ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Τετάρτη, 17 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μήνας: Ιούνιος 2026

Οι αόρατες ψηφιακές αρτηρίες του κόσμου και η αυξανόμενη στρατηγική επιρροή του Ιράν

Από

Όταν οι περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται το διαδίκτυο, φαντάζονται δορυφόρους, κέντρα δεδομένων και ασύρματα δίκτυα. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Περισσότερο από το 95% της παγκόσμιας διακίνησης δεδομένων μεταφέρεται μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών που διασχίζουν τους ωκεανούς και συνδέουν ηπείρους , κράτη και οικονομίες.

Αυτά τα καλώδια αποτελούν το νευρικό σύστημα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Μεταφέρουν τραπεζικές συναλλαγές, στρατιωτικές επικοινωνίες, εμπορικά δεδομένα, βιντεοκλήσεις, υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud) και σχεδόν κάθε ψηφιακή δραστηριότητα που πραγματοποιείται καθημερινά.

Παρότι βρίσκονται κρυμμένα στο βυθό των θαλασσών, η στρατηγική τους σημασία αυξάνεται διαρκώς. Σε μια εποχή γεωπολιτικών εντάσεων, τα υποθαλάσσια καλώδια μετατρέπονται από απλές τηλεπικοινωνιακές υποδομές σε κρίσιμα γεωπολιτικά περιουσιακά στοιχεία και ταυτόχρονα σε δυνητικούς στόχους.

Η Μέση Ανατολή ως ψηφιακό σημείο συμφόρησης

Η γεωγραφία παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των παγκόσμιων δικτύων επικοινωνίας. Ένα μεγάλο μέρος της κυκλοφορίας δεδομένων μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής διέρχεται από μία σειρά στενών θαλάσσιων περασμάτων στη Μέση Ανατολή. Η Ερυθρά Θάλασσα, τα Στενά Μπαμπ ελ- Μαντέμπ, η Διώρυγα του Σουέζ και τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν όχι μόνο ζωτικούς διαδρόμους για το παγκόσμιο εμπόριο αλλά και βασικούς άξονες μεταφοράς ψηφιακών δεδομένων.

Τα περισσότερα υποθαλάσσια καλώδια που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία ακολουθούν αυτές τις διαδρομές λόγω γεωγραφικής και οικονομικής αποδοτικότητας. Ωστόσο, η συγκέντρωση τόσων καλωδίων σε περιορισμένους χώρους δημιουργεί αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «ψηφιακά σημεία συμφόρησης» (digital chokepoints).

Αυτό σημαίνει ότι μια βλάβη σε μία περιοχή μπορεί να επηρεάσει ταυτόχρονα πολλές ανεξάρτητες διαδρομές επικοινωνίας.

Τα γεγονότα του 2024 στην Ερυθρά Θάλασσα ανέδειξαν ακριβώς αυτή την ευπάθεια. Ζημιές σε αρκετά υποθαλάσσια καλώδια προκάλεσαν σημαντικές διαταραχές στις επικοινωνίες μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, επηρεάζοντας εκατομμύρια χρήστες και χιλιάδες επιχειρήσεις.

Παρά την τεχνολογική τους σημασία, τα υποθαλάσσια καλώδια παραμένουν ευάλωτα σε μια σειρά κινδύνων.

Οι πιο συνηθισμένες βλάβες προκαλούνται από άγκυρες πλοίων, αλιευτικά εργαλεία, υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, σεισμούς, φυσικές μεταβολές του βυθού.

Ωστόσο οι γεωπολιτικές εντάσεις έχουν προσθέσει μια νέα διάσταση στον κίνδυνο.

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται οι ανησυχίες για σκόπιμες ενέργειες δολιοφθοράς. Σε αρκετές περιπτώσεις στη Βαλτική Θάλασσα, στον Βόρειο Ατλαντικό και στην περιοχή της Ασίας έχουν καταγραφεί περιστατικά που δημιούργησαν υποψίες για στοχευμένες παρεμβάσεις.

Το πρόβλημα είναι ότι η απόδειξη μιας τέτοια ενέργειας είναι εξαιρετικά δύσκολη. Σε αντίθεση με μια πυραυλική επίθεση ή μια στρατιωτική εισβολή, η καταστροφή ενός υποθαλάσσιου καλωδίου μπορεί να συμβεί σε μεγάλα βάθη, μακριά από μάρτυρες και μέσα σε λίγα λεπτά. Η ταυτοποίηση του υπευθύνου είναι περίπλοκη, ενώ η νομική αντιμετώπιση παραμένει ασαφής.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο περιβάλλον, όπου τα κράτη μπορεί να θεωρήσουν μια ενέργεια ως εχθρική πράξη χωρίς να διαθέτουν αδιάσειστα στοιχεία.

Η ψηφιακή υποδομή ως νέα μορφή στρατηγικής ισχύος

Κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, η γεωπολιτική ισχύς βασιζόταν κυρίως στον έλεγχο ενεργειακών πόρων, λιμένων, αγωγών και εμπορικών οδών. Στον 21ο αιώνα, η εξίσωση αλλάζει. Η πληροφορία και τα δεδομένα έχουν μετατραπεί σε στρατηγικούς πόρους συγκρίσιμης σημασίας με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Όποιος ελέγχει τις βασικές ψηφιακές υποδομές αποκτά σημαντικά πλεονεκτήματα σε οικονομικό, στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο.

Η κατασκευή, η λειτουργία και η προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων αποτελούν πλέον ζήτημα εθνικής ασφάλειας για πολλές χώρες.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ιαπωνία και άλλες μεγάλες δυνάμεις επενδύουν δισεκατομμύρια δολάρια σε νέα δίκτυα συνδεσιμότητας.

Παράλληλα, τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Google, η Meta,η Microsoft και η Amazon συμμετέχουν ενεργά στη χρηματοδότηση και ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων, αναγνωρίζοντας ότι η κυριαρχία στην ψηφιακή οικονομία εξαρτάται από την κατοχή και τον έλεγχο των δικτύων μεταφοράς δεδομένων.

Οι οικονομικές συνέπειες μιας μεγάλης διακοπής

Η παγκόσμια οικονομία λειτουργεί σήμερα σε πραγματικό χρόνο. Χρηματιστηριακές αγορές, διεθνείς πληρωμές, τραπεζικές συναλλαγές, εφοδιαστικές αλυσίδες και ηλεκτρονικό εμπόριο εξαρτώνται από αδιάλειπτες ροές δεδομένων.

Ακόμη και μια σύντομη διακοπή μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπτώσεις: καθυστερήσεις στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, προβλήματα στα συστήματα πληρωμών, διακοπή υπηρεσιών cloud, μείωση παραγωγικότητας επιχειρήσεων, αστάθεια στις αγορές.

Σε περίπτωση εκτεταμένης βλάβης, ο αντίκτυπος μπορεί να είναι παγκόσμιος. Οι περιοχές που διαθέτουν περιορισμένες εναλλακτικές διαδρομές σύνδεσης είναι και οι πρώτες που θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα. Αυτό αφορά ιδιαίτερα αρκετές χώρες της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας.

Η αλληλεξάρτηση της σύγχρονης οικονομίας σημαίνει ότι μια κρίση συνδεσιμότητας σε μια περιοχή μπορεί να μεταδοθεί γρήγορα σε ολόκληρο το διεθνές οικονομικό σύστημα.

