημαίνει ότι η εισαγωγή της Safe Bulkers δεν πρέπει να διαβαστεί μόνο ως εθνική ή χρηματιστηριακή επιτυχία, αλλά και ως κίνηση μέσα σε ένα διεθνές, αβέβαιο και απαιτητικό περιβάλλον. Οι επενδυτές που θα κοιτάξουν τη μετοχή δεν θα αξιολογήσουν μόνο το ελληνικό στοιχείο ή τον συμβολισμό της εισαγωγής. Θα εξετάσουν την πορεία των ναύλων, τη στρατηγική ανανέωσης του στόλου, τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, το κόστος χρηματοδότησης, τη διανομή μερισμάτων και την ανθεκτικότητα της εταιρείας σε πιθανές κάμψεις της αγοράς.

Από αυτή την άποψη, η κίνηση της Safe Bulkers είναι θετική, αλλά το πραγματικό της βάρος θα κριθεί με τη πάροδο του χρόνου. Η Αθήνα δεν θα γίνει ξαφνικά Wall Street ούτε οι ναυτιλιακές εταιρείες θα μεταφέρουν αυτομάτως το κέντρο βάρους τους στο ελληνικό ταμπλό. Ωστόσο, η δημιουργία μιας γέφυρας ανάμεσα στην ελληνόκτητη ναυτιλία και την ευρωπαϊκά ενταγμένη πλέον ελληνική κεφαλαιαγορά αποτελεί κατεύθυνση με προοπτική. Σε έναν κλάδο όπου η Ελλάδα έχει διεθνές εκτόπισμα, η ενίσχυση των δεσμών με την εγχώρια αγορά κεφαλαίων μπορεί να προσφέρει ορατότητα, βάθος και νέες δυνατότητες, αρκεί να συνοδευτεί από συνέχεια, ρευστότητα και εμπιστοσύνη.

Η εισαγωγή της Safe Bulkers στο Euronext Athens είναι, λοιπόν, περισσότερο αφετηρία παρά κατάληξη. Για την κυβέρνηση, είναι μια ευκαιρία να αναδείξει την αναβάθμιση της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και τη σύνδεσή της με έναν εθνικά κρίσιμο κλάδο. Για τη Safe Bulkers, είναι ένας τρόπος να ενισχύσει την παρουσία της στην Ευρώπη και να συνομιλήσει πιο άμεσα με το ελληνικό επενδυτικό κοινό. Για την αγορά, είναι ένα τεστ ωριμότητας. Και για την ελληνική ναυτιλία, ίσως είναι η αρχή μιας πιο συστηματικής σχέσης με την Αθήνα — όχι ως υποκατάστατο των μεγάλων διεθνών αγορών, αλλά ως συμπληρωματικό, ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς.

Στο Ελιζέ ο Πιερρακάκης: Ανταγωνιστικότητα, άμυνα και επενδύσεις στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών προκλήσεων

Σύντομη συνάντηση με τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμμανουέλ Μακρόν είχε στο Μέγαρο των Ηλυσίων ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, στο περιθώριο των επαφών του στο Παρίσι με τον γενικό γραμματέα της Γαλλικής Προεδρίας, Πιερ-Αντρέ Ιμπέρ [Pierre-André Imbert].

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά πιο συνεκτική απάντηση στις μεγάλες οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις: τη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας, την προσέλκυση επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς και την επιτάχυνση της τεχνολογικής μετάβασης.

Στο επίκεντρο των επαφών στο Ελιζέ βρέθηκαν ακριβώς αυτά τα ζητήματα, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, τη χρηματοδότηση της άμυνας, την ανάγκη προσέλκυσης νέων επενδύσεων και τις προοπτικές περαιτέρω ενίσχυσης της ελληνογαλλικής οικονομικής συνεργασίας.

Ο κος Πιερρακάκης υπογράμμισε την ανάγκη να κινηθεί η Ευρώπη  με μεγαλύτερη ταχύτητα, φιλοδοξία και ενότητα, ώστε να ενισχύσει την οικονομία της, να διασφαλίσει τη στρατηγική της αυτονομία και να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της νέας εποχής. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει μια συζήτηση που πλέον δεν περιορίζεται στα υπουργεία Οικονομικών ή στις Βρυξέλλες, αλλά διατρέχει το σύνολο της ευρωπαϊκής πολιτικής: πώς μπορεί η Ευρώπη να παραμείνει οικονομικά ισχυρή σε έναν κόσμο πιο ασταθή, πιο ανταγωνιστικό και πιο τεχνολογικά απαιτητικό.

Από την κρίση χρέους στη συζήτηση για την ευρωπαϊκή ισχύ

Η παρουσία του Κυριάκου Πιερρακάκη στο Παρίσι έχει και έναν ευρύτερο συμβολισμό. Η Ελλάδα, η οποία πριν από δεκαπέντε χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης, εκπροσωπείται σήμερα στην προεδρία του Eurogroup. Ο κος Πιερρακάκης υπηρετεί ως πρόεδρος του Eurogroup από τις 12 Δεκεμβρίου 2025, ενώ παράλληλα παραμένει υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας.

Ο ρόλος του προέδρου του Eurogroup δεν είναι τυπικός. Ο πρόεδρος ηγείται των συνεδριάσεων των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, καθορίζει την ημερήσια διάταξη, καταρτίζει το μακροπρόθεσμο πρόγραμμα εργασιών και εκπροσωπεί το Eurogroup σε διεθνείς συναντήσεις. Με άλλα λόγια, η θέση αυτή βρίσκεται στο κέντρο της οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωζώνης, μια εποχή κατά την οποία οι οικονομικές αποφάσεις συνδέονται όλο και περισσότερο με θέματα ασφάλειας, τεχνολογίας και γεωπολιτικής.

Το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup έως τον Ιούνιο του 2026 δίνει σαφή εικόνα αυτής της μετατόπισης. Οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την περαιτέρω εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών και το ψηφιακό μέλλον του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Πρόκειται για τρεις άξονες που συνδέονται άμεσα: χωρίς βαθύτερες κεφαλαιαγορές είναι δυσκολότερο να χρηματοδοτηθούν μεγάλες επενδύσεις, χωρίς τεχνολογική προσαρμογή μειώνεται η παραγωγικότητα, και χωρίς ανταγωνιστικότητα η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει οικονομική και πολιτική επιρροή.

Η ανταγωνιστικότητα ως πολιτικό ζήτημα

Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα έχει αποκτήσει νέα ένταση μετά την έκθεση του Μάριο Ντράγκι για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η έκθεση, που παρουσιάστηκε το 2024, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει δομικά εμπόδια στην ανάπτυξη, στην καινοτομία και στην παραγωγικότητα, ενώ ανέδειξε την ανάγκη για πολύ υψηλότερες επενδύσεις σε τεχνολογία, ενέργεια, άμυνα και βιομηχανία.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε τον Ιανουάριο του 2025 ως οδηγός για την αποκατάσταση του δυναμισμού της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Επιτροπή θέτει ως βασικούς στόχους την ενίσχυση της καινοτομίας, τη μείωση των εμποδίων στην ενιαία αγορά, την απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και την κινητοποίηση περισσότερων επενδυτικών κεφαλαίων.

Το θέμα δεν είναι πλέον αν η Ευρώπη διαθέτει ισχυρή αγορά, θεσμούς και ανθρώπινο κεφάλαιο. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να κινηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε παραγωγή, τεχνολογική ισχύ και στρατηγική αυτονομία. Η συζήτηση στο Παρίσι, με τη συμμετοχή του προέδρου του Eurogroup, εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη νέα ευρωπαϊκή φάση.

Η άμυνα ως οικονομική προτεραιότητα

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η αναφορά στη χρηματοδότηση της άμυνας. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, την αβεβαιότητα στις διατλαντικές σχέσεις και την αστάθεια στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη αναγκάζεται να επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο χρηματοδοτεί την ασφάλειά της. Οι αμυντικές δαπάνες δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως στρατιωτικό ζήτημα, αλλά και ως ζήτημα βιομηχανικής πολιτικής, τεχνολογικής επάρκειας και οικονομικής ανθεκτικότητας.

Το ευρωπαϊκό εργαλείο SAFE, το οποίο προβλέπει έως 150 δισ. ευρώ σε δάνεια με ανταγωνιστικούς όρους και μακρά διάρκεια για επενδύσεις σε αμυντικές δυνατότητες, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας κατεύθυνσης. Στόχος είναι να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανική βάση, να επιταχυνθούν οι προμήθειες και να μειωθεί ο κατακερματισμός μεταξύ κρατών-μελών.

Για την Ελλάδα και τη Γαλλία, το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι δύο χώρες έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια στενή στρατηγική σχέση, με ισχυρή αμυντική διάσταση. Η συνεργασία γύρω από τα Rafale και τις φρεγάτες Belharra έχει συνδέσει την ασφάλεια με τη βιομηχανική και οικονομική συνεργασία, ενώ η πρόσφατη επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα έδωσε νέα ώθηση στη συζήτηση για μια πιο ευρωπαϊκή προσέγγιση στην άμυνα.

Κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 2026, ο Εμμανουέλ Μακρόν και ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπέγραψαν σειρά συμφωνιών, με την ελληνογαλλική σχέση να παρουσιάζεται ως στρατηγική συμμαχία σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Η συνάντηση στο Ελιζέ, λίγες εβδομάδες αργότερα, ήρθε να προστεθεί σε αυτό το πλαίσιο, μεταφέροντας τη συζήτηση από το αμιγώς διμερές επίπεδο στο ευρύτερο ευρωπαϊκό οικονομικό πεδίο.

Επενδύσεις και τεχνολογική μετάβαση

Η προσέλκυση επενδύσεων αποτέλεσε επίσης κεντρικό σημείο των συζητήσεων. Η Ευρώπη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να καλύψει το επενδυτικό κενό μόνο με δημόσιους πόρους. Χρειάζεται ισχυρότερη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων, βαθύτερες κεφαλαιαγορές και πιο αποτελεσματική σύνδεση αποταμιεύσεων και παραγωγικών επενδύσεων.

Αυτό εξηγεί και τη σημασία που δίνεται στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, καθώς και στην εμβάθυνση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών. Σε πρόσφατη παρέμβασή του στο ECOFIN, ο κος Πιερρακάκης είχε συνδέσει τη σχετική συζήτηση με την ανάγκη να απελευθερωθεί το δυναμικό της ευρωπαϊκής οικονομίας και να κατευθυνθούν περισσότερα κεφάλαια σε παραγωγικές επενδύσεις.

Η τεχνολογική μετάβαση αποτελεί το άλλο σκέλος της ίδιας εξίσωσης. Τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, ψηφιακές πληρωμές, βιομηχανικά δεδομένα, αμυντική τεχνολογία και ενεργειακές υποδομές συνδέονται πλέον με την ανταγωνιστικότητα. Δεν πρόκειται απλώς για ψηφιακό εκσυγχρονισμό, αλλά για το ερώτημα αν η Ευρώπη θα είναι παραγωγός ή απλός καταναλωτής κρίσιμων τεχνολογιών.

Στο Eurogroup, η συζήτηση αυτή συναντά και το ζήτημα του ψηφιακού ευρώ. Μετά τη συνεδρίαση της 22ας Μαΐου 2026, ο κος Πιερρακάκης χαρακτήρισε το ψηφιακό ευρώ σημαντική στρατηγική προτεραιότητα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας σε ένα ολοένα πιο ψηφιακό χρηματοπιστωτικό περιβάλλον. Η συζήτηση για το κοινό νόμισμα, επομένως, δεν αφορά μόνο τη νομισματική πολιτική, αλλά και την ευρωπαϊκή κυριαρχία στο ψηφιακό πεδίο.

Η ελληνογαλλική οικονομική συνεργασία

Η ελληνογαλλική οικονομική συνεργασία έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά την επίσκεψη Μακρόν στην Αθήνα. Σε οικονομικό φόρουμ που πραγματοποιήθηκε τον Απρίλιο, ο Γάλλος πρόεδρος κάλεσε τις γαλλικές επιχειρήσεις να επενδύσουν περισσότερο στην Ελλάδα, ενώ γαλλικά δημοσιεύματα κατέγραψαν την αύξηση των γαλλικών επενδύσεων στη χώρα και την παρουσία περίπου διακοσίων γαλλικών επιχειρήσεων που απασχολούν χιλιάδες εργαζομένους.

Η οικονομική διάσταση της σχέσης δεν περιορίζεται στους παραδοσιακούς τομείς. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υποδομές, τεχνολογία, άμυνα, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και βιομηχανικές συνεργασίες βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο. Η απόκτηση του Χρηματιστηρίου Αθηνών από τη Euronext, οι επενδύσεις σε ενεργειακά έργα και η συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων σε αμυντικές αλυσίδες αξίας δείχνουν ότι η σχέση Αθήνας-Παρισιού επιχειρεί να περάσει από τη διπλωματική εγγύτητα σε πιο απτά οικονομικά αποτελέσματα.

Η συνάντηση Πιερρακάκη στο Ελιζέ μπορεί να ιδωθεί ως συνέχεια αυτής της πορείας. Δεν ανακοινώθηκαν νέες συμφωνίες, ούτε υπήρξε κάποια μεγάλη δημόσια δήλωση από το Παρίσι. Ωστόσο, η θεματολογία των συζητήσεων — ανταγωνιστικότητα, άμυνα, επενδύσεις, τεχνολογία — δείχνει ότι η ελληνογαλλική συνεργασία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σχέδιο για οικονομική και στρατηγική ενδυνάμωση.

Η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη μετάβαση. Για δεκαετίες στηρίχθηκε στην εσωτερική αγορά, στο διεθνές εμπόριο, στη σχετική γεωπολιτική σταθερότητα και στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Σήμερα, οι συνθήκες έχουν αλλάξει. Η παγκόσμια οικονομία γίνεται πιο προστατευτική, η τεχνολογική υπεροχή συγκεντρώνεται σε λίγους παίκτες, η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει κρίσιμη και οι στρατιωτικές απειλές δεν είναι πλέον μακρινές.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να αποκοπεί από την άμυνα, ούτε η τεχνολογική μετάβαση από τις επενδύσεις. Η Ευρώπη καλείται να βρει τρόπους να κινητοποιήσει κεφάλαια, να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες δυνάμεις, να ενισχύσει τη βιομηχανική της βάση και να λάβει αποφάσεις με μεγαλύτερη ταχύτητα.

Η συνάντηση στο Ελιζέ δεν αποτελεί από μόνη της σταθμό. Αποτελεί, όμως, ένδειξη της κατεύθυνσης στην οποία κινείται η ευρωπαϊκή συζήτηση. Η οικονομία, η ασφάλεια και η τεχνολογία συγκλίνουν. Και σε αυτή τη σύγκλιση, η Ελλάδα, μέσω της προεδρίας του Eurogroup και της στενής σχέσης με τη Γαλλία, επιχειρεί να έχει ρόλο όχι μόνο παρατηρητή, αλλά συμμέτοχου στη διαμόρφωση των αποφάσεων.

Το ζητούμενο είναι αν η Ευρώπη θα μπορέσει να περάσει από τη διάγνωση στην πράξη. Οι προκλήσεις είναι γνωστές, οι εκθέσεις έχουν γραφτεί, τα εργαλεία αρχίζουν να διαμορφώνονται. Εκείνο που θα κρίνει την επόμενη φάση είναι η πολιτική βούληση, η ταχύτητα εφαρμογής και η ικανότητα των κρατών-μελών να κινηθούν συντονισμένα. Η συνάντηση Μακρόν–Πιερρακάκη στο Παρίσι υπενθυμίζει ότι αυτή η συζήτηση έχει πλέον μεταφερθεί στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο της Ευρώπης.

Γερμανία: Νέο ρεκόρ πολιτογραφήσεων πυροδοτεί πολιτική διαμάχη

Η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας ανακοίνωσε στις 3 Ιουνίου ότι η χώρα πολιτογράφησε 332.500 άτομα το 2025, καταγράφοντας για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά νέο ετήσιο ρεκόρ πολιτογραφήσεων. Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί σε αύξηση 14% σε σχέση με το 2024, όταν πολιτογραφήθηκαν 291.955 άτομα, επίδοση που ήταν αυξημένη κατά 46% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι Σύροι και οι Τούρκοι αποτελούν τις δύο μεγαλύτερες ομάδες που απέκτησαν τη γερμανική υπηκοότητα.

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία, το 90% των 371.100 διαδικασιών πολιτογράφησης που ολοκληρώθηκαν το 2025 είχαν θετική έκβαση. Η Destatis ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια του έτους υποβλήθηκαν συνολικά 467.400 αιτήσεις απόκτησης υπηκοότητας. Στο 5% των περιπτώσεων, οι αιτούντες απέσυραν την αίτησή τους. Περίπου το 3% των αιτήσεων απορρίφθηκε, ενώ άλλο ένα 3% τερματίστηκε για άλλους λόγους, όπως ο θάνατος του αιτούντος ή η μετεγκατάστασή του στο εξωτερικό.

Μεταξύ 85% και 98% όσων αποκτούν τη γερμανική υπηκοότητα επιλέγουν παράλληλα να διατηρήσουν την αρχική τους υπηκοότητα, σύμφωνα με έρευνα της ερευνητικής ομάδας Mediendienst Integration. Πριν από τις μεταρρυθμίσεις, μόνο οι πολίτες άλλων κρατών-μελών της ΕΕ και της Ελβετίας είχαν δικαίωμα να διατηρούν την αρχική τους υπηκοότητα. Τα στοιχεία αυτά έχουν τροφοδοτήσει τη συνεχιζόμενη συζήτηση για τη μεταναστευτική πολιτική και την αφομοίωση.

Επικρίσεις για τη διευρυμένη μετανάστευση

Το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει ασκήσει έντονη κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης Μερτς στο μεταναστευτικό, κατηγορώντας την ότι συνεχίζει τις πολιτικές του προηγούμενου κυβερνητικού συνασπισμού. Η επικεφαλής του AfD, Άλις Βάιντελ, αντιδρώντας στην έκθεση της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, έγραψε στο X ότι απαιτείται άμεση παύση των πολιτογραφήσεων.

Από τότε που συγκέντρωσε το 20,8% των ψήφων στις ομοσπονδιακές εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, το AfD έχει ενισχυθεί στις δημοσκοπήσεις και πλέον κινείται γύρω στο 28%. Το κόμμα έχει εξελιχθεί στη δημοφιλέστερη πολιτική δύναμη της Γερμανίας, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο στήριξης στην ιστορία του.

Ο Ρενέ Σπρίνγκερ, μέλος της ομοσπονδιακής βουλής της Γερμανίας και επικεφαλής του AfD στο κρατίδιο του Βρανδεμβούργου, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η μετανάστευση έχει προκαλέσει «υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, διάβρωση των παραδοσιακών κοινωνικών συστημάτων και απώλεια εμπιστοσύνης προς τις αρχές».

Σύμφωνα με έκθεση του 2024 της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Προσφύγων της Γερμανίας, περίπου 21,2 εκατομμύρια άνθρωποι στη χώρα, πολίτες και μη, έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο, επί συνολικού πληθυσμού 82,8 εκατομμυρίων. Από αυτούς, το 40% προέρχεται από χώρες εκτός Ευρώπης, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% του συνολικού πληθυσμού. Οι Τούρκοι μετανάστες αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα μεταξύ όσων έχουν μεταναστευτικό υπόβαθρο, αντιπροσωπεύοντας το 12,2% όσων προέρχονται από ξένη χώρα.

Η συζήτηση έχει αποκτήσει και διατλαντική διάσταση. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της κυβέρνησης Τραμπ, που δημοσιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, προειδοποιούσε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να γίνει «αγνώριστη μέσα σε 20 χρόνια ή και λιγότερο» εάν συνεχιστούν οι σημερινές μεταναστευτικές τάσεις. Παράλληλα, ανέφερε ότι αυτό δημιουργεί «ένα ανοιχτό ερώτημα» για το κατά πόσο οι χώρες αυτές θα εξακολουθήσουν να αντιλαμβάνονται τη συμμαχία τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες όπως οι προκάτοχοί τους.

Ο Σπρίνγκερ υποστήριξε ότι οι ανησυχίες της Ουάσιγκτον είναι δικαιολογημένες. Είναι σαφές ότι η Γερμανία θα είναι διαφορετική χώρα εάν ο πληθυσμός της αποτελείται από ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών και εθνοτικών ομάδων, προσθέτοντας ότι οι μεταναστευτικές πολιτικές των δυτικών κυβερνήσεων συνιστούν πραγματικό κίνδυνο τόσο για την εσωτερική όσο και για την εξωτερική πολιτική.

Ο νέος νόμος περί υπηκοότητας 

Η αύξηση αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, στον Νόμο για τον Εκσυγχρονισμό της Νομοθεσίας περί Ιθαγένειας (StaRModG), ο οποίος εγκρίθηκε από τον τότε κυβερνητικό συνασπισμό SPD, Πρασίνων και FDP υπό τον πρώην καγκελάριο Όλαφ Σολτς στις 19 Ιανουαρίου 2024 και τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του ίδιου έτους. Η νομοθεσία μείωσε την τυπική απαίτηση διαμονής για πολιτογράφηση από οκτώ σε πέντε έτη και ήρε τους μακροχρόνιους περιορισμούς σχετικά με τη διπλή υπηκοότητα.

Η υπουργός Εσωτερικών Νάνσι Φέζερ, στέλεχος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) και αρχιτέκτονας της μεταρρύθμισης, είχε δηλώσει ότι η αλλαγή εναρμόνισε τη Γερμανία με τις γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες και ήταν απαραίτητη για την προσέλκυση εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, το οποίο χρειάζεται η γηράσκουσα γερμανική οικονομία. Η κυβέρνηση είχε επισημάνει τότε ότι περισσότεροι από 5,3 εκατομμύρια άνθρωποι που ζούσαν στη Γερμανία επί τουλάχιστον μία δεκαετία παρέμεναν χωρίς γερμανική υπηκοότητα.

Ο Σπρίνγκερ απέρριψε το επιχείρημα περί προσέλκυσης εξειδικευμένων εργαζομένων. Όπως δήλωσε, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο νέος νόμος περί υπηκοότητας θα προσελκύσει τέτοιους εργαζομένους, ούτε ότι οι κοινωνικές συνέπειες αυτής της πολιτισμικής μεταβολής πρέπει να γίνουν αποδεκτές για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός. Πρόσθεσε ότι πρόκειται για πολιτική υψηλού ρίσκου, η οποία στην πράξη έχει προ πολλού αποτύχει.

Τα στοιχεία για την αγορά εργασίας

Σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Απασχόλησης που δημοσιεύθηκαν τον Απρίλιο του 2025, η Γερμανία είχε τον Σεπτέμβριο του 2024 συνολικά 2,8 εκατομμύρια ανέργους. Από αυτούς, 1,5 εκατομμύριο (54%) είχαν μεταναστευτικό υπόβαθρο, ενώ 1,1 εκατομμύριο (39%) δεν κατείχαν γερμανική υπηκοότητα. Οι αλλοδαποί αντιπροσωπεύουν περίπου το 16% του συνολικού πληθυσμού.

Μεταξύ των μακροχρόνια ανέργων, δηλαδή όσων παρέμεναν εκτός εργασίας για δύο ή περισσότερα χρόνια, τα άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο αποτελούσαν επίσης την πλειονότητα, αντιστοιχώντας στο 52% των 881.000 καταγεγραμμένων περιπτώσεων.

Το εκπαιδευτικό χάσμα είναι εξίσου έντονο. Ενώ το 51% των ανέργων Γερμανών πολιτών δεν διέθετε ολοκληρωμένη επαγγελματική κατάρτιση, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 82% μεταξύ των ατόμων χωρίς γερμανική υπηκοότητα και στο 91% μεταξύ όσων προέρχονταν από τις κύριες χώρες προέλευσης αιτούντων άσυλο.

Ο Σπρίνγκερ, ο οποίος είχε ζητήσει την ανάλυση από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Απασχόλησης, δήλωσε κατηγορηματικά ότι όποιος βρίσκεται στη Γερμανία επί χρόνια χωρίς επαγγελματική κατάρτιση ή εργασία δεν αποτελεί δεξαμενή δυνητικών εξειδικευμένων εργαζομένων, αλλά μόνιμο βάρος για το κοινωνικό σύστημα.

Το Γερμανικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Απασχόληση (IAB) ανέφερε επίσης τον Ιούλιο του 2025 ότι ο αριθμός των ατόμων με μεταναστευτικό υπόβαθρο των οποίων το εισόδημα προέρχεται κυρίως από κοινωνικά επιδόματα που χορηγούνται με εισοδηματικά κριτήρια υπερδιπλασιάστηκε μεταξύ 2010 και 2023, από 1,2 εκατομμύρια σε 2,1 εκατομμύρια. Η αύξηση αποδίδεται κυρίως στη μεγάλη εισροή προσφύγων μετά το 2015, επί της πρώην καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ.

Το 2024, μόλις 53.000 από τους 610.000 τίτλους διαμονής που χορηγήθηκαν σε πολίτες τρίτων χωρών συνδέονταν με εργασία, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Ευρωπαϊκής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Bocconi. Το στοιχείο αυτό υπογραμμίζει ότι η συντριπτική πλειονότητα των νέων αφίξεων εισέρχεται μέσω ανθρωπιστικών και όχι εργασιακών διαύλων.

Εγκληματικότητα

Η αύξηση των πολιτογραφήσεων έχει εντείνει και τη συζήτηση για την εγκληματικότητα.