Το Ιράν και η γεωπολιτική των ψηφιακών σημείων συμφόρησης

Οι κλιμάκωση της έντασης μεταξύ του Ιράν και της Δύσης έχει αναδείξει μια λιγότερο ορατή αλλά ιδιαίτερα κρίσιμη διάσταση της σύγχρονης γεωπολιτικής: την ασφάλεια των υποθαλάσσιων καλωδίων.

Η γεωγραφική θέση του Ιράν, κοντά στα Στενά του Ορμούζ, του προσδίδει στρατηγικό πλεονέκτημα όχι μόνο στις ενεργειακές ροές αλλά και στις ψηφιακές επικοινωνίες. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, από το οποίο διέρχονται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου, φυσικού αερίου και εμπορευμάτων. Παράλληλα, στην ευρύτερη περιοχή διέρχονται κρίσιμες υποθαλάσσιες διαδρομές δεδομένων που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία.

Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν ένα σχέδιο επιβολής τελών στους διαχειριστές των υποθαλάσσιων καλωδίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο επικαλείται το δικαίωμα της Τεχεράνης να ρυθμίζει δραστηριότητες που πραγματοποιούνται εντός της υπεράκτιας ζώνης της.

Η συζήτηση αυτή ακολούθησε προειδοποιήσεις Ιρανών αξιωματούχων και αναλυτών σχετικά με την ευπάθεια των κρίσιμων υποθαλάσσιων δικτύων που διασχίζουν την περιοχή, υπογραμμίζοντας τον ρόλο τους ως στρατηγικού σημείου πίεσης για τις οικονομίες της Μέσης Ανατολής και πέραν αυτής.

Οι αναφορές αυτές στρέφουν την προσοχή σε μια από τις λιγότερο ορατές αλλά πλέον ζωτικές υποδομές του σύγχρονου κόσμου: το παγκόσμιο δίκτυο των υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών. Περισσότερα από 500 καλώδια διακινούν πάνω από το 95% της διεθνούς κίνησης δεδομένων, αποτελώντας τη ραχοκοκαλιά του διαδικτύου και της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Μπορεί να πιστεύουμε ότι το διαδίκτυο ζει σε ένα είδος εικονικού cloud, αλλά τα φυσικά του θεμέλια είναι ευάλωτα, και αυτή η ευπάθεια γίνεται μια πολύ πραγματική γεωπολιτική ανησυχία.

Αναλυτές ασφαλείας προειδοποιούν ότι σε περίπτωση περιφερειακής σύγκρουσης ή περαιτέρω κλιμάκωσης των εντάσεων, τα υποθαλάσσια καλώδια θα αποτελούσαν δυνητικά στόχο ή παράγοντα πίεσης. Ακόμη και χωρίς άμεση επίθεση, η απειλή διαταραχής των ψηφιακών υποδομών μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αποτροπής ή διαπραγματευτικής ισχύος. Η θέση της χώρας σε ένα από τα σημαντικότερα γεωστρατηγικά σταυροδρόμια του κόσμου καθιστά αναπόφευκτη τη συζήτηση για τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει σε ένα σενάριο κρίσης. Όπως η ενεργειακή ασφάλεια της Δύσης συνδέεται διαχρονικά με τα Στενά του Ορμούζ, έτσι και η ψηφιακή ασφάλεια εξαρτάται πλέον από τη σταθερότητα των περιοχών όπου συγκεντρώνονται κρίσιμες υποδομές δεδομένων.

Στη σύγχρονη εποχή, η ισχύς δεν μετριέται μόνο με πυραύλους, στόλους ή ενεργειακούς πόρους. Μετριέται επίσης με την ικανότητα επηρεασμού των δικτύων που μεταφέρουν πληροφορίες. Και σε αυτό το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, το Ιράν βρίσκεται σε μια θέση που οι διεθνείς στρατηγικοί σχεδιαστές δεν μπορούν να αγνοήσουν.

Η στρατιωτική διάσταση

Οι ένοπλες δυνάμεις των σύγχρονων κρατών βασίζονται όλο και περισσότερο στις ψηφιακές επικοινωνίες.

Δορυφορικά συστήματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ναυτικές επιχειρήσεις και πληροφοριακά δίκτυα απαιτούν ασφαλή και αξιόπιστη μετάδοση δεδομένων. Παρά την εντύπωση ότι οι στρατιωτικές επικοινωνίες βασίζονται κυρίως σε δορυφόρους, σημαντικό μέρος της διακίνησης πληροφοριών εξακολουθεί να πραγματοποιείται μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων λόγω της μεγαλύτερης χωρητικότητας και αξιοπιστίας τους.

Σε ένα σενάριο σύγκρουσης, η απώλεια κρίσιμων καλωδίων θα μπορούσε να επιβραδύνει τη λήψη αποφάσεων, να περιορίσει τον συντονισμό μεταξύ συμμάχων, να επηρεάσει τις επιχειρήσεις πληροφοριών, να αυξήσει τον κίνδυνο λανθασμένων στρατιωτικών υπολογισμών.

Αυτό εξηγεί γιατί αρκετές χώρες έχουν ήδη ενσωματώσει την προστασία των υποθαλάσσιων δικτύων στα εθνικά τους αμυντικά δόγματα.

Η γεωπολιτική της αβεβαιότητας

Η μεγαλύτερη πρόκληση ίσως δεν είναι η ίδια η διακοπή ενός καλωδίου αλλά η αβεβαιότητα που ακολουθεί.

Εάν μια βλάβη συμβεί σε περίοδο αυξημένων εντάσεων, οι κυβερνήσεις μπορεί να δυσκολευτούν να διαπιστώσουν αν πρόκειται για ατύχημα, εγκληματική ενέργεια ή εχθρική πράξη. Η καθυστέρηση στην απόδοση ευθυνών μπορεί να δημιουργήσει επικίνδυνα περιθώρια λανθασμένων εκτιμήσεων και κλιμάκωσης.

Οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες τεχνολογίας αναζητούν ήδη τρόπους ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των παγκόσμιων δικτύων.

Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται νέες εναλλακτικές διαδρομές καλωδίων, μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά υποδομών, ενισχυμένη επιτήρηση των θαλάσσιων διαδρομών, διεθνής συνεργασία για την προστασία κρίσιμων δικτύων, συνδυασμός υποθαλάσσιων καλωδίων και δορυφορικών συστημάτων.

Παράλληλα, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, των υπηρεσιών cloud και των δικτύων επόμενης γενιάς αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω τη σημασία αυτών των υποδομών.

Τα υποθαλάσσια καλώδια αποτελούν έναν από τους λιγότερο ορατούς πυλώνες της σύγχρονης παγκόσμιας τάξης. Η λειτουργία τους επηρεάζει την οικονομία, την ασφάλεια, το εμπόριο και την καθημερινή ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Η συγκέντρωση μεγάλου μέρους αυτής της υποδομής σε λίγα στρατηγικά σημεία, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή, δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και πολλούς και σοβαρούς κινδύνους.

Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται και η παγκόσμια οικονομία γίνεται ολοένα πιο ψηφιακή, η προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων αναδεικνύεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Ο κόσμος μπορεί να κινείται στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και των δορυφορικών επικοινωνιών, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται από λεπτές ίνες γυαλιού που βρίσκονται χιλιάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια των ωκεανών. Και ίσως σε αυτές τις αόρατες γραμμές να κρύβεται ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά διακυβεύματα της εποχής μας.