Σύμφωνα με τις Στατιστικές Εγκληματικότητας της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Εγκληματολογικών Ερευνών, οι αλλοδαποί, αν και αντιπροσωπεύουν περίπου το 16% του πληθυσμού, αντιστοιχούσαν στο 43% όλων των υπόπτων για εγκληματικές πράξεις το 2024, καθώς και σε δυσανάλογα υψηλό ποσοστό υπόπτων για βίαια εγκλήματα.

Έκθεση SPACE I του Συμβουλίου της Ευρώπης, βασισμένη σε στοιχεία του 2024, αναφέρει ότι οι αλλοδαποί υπήκοοι αποτελούν το 49% του πληθυσμού των φυλακών στη Γερμανία.

Μερική αναθεώρηση υπό τον Μερτς

Ο Γκίντερ Κρινγκς, ειδικός σε θέματα εσωτερικών υποθέσεων της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης (CDU), ζήτησε την τροποποίηση του νόμου περί υπηκοότητας. Μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων, δήλωσε ότι το γεγονός πως νέες πολιτογραφήσεις τέτοιας κλίμακας οδηγούν σε διπλή υπηκοότητα δεν αποτελεί θετική εξέλιξη και ότι απαιτείται νομοθετική παρέμβαση. Πρόσθεσε ότι υπάρχει «επείγουσα ανάγκη δράσης».

Η κοινοβουλευτική ομάδα CDU/CSU (Χριστιανοκοινωνική Ένωση) είχε ήδη ζητήσει τον Μάιο περαιτέρω αυστηροποίηση των κανόνων απόκτησης υπηκοότητας. Από την ανάληψη της εξουσίας μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, ο κυβερνητικός συνασπισμός CDU/CSU–SPD υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς έχει κινηθεί προς την κατεύθυνση της αναίρεσης μέρους της μεταρρύθμισης του 2024. Τον Οκτώβριο του 2025, η ομοσπονδιακή βουλή της Γερμανίας ψήφισε με 450 ψήφους υπέρ και 134 κατά την κατάργηση της ταχείας διαδικασίας πολιτογράφησης σε τρία χρόνια για εξαιρετικά καλά ενταγμένους αιτούντες.

Ο Αλεξάντερ Τρομ (CDU), εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU για θέματα εσωτερικών υποθέσεων, δήλωσε ότι απαιτούνται ακόμη περισσότερα μέτρα. Ανέφερε, θα ήταν ορθό να επανέλθει η απαιτούμενη περίοδος πολιτογράφησης στα οκτώ χρόνια και να καταργηθεί η γενική αποδοχή της διπλής υπηκοότητας. Αυτό αποδείχθηκε αδύνατο κατά τις διαπραγματεύσεις σχηματισμού κυβέρνησης με το SPD.

SPD και Πράσινοι χαιρετίζουν τις πολιτογραφήσεις

Τον περασμένο μήνα, το SPD απέρριψε τις επικρίσεις. Ο Σεμπάστιαν Φίντλερ, εκπρόσωπος της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD για θέματα εσωτερικών υποθέσεων, δήλωσε ότι το κόμμα συνεργάζεται άριστα με το CDU/CSU στη βάση της κυβερνητικής συμφωνίας και εξέφρασε την ικανοποίησή του επειδή, στο πλαίσιο αυτής της συνεργασίας, η διπλή υπηκοότητα κατοχυρώθηκε νομικά ως επιτυχημένο μοντέλο.

Ο Φίντλερ τόνισε ότι η πολιτογράφηση στη Γερμανία εξακολουθεί να υπόκειται σε αυστηρές προϋποθέσεις. Οι αιτούντες πρέπει να διαθέτουν καθαρό ποινικό μητρώο, να αποδεικνύουν επάρκεια στη γερμανική γλώσσα, να είναι οικονομικά αυτάρκεις και να επιτυγχάνουν στις εξετάσεις πολιτογράφησης.

Συνοψίζοντας, ανέφερε ότι μόνο καλά ενταγμένα άτομα μπορούν να γίνουν Γερμανοί πολίτες και ότι τα στοιχεία αυτά είναι θετικά για όλους: για την αγορά εργασίας, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και την κοινωνική συνοχή. Πρόσθεσε ότι όποιος καταχράται τη διαδικασία πολιτογράφησης μέσω απάτης όχι μόνο διαπράττει αδίκημα, αλλά κινδυνεύει να χάσει τη γερμανική υπηκοότητα και να αποκλειστεί προσωρινά από νέα αίτηση.

Μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων για τις πολιτογραφήσεις αυτή την εβδομάδα, και άλλα κόμματα της αριστεράς χαρακτήρισαν θετικά τα στοιχεία.

Η Φιλίζ Πολάτ, κοινοβουλευτική γραμματέας των Πρασίνων, χαρακτήρισε τα στοιχεία «ιστορία επιτυχίας» της μεταρρύθμισης του νόμου περί υπηκοότητας που υιοθέτησε ο τότε κυβερνητικός συνασπισμός το 2024. Όπως ανέφερε, όποιος υποβάλλει αίτηση για υπηκοότητα επιλέγει συνειδητά τη χώρα. Προειδοποίησε επίσης κατά νέας αλλαγής του νόμου, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα έστελνε «λάθος μήνυμα σε ανθρώπους που αποτελούν ήδη μέρος της κοινωνίας μας» και θα «ενίσχυε την ανασφάλεια και τον διχασμό».

Το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) χαρακτήρισε τα στοιχεία για τις πολιτογραφήσεις «καλά νέα». Οι αριθμοί αυτοί αντιπροσωπεύουν 332.500 ανθρώπους που, σύμφωνα με τον κουρδικής καταγωγής βουλευτή της Αριστεράς Φεράτ Κοτσάκ, αποτελούν μέρος αυτής της κοινωνίας εδώ και χρόνια και πλέον μπορούν επιτέλους να συμβάλουν και στη διαμόρφωσή της.

Του Etienne Fauchaire

ΕΕ: Ξεκινούν οι ενταξιακές συνομιλίες με Ουκρανία και Μολδαβία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε να ξεκινήσει επίσημα διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία για την πρώτη ομάδα θεμάτων της ενταξιακής διαδικασίας, δήλωσε στις 4 Ιουνίου η πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο. Σε ανάρτησή της στο X χαρακτήρισε την εξέλιξη «υπέροχα νέα», σημειώνοντας ότι η χώρα βρίσκεται ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξη στην ΕΕ και προχωρά σταθερά προς τον στόχο της.

Η πρόεδρος της Μολδαβίας, Μάια Σάντου, χαιρέτισε επίσης την απόφαση, δηλώνοντας ότι η κυβέρνησή της παραμένει προσηλωμένη στην υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων που απαιτεί η ΕΕ.

Και τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης ψήφισαν υπέρ της έναρξης των συνομιλιών, φέρνοντας τις δύο χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, αμφότερες πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξη.

Η Κύπρος, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει τις προετοιμασίες για την επίσημη έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με την πρώτη ομάδα διαπραγματευτικών κεφαλαίων, που καλύπτει νομικά και δημοκρατικά πρότυπα, και με τις δύο χώρες.

Σε ανάρτηση του λογαριασμού της κυπριακής προεδρίας στο X αναφερόταν ότι η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντικό ορόσημο στην πορεία της ευρωπαϊκής τους ολοκλήρωσης και στέλνει ισχυρό μήνυμα ενότητας και αποφασιστικότητας από την ΕΕ. Ανέφερε επίσης ότι θα εργαστεί για την ολοκλήρωση των απαιτούμενων συζητήσεων, ώστε να ξεκινήσουν επίσημα οι διαπραγματεύσεις.

Δέκα χώρες διεκδικούν θέση στην ΕΕ

Η ένταξη στην ΕΕ αποτελεί μια πολυετή διαδικασία που συντονίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αξιολογεί τριάντα πέντε σύνολα κριτηρίων, μεταξύ των οποίων τα χρηματοπιστωτικά συστήματα, τη διαφάνεια, τους αγροτικούς κανονισμούς και θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η ελευθερία του λόγου και η ανεξιθρησκεία.

Δέκα χώρες βρίσκονται σήμερα σε διαπραγματεύσεις με την Επιτροπή για να ενταχθούν στην Ένωση. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ένωση θα μπορούσε να δεχθεί νέα μέλη εντός της επόμενης τετραετίας. Στη μακρά πορεία προς την ένταξη βρίσκονται επίσης η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Γεωργία, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία και η Τουρκία.

Ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πήτερ Μαγυάρ, άφησε να εννοηθεί ότι οι προηγούμενες αντιρρήσεις της χώρας του για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ένωση ενδέχεται σύντομα να επιλυθούν. Ο Μαγυάρ, ο οποίος κέρδισε τις εθνικές εκλογές απέναντι στον προκάτοχό του, Βίκτορ Ορμπάν, δήλωσε στις 2 Ιουνίου ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας (~100.000) στην Ουκρανία.

Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πήτερ Μαγυάρ, μιλά στους δημοσιογράφους στην έδρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 2026. (AP Photo/Virginia Mayo)

 

Ο Ορμπάν αντιτίθετο στην ένταξη της Ουκρανίας στην Ένωση, καταδικάζοντας φερόμενο σχέδιο της ΕΕ για επιτάχυνση της ενταξιακής πορείας της εμπόλεμης χώρας ως «ευθεία κήρυξη πολέμου κατά της Ουγγαρίας». Ο πρώην πρωθυπουργός, ο οποίος συγκρούστηκε συχνά με τις Βρυξέλλες για ζητήματα που αφορούσαν την Ουκρανία και τη μετανάστευση, είχε δηλώσει ότι η ΕΕ «αποφάσισε πως η Ουκρανία θα ενταχθεί στην Ένωση ήδη από το 2027».

Το Politico ανέφερε τον Φεβρουάριο ότι η ΕΕ «επεξεργαζόταν σχέδιο» για να παραχωρήσει στην Ουκρανία μερική συμμετοχή στην Ένωση και αναζητούσε τρόπους να παρακάμψει το βέτο του Ορμπάν, ο οποίος κατηγορούσε τα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι επιδιώκουν να προωθήσουν τα σχέδια διεύρυνσης χωρίς τη συναίνεση όλων των κρατών-μελών. Είχε επισημάνει δε τα υψηλά επίπεδα διαφθοράς στην Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένου του πρόσφατου σκανδάλου δωροδοκίας που αφορούσε κυρίως τον κρατικό φορέα πυρηνικής ενέργειας της χώρας και στο οποίο φέρονται να εμπλέκονται πολιτικοί και στενοί συνεργάτες του προέδρου της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Σε δήλωσή του το 2025, υποστήριξε ότι η Ευρώπη συνεχίζει να στέλνει χρήματα στην Ουκρανία χωρίς ουσιαστικό έλεγχο και ότι σκάνδαλο διαφθοράς αποκάλυψε πως τεράστια ποσά εξαφανίζονται χωρίς ίχνος. Χαρακτήρισε παράλογη την υποστήριξη της ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ και ξεκαθάρισε σε ανάρτησή του στο X, στις 22 Νοεμβρίου 2025, ότι η Ουγγαρία αρνείται να δεχθεί μία χώρα που δεν μπορεί να ανταποκριθεί ούτε στα βασικά πρότυπα της ΕΕ.

Το κόμμα Fidesz του Ορμπάν, το οποίο κυβερνούσε την Ουγγαρία επί δεκαέξι χρόνια, ηττήθηκε από το κεντροδεξιό, φιλοευρωπαϊκό κόμμα Tisza του Μαγυάρ στις εκλογές του Απριλίου. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, κατηγόρησε την ΕΕ για «επαίσχυντη παρέμβαση» στις ουγγρικές εκλογές με στόχο την ήττα του Ορμπάν, κατηγορία που οι Βρυξέλλες απέρριψαν.

Η Ουκρανία υπέβαλε επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΕ το 2022, λίγες ημέρες μετά την εισβολή της Ρωσίας τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, είχε εκφράσει για πρώτη φορά την επιθυμία ένταξης στην Ένωση το 1993, μόλις δύο χρόνια μετά την ανεξαρτητοποίησή της από τη Σοβιετική Ένωση.

Κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ, μεταξύ αυτών και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι η Ουκρανία «ανήκει στην ευρωπαϊκή οικογένεια».

Διαφωνία για το μοντέλο ένταξης της Ουκρανίας

Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρήντριχ Μερτς, πρότεινε πρόσφατα να δοθεί στην Ουκρανία καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της ΕΕ, εκτιμώντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβάλει στη διευκόλυνση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία.

Ο Ζελένσκι απέρριψε την πρόταση ως άδικη, επιμένοντας ότι η Ουκρανία χρειάζεται πλήρη ένταξη. Σε ανάρτησή του στο X υποστήριξε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό εγχείρημα χωρίς την Ουκρανία και ότι η θέση της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι πλήρης και ισότιμη. Ο Ουκρανός πρόεδρος πιέζει επίσης για ένταξη στο ΝΑΤΟ, κάτι που δεν υποστηρίζεται ομόφωνα εντός της συμμαχίας, καθώς η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής θα μπορούσε να εμπλέξει όλα τα μέλη σε πόλεμο με τη Ρωσία.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, αντιτίθεται σθεναρά στην επέκταση του ΝΑΤΟ, αλλά έχει δηλώσει ότι δεν έχει αντιρρήσεις για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, καθώς η Ένωση δεν αποτελεί στρατιωτική συμμαχία.

Η Μολδαβία συνεχίζει τις μεταρρυθμίσεις

Η Σάντου κέρδισε μια αμφιλεγόμενη προεδρική εκλογική αναμέτρηση στη Μολδαβία το 2024, η οποία συνοδεύτηκε από καταγγελίες περί ρωσικής παρέμβασης, ισχυρισμούς που η Μόσχα απέρριψε.

Πρώην σύμβουλος της Παγκόσμιας Τράπεζας, η φιλοευρωπαία πρόεδρος, η οποία ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά της το 2020, αποτελεί έντονη επικρίτρια του Πούτιν και υποστηρίκτρια της γειτονικής Ουκρανίας.

Η πρόεδρος της Μολδαβίας, Μάια Σάντου, φτάνει στην έδρα της Προεδρίας για να παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου. Κισινάου, Μολδαβία, 29 Σεπτεμβρίου 2025. (Daniel Mihailescu/AFP μέσω Getty Images)

 

Η Μολδαβία διαθέτει σημαντική ρωσική μειονότητα, ενώ η επιρροή του Κρεμλίνου στις υποθέσεις της χώρας παρέμεινε αισθητή και μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Το 2024, οι Μολδαβοί ψήφισαν οριακά υπέρ της διασφάλισης της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας. Η επίσημη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2022, λίγο μετά την αντίστοιχη αίτηση της Ουκρανίας.

Σε δήλωση που μετέδωσε το τοπικό μέσο Moldpres, η Σάντου ανέφερε ότι ιδιωτικές εταιρείες και αναπτυξιακές τράπεζες έχουν αναλάβει σημαντικές επενδυτικές δεσμεύσεις, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για την καλύτερη απόδειξη πως η ευρωπαϊκή πορεία αποφέρει απτά αποτελέσματα σε επενδύσεις, ανάπτυξη και θέσεις εργασίας.

Παράλληλα, τόνισε ότι η χώρα συνεχίζει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων δύσκολων παρεμβάσεων, όπως η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης και της τοπικής δημόσιας διοίκησης. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση παραμένει συνεπής στις μεταρρυθμιστικές της δεσμεύσεις και προσηλωμένη στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Μετά τη δημοσίευση της τελευταίας ετήσιας έκθεσης διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Κάγια Κάλλας, δήλωσε τον Νοέμβριο του 2025 ότι η ένταξη στην ΕΕ παραμένει μια δίκαιη αλλά απαιτητική διαδικασία που βασίζεται στην αξιοκρατία, προσθέτοντας ότι η προσχώρηση νέων χωρών έως το 2030 αποτελεί ρεαλιστικό στόχο.

Η Κάλλας επεσήμανε ότι η διεύρυνση εξυπηρετεί το συμφέρον της Ένωσης, χαρακτηρίζοντάς την ως μακροπρόθεσμη επένδυση στην ασφάλεια, την οικονομία και τη διεθνή ανταγωνιστικότητά της, ενώ εκτίμησε ότι μπορεί να ενισχύσει και τη γεωπολιτική ισχύ της Ευρώπης.

Της Rachel Roberts

Με τη συμβολή των Victoria Friedman και Owen Evans

Το Ισραήλ δηλώνει ότι θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο

Το Ισραήλ θα συνεχίσει τις χερσαίες επιχειρήσεις του στον νότιο Λίβανο, παρά τη συμφωνία εκεχειρίας, δήλωσε στις 4 Ιουνίου ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, προσθέτοντας ότι δεν θα επιτραπεί στους κατοίκους του του Λιβάνου που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εξαιτίας των επιχειρήσεων των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF) να επιστρέψουν. Οι δηλώσεις του έγιναν μία ημέρα μετά τη συμφωνία Λιβάνου και Ισραήλ για εφαρμογή εκεχειρίας κατά τη διάρκεια συνομιλιών στην Ουάσιγκτον, με τη συμφωνία να εξαρτάται από την παύση πυρός από τη μεριά της τρομοκρατικής οργάνωσης Χεζμπολάχ.

Σύμφωνα με το ισραηλινό μέσο ενημέρωσης Ynet, ο Κατζ δήλωσε ότι η διακήρυξη αρχών μεταξύ του Ισραήλ και της λιβανικής κυβέρνησης στην Ουάσιγκτον περιλαμβάνει δέσμευση για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ σε ολόκληρο τον Λίβανο, καθώς και καταδίκη της εμπλοκής του Ιράν στον Λίβανο και την ευρύτερη περιοχή. Όπως υπογράμμισε, η εκεχειρία τελεί υπό την προϋπόθεση της άμεσης απομάκρυνσης των μαχητών της Χεζμπολάχ από ολόκληρη την περιοχή νότια του ποταμού Λιτάνι και της δημιουργίας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης, ενώ ο IDF θα συνεχίσει προς το παρόν τις επιχειρήσεις στην περιοχή. Οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στη ζώνη ασφαλείας στον Λίβανο έως τη λεγόμενη «κίτρινη γραμμή», συμπεριλαμβανομένης της περιοχής Μποφόρ, χωρίς να επιτραπεί η επιστροφή των κατοίκων.

Ανέφερε επίσης ότι στους όρους της συμφωνίας περιλαμβάνονται η «εξουδετέρωση τρομοκρατικών υποδομών επί του εδάφους» και η «ελευθερία δράσης του Ισραήλ, με αμερικανική υποστήριξη, να πλήττει τη Βηρυτό και άλλες περιοχές του Λιβάνου ως απάντηση σε πυρά κατά ισραηλινών κοινοτήτων και εδαφών».

Το National News Agency (NNA) του Λιβάνου μετέδωσε στις 4 Ιουνίου ότι οι λιβανικές Αρχές Πολιτικής Προστασίας κάλεσαν τους εκτοπισμένους να αναβάλουν την επιστροφή τους έως ότου εκδοθούν επίσημες ανακοινώσεις σχετικά με την επιστροφή στα χωριά του νότου. Προειδοποίησαν επίσης να αποφεύγονται περιοχές που έχουν πληγεί από αεροπορικές επιδρομές λόγω της ύπαρξης πυρομαχικών που δεν έχουν εκραγεί.

Ο IDF επίσης εξέδωσε προειδοποίηση προς τους κατοίκους του νότιου Λιβάνου, λέγοντας ότι εγκαταστάσεις και υποδομές της Χεζμπολάχ που βρίσκονται μέσα ή κοντά σε χωριά της περιοχής παραμένουν στόχοι.

Ο αραβόφωνος εκπρόσωπος του IDF, συνταγματάρχης Αβιχάι Αντραΐ, ανέφερε σε ανάρτησή του στο X στις 4 Ιουνίου ότι οι μάχες στον νότιο Λίβανο συνεχίζονται και ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν έχουν πρόθεση να βλάψουν τους κατοίκους της περιοχής. Κάλεσε τους πολίτες, για λόγους ασφαλείας, να μην ταξιδεύουν προς το παρόν νότια του ποταμού Ζαχράνι, προειδοποιώντας ότι όποιος μετακινείται προς τα νότια θέτει τη ζωή του σε κίνδυνο.

Η UNIFIL αναφέρει έναν νεκρό και δύο τραυματίες 

Ένας κυανόκρανος του ΟΗΕ στον Λίβανο υπέκυψε στις 4 Ιουνίου στα τραύματά του από όλμους που έπληξαν τη θέση του κοντά στη Μαρτζαγιούν, στον νοτιοανατολικό Λίβανο, στις 3 Ιουνίου, σύμφωνα με ανακοίνωση της ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ στον Λίβανο (UNIFIL).

Η UNIFIL ανέφερε ότι ακόμη δύο κυανόκρανοι τραυματίστηκαν από το περιστατικό, για το οποίο έχει ξεκινήσει έρευνα. Δεν διευκρίνισε από πού προήλθαν τα βλήματα. Σε νεότερη ενημέρωση, ο ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι οι σερβικές αρχές επιβεβαίωσαν πως ο νεκρός κυανόκρανος ήταν υπήκοος Σερβίας.

Σύμφωνα με την αποστολή, ο σοβαρά τραυματισμένος κυανόκρανος μεταφέρθηκε αεροπορικώς λίγο μετά το περιστατικό σε νοσοκομείο της Βηρυτού, όπου υπέκυψε στα τραύματά του.

Η UNIFIL εξέφρασε τα βαθύτερα συλλυπητήριά της προς την οικογένεια, τους φίλους και τους συναδέλφους του, ενώ κάλεσε τις αρμόδιες εθνικές αρχές να διερευνήσουν το περιστατικό, να οδηγήσουν τους υπευθύνους στη δικαιοσύνη και να διασφαλίσουν ότι θα λογοδοτήσουν.

Η Χεζμπολάχ απορρίπτει τη συμφωνία εκεχειρίας

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, δήλωσε στις 4 Ιουνίου ότι η συμφωνία εκεχειρίας που επιτεύχθηκε την προηγουμένη θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ εντός 24 ωρών, εφόσον εγκριθεί από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, σύμφωνα με το Sawti Beirut International. Αν και δεν διευκρίνισε σε ποια μέρη αναφερόταν, η Χεζμπολάχ αποτελεί τον βασικό αποδέκτη των όρων της συμφωνίας.

Η εκεχειρία, η οποία επιτεύχθηκε έπειτα από διαπραγματεύσεις στην Ουάσιγκτον στις 3 Ιουνίου, εξαρτάται από τον τερματισμό των επιθέσεων της Χεζμπολάχ και την αποχώρηση όλων των μαχητών της από την περιοχή νότια του ποταμού Λιτάνι. Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση των Ηνωμένων Πολιτειών, του Λιβάνου και του Ισραήλ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν, υπό αμερικανική διαμεσολάβηση, να προωθήσουν ταχύτατα τη δημιουργία πιλοτικών ζωνών στις οποίες οι Λιβανικές Ένοπλες Δυνάμεις θα ασκούν αποκλειστικό έλεγχο της επικρατείας, χωρίς την παρουσία μη κρατικών ένοπλων παραγόντων.

Το Ισραήλ και ο Λίβανος συμφώνησαν επίσης να συνεχίσουν τις συνομιλίες στις 22 Ιουνίου για πολιτικά ζητήματα και ζητήματα ασφαλείας, με στόχο την επίτευξη μόνιμης συμφωνίας.

Ωστόσο, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ απέρριψε τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «εκτός πραγματικότητας». Σύμφωνα με το Al Manar, μέσο ενημέρωσης που ανήκει στη Χεζμπολάχ, υποστήριξε ότι η εγκατάλειψη του νότιου μετώπου από τους μαχητές της οργάνωσης θα ισοδυναμούσε με παράδοση, ήττα και εκπλήρωση των στόχων του εχθρού. Κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με την πραγματοποίηση του ονείρου του Σατανά να εισέλθει στον Παράδεισο, σχολίασε. Όπως ανέφερε, η οργάνωση δεν έχει δεσμευτεί απέναντι σε κανέναν ότι δεν θα αντισταθεί στις επιθέσεις εναντίον της και θα απαντά με όλα τα μέσα που διαθέτει, πλήττοντας στόχους της επιλογής της. Η Χεζμπολάχ αντιτίθεται στις απευθείας συνομιλίες και συνεχίζει να βάλλει κατά ισραηλινών στρατευμάτων στον Λίβανο.

Ο Λίβανος και το Ισραήλ είχαν συμφωνήσει σε εκεχειρία και τον Απρίλιο, η οποία παρατάθηκε τον Μάιο, ωστόσο οι συγκρούσεις δεν τερματίστηκαν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την 1η Ιουνίου ότι είχε συνομιλήσει με εκπροσώπους της Χεζμπολάχ, οι οποίοι του ανέφεραν πως συμφώνησαν να τερματίσουν κάθε ανταλλαγή πυρών και ότι το Ισραήλ δεν θα τους επιτεθεί, ενώ ούτε οι ίδιοι θα επιτεθούν στο Ισραήλ. Ωστόσο, το Ιράν, το οποίο υποστηρίζει τη Χεζμπολάχ, θεώρησε ότι οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο συνιστούσαν παραβίαση της εκεχειρίας και διέκοψε προσωρινά τις σχετικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η νέα σύγκρουση ξεκίνησαν στις 2 Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ, δύο ημέρες μετά την έναρξη των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν. Το Ισραήλ απάντησε με αεροπορικές επιδρομές σε ολόκληρο τον Λίβανο και ξεκίνησε χερσαίες επιχειρήσεις στον νότο στις 16 Μαρτίου.