Η ιδεολογία φύλου δέχεται άλλο ένα ισχυρό πλήγμα

Από

Σχολιασμός

Ο ισχυρισμός ότι είναι δυνατόν να γίνει μετάβαση από άνδρα σε γυναίκα — και αντίστροφα — αποτελεί μια παράδοξη δήλωση. Επομένως, είναι εύλογο να απαιτούνται εξαιρετικά ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία πριν υποστηριχθεί η πρακτική της «φροντίδας επιβεβαίωσης φύλου», η οποία περιλαμβάνει θεραπεία με αναστολείς εφηβείας, ορμόνες του αντίθετου φύλου — οιστρογόνα ή τεστοστερόνη — και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χειρουργικές επεμβάσεις για την αφαίρεση των μαστών ή την τροποποίηση των γεννητικών οργάνων.

Και τι διαπιστώνουμε; Ότι αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία λείπουν.

Πολλαπλές εκτενείς αναλύσεις, μεταξύ των οποίων η βρετανική «Cass Review» και η έκθεση του υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ «Treatment for Pediatric Gender Dysphoria: Review of Evidence and Best Practices», έχουν αναδείξει τα περιορισμένα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίζεται αυτή η προσέγγιση και έχουν υποδείξει με σαφήνεια ότι, αντί να προσφέρουν κάποιο όφελος, οι πρακτικές αυτές προκαλούν πραγματική και μόνιμη βλάβη.

Πλέον υπάρχει ακόμη μία μεγάλη και υψηλής ποιότητας μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα από Φινλανδούς ερευνητές στο επιστημονικό περιοδικό Acta Paediatrica και εγείρει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα της «φροντίδας επιβεβαίωσης φύλου».

Οι Φινλανδοί ερευνητές εξέτασαν την ψυχιατρική κατάσταση σχεδόν 2.100 εφήβων και νεαρών ενηλίκων που αναζήτησαν θεραπεία για δυσφορία φύλου μεταξύ 1996 και 2019 και τους συνέκριναν με ομάδα ελέγχου αντίστοιχης ηλικίας και φύλου.

Τα ευρήματα είναι εντυπωσιακά.

Όχι μόνο η ομάδα με δυσφορία φύλου παρουσίαζε σημαντικά περισσότερα προβλήματα ψυχικής υγείας, αλλά η ψυχική της υγεία επιδεινώθηκε μετά τη λήψη «φροντίδας» σε κλινικές ταυτότητας φύλου. Για τους ασθενείς «από άνδρα σε γυναίκα», τα προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, αυξήθηκαν από 10% πριν από την ιατρική μετάβαση φύλου σε 61% μετά από αυτή. Για τους ασθενείς «από γυναίκα σε άνδρα», η αύξηση ήταν από 22% σε 55%.

Εδώ και χρόνια, οι υποστηρικτές του διεμφυλισμού προβάλλουν την άποψη ότι η «επιβεβαίωση» νέων ανθρώπων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με την ταυτότητα του φύλου τους είναι η μόνη υπεύθυνη επιλογή και ότι είναι απαραίτητη για το καλό τους. Σε πολλές περιπτώσεις, γονείς νέων που αντιμετωπίζουν σύγχυση ως προς το φύλο τους έχουν δεχθεί έντονη πίεση να εγκρίνουν τη φυλομετάβαση για τα παιδιά τους από γιατρούς που διατυπώνουν μια παραλλαγή του εξής διλήμματος: «Θα προτιμούσατε μια νεκρή κόρη ή έναν ζωντανό γιο;»

Ωστόσο, τα ευρήματα των Φινλανδών ερευνητών αμφισβητούν έντονα την αντίληψη ότι η «φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου» οδηγεί σε βελτίωση της ψυχικής υγείας. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μία από τις συγγραφείς της φινλανδικής μελέτης είναι η Δρ Ριιτακέρττου Καλτιάλα [Dr. Riittakerttu Kaltiala], ψυχίατρος στο Πανεπιστήμιο του Τάμπερε, η οποία ίδρυσε το 2011 μία από τις δύο παιδιατρικές κλινικές φύλου της Φινλανδίας. Καθώς κατέγραφε τις παρατηρήσεις της με την πάροδο των ετών, η Δρ Καλτιάλα άρχισε να ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για τις βλάβες που προκαλούσε το μοντέλο της επιβεβαίωσης φύλου και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στον σημαντικό περιορισμό των προτεινόμενων ιατρικών παρεμβάσεών του για ανηλίκους. Η Φινλανδία δίνει πλέον προτεραιότητα στην ψυχολογική υποστήριξη και όχι στους αναστολείς εφηβείας και τις ορμόνες του αντίθετου φύλου.

Η Δρ Καλτιάλα παρουσίασε την άποψη που διαμόρφωσε μέσα από την εμπειρία της σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The Free Press με τίτλο «Gender-Affirming Care Is Dangerous. I Know Because I Helped Pioneer It» («Η φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου είναι επικίνδυνη. Το γνωρίζω επειδή βοήθησα στα πρώτα της βήματα»).

Και άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επιβραδύνει την πορεία τους, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρχίζει επίσης να εδραιώνεται μια επιφυλακτικότητα. Η Αμερικανική Εταιρεία Πλαστικών Χειρουργών, για παράδειγμα, εξέδωσε πρόσφατα ανακοίνωση, η οποία στη συνέχεια εγκρίθηκε από την Αμερικανική Ιατρική Ένωση, με την οποία συνιστά στους χειρουργούς να αναβάλλουν τις επεμβάσεις στο στήθος, τα γεννητικά όργανα και το πρόσωπο, όταν σχετίζονται με την αλλαγή φύλου, έως ότου οι ασθενείς συμπληρώσουν τουλάχιστον το 19ο έτος της ηλικίας τους.

Στον Καναδά, όμως, λίγα έχουν αλλάξει, με εξαίρεση την Αλμπέρτα, της οποίας η κυβέρνηση έχει δεχθεί επικρίσεις για τον περιορισμό των ιατρικών και χειρουργικών παρεμβάσεων σε νέους που αντιμετωπίζουν σύγχυση ως προς το φύλο τους. Το μοντέλο της επιβεβαίωσης φύλου εξακολουθεί να αποτελεί το πρότυπο «φροντίδας» για τα παιδιά στη χώρα, με την πλήρη υποστήριξη της Καναδικής Ιατρικής Ένωσης, της Καναδικής Παιδιατρικής Εταιρείας και των επαρχιακών ιατρικών συλλόγων. Υπό το φως όσων είναι πλέον γνωστά για τους κινδύνους αυτής της προσέγγισης, το γεγονός αυτό είναι πράγματι αξιοσημείωτο.

Κάποιος μπορεί να επιλέξει — όπως κάνουν Καναδοί γιατροί και ηγέτες του ιατρικού χώρου — να αγνοήσει τα δεδομένα της ανθρώπινης βιολογίας και να αρνηθεί τη δυαδική φύση του είδους μας. Παρόλα αυτά, όπως είχε παρατηρήσει ο Άλντους Χάξλεϋ, «τα γεγονότα δεν παύουν να υπάρχουν επειδή τα αγνοούμε».

Και αγνοούμε αυτά τα γεγονότα εις βάρος των παιδιών μας.

Του J. Edward Les

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Αποκλειστικό: Αδημοσίευτες φωτογραφίες από το δημοκρατικό κίνημα της Τιενανμέν έρχονται στο φως

Από

Ρολά φιλμ στα οποία αποτυπώθηκε το δημοκρατικό κίνημα των Κινέζων φοιτητών του 1989, το οποίο κατέληξε στα αιματηρά γεγονότα της 4ης και 5ης Ιουνίου στην πλατεία Τιενανμέν, όταν το καθεστώς διέταξε τον στρατό να καταστείλει τους διαδηλωτές, περιήλθαν πρόσφατα στην κατοχή της εφημερίδας The Epoch Times, μετά από χρόνια φύλαξής τους μακριά από τα μάτια του κόσμου. Τα φιλμ περιείχαν 2.000 εικόνες που τράβηξε φωτογράφος κρατικού μέσου ενημέρωσης. Κλεισμένα σε ένα μεταλλικό κουτί για χρόνια, γλίτωσαν από τις πολιτικές εκκαθαρίσεις τη διάλυση του δημοκρατικού κινήματος, το οποίο και τεκμηριώνουν.

Τα φιλμ βρήκαν τον δρόμο τους προς  τις Ηνωμένες Πολιτείες και τελικά παραδόθηκαν στην Epoch Times, που προχώρησε στην ψηφιοποίηση και δημοσίευση των εικόνων. Οι φωτογραφίες προσφέρουν μια γεύση της άνοιξης του 1989, όταν η ελπίδα για τον εκδημοκρατισμό της χώρας ήταν ζωντανή και οι πολιτικές ελευθερίες φαίνονταν κοντινές — μέχρι που οι πυροβολισμοί απέδειξαν το αντίθετο.

Φοιτητές συγκεντρωμένοι στην πλατεία Τιενανμέν, στο Πεκίνο, την άνοιξη του 1989, οργανώνουν απεργία πείνας. Τα πανό αναγράφουν «Ελευθερία ή θάνατος». (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Η αντίδραση του καθεστώτος είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων νέων. Προκειμένου να εξαφανιστεί κάθε ίχνος της ιστορίας που παρουσίαζε μία εκδοχή των γεγονότων διαφορετική από την επίσημη, οι αρχές καταδίωξαν τα μέλη του δημοκρατικού κινήματος σε όλη τη χώρα, εφαρμόζοντας παράλληλα συστηματική ιδεολογική εκπαίδευση. Στόχος τους ήταν να παρουσιάσουν ένα ειρηνικό φοιτητικό κίνημα ως πηγή ταραχών και διασάλευσης της κοινωνικής τάξης.

Πλήθος συγκεντρώνεται κοντά στο Tζονγκνανχάι, τα κεντρικά της κινεζικής διοίκησης, μετά τον θάνατο του μεταρρυθμιστή ηγέτη Χου Γιαομπάνγκ στις 15 Απριλίου 1989. Πεκίνο, 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Φοιτητές διαδηλώνουν στο Πεκίνο, το 1989, ζητώντας δημοκρατία. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Ο θάνατος του Χου Γιαομπάνγκ στις 15 Απριλίου 1989, πρώην γενικού γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος με μεταρρυθμιστικές τάσεις, φέρεται να πυροδότησε τις πρώτες εκδηλώσεις μεταξύ των φοιτητών, που επιθυμούσαν αλλαγές στο σύστημα διακυβέρνησης και περισσότερες ελευθερίες. Διαδηλώσεις, συγκεντρώσεις στην πλατεία Τιενανμέν και έξω από τα κεντρικά της διοίκησης, απεργίες πείνας ήταν μερικές από τις κινήσεις των φοιτητών που ξεκίνησαν την άνοιξη εκείνης της χρονιάς.

Σε αυτές συμμετείχαν εκατομμύρια άνθρωποι, με ακαδημαϊκούς, επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης και στρατιωτικούς να ακολουθούν το φοιτητικό κίνημα.

Στις 20 Μαΐου επιβλήθηκε στρατιωτικός νόμος και στρατιωτικά φορτηγά μετέφεραν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στο Πεκίνο. Οι φοιτητές και οι πολίτες που τους υποστήριζαν αντιστάθηκαν με οδοφράγματα και με τα ίδια τους τα σώματα, αλλά και μιλώντας με τους στρατιώτες, μοιράζοντας τροφή και νερό και εξηγώντας τον σκοπό τους. Οι στρατιώτες απομακρύνθηκαν.

Ένας διαδηλωτής προσφέρει «γιοουτιάο», τα τηγανητά ψωμάκια που τρώγονται για πρωινό στο Πεκίνο, σε αξιωματικούς του στρατού. Πεκίνο, Μάιος 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Διαδηλωτές χαιρετούν τα κινεζικά στρατεύματα που στάλθηκαν στο Πεκίνο. Οι διαδηλωτές κέρδισαν τη συμπάθειά τους και τα στρατεύματα τελικά αποσύρθηκαν. Πεκίνο, Μάιος 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Ωστόσο, αυτή ήταν μία προσωρινή νίκη, και οι επικεφαλής των στρατευμάτων λογοδότησαν για την απόφασή τους.

Ένας από αυτούς, ο στρατηγός Σου Τσινσιάν [Xu Qinxian], έχασε τη διοίκηση της ελίτ 38ης Στρατιάς και φυλακίστηκε για πέντε χρόνια επειδή αρνήθηκε να εκτελέσει προφορικές διαταγές για την αποστολή στρατευμάτων εναντίον των διαδηλωτών. Σε κλειστή δίκη, ανέφερε ότι είχε πει σε έναν πολιτικό επίτροπο ότι προτιμούσε να χάσει τη θέση του παρά να διακινδυνεύσει να γίνει «ένα πρόσωπο καταδικασμένο από την ιστορία», όπως δείχνει βίντεο που εμφανίστηκε στα τέλη του 2025.

Μετά από μερικές ημέρες, το βράδυ της 3ης Ιουνίου, εμφανίστηκαν βαριά οπλισμένες δυνάμεις οι οποίες δεν δίστασαν να ανοίξουν πυρ εναντίον των αμάχων — χωρίς διακρίσεις.

Ο φωτογράφος κατέγραψε τις τρύπες από σφαίρες σε ένα παράθυρο και τραυματίες  σε φορεία, με το αίμα να διαπερνά τα καλύμματα τους.

«Υπήρχαν συντετριμμένα κεφάλια, διαρρηγμένα στομάχια και έντερα που ξεχύνονταν. Γύρω τους υπήρχαν παραμορφωμένα χέρια και πόδια, μερικά από τα οποία αιμορραγούσαν ακόμα», έγραψε ένας αυτόπτης μάρτυρας σε μια δημόσια αφίσα με ημερομηνία 4 Ιουνίου. Αυτά ήταν τα πτώματα έξι φοιτητών διαδηλωτών, είπε ο μάρτυρας, προσθέτοντας ότι όλοι γύρω — εκτός από τους στρατιώτες — έκλαιγαν.

Συγκέντρωση στην πλατεία Τιενανμέν, την άνοιξη του 1989.

 

Ο απόηχος των γεγονότων, στην Κίνα και αλλού

Το θέμα παραμένει ταμπού στην Κίνα, ακόμη και σήμερα, με το καθεστώς να προβαίνει σε διάφορες ενέργειες για να καταπνίξει τα γεγονότα και την ανάμνησή τους.