Το Ιράν επιμένει ότι οποιαδήποτε τελική συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα πρέπει να περιλαμβάνει και τον Λίβανο.

Με τη συμβολή της Kimberly Hayek και πληροφορίες από το Reuters

Οικονομικό Φόρουμ Αγίας Πετρούπολης, με ΗΠΑ και Γερμανία παρούσες

Με 20.000 συμμετέχοντες από περισσότερες από 130 χώρες, σύμφωνα με το Κρεμλίνο,  ξεκίνησε στις 3 Ιουνίου το Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης. Οι εργασίες του θα διαρκέσουν έως το Σάββατο.

Η διοργάνωση πραγματοποιείται από το 1997, ενώ από το 2006 τελεί υπό την αιγίδα του Ρώσου προέδρου, Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος και φέτος θα εκφωνήσει την κεντρική ομιλία. Μεταξύ των προσκεκλημένων βρίσκονται εκπρόσωποι κυβερνήσεων, επιχειρήσεων, μέσων ενημέρωσης, διεθνών οργανισμών και ερευνητικών ιδρυμάτων.

Η Σαουδική Αραβία ως τιμώμενη χώρα

Επίσημη τιμώμενη χώρα του φόρουμ φέτος είναι η Σαουδική Αραβία. Όπως μεταδίδει το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, αναμένεται αντιπροσωπεία περίπου διακοσίων εκπροσώπων από υπουργεία, τράπεζες και την πετρελαϊκή εταιρεία Saudi Aramco. Παράλληλα, αναμένονται οι αρχηγοί κρατών του Ουζμπεκιντάν, Σαβκάτ Μιρζιγιόγεφ, και της Τανζανίας, Σαμία Σουλούχου Χασάν. Την Κίνα θα εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος Χαν Τζενγκ.

Ιδιαίτερη προσοχή προσελκύει η συμμετοχή επίσημης αντιπροσωπείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σύμφωνα με ρωσικές πηγές, πρόκειται για την πρώτη επίσημη εκπροσώπηση αυτού του επιπέδου από την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.

Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας θα είναι ο Ρόντνεϋ Μιμς Κουκ ο Νεότερος, πρόεδρος της αμερικανικής Επιτροπής Καλών Τεχνών. Προγραμματίζονται, μεταξύ άλλων, ένας ρωσοαμερικανικός οικονομικός διάλογος, μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης και συναντήσεις με Ρώσους πολιτικούς, ανθρώπους του πολιτισμού και εκπροσώπους της οικονομίας.

Στο πλαίσιο του οικονομικού φόρουμ, η Ρωσία επιδιώκει κυρίως να τονίσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας της παρά τον πόλεμο και τις δυτικές κυρώσεις, αντικρούοντας την ίδια στιγμή το αφήγημα ότι η χώρα είναι διεθνώς απομονωμένη. Επιπλέον, το φόρουμ αναδεικνύει την οικονομική στροφή της Ρωσίας από την Ευρώπη προς την Ασία, την Αφρική και τον Παγκόσμιο Νότο.

Ματίας Σεπ: «Να μην παραδοθεί η Ρωσία μόνιμα στην Ασία»

Από ό,τι φαίνεται, στην Ευρώπη εξακολουθούν να υπάρχουν παράγοντες της οικονομίας που δεν επιθυμούν να ‘παραχωρήσουν’ τη ρωσική αγορά στον υπόλοιπο κόσμο, μετά από το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Για τον λόγο αυτό, ο αριθμός των γερμανικών επιχειρήσεων που συμμετέχουν επίσημα στο οικονομικό φόρουμ παρουσιάζει ξανά αύξηση έπειτα από χρόνια.

Ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Γερμανο-Ρωσικού Εμπορικού Επιμελητηρίου Εξωτερικού, Ματίας Σεπ [Matthias Schepp], δήλωσε στο γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων dpa ότι εξετάζει την περίοδο μετά τον τερματισμό των συγκρούσεων. Προς αυτή την κατεύθυνση άλλωστε κινούνται και οι προσπάθειες των ΗΠΑ από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του ο πρόεδρος Τραμπ.

Ο Σεπ υπογράμμισε ότι, έχοντας υπ’ όψιν την ειρήνη που θα ακολουθήσει τον τερματισμό του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, θα πρέπει να «διατηρηθεί η οικονομική γέφυρα προς τη Ρωσία» και παράλληλα να «προστατευθούν τα γερμανικά περιουσιακά στοιχεία που φυλάσσονται στη Ρωσία, αξίας πάνω από από εκατό δισεκατομμύρια ευρώ». Οι γερμανικές επιχειρήσεις, σημείωσε, δεν ενεργούν εσπευσμένα. Οι ΗΠΑ και η Γαλλία είχαν ήδη συμμετάσχει σε επιχειρηματικό διάλογο το προηγούμενο έτος.

Μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, Κινέζοι επιχειρηματίες ίδρυσαν περίπου 1.400 νέες εταιρείες στη Ρωσία. Ο επικεφαλής του Επιμελητηρίου προειδοποίησε: «Η Δύση δεν πρέπει να παραχωρήσει μόνιμα στην Ασία τη Ρωσία, τη μεγάλη της αγορά και τις πρώτες ύλες της».

Ο όγκος του γερμανορωσικού εμπορίου έφθασε στο αποκορύφωμά του το 2012, αγγίζοντας περίπου τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ. Ως αποτέλεσμα της πολιτικής κυρώσεων που εφαρμόζεται από το 2014, ακολούθησε φθίνουσα πορεία έως το 2021, κατεβαίνοντας στα 59,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Σήμερα ανέρχεται σε λιγότερα από 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με το Επιμελητήριο, περίπου 1.600 γερμανικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται στη Ρωσία. Ο κύκλος εργασιών τους έχει μειωθεί από τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ του 2011 σε 20 δισεκατομμύρια ευρώ σήμερα.

Οι Γερμανοί επιχειρηματίες επιθυμούν τη ρωσική αγορά 

Μεταξύ των Γερμανών συμμετεχόντων στον επιχειρηματικό διάλογο συγκαταλέγεται ο παραγωγός γαλακτοκομικών προϊόντων Στέφαν Ντυρ, ο οποίος δραστηριοποιείται στη Ρωσία μέσω του ομίλου Ekoniva Group· ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της εμπορικής εταιρείας Globus Holding, Τόμας Μπρουχ· ο ανταποκριτής του γερμανικού τηλεοπτικού σταθμού ntv στη Μόσχα, Ράινερ Μουνζ, υποστήριξε ότι είδε και τον πρώην καγκελάριο της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ, στο ξενοδοχείο Kempinski Hotel Moika 22.

Μια έρευνα του Επιμελητηρίου, στην οποία συμμετείχαν 265 εταιρείες-μέλη, έδειξε ότι σχεδόν όλες επιθυμούν να παραμείνουν παρούσες στη Ρωσία, καθώς θεωρούν την αγορά σημαντική. Το 75% δήλωσε επίσης ότι, παρά τις απώλειες που προκάλεσαν οι κυρώσεις, είναι ικανοποιημένο από την πορεία των δραστηριοτήτων του στη Ρωσία.

Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δήλωσαν ότι οι κυρώσεις βλάπτουν εξίσου τη Γερμανία και τη Ρωσία. Το 65% ανέφερε ότι η Γερμανία θα πρέπει να επανέλθει το συντομότερο δυνατό στις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία, ενώ το 31% εξέφρασε την άποψη ότι αυτό θα πρέπει να συμβεί μόνο μετά το τέλος του πολέμου.

Του Reinhard Werner

Η διαρροή της γερμανικής τεχνογνωσίας προς όφελος της Κίνας και ο ρόλος της εξαγοράς διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας

Η απόκτηση γερμανικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και εταιρειών από κινεζικές οντότητες αποτελεί αντικείμενο συζήτησης εδώ και χρόνια στη Γερμανία. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο του Γερμανικού Οικονομικού Ινστιτούτου (IW), Όλιβερ Κόππελ, αυτό για τη Γερμανία σημαίνει απώλεια πολύτιμης τεχνολογικής εμπειρογνωμοσύνης, η οποία  σε συνδυασμό με τον μειούμενο ρυθμό ανάπτυξης της χώρας, ενδέχεται να πλήξει περαιτέρω τη γερμανική ανταγωνιστικότητα.

Σε συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό σταθμό Deutschlandfunk, ο Κόππελ προειδοποίησε για διαρροή τεχνογνωσίας από τη Γερμανία προς την Κίνα. Η σοβαρότητα της κατάστασης μπορεί να παρατηρηθεί στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, όπως έδειξε μελέτη που διεξήγαγε το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο για λογαριασμό του Ιδρύματος Bertelsmann.

Συλλέγοντας διπλώματα ευρεσιτεχνίας

Από το 2000, η Κίνα έχει αποκτήσει περισσότερα από 11.300 γερμανικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όπως επεσήμανε ο ειδικός σε θέματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του IW.

Πρόκειται κυρίως για παγκοσμίως καταχωρισμένα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, με ιδιαίτερη σημασία, επηρεάζοντας κατά περίπτωση «πολύ σημαντικές καινοτομίες». Κάποιες φορές, η Κίνα απλώς αγόρασε διπλώματα ευρεσιτεχνίας γερμανικών εταιρειών, ενώ σε άλλες περιπτώσεις απέκτησε τις ίδιες τις εταιρείες. Αυτό έγινε εν μέρει μέσω εταιρειών που ανήκουν άμεσα στο κινεζικό κράτος και εν μέρει μέσω εταιρειών που ελέγχονται από αυτό. Κοινός παρανομαστής και ανησυχία σε όλες τις εξαγορές η εκροή τεχνογνωσίας, αφού με την πώληση της πατέντας, η γνώση χάνεται.

Εξαγορές που θεωρήθηκαν ιδιαίτερα σοβαρές, έφτασαν να προκαλέσουν πολιτικές αντιδράσεις. Για παράδειγμα, η πλειοψηφική εξαγορά της Kuka, εταιρείας κατασκευής βιομηχανικών ρομπότ με έδρα το Άουγκσμπουργκ, από την κινεζική εταιρεία Midea το 2016 συνέτεινε καθοριστικά στη θέσπιση πιο αυστηρών κανονισμών για το εμπόριο εξωτερικού.

Πλέον και σε επίπεδο ΕΕ έχουν τεθεί μεγαλύτερα εμπόδια για την εξαγορά εγχώριων εταιρειών από Κινέζους επενδυτές σε ευαίσθητους τομείς.

Παρ ‘όλα αυτά, οι εξαγορές και οι επεκτάσεις συμμετοχών συνεχίζονται, εξασφαλίζοντας σε κινεζικούς παράγοντες τον έλεγχο γερμανικών εταιρειών, μεταξύ αυτών και ορισμένων πολύ γνωστών όπως η Linde Material Handling, οι προμηθευτές αυτοκινήτων LEONI και GRAMMER, και ηγέτες της παγκόσμιας αγοράς όπως οι Putzmeister, Kiekert και ista. Με την απόκτηση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας η Κίνα αποκτά τον έλεγχο επί των καινοτομιών και ανοίγει τον δρόμο για την περαιτέρω ανάπτυξή τους.

Ο Κόππελ βλέπει τρεις τρόπους με τους οποίους η Κίνα διασφαλίζει την επιρροή της. Ο πρώτος είναι η απόκτηση των ίδιων των γερμανικών εταιρειών. Με αυτόν τον τρόπο, όλα τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που είχαν οι εταιρείες μεταβιβάζονται αυτόματα στον αγοραστή.

Η αγορά μεμονωμένων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας είναι μία δεύτερη μέθοδος, ενώ η ίδρυση θυγατρικών από κινεζικές εταιρείες στη Γερμανία αποτελεί τον τρίτο δρόμο. Σε αυτή την περίπτωση, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας αναπτύσσονται μεν στη Γερμανία, αλλά η χώρα δεν ωφελείται, καθώς οι ευρεσιτεχνίες μεταφέρονται στην Κίνα. Παράδειγμα εταιρείας που λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο είναι η γνωστή Huawei.

Απώλεια κυριαρχίας σε παραδοσιακά ‘γερμανικούς’ τομείς 

Τον Μάρτιο, το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο εκπόνησε μια μελέτη σχετικά με τις καινοτομίες, κατόπιν ανάθεσης του Ιδρύματος Bertelsmann . Η μελέτη αυτή υπέδειξε μια «εξασθένηση της δυναμικής καινοτομίας» για τη Γερμανία.
Ακόμη και πριν από την πανδημία του κορωνοϊού, η παραγωγή καινοτομίας στη χώρα μειωνόταν, σύμφωνα με τον Κόππελ. Αργότερα, η κατάσταση επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι οι νέες καινοτομίες αξιοποιούνται σε άλλες χώρες, με την Κίνα π.χ. να βλέπει αύξηση των αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον τομέα της μηχανολογίας από 3.300 το 2000 σε 4.300 το 2022. Αυτή είναι μια ανησυχητική εξέλιξη για τη Γερμανία από επιχειρηματική άποψη, ιδιαίτερα σε τομείς όπου η Γερμανία ήταν πρωτοπόρος, αφού είναι πολύ πιθανό να επηρεάσει και τις μελλοντικές τεχνολογίες.