Οι κινεζικές αρχές έχουν παρενοχλήσει αρκετούς ανθρώπους που θεωρούν ότι είχαν εμπλακεί στη διάθεση των φωτογραφιών, μεταξύ των οποίων Κινέζοι υπήκοοι αλλά και πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά.

«Δράστε γρήγορα για να εξαλείψετε τον αντίκτυπο, σταματήστε να τις δημοσιεύετε», ανέφερε ένα μήνυμα Κινέζου αστυνομικού το οποίο περιήλθε στην κατοχή της Epoch Times. Σε αντίθετη περίπτωση, προειδοποιεί ο αστυνομικός, το άτομο που στοχοποιείται θα καταχωρίζεται στην κόκκινη λίστα της Ιντερπόλ, θα συλλαμβάνεται και θα στέλνεται πίσω στην Κίνα. Αν συμβεί αυτό, είπε ο αστυνομικός, ολόκληρη η οικογένειά του θα υποφέρει.

Από τη μεριά της, η Ιντερπόλ δήλωσε στην Epoch Times ότι η ειδική ομάδα εργασίας της εξετάζει κάθε αίτημα έκδοσης ειδοποίησης που υποβάλλεται από τα κράτη-μέλη, προκειμένου να διαπιστώσει αν συμμορφώνεται με το καταστατικό της οργάνωσης, το οποίο απαιτεί από την Ιντερπόλ να ενεργεί σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και να μην «αναλαμβάνει δραστηριότητες πολιτικού, στρατιωτικού, θρησκευτικού ή φυλετικού χαρακτήρα».

Περιγραφή ενός αυτόπτη μάρτυρα που είδε τα αιματοβαμμένα σώματα έξι διαδηλωτών φοιτητών στην πλατεία Τιενανμέν, στο Πεκίνο, τις πρώτες πρωινές ώρες της 4ης Ιουνίου 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Όταν άλλο άτομο απειλήθηκε από τον Κινέζο αστυνομικό, τού απάντησε ότι είναι Καναδός πολίτης. «Είστε Καναδός πολίτης — όλοι σας είστε, αλλά οι συγγενείς σας είναι Κινέζοι πολίτες», ανταπάντησε ο αστυνομικός, σύμφωνα με στιγμιότυπα οθόνης που είδε η Epoch Times. Όταν το άτομο είπε ότι θα έκοβε τους δεσμούς με τους συγγενείς του στην Κίνα — με τους οποίους δεν έχει επαφή για περισσότερο από μια δεκαετία — ο αστυνομικός επέμεινε, γράφοντας: «Είναι πολύ αργά».

Ένα τρίτο πρόσωπο που είναι ενήμερο για το θέμα ανέφερε ότι οι αρχές συλλέγουν ενεργά προσωπικά στοιχεία και στέλνουν τη φωτογραφία τους σε συγγενείς στην Κίνα μαζί με εκφοβιστικά μηνύματα. Η φωτογραφία λειτουργεί ως προειδοποίηση: το καθεστώς γνωρίζει ποιοι είναι.

Η κινεζική αστυνομία πιστεύει ότι μπορεί να επιβάλλει κανόνες πέρα από τα σύνορα της Κίνας, δήλωσε ένας Αμερικανός πολίτης κινεζικής καταγωγής στην Epoch Times. «Είναι τόσο αλαζονικοί που πιστεύουν πως ό,τι λέει το Κομμουνιστικό Κόμμα είναι νόμος παντού», ανέφερε η πηγή.

Πεσμένη πινακίδα κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στο Πεκίνο, την άνοιξη του 1989. Η φράση λέει: «Θέλω να βλέπω τον κόσμο ελεύθερα». (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Όσοι έχουν στοχοποιηθεί έχουν καταγγείλει τις τακτικές εκφοβισμού στο FBI και στο υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας. Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ασφαλείας του Καναδά έχει επίσης ενημερωθεί για το θέμα.

Ο βουλευτής Ράτζα Κρισναμούρτι (Δημ/κός–Ιλλινόις), ο οποίος μίλησε σε συνέντευξη Τύπου προς τιμήν των θυμάτων της σφαγής της Πλατείας Τιενανμέν, δήλωσε ότι οι ενέργειες της κινεζικής αστυνομίας ισοδυναμούν με ψυχολογική βία.

«Θέλουν να ξεχάσετε, θέλουν να ξεχάσετε όλα όσα συνέβησαν στο παρελθόν και θέλουν να έχετε μια διαφορετική εικόνα της πραγματικότητας», δήλωσε στην Epoch Times. «Δεν πιστεύω ότι ο κόσμος θα ξεχάσει ούτε πρέπει να εξαναγκαστεί να ξεχάσει».

Ο βουλευτής Τζον Μούλενααρ (Ρεπ/νός–Μίσιγκαν), πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής για την Κίνα, ο οποίος οργάνωσε την εκδήλωση Τύπου την 4η Ιουνίου, χαρακτήρισε τη συμπεριφορά του κινεζικού καθεστώτος «τρελή». Όπως ανέφερε στην Epoch Times, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας ασκεί ενεργά διεθνική καταστολή στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που συνιστά «τεράστιο πρόβλημα», γι’ αυτό είναι σημαντικό να συνεχίσουν να βγαίνουν στο προσκήνιο περισσότεροι «θαρραλέοι ηγέτες» που θα λένε την αλήθεια.

Πριν από την επέτειο, τα μέτρα λογοκρισίας είχαν ενταθεί  σε όλη την Κίνα, ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε αναφορά στη σφαγή — όπως συμβαίνει κάθε χρόνο.

Αρκετοί ακτιβιστές δήλωσαν στην Epoch Times ότι αξιωματικοί ασφαλείας παρακολουθούσαν τους αντιφρονούντες για να βεβαιωθούν ότι δεν θα έκαναν τίποτα ανάρμοστο. Ορισμένοι ανέφεραν περιορισμούς στην ελευθερία κινήσεών τους, ενώ άλλοι είπαν ότι η αστυνομία τούς διέταξε να μην προσπαθήσουν να παρακάμψουν το τείχος προστασίας του διαδικτύου ούτε να δημοσιεύσουν σχόλια στο διαδίκτυο.

Συγκεντρωμένο πλήθος κοντά στο Tζονγκνανχάι, τα κεντρικά της κινεζικής διοίκησης, μετά τον θάνατο του μεταρρυθμιστή ηγέτη Χου Γιαομπάνγκ στις 15 Απριλίου 1989. Πεκίνο, 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Ο Ένες Κάντερ Φρήντομ [Enes Kanter Freedom], πρώην παίκτης του ΝΒΑ που υπερασπίζεται διωκόμενες ομάδες στην κομμουνιστική Κίνα, δήλωσε ότι δεν τον εξέπληξε η αντίδραση του κινεζικού καθεστώτος στη δημοσίευση των φωτογραφιών της Τιενανμέν. «Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας διαγράφει από την ιστορία οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον του», δήλωσε στην Epoch Times. Όταν είχε αναφερθεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στους ανθρώπους που διώκονται στην Κίνα, το καθεστώς διέταξε να διαγραφεί το όνομά του από το ρόστερ των Boston Celtics στην κινεζική διαδικτυακή πύλη Sohu, ενώ ο κινεζικός διαδικτυακός γίγαντας Tencent, ο οποίος είχε πενταετή σύμβαση μετάδοσης αγώνων του NBA, απέσυρε τις ζωντανές μεταδόσεις όλων των αγώνων των Celtics — δείχνοντας την έκταση της κινεζικής δικτατορίας, σημείωσε ο Φρήντομ. «Είναι πολύ ντροπιαστικό», είπε, και είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο πρέπει να ακουστούν περισσότερες φωνές στη Δύση που  «αποκαλύπτουν την υποκρισία τους».

Συγκέντρωση στην πλατεία Τιενανμέν, την άνοιξη του 1989. (Ευγενική παραχώρηση στην Epoch Times)

 

Στην Epoch Times μίλησε και άτομο που ήταν μαθητής δημοτικού όταν ξέσπασε το κίνημα για τη δημοκρατία. Πολύ μικρός τότε για να καταλάβει, μοίραζε φαγητό και νερό στους φοιτητές και τους θεωρούσε αδελφούς και αδελφές του. «Είναι τιμή μου που μπορώ να ρίξω περισσότερο φως σε αυτό το θέμα τώρα», είπε.

Οι φωτογραφίες, εξήγησε, αποκαλύπτουν την αφύπνιση που βίωσαν τότε άνθρωποι από όλα τα στρώματα της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων πολλών που ήταν βαθιά ενσωματωμένοι στο σύστημα του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Αποτελούν απόδειξη ότι «ο κινεζικός λαός έχει θάρρος. Διαφοροποιούνται από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας και ξεχωρίζουν το σωστό από το λάθος», σχολίασε η πηγή, και όσο κι αν προσπαθεί το καθεστώς «να κρύψει την αλήθεια», υπάρχει ένα όριο σε ό,τι μπορεί να επιτύχει ο εξαναγκασμός.

«Μπορεί να απειλεί και να προκαλεί πόνο στους ανθρώπους και στους οικείους τους, αλλά οι άνθρωποι έχουν ψυχή, και αυτή δεν μπορεί ποτέ να σκοτωθεί», υπογράμμισε.

Η σημερινή «σκοτεινιά» είναι προσωρινή, και στο τέλος θα επικρατήσει το φως, δήλωσε.

Η διεύρυνση της ΕΕ στο επίκεντρο συνόδου στο Μαυροβούνιο

Από

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρήντριχ Μερτς κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αποδείξει ότι είναι τόσο πρόθυμη όσο και ικανή να δεχθεί νέα μέλη, κατά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ με τους ομολόγους τους από τα Δυτικά Βαλκάνια που επιδιώκουν την ένταξή τους στην Ένωση.

Ο Μερτς προέβη στις δηλώσεις αυτές κατά τη διάρκεια συνόδου κορυφής στην παραθαλάσσια πόλη Τίβατ του Μαυροβουνίου, στις 5 Ιουνίου. Οι ηγέτες συζήτησαν το μέλλον της διεύρυνσης της ΕΕ υπό το πρίσμα των ανανεωμένων γεωπολιτικών πιέσεων που προκαλεί ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και του ανταγωνισμού για επιρροή στη νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ο Γερμανός καγκελάριος δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αποδείξει πως είναι ικανή και πρόθυμη να διευρυνθεί, σημειώνοντας ότι αυτό ακριβώς επεδίωκαν να συζητήσουν στη σύνοδο. Όπως σημείωσε, υπάρχει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπιστούν συλλογικά, όμως πάνω απ’ όλα πρέπει να καταστεί σαφές ότι αυτό το τμήμα της Ευρώπης ανήκει στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Μερτς αναγνώρισε ότι η διαδικασία διεύρυνσης έχει βαλτώσει τα τελευταία χρόνια. Όπως ανέφερε, το γεγονός ότι δεν έχει ενταχθεί κανένα νέο μέλος εδώ και δεκατρία χρόνια καταδεικνύει ότι υπήρξαν ελλείψεις και από την πλευρά της Ένωσης.

Στη σύνοδο συμμετείχαν οι ηγέτες των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων που επιδιώκουν την ένταξή τους στην ΕΕ: η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και το Κόσοβο. Κάθε υποψήφια χώρα βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας. Η τελευταία χώρα που εντάχθηκε στην Ένωση ήταν η Κροατία το 2013. Είχαν προηγηθεί η Βουλγαρία και η Ρουμανία το 2007.

Δυτικά Βαλκάνια

Παρά την πολιτική στήριξη στη διεύρυνση, η ένταξη στην ΕΕ παραμένει μια μακρά και απαιτητική διαδικασία. Σύμφωνα με το πλαίσιο διεύρυνσης της Ένωσης, κάθε ευρωπαϊκή χώρα μπορεί να υποβάλει αίτηση ένταξης μόνο εφόσον πληροί τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Οι προϋποθέσεις αυτές περιλαμβάνουν σταθερούς δημοκρατικούς θεσμούς, σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, λειτουργική οικονομία της αγοράς και δυνατότητα εφαρμογής και συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ. Κάθε στάδιο της ενταξιακής διαδικασίας απαιτεί την έγκριση και των 27 κρατών-μελών, γεγονός που συχνά καθιστά τις διαπραγματεύσεις χρονοβόρες και πολιτικά ευαίσθητες.

Οι έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων συμμετέχουν σε ένα ειδικό πλαίσιο ένταξης, γνωστό ως Διαδικασία Σταθεροποίησης και Σύνδεσης. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην προετοιμασία των υποψήφιων χωρών για την ένταξη μέσω οικονομικών μεταρρυθμίσεων, στενότερης πολιτικής συνεργασίας και σταδιακής ενσωμάτωσης στους θεσμούς της ΕΕ.

Μεταξύ των υποψήφιων χωρών, το Μαυροβούνιο θεωρείται ευρέως η πλέον προχωρημένη περίπτωση. Με πληθυσμό περίπου 630.000 κατοίκων, το Μαυροβούνιο θεωρείται συχνά μία από τις ευκολότερες χώρες για ενσωμάτωση στην ΕΕ. Ωστόσο, αξιωματούχοι και αναλυτές επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, ιδίως στους τομείς της διαφθοράς, της διακυβέρνησης και της μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης.

Η χώρα έχει θέσει ως στόχο την ένταξή της στην Ένωση έως το 2028, αν και πολλοί παρατηρητές θεωρούν το χρονοδιάγραμμα αυτό φιλόδοξο.

Ο Μερτς ανέφερε σε ανάρτησή του στο X, στις 5 Ιουνίου, ότι η Γερμανία επιθυμεί τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων να ενταχθούν στην ΕΕ «το συντομότερο δυνατόν», παρατηρώντας ότι το γεγονός πως δεν έχουν ενταχθεί νέα μέλη εδώ και δεκατρία χρόνια αναδεικνύει επίσης ελλείψεις της Ένωσης που θα πρέπει να ξεπεραστούν.

Το μέλλον της Ουκρανίας στην ΕΕ

Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανήλθε στο προσκήνιο μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Η Ουκρανία έχει αναγάγει την ένταξη σε στρατηγική προτεραιότητα, θεωρώντας ότι η προσχώρηση στην ΕΕ θα εδραιώσει τη θέση της στους ευρωπαϊκούς πολιτικούς και οικονομικούς θεσμούς.

Η πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Γιούλια Σβιριντένκο, ανέφερε σε ανάρτησή της στο X στις 3 Ιουνίου ότι η χώρα βρίσκεται «ένα βήμα πιο κοντά στην ένταξή της στην ΕΕ», αφού και τα 27 κράτη-μέλη συμφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία για την πρώτη ομάδα θεμάτων των ενταξιακών συνομιλιών.

Ο Μερτς είχε προτείνει τον προηγούμενο μήνα να δοθεί στο Κίεβο ένα νέο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους», το οποίο θα επέτρεπε σε Ουκρανούς αξιωματούχους να συμμετέχουν σε συνόδους κορυφής και υπουργικές συναντήσεις της ΕΕ χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η πρόταση αυτή θα δημιουργούσε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ του καθεστώτος υποψήφιας χώρας και της πλήρους ένταξης.

Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πήτερ Μαγυάρ, εκτίμησε ότι οι αντιρρήσεις της χώρας του σχετικά με την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ ενδέχεται σύντομα να επιλυθούν.

Ο προκάτοχός του, Βίκτορ Ορμπάν, είχε αντιταχθεί σθεναρά στην υποψηφιότητα της Ουκρανίας, χαρακτηρίζοντας αυτό που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούσε προσπάθεια της ΕΕ να επιταχύνει τη διαδικασία ένταξης της εμπόλεμης χώρας ως «ανοιχτή κήρυξη πολέμου κατά της Ουγγαρίας».

Ο Μάρκους Φρονμάιερ, ανώτερο στέλεχος του μεγαλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης στη Γερμανία, της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD), επέκρινε σε ανάρτησή του στο X, στις 5 Ιουνίου, τη στήριξη του Μερτς στις φιλοδοξίες της Ουκρανίας για ένταξη στην ΕΕ. Ανέφερε ότι ο Γερμανός καγκελάριος ασκεί πίεση στην Ουγγαρία για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι η θέση του ως εκπροσώπου εξωτερικής πολιτικής της AfD είναι σαφής: η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα της Γερμανίας.

Επεσήμανε ότι η ένταξη της Ουκρανίας θα συνεπαγόταν «τεράστια οικονομικά βάρη και κίνδυνο πολέμου» για τη Γερμανία και δεσμεύτηκε ότι μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία του AfD θα αντιτασσόταν στην ένταξη της χώρας στην Ένωση.

Ουκρανικό μη επανδρωμένο σκάφος εξερράγη σε λιμάνι της Ρουμανίας

Από

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Ρουμανίας ανακοίνωσε στις 5 Ιουνίου ότι ένα μη επανδρωμένο σκάφος, το οποίο εντοπίστηκε στο λιμάνι της Κωνστάντζας στη Μαύρη Θάλασσα, αυτοκαταστράφηκε στις 10:30 π.μ. τοπική ώρα, χωρίς να προκαλέσει θανάτους.

Οι Ναυτικές Δυνάμεις της Ουκρανίας επιβεβαίωσαν ότι το σκάφος τούς ανήκε, υποστηρίζοντας ότι ρωσικές παρεμβολές το οδήγησαν εκτός πορείας και σε ύδατα του ΝΑΤΟ. Σε ανάρτησή τους στο Facebook ανέφεραν ότι, κατά την εκτέλεση αποστολής στη ζώνη επιχειρήσεων της Μαύρης Θάλασσας, χάθηκε ο έλεγχος ενός μη επανδρωμένου σκάφους του ουκρανικού ναυτικού λόγω εχθρικών ενεργειών ηλεκτρονικού πολέμου, με αποτέλεσμα το σκάφος να καταλήξει στα ανοικτά των ακτών της Ρουμανίας. Το ουκρανικό ναυτικό παρείχε στο ρουμανικό ναυτικό τις απαραίτητες πληροφορίες ώστε να αποτραπούν απώλειες αμάχων.

Το λιμάνι της Κωνστάντζας είναι το μεγαλύτερο της Ρουμανίας, με 156 θέσεις ελλιμενισμού και περίπου 31 χιλιόμετρα κρηπιδωμάτων. Η Ουκρανία το χρησιμοποιεί για εισαγωγές καυσίμων και ως διαδρομή εξαγωγής σιτηρών.

Οι αρχές εκκένωσαν το λιμάνι, ενώ περισσότεροι από χίλιοι άνθρωποι απομακρύνθηκαν προληπτικά από παραλίες της Μαύρης Θάλασσας και από το γειτονικό Δέλτα του Δούναβη, δήλωσε σε ενημέρωση ο υφυπουργός Εσωτερικών Ράεντ Αραφάτ.

Ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι το μη επανδρωμένο σκάφος αποτελούσε μέρος στρατιωτικής επιχείρησης της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας, αποδεχόμενος την εκτίμηση του ουκρανικού ναυτικού ότι οι ουκρανικές δυνάμεις έχασαν τον έλεγχο του μέσου εξαιτίας ρωσικών ενεργειών ηλεκτρονικού πολέμου.

Η Ρωσία αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή

Ο Νταν δήλωσε ότι πέραν του συγκεκριμένου μη επανδρωμένου σκάφους, ένα δεύτερο αυτοκαταστράφηκε ανοικτά του λιμανιού, ενώ δύο ακόμη εξερράγησαν περίπου 145 χιλιόμετρα ανατολικά της Κωνστάντζας. Κανένα από τα μη επανδρωμένα σκάφη δεν προκάλεσε τραυματισμούς ή σημαντικές ζημιές και δεν υφίσταται πλέον απειλή για τους πολίτες και τις υποδομές της Ρουμανίας.

Η Μαύρη Θάλασσα είναι ζωτικής σημασίας για τις μεταφορές πετρελαίου, πετρελαιοειδών και σιτηρών και περιβάλλεται από τη Βουλγαρία, τη Γεωργία, τη Ρουμανία, τη Ρωσία, την Τουρκία και την Ουκρανία.

Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε τη στήριξή της προς τη Ρουμανία. Σύμφωνα με την ίδια, το περιστατικό αποτελεί συνέπεια του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος έχει αρχίσει να απειλεί και τις χώρες στα ανατολικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ρωσική πρεσβεία στη Ρουμανία αρνήθηκε οποιαδήποτε εμπλοκή στο συμβάν. Σύμφωνα με το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, η πρεσβεία ανέφερε ότι κάθε προσπάθεια άμεσης ή έμμεσης σύνδεσης των συγκεκριμένων μη επανδρωμένων οχημάτων με τη Ρωσία και απόδοσης ευθύνης στη χώρα για το περιστατικό είναι «εντελώς αβάσιμη».

Μη επανδρωμένο αεροσκάφος προσκρούει σε πολυκατοικία

Η Ρουμανία μοιράζεται χερσαία σύνορα μήκους περίπου 640 χιλιομέτρων με την Ουκρανία και τον Φεβρουάριο του 2022, όταν άρχισε η ρωσική εισβολή, έχει δει επανειλημμένα ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη να παραβιάζουν τον εναέριο χώρο της, ενώ νάρκες έχουν παρασυρθεί σε βασικές εμπορικές και ενεργειακές διαδρομές.

Αυτή την εβδομάδα, το ρουμανικό ναυτικό πυροδότησε ελεγχόμενα μια ρωσική αντιαποβατική νάρκη τύπου YaRM, η οποία είχε παρασυρθεί έως την ακτή.