Όσον αφορά τη θέσπιση αυστηρότερων μέτρων και νόμων για το εμπόριο εξωτερικού, ο Κόππελ κάνει λόγο για «βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», χαιρετίζοντας το γεγονός ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δείχνει ευαισθησία σε αυτόν τον τομέα.

Ωστόσο, δεν πιστεύει ότι αυτό αρκεί, αφού η τεράστια ανισορροπία μεταξύ των δύο χωρών παραμένει: οι κινεζικοί παράγοντες έχουν εκτεταμένες ελευθερίες στη Γερμανία, ακόμη και όταν αποκτούν εταιρείες, αλλά το αντίστροφο δεν ισχύει.

Η Κίνα εξασφαλίζει διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ενισχύοντας τα δυνατά της σημεία

Σε αντίθεση με το παρελθόν, η Κίνα δεν αποκτά πλέον τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί στη Δύση αποκλειστικά μέσω εξαγορών ή κατασκοπείας. Η χώρα έχει πλέον καταστεί κορυφαίος παγκόσμιος παράγοντας στην καινοτομία, για παράδειγμα σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ηλεκτροκίνηση, ξεπερνώντας μάλιστα τη Γερμανία σε αυτούς τους τομείς.

Η στρατηγική του Πεκίνου είναι πολυεπίπεδη. Σε ορισμένους τομείς, η Κίνα εξακολουθεί να βασίζεται στην απόκτηση γνώσεων από άλλους, ωστόσο, σε όποια πεδία βρίσκεται ήδη μεταξύ των κορυφαίων παικτών, επεκτείνει το πλεονέκτημα της με μεγάλη αποφασιστικότητα. Ταυτόχρονα, ενισχύει τις ηγετικές της ικανότητες και προστατεύει την αγορά της.

Εν τω μεταξύ, ο αριθμός των αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας από την Κίνα στο Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας αυξήθηκε από 5.729 σε 16.665, μόνο μεταξύ 2015 και 2021.

Για τον Κόππελ, η Γερμανία οφείλει να πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις και να επεκτείνει τη δική της ερευνητική βάση: «Είμαστε ακόμα καλοί, αλλά έχουμε αποδυναμωθεί σημαντικά».

Όπως ισχυρίζεται, η Γερμανία έχει επαναπαυθεί υπερβολικά στις δάφνες της και χάνει έδαφος από τις ΗΠΑ, τη Νότια Κορέα και άλλες δυτικές χώρες. Δεν θεωρεί κατ’ ανάγκη κακό να επωφελούνται και άλλες χώρες από τη γνώση που αναπτύσσεται στη Γερμανία, ωστόσο, υποστηρίζει ότι θα πρέπει να εξετάζεται κατ’ αρχάς αν αυτό είναι προς όφελος των γερμανικών συμφερόντων.

Του Reinhard Werner

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Καταδίκη της Σερβίας για απαγόρευση ειρηνικής συγκέντρωσης του Φάλουν Γκονγκ

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάνθηκε στις 2 Ιουνίου ότι η Σερβία απαγόρευσε παράνομα μια ειρηνική συγκέντρωση του Φάλουν Γκονγκ κατά την επίσκεψη του ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), Σι Τζινπίνγκ, το 2016, κρίνοντας ότι η απόφαση παραβίασε το δικαίωμα της ομάδας στην ελευθερία της συνάθροισης.

Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι σερβικές αρχές παραβίασαν τα δικαιώματα της Σερβοκινεζικής Εταιρείας Φιλίας με έδρα το Βελιγράδι, η οποία είχε ζητήσει άδεια για τη διοργάνωση δημόσιων διαδηλώσεων κατά της δίωξης των ασκούμενων του Φάλουν Γκονγκ από το ΚΚΚ.

Η οργάνωση υπέβαλε αίτηση τον Ιούνιο του 2016 για τη διοργάνωση διαδηλώσεων στις 17 και 18 Ιουνίου, ημερομηνίες που συνέπιπταν με την επίσημη επίσκεψη του Σι. Οι σερβικές αρχές απαγόρευσαν τις εκδηλώσεις, επικαλούμενες πιθανούς κινδύνους για τη δημόσια τάξη και ενδεχόμενες αντιδιαδηλώσεις.

Το δικαστήριο έκρινε ότι οι ανησυχίες αυτές ήταν «υποθετικές» και δεν συνιστούσαν επαρκή βάση για τον περιορισμό της ειρηνικής συνάθροισης σύμφωνα με το Άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Διαπίστωσε επίσης παραβίαση του Άρθρου 13, το οποίο εγγυάται το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής.

Η Σερβία, μέλος της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος», βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων από την Κίνα και διατηρεί στενές σχέσεις με το Πεκίνο, τις οποίες απηχεί η δίωξη των ασκουμένων σε σερβικό έδαφος.

Το 2024, κατά την επίσκεψη του Σι στη χώρα, οι τοπικές αρχές κράτησαν επτά ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ και ένα άτομο που δεν ασκούσε τη μέθοδο για περισσότερες από 24 ώρες, απελευθερώνοντάς τους μόνο μετά την αναχώρηση του Κινέζου ηγέτη, σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης για το Φάλουν Ντάφα.

Σε ένταλμα σύλληψης αναφερόταν ότι ένας ασκούμενος του Φάλουν Γκονγκ θεωρήθηκε ύποπτος για  «σοβαρή απειλή κατά προσώπων που τελούν υπό διεθνή προστασία», δηλαδή για ξένους αξιωματούχους που προστατεύονται από διεθνείς συμβάσεις. Μετά την αναχώρηση του Σι, στον ίδιο ασκούμενο επιδόθηκε νέο έγγραφο, στο οποίο αναφερόταν ότι η απειλή αυτή δεν υφίστατο πλέον.

Το Φάλουν Γκονγκ, γνωστό και ως Φάλουν Ντάφα, είναι μια πνευματική άσκηση που βασίζεται στις αρχές της Αλήθειας, της Καλοσύνης και της Ανεκτικότητας. Έως το 1999, 70–100 εκατομμύρια άνθρωποι ασκούσαν το Φάλουν Γκονγκ στην Κίνα. Εκείνη τη χρονιά, ο τότε ηγέτης του ΚΚΚ Τζιανγκ Ζεμίν διέταξε την εξάλειψη της άσκησης.

Ο Ντέγιαν Μάρκοβιτς, ένας από τους οκτώ ανθρώπους που οδηγήθηκαν στο κρατητήριο από την τοπική αστυνομία το 2024, αναφέρθηκε στη μακρά δικαστική πορεία για τα γεγονότα του 2016. Μιλώντας στην εφημερίδα The Epoch Times, σημείωσε ότι πολλά συνέβησαν μέσα σε αυτά τα δέκα χρόνια. Αν και η καθυστέρηση δεν ήταν κάτι το θετικό, χαρακτήρισε την απόφαση σημαντική, εκτιμώντας ότι προστατεύει την ελευθερία των πολιτών να συγκεντρώνονται και το δικαίωμά τους να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη.

Ο Ντέγιαν Μάρκοβιτς, ασκούμενος του Φάλουν Γκονγκ, στο Βελιγράδι. Σερβία, 9 Μαΐου 2024. (Ευγενική παραχώρηση του Dejan Markovic)

 

Ο Μάρκοβιτς ανέφερε ακόμη ότι, λίγες ώρες πριν από την άφιξη του Σι το 2024, αστυνομικοί εμφανίστηκαν στο σπίτι του, παρότι δεν είχε σχεδιάσει καμία συγκέντρωση εκείνη την περίοδο. Όπως είπε, η αστυνομία τον μετέφερε μαζί με άλλους σε αστυνομικό τμήμα χωρίς να τους ανακρίνει, ενώ ο εισαγγελέας ζήτησε την κράτησή τους για 48 ώρες.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι σερβικές αρχές κρατούν ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ κατά τη διάρκεια επισκέψεων αξιωματούχων του ΚΚΚ. Το 2014, η σερβική αστυνομία συνέλαβε έντεκα ασκούμενους από τη Βουλγαρία, τη Σλοβακία και τη Φινλανδία, οι οποίοι σχεδίαζαν να πραγματοποιήσουν ειρηνικές διαδηλώσεις για να ενημερώσουν το κοινό σχετικά με τις εξαναγκαστικές αφαιρέσεις οργάνων στην Κίνα, εν όψει της επίσκεψης του τότε πρωθυπουργού της χώρας, Λι Κετσιάνγκ, σύμφωνα με το Minghui.org, αμερικανικό ιστότοπο που καταγράφει τη δίωξη.

Σύμφωνα με έκθεση του Minghui, τον Δεκέμβριο του 2014, ζητήθηκε από τους συλληφθέντες να υπογράψουν δήλωση με την οποία θα παραδέχονταν ότι είχαν μεταβεί στη Σερβία για να συμμετάσχουν σε «παράνομες» διαδηλώσεις. Εκείνοι αρνήθηκαν και στερήθηκαν το δικαίωμα τηλεφωνικής επικοινωνίας, νομικής εκπροσώπησης και διερμηνείας.

Ο Μάρκοβιτς δήλωσε ότι η τοπική αστυνομία γνωρίζει τον ειρηνικό χαρακτήρα των ασκουμένων του Φάλουν Γκονγκ και ότι στο παρελθόν τούς είχε ακόμη και βοηθήσει. Παρ’ όλα αυτά, η αίτησή τους για τη διοργάνωση συγκέντρωσης απορρίφθηκε. Όπως ανέφερε, αστυνομικός τούς εξήγησε ότι «κάποιος πολύ ψηλά δεν το επέτρεψε».

Το 2019, ο Μάρκοβιτς και η κόρη του κυκλοφόρησαν το ντοκιμαντέρ «The Blacklisted», το οποίο αναδεικνύει την παρενόχληση που υφίστανται ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ στη Σερβία υπό την πίεση του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας. Οι σερβικές αρχές εμπόδισαν την προβολή της ταινίας σε αρκετούς χώρους. Τελικά, η προβολή πραγματοποιήθηκε σε εγκατάσταση που ανήκε σε αυστριακή εταιρεία και δεν υπαγόταν στον έλεγχο της σερβικής κυβέρνησης.

Αναφερόμενος στον σκοπό της προσφυγής, ο Μάρκοβιτς δήλωσε σε γραπτή τοποθέτησή του ότι δεν ζητήθηκε καμία οικονομική αποζημίωση, εστιάζοντας στο δικαίωμα να πραγματοποιούνται εκδηλώσεις ενημέρωσης του κοινού σχετικά με τη δίωξη του Φάλουν Γκονγκ στην Κίνα — δικαίωμα που, όπως σημείωσε, διαθέτει κάθε Ευρωπαίος πολίτης.

Σχετικά με το πώς η απόφαση της 2ας Ιουνίου θα επηρεάσει μελλοντικές αιτήσεις για συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις, ο Μάρκοβιτς εμφανίστηκε επιφυλακτικός, λέγοντας ότι αυτό θα φανεί εν καιρώ.

Παρατήρησε δε ότι, ανεξαρτήτως της στάσης που θα τηρήσουν οι αρχές απέναντι σε μελλοντικά αιτήματα, η συγκεκριμένη απόφαση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Σερβία είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και οφείλει να συμμορφώνεται με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.

Τέλος, εξέφρασε την ελπίδα ότι η απόφαση θα έχει θετικό αντίκτυπο όχι μόνο για τους ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ αλλά και για τον σερβικό λαό συνολικά.

Το υπουργείο Εσωτερικών της Σερβίας δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού.

Της Sophia Lam

Με τη συμβολή των Lin Yan και Eva Fu

Μία μαύρη λεπίδα στις ανεμογεννήτριες μπορεί να σώσει αετούς — αλλά δεν είναι πανάκεια

Η αιολική ενέργεια προβάλλεται συχνά ως μία από τις καθαρότερες λύσεις για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε ανθρώπινη παρέμβαση στο φυσικό περιβάλλον, έχει και αυτή το δικό της οικολογικό κόστος. Ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα είναι οι συγκρούσεις πτηνών με ανεμογεννήτριες – ιδίως μεγάλων αρπακτικών πουλιών, όπως οι αετοί, τα οποία πετούν σε ύψη και σε περιοχές όπου συχνά εγκαθίστανται αιολικά πάρκα.

Τα τελευταία χρόνια, μία ασυνήθιστα απλή ιδέα προσέλκυσε το ενδιαφέρον επιστημόνων, εταιρειών ενέργειας και περιβαλλοντικών οργανώσεων: τι θα συνέβαινε αν μία από τις τρεις λεπίδες μιας ανεμογεννήτριας βαφόταν μαύρη; Η απάντηση, τουλάχιστον σε μια νορβηγική μελέτη στο νησί Smøla, ήταν εντυπωσιακή. Οι ερευνητές κατέγραψαν μείωση άνω του 70% στους θανάτους πτηνών από συγκρούσεις στις ανεμογεννήτριες όπου είχε βαφτεί η μία λεπίδα.

Ανεμογεννήτριες στην Αυστραλία, 25 Φεβρουαρίου 2025. (Brook Mitchell/Getty Images)

 

Η εικόνα μοιάζει σχεδόν υπερβολικά απλή: ένας τεράστιος μηχανισμός παραγωγής ενέργειας, που μπορεί να σκοτώσει ένα πουλί μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου, γίνεται πιο ορατός με ένα στρώμα μαύρης μπογιάς. Πίσω όμως από αυτή την απλότητα βρίσκεται ένα σύνθετο ερώτημα: πώς βλέπουν τα πουλιά τις ανεμογεννήτριες και γιατί πολλές φορές δεν τις αποφεύγουν εγκαίρως;

Το πρόβλημα της «θολής κίνησης»

Οι ανεμογεννήτριες είναι μεγάλες, λευκές ή γκρι κατασκευές που συχνά ξεχωρίζουν στο τοπίο όταν είναι ακίνητες. Όταν όμως οι λεπίδες περιστρέφονται, η αντίληψη ενός πουλιού μπορεί να είναι διαφορετική από την ανθρώπινη. Η γρήγορη κίνηση δημιουργεί το φαινόμενο της «θολής κίνησης» — ένα είδος οπτικής συγχώνευσης, κατά το οποίο οι λεπίδες δεν γίνονται αντιληπτές ως τρία ξεχωριστά αντικείμενα, αλλά ως μια ασαφής επιφάνεια ή ακόμα και ως κενός χώρος.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα μεγάλα αρπακτικά. Οι αετοί και άλλα αρπακτικά πτηνά διαθέτουν εξαιρετική όραση, αλλά η προσοχή τους συχνά είναι στραμμένη προς το έδαφος, αναζητώντας θήραμα. Έτσι, όταν πλησιάζουν μια ανεμογεννήτρια, μπορεί να μην αναγνωρίσουν εγκαίρως τον κίνδυνο. Οι λευκές λεπίδες, ειδικά με φόντο έναν γκρίζο ουρανό ή το θαλάσσιο περιβάλλον, μπορεί να μην προσφέρει αρκετή αντίθεση.

Η ιδέα της μαύρης λεπίδας βασίζεται ακριβώς σε αυτό: αν μία από τις τρεις λεπίδες είναι έντονα διαφορετική από τις άλλες, τότε σπάει το συνεχές και η περιστροφή δεν γίνεται αντιληπτή ως «θόλωμα», αλλά ως επαναλαμβανόμενο σήμα. Το πουλί αντιλαμβάνεται πιο εύκολα ότι μπροστά του υπάρχει ένα κινούμενο εμπόδιο και έχει περισσότερο χρόνο να αλλάξει πορεία.

Το πείραμα στη Νορβηγία

Η πιο γνωστή εφαρμογή αυτής της ιδέας έγινε στο αιολικό πάρκο Smøla, στη Νορβηγία. Πρόκειται για μια περιοχή με σημαντικό πληθυσμό θαλασσαετών (αετών με λευκή ουρά), οι οποίοι είναι από τα μεγαλύτερα αρπακτικά πουλιά της Ευρώπης. Οι συγκρούσεις τους με ανεμογεννήτριες είχαν προκαλέσει ανησυχία, καθώς η Νορβηγία θεωρείται χώρα με ιδιαίτερη ευθύνη για την προστασία του είδους.

Οι ερευνητές εφάρμοσαν μια μέθοδο σύγκρισης «πριν και μετά», με ανεμογεννήτριες ελέγχου και ανεμογεννήτριες με μία λεπίδα μαύρη. Το αποτέλεσμα που δημοσιεύθηκε το 2020 στην επιστημονική επιθεώρηση Ecology and Evolution ήταν ενθαρρυντικό: οι ετήσιοι θάνατοι πτηνών μειώθηκαν κατά περισσότερο από 70% στις ανεμογεννήτριες με τη μαύρη λεπίδα, σε σχέση με τις γειτονικές ολόλευκες ανεμογεννήτριες.

Ακόμη πιο σημαντικό ήταν ότι η μείωση φάνηκε ιδιαίτερα έντονη στα αρπακτικά. Σύμφωνα με την περίληψη της μελέτης, μετά τη βαφή δεν καταγράφηκαν νεκροί θαλασσαετοί στις συγκεκριμένες ανεμογεννήτριες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος εξαφανίστηκε, αλλά δείχνει ότι η οπτική αντίθεση μπορεί να παίζει ουσιαστικό ρόλο στην αποφυγή συγκρούσεων .

Μια λύση χαμηλού κόστους με μεγάλο ενδιαφέρον

Σε μια εποχή όπου πολλές περιβαλλοντικές λύσεις απαιτούν ακριβές τεχνολογίες, σύνθετα συστήματα παρακολούθησης ή μεγάλα έργα υποδομής, η μαύρη λεπίδα έχει ένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα: είναι απλή. Δεν χρειάζεται να σταματήσει η λειτουργία του αιολικού πάρκου για μεγάλα διαστήματα, ούτε να εγκατασταθούν ραντάρ, αισθητήρες ή συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε κάθε σημείο. Σε θεωρητικό επίπεδο, η παρέμβαση είναι μια αλλαγή στην ορατότητα της ίδιας της κατασκευής.

Η Vattenfall, η RWE και άλλοι εταίροι στην Ευρώπη ενδιαφέρθηκαν γι’ αυτή τη λύση, ακριβώς επειδή συνδυάζει την ανάγκη για ανανεώσιμη ενέργεια με την προστασία της άγριας ζωής [3]. Αν ένα αιολικό πάρκο μπορεί να παράγει ηλεκτρισμό με μικρότερο κόστος για την ορνιθοπανίδα, τότε η κοινωνική αποδοχή της αιολικής ενέργειας ενισχύεται.

Ανεμογεννήτριες στην Καλιφόρνια. ΗΠΑ, 26 Μαΐου 2022. (John Fredricks/The Epoch Times)

 

Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επιτυχία του πειράματος στη Νορβηγία δεν πρέπει να οδηγήσει σε βιαστικά συμπεράσματα. Το Smøla έχει ιδιαίτερο τοπίο, συγκεκριμένα είδη πουλιών και ιδιαίτερες συνθήκες φωτισμού και φόντου. Αυτό που λειτουργεί σε ένα νορβηγικό νησί, με ανοιχτούς ορίζοντες και μεγάλους αετούς, δεν είναι βέβαιο ότι θα λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο σε ένα βιομηχανικό λιμάνι ή σε μια περιοχή με μεταναστευτικά σμήνη μικρότερων πτηνών.

Η ολλανδική δοκιμή που προσγείωσε τις προσδοκίες

Αυτό ακριβώς έδειξε και μια μεταγενέστερη δοκιμή στο αιολικό πάρκο Eemshaven, στην Ολλανδία. Εκεί, επτά ανεμογεννήτριες απέκτησαν μία μαύρη λεπίδα και συγκρίθηκαν με επτά ανεμογεννήτριες ελέγχου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε μια περιοχή με διαφορετικό τοπίο, πιο βιομηχανικό φόντο και μεγαλύτερη ποικιλία ειδών πτηνών.

Τα τελικά αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν τη μεγάλη επιτυχία της Νορβηγίας. Οι αναλύσεις δεν έδειξαν στατιστικά σημαντική μείωση στους θανάτους πτηνών στις ανεμογεννήτριες με τη μαύρη λεπίδα. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι ένας πιθανός λόγος ήταν το «φορτωμένο» φόντο της περιοχής: σε ένα βιομηχανικό τοπίο γεμάτο χρώματα, κτίρια και άλλες κατασκευές, η μαύρη λεπίδα ίσως δεν ξεχώριζε αρκετά.

Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η λύση απέτυχε οριστικά. Αντίθετα, δείχνει ότι η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από το περιβάλλον. Η αντίθεση δεν δημιουργείται μόνο ανάμεσα στη μαύρη και τη λευκή λεπίδα, αλλά και ανάμεσα στην ανεμογεννήτρια και το φόντο πίσω της. Σε έναν ανοιχτό ουρανό, το μαύρο μπορεί να είναι έντονο σήμα. Σε ένα σύνθετο βιομηχανικό τοπίο, μπορεί να χάνεται.

Νέες μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες

Η ανάγκη για επιβεβαίωση οδήγησε και σε νέες μελέτες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Ουαΐόμινγκ, επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Όρεγκον, σε συνεργασία με την PacifiCorp και άλλους εταίρους, ξεκίνησαν έρευνα σε δεκάδες ανεμογεννήτριες, βάφοντας μία λεπίδα μαύρη σε κάθε μία από αυτές. Ο στόχος είναι να εξεταστεί αν η τεχνική μειώνει τους θανάτους χρυσαετών, άλλων πτηνών και νυχτερίδων.

Λευκοκέφαλοι αετοί στο Εθνικό Καταφύγιο Άγριας Ζωής Seedskadee του Ουαϊόμινγκ. (Tom Koerner/Υπηρεσία Αλιείας και Άγριας Ζωής των ΗΠΑ)

 

Η αμερικανική μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή επιχειρεί να ξεπεράσει έναν περιορισμό της νορβηγικής έρευνας: το σχετικά μικρό δείγμα. Όπως σημείωσαν οι ερευνητές, πριν μια τέτοια παρέμβαση μετατραπεί σε γενική πολιτική ή κανονισμό, πρέπει να δοκιμαστεί σε περισσότερες περιοχές, με περισσότερα είδη και σε διαφορετικές περιβαλλοντικές συνθήκες.

Επιπλέον, υπάρχει το ερώτημα των νυχτερίδων. Η μαύρη λεπίδα βασίζεται κυρίως στην οπτική αντίληψη. Οι νυχτερίδες όμως χρησιμοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς προσανατολισμού και συχνά επηρεάζονται από άλλους παράγοντες, όπως οι άνεμοι, οι περίοδοι μετανάστευσης και η λειτουργία των ανεμογεννητριών σε χαμηλές ταχύτητες ανέμου. Για αυτές, άλλες τεχνικές — όπως η προσωρινή παύση λειτουργίας σε κρίσιμες ώρες — μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές.

Καθαρή ενέργεια με σεβασμό στη φύση

Η συζήτηση για τη μαύρη λεπίδα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αντιπαράθεση ανάμεσα στην αιολική ενέργεια και την προστασία των πτηνών. Η πραγματική πρόκληση είναι πιο λεπτή: πώς μπορεί η μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας να γίνει χωρίς να υπονομεύει τα ίδια οικοσυστήματα που υποτίθεται ότι προστατεύει;

Η αιολική ενέργεια αναπτύσσεται διεθνώς. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Συμβούλιο Αιολικής Ενέργειας [Global Wind Energy Council], το 2024 εγκαταστάθηκαν παγκοσμίως 117 GW νέας αιολικής ισχύος, αριθμός-ρεκόρ για τον κλάδο. Όσο περισσότερες ανεμογεννήτριες εγκαθίστανται, τόσο μεγαλύτερη γίνεται και η ανάγκη για προσεκτική χωροθέτηση, παρακολούθηση και τεχνολογίες μείωσης των επιπτώσεων στην άγρια ζωή.

Νυχτερίδα της Αυστραλίας. (Ian Waldie/Getty Images)

 

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι υπηρεσίες άγριας ζωής επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλα τα είδη ούτε για όλες τις περιοχές. Τα αρπακτικά πουλιά, τα μεταναστευτικά είδη, οι νυχτερίδες και τα πτηνά που χρησιμοποιούν συγκεκριμένες διαδρομές μεταξύ περιοχών τροφοληψίας και φωλιάσματος μπορεί να είναι πιο ευάλωτα. Γι’ αυτό, η σωστή χωροθέτηση παραμένει η πρώτη γραμμή άμυνας. Μία μαύρη λεπίδα μπορεί να βοηθήσει, αλλά δεν διορθώνει μια κακή επιλογή τοποθεσίας.

Από την τεχνολογία στην ταπεινότητα

Η περίπτωση της μαύρης λεπίδας είναι ενδιαφέρουσα και για έναν βαθύτερο λόγο. Δείχνει ότι η πρόοδος δεν βρίσκεται πάντα στα πιο σύνθετα συστήματα. Μερικές φορές βρίσκεται στην προσεκτική παρατήρηση: πώς βλέπει ένα πουλί; Πώς αντιλαμβάνεται την κίνηση; Πώς μπορούμε να κάνουμε μια ανθρώπινη κατασκευή λιγότερο επικίνδυνη για τα πλάσματα που μοιράζονται μαζί μας τον ίδιο χώρο;

Αυτή η προσέγγιση απαιτεί ταπεινότητα. Η φύση δεν προσαρμόζεται πάντα στις ανθρώπινες τεχνολογίες. Συχνά, οι τεχνολογίες πρέπει να προσαρμοστούν στη φύση. Το μάθημα από τη Νορβηγία, την Ολλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι καμία λύση δεν πρέπει να εφαρμόζεται τυφλά. Χρειάζεται μελέτη, σύγκριση, τοπική γνώση και ειλικρίνεια στα αποτελέσματα — ακόμη κι όταν αυτά δεν επιβεβαιώνουν τις αρχικές προσδοκίες.