Η έκρηξη των ουκρανικών ναυτικών μη επανδρωμένων οχημάτων σημειώθηκε μία εβδομάδα αφότου οι αρχές ανακοίνωσαν ότι ένα ρωσικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος είχε εισέλθει στο ρουμανικό έδαφος και συνετρίβη σε πολυκατοικία στην πόλη Γκαλάτσι, στη νοτιοανατολική Ρουμανία, με αποτέλεσμα το τραυματισμός δύο αμάχων. Ήταν η πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας που μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε πυκνοκατοικημένη περιοχή κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ.

Το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας ανέφερε ότι το μη επανδρωμένο αεροσκάφος πραγματοποιούσε πλήγματα εναντίον πολιτικών στόχων και υποδομών στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια της νύχτας μεταξύ 28 και 29 Μαΐου, κοντά στον ποταμό που αποτελεί το σύνορο με τη Ρουμανία.

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε στις 29 Μαΐου ότι ήταν ακόμη πολύ νωρίς για να διαπιστωθεί εάν το μη επανδρωμένο αεροσκάφος ήταν ρωσικό, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να ήταν ουκρανικό που ξέφυγε από την πορεία του. Επεσήμανε δε ότι στο παρελθόν είχαν εντοπιστεί ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις χώρες της Βαλτικής, στη Φινλανδία και στην Πολωνία.

Ο Πούτιν σχολίασε ότι η πρώτη αντίδραση ήταν ακριβώς η ίδια με εκείνη που παρατηρείται τώρα στη Ρουμανία, δηλαδή ότι «οι Ρώσοι έρχονται», προσθέτοντας ότι λίγο αργότερα αποδείχθηκε πως το περιστατικό δεν είχε καμία σχέση με ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Της Victoria Friedman

Με πληροφορίες από το Reuters

Ζελένσκι και Πούτιν αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου

Από

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δημοσίευσε στις 4 Ιουνίου ανοικτή επιστολή προς τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, προτείνοντας προσωπική συνάντηση των δύο ηγετών με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του τετραετούς πολέμου.

Στην επιστολή, η οποία αναρτήθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα της ουκρανικής προεδρίας, ανέφερε ότι, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στραμμένη την προσοχή τους στη σύγκρουση με το Ιράν, θα ήταν λάθος να αναμένεται η επιστροφή του πολέμου στην Ευρώπη στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, η σημερινή γραμμή του μετώπου αποτελεί το σημείο από το οποίο πρέπει να ξεκινήσει η διπλωματία. Τόνισε ότι η Ουκρανία είναι έτοιμη να αποδεχθεί πλήρη κατάπαυση πυρός καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για καθιερωμένη διεθνή πρακτική. Παράλληλα, υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν την τήρηση μιας τέτοιας συμφωνίας κατά μήκος της γραμμής όπου θα σταματήσουν οι εχθροπραξίες.

Ο Ζελένσκι πρότεινε τον καθορισμό ημερομηνίας συνάντησης και ανέφερε χώρες που έχουν φιλοξενήσει συνομιλίες για ζητήματα πολέμου και ειρήνης, όπως η Ελβετία, η Τουρκία και χώρες του αραβικού κόσμου. Υπογράμμισε δε ότι η συνάντηση δεν πρέπει να πραγματοποιηθεί ούτε στη Ρωσία ούτε στην Ουκρανία.

Αναφερόμενος σε προηγούμενες δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων, υποστήριξε ότι είχαν αφήσει να εννοηθεί πως θα μπορούσε να μεταβεί στη Μόσχα. Παρατήρησε, ωστόσο, ότι έπειτα από 26 χρόνια ένας Ουκρανός ηγέτης δεν έχει καμία δουλειά στη ρωσική πρωτεύουσα, όπως αντίστοιχα ένας Ρώσος ηγέτης στο Κίεβο.

Προειδοποίησε ακόμη ότι, εάν ο Πούτιν δεν πιστεύει πως έχει έρθει η ώρα να τερματιστεί ο πόλεμος, η Ουκρανία θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την ύπαρξή της, αποδίδοντας την ευθύνη για τον τερματισμό της σύγκρουσης στον Πούτιν. Εκτίμησε δε ότι οι Ρώσοι πολίτες είναι πλέον έτοιμοι για ειρήνη, έχοντας κουραστεί από τις ουκρανικές επιθέσεις, τον πληθωρισμό και τις ελλείψεις καυσίμων.

Κατά τον Ζελένσκι, η απόφαση του Πούτιν μπορεί να καθορίσει ακόμη και το πολιτικό του μέλλον. Απευθυνόμενος προσωπικά στον Ρώσο ηγέτη, σημείωσε ότι έχει περάσει σχεδόν τα μισά από τα 26 χρόνια παραμονής του στην εξουσία διεξάγοντας πόλεμο κατά της Ουκρανίας και υποστήριξε ότι, ανεξαρτήτως των επιχειρημάτων περί ΝΑΤΟ, γεωπολιτικής ή ρωσικής γλώσσας, πρόκειται για πόλεμο που αποτελεί προσωπική επιλογή του Πούτιν και δεν έχει πραγματική αιτία.

Η απάντηση του Κρεμλίνου 

Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε ότι έχει λάβει γνώση της επιστολής και ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα ενημερωθεί για το περιεχόμενό της. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε αργότερα ότι είναι πιθανό ο Ρώσος πρόεδρος να σχολιάσει την πρωτοβουλία κατά τη διάρκεια της ολομέλειας του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα ανακοίνωσε ότι η επιστολή θα αποσταλεί και μέσω των επίσημων διπλωματικών διαύλων. Όπως ανέφερε, πρόκειται για σοβαρή και ουσιαστική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου, η οποία περιλαμβάνει σαφή και εφαρμόσιμα βήματα, καθώς και πρόσκληση για προσωπική συνάντηση των δύο ηγετών. Σημείωσε ότι αναμένει ουσιαστική απάντηση από τη ρωσική πλευρά και ότι έχει έρθει η ώρα για ειρήνη.

Το φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης 

Για πρώτη φορά έπειτα από αρκετά χρόνια, αμερικανική αντιπροσωπεία συμμετείχε στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης (SPIEF), το οποίο συχνά χαρακτηρίζεται ως το αντίστοιχο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για το Κρεμλίνο. Η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως τις 6 Ιουνίου.

Παρά την παρουσία Αμερικανών εκπροσώπων, το Κρεμλίνο ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρχαν σχέδια για συναντήσεις ή συνομιλίες μεταξύ του Πούτιν και της αμερικανικής αντιπροσωπείας.

Στο περιθώριο του φόρουμ, ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι δεν έχει σημειωθεί καμία πρόοδος στο ουκρανικό ζήτημα μετά τη σύνοδο κορυφής του Άνκορατζ τον Αύγουστο του 2025. Όπως υποστήριξε, η ρωσική ηγεσία αποδέχθηκε τότε τις αμερικανικές προτάσεις, αλλά έκτοτε δεν έχει διαπιστώσει καμία πρόοδο ούτε κάποια προσπάθεια να πειστεί η Ουκρανία να αποδεχθεί τις ίδιες προτάσεις.

Παράλληλα, σημείωσε ότι ο προϋπολογισμός του Πενταγώνου περιλαμβάνει προβλέψεις για τη στήριξη της ασφάλειας της Ουκρανίας έως το 2029, γεγονός που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί επιλογή της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης και όχι απλώς συνέχεια πολιτικών της προηγούμενης κυβέρνησης.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη συνάντησή τους στο Άνκορατζ. Αλάσκα