Η μαύρη λεπίδα μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμο εργαλείο σε ορισμένες περιοχές, ιδιαίτερα όπου μεγάλα ημερόβια αρπακτικά συγκρούονται με ανεμογεννήτριες σε ανοιχτά τοπία. Σε άλλες περιοχές, ίσως χρειαστούν διαφορετικά χρώματα, μοτίβα, τεχνολογίες ανίχνευσης ή προσωρινή παύση λειτουργίας. Το σημαντικό είναι ότι η αναζήτηση λύσεων συνεχίζεται.

Η καθαρή ενέργεια δεν πρέπει να σημαίνει αδιαφορία για τη ζωή που βρίσκεται γύρω της. Αντίθετα, η πραγματικά βιώσιμη ενέργεια είναι εκείνη που δεν μετρά μόνο μεγαβάτ, αλλά και οικολογική ευθύνη. Μια μαύρη λεπίδα σε έναν ουρανό της Νορβηγίας μάς θυμίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να γίνει πιο σοφή όταν μαθαίνει να βλέπει τον κόσμο και μέσα από τα μάτια ενός πουλιού.

Η Κρήτη κοιτάζει προς την Ινδία: Το νέο αεροδρόμιο Καστελίου και το στοίχημα της επόμενης τουριστικής περιόδου

Η φετινή τουριστική περίοδος στην Κρήτη ξεκίνησε με συγκρατημένη αισιοδοξία. Οι άνθρωποι της αγοράς βλέπουν μια σεζόν που κρατά τις αντοχές της, αλλά δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Οι πτήσεις και οι κρατήσεις παραμένουν σταθερές, χωρίς ακυρώσεις προγραμματισμένων πτήσεων ή μαζικές ακυρώσεις κρατήσεων, ενώ ταυτόχρονα καταγράφεται μείωση του δείκτη ξενοδοχειακής πληρότητας, αυξημένο λειτουργικό κόστος και πιο προσεκτική καταναλωτική συμπεριφορά από τους επισκέπτες .

Σύμφωνα με όσα δήλωσαν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο πρόεδρος του Συνδέσμου Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Πρακτόρων Κρήτης, Μιχάλης Βλατάκης, και ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Ηρακλείου, Νίκος Χαλκιαδάκης, η εικόνα δεν είναι αρνητική, αλλά είναι πιο σύνθετη από τους απλούς αριθμούς των αφίξεων. Από τη μία πλευρά υπάρχει αύξηση της κίνησης στα αεροδρόμια, περίπου 8%, από την άλλη όμως υπάρχει πτώση πληρότητας στα ξενοδοχεία της τάξεως του 4%. Η διαφορά αυτή αποδίδεται εν μέρει στην ισχυρή παρουσία της βραχυχρόνιας μίσθωσης, αλλά και στη μεταβολή των ταξιδιωτικών συνηθειών.

Το ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται πλέον και στο επόμενο βήμα: στο νέο διεθνές αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλι και στην προσπάθεια να ανοίξει η Κρήτη πιο συστηματικά σε νέες αγορές, με πρώτη μεταξύ αυτών την Ινδία. Η πρόσφατη εκδήλωση στο Ηράκλειο με το Ελληνοϊνδικό Επιμελητήριο δείχνει ότι η συζήτηση δεν μένει σε επίπεδο ευχών. Ήδη, όπως αναφέρθηκε, σχεδιάζονται επισκέψεις Ινδών τουριστικών πρακτόρων στην Κρήτη, καθώς και αντίστοιχες αποστολές Κρητών επαγγελματιών προς την Ινδία.

Η Ινδία προβάλλει ως αγορά μεγάλης δυναμικής. Ο κος Χαλκιαδάκης έκανε λόγο για μεσαία τάξη περίπου 300 εκατομμυρίων ανθρώπων, ένα κοινό που ταξιδεύει ολοένα περισσότερο, αναζητά νέους προορισμούς και δεν περιορίζεται απαραίτητα στην κλασική ευρωπαϊκή θερινή περίοδο. Για την Κρήτη, αυτό είναι κρίσιμο: το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αυξηθούν οι αφίξεις τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, αλλά να επιμηκυνθεί η περίοδος, να ενισχυθούν οι μήνες της άνοιξης και του φθινοπώρου και να αυξηθεί η μέση δαπάνη ανά επισκέπτη.

Το ευρύτερο περιβάλλον ευνοεί αυτή τη στρατηγική, αλλά δεν την καθιστά αυτόματη. Η Ελλάδα έκλεισε το 2025 με ιδιαίτερα ισχυρές τουριστικές επιδόσεις: σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, οι ταξιδιωτικές εισπράξεις έφθασαν τα 23,626 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 9,4% σε σχέση με το 2024. Η δυναμική συνεχίστηκε και στις αρχές του 2026, καθώς στο πρώτο τρίμηνο οι αφίξεις και οι σχετικές ταξιδιωτικές εισπράξεις αυξήθηκαν κατά 38,3% και 64,3% αντίστοιχα σε σύγκριση με το ίδιο διάστημα του 2025.

Η Κρήτη βρίσκεται στο κέντρο αυτής της εικόνας. Με βάση στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ που δημοσιεύθηκαν για το 2025, το νησί κατέγραψε 5,6 εκατ. διεθνείς αεροπορικές αφίξεις, σημειώνοντας αύξηση 5,5% έναντι του 2024. Το αεροδρόμιο Ηρακλείου αντιπροσώπευσε το 14,7% όλων των διεθνών αεροπορικών αφίξεων στην Ελλάδα, ενώ τα Χανιά ενίσχυσαν τη θέση τους, με 1,6 εκατ. διεθνείς αφίξεις.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Καστέλι δεν είναι απλώς ένα έργο υποδομής. Είναι ένας νέος μηχανισμός αναδιαμόρφωσης του τουριστικού χάρτη της Κρήτης. Η εταιρεία παραχώρησης του νέου αεροδρομίου αναφέρει ότι το έργο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2027, αντικαθιστώντας το υφιστάμενο αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης», το οποίο έχει εδώ και χρόνια φθάσει στα όριά του. Η μετοχική σύνθεση έχει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον: το ελληνικό Δημόσιο κατέχει το 45,9%, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ περίπου το 32,5% και η ινδική GMR Airports Greece περίπου το 21,6%.

Η παρουσία της GMR προσθέτει μια επιπλέον διάσταση στη συζήτηση για την Ινδία. Δεν πρόκειται μόνο για μια τουριστική αγορά-στόχο, αλλά και για έναν επενδυτικό εταίρο που ήδη συμμετέχει στο μεγαλύτερο αεροπορικό έργο της Κρήτης. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει επισημάνει ότι το νέο αεροδρόμιο σχεδιάζεται με δυνατότητα εξυπηρέτησης έως και 18 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως κατά τη διάρκεια της παραχώρησης, με διάδρομο 3,2 χλμ, δυνατότητα υποδοχής μεγάλων αεροσκαφών και πρόβλεψη για οδικές συνδέσεις με τον ΒΟΑΚ και τον νότιο οδικό άξονα.

Η συγκυρία είναι ακόμη πιο ενδιαφέρουσα επειδή η αεροπορική σύνδεση Ελλάδας–Ινδίας αρχίζει να αλλάζει. Τον Ιανουάριο του 2026, η IndiGo ανακοίνωσε την έναρξη απευθείας πτήσεων μεταξύ Μουμπάι–Αθήνας και Δελχί–Αθήνας, τρεις φορές την εβδομάδα σε κάθε δρομολόγιο, με αεροσκάφη Airbus A321XLR. Παράλληλα, η συνεργασία κοινών κωδικών μεταξύ IndiGo και AEGEAN δημιουργεί τη δυνατότητα ανταποκρίσεων προς ελληνικούς και ευρωπαϊκούς προορισμούς, άρα και προς την Κρήτη.

Αυτό σημαίνει ότι το βασικό εμπόδιο δεν είναι πλέον μόνο το «πώς θα έρθει ο Ινδός ταξιδιώτης στην Ελλάδα», αλλά το πώς η Κρήτη θα ενταχθεί οργανικά στη διαδρομή του. Η Αθήνα μπορεί να λειτουργήσει ως πρώτη πύλη εισόδου, αλλά το Καστέλι μπορεί να δώσει στο Ηράκλειο τη δυνατότητα να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο ως περιφερειακός κόμβος. Ειδικά εφόσον αναπτυχθούν πακέτα που θα συνδυάζουν Αθήνα, Κρήτη, πολιτισμό, γαστρονομία, παραθαλάσσιες διακοπές, συνεδριακό και επαγγελματικό τουρισμό,  και ενδεχομένως γαμήλιο τουρισμό, όπου η Ινδία αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα αγορά.

Η προοπτική, ωστόσο, απαιτεί προσαρμογή. Η Κρήτη δεν αρκεί να προβάλει μόνο τον ήλιο και τη θάλασσα. Για την ινδική αγορά χρειάζεται κατανόηση των ταξιδιωτικών συνηθειών, των διατροφικών επιλογών, των οικογενειακών και πολυγενεακών ταξιδιών, της σημασίας της αγγλόφωνης εξυπηρέτησης, αλλά και της ανάγκης για αξιόπιστη συνεργασία με ταξιδιωτικούς πράκτορες. Χρειάζεται επίσης διαφοροποίηση του προϊόντος: αρχαιολογικοί χώροι όπως η Κνωσός, το ενετικό Ηράκλειο και τα Χανιά, η κρητική διατροφή, τα μοναστήρια, η ύπαιθρος, οι διαδρομές εμπειρίας και η φιλοξενία μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το κλασικό μοντέλο των οργανωμένων διακοπών.

Ταυτόχρονα, η είσοδος σε μια νέα αγορά δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως απλή αριθμητική αύξηση επισκεπτών. Η Κρήτη ήδη δοκιμάζει τα όρια των υποδομών της σε ενέργεια, οδικό δίκτυο, διαχείριση νερού, προσωπικό, στέγαση εργαζομένων και ισορροπία ανάμεσα σε ξενοδοχεία και βραχυχρόνια μίσθωση. Το ίδιο το έργο του Καστελίου ενσωματώνει στόχους βιωσιμότητας, όπως μειωμένη ενεργειακή κατανάλωση, πιστοποίηση LEED, ανακύκλωση νερού, χρήση ηλιακής ενέργειας και φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων. Το στοίχημα είναι αυτές οι προβλέψεις να συνδεθούν με μια συνολικότερη στρατηγική βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης για το νησί.

Σε αυτό το πλαίσιο, η φετινή σεζόν λειτουργεί ως μεταβατικό τεστ. Οι κρατήσεις δεν καταρρέουν, αλλά η καταναλωτική συμπεριφορά γίνεται πιο προσεκτική. Οι αφίξεις παραμένουν υψηλές, αλλά οι δείκτες πληρότητας ποικίλουν. Οι επαγγελματίες εμφανίζονται αισιόδοξοι για πιθανή ανάκαμψη το φθινόπωρο, όμως γνωρίζουν ότι το αυξημένο κόστος λειτουργίας μπορεί να περιορίσει τα περιθώρια κέρδους.

Το νέο αεροδρόμιο Καστελίου ανοίγει πράγματι μια πόρτα. Το ερώτημα είναι αν η Κρήτη θα περάσει από αυτήν με σχέδιο. Η αγορά της Ινδίας μπορεί να προσφέρει επισκέπτες υψηλής δυναμικής, ταξίδια εκτός αιχμής και νέες μορφές τουρισμού. Αλλά για να μετατραπεί η ευκαιρία σε αποτέλεσμα, χρειάζονται στοχευμένες αεροπορικές συνδέσεις, συνεργασίες με πράκτορες, επαγγελματική προσαρμογή του προϊόντος, υποδομές και σεβασμός στα όρια του τόπου.

Η Κρήτη έχει ήδη ισχυρό όνομα, υψηλή αναγνωρισιμότητα και εμπειρία στη φιλοξενία εκατομμυρίων ταξιδιωτών. Το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς να φέρει περισσότερους. Είναι να φέρει τους σωστούς επισκέπτες, τη σωστή εποχή, με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία για την τοπική οικονομία και μικρότερη πίεση για την κοινωνία και το περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ινδία και το Καστέλι μπορεί να αποτελέσουν όχι μόνο μια νέα γραμμή στον τουριστικό χάρτη, αλλά και μια δοκιμή για ωριμότητα του κρητικού τουρισμού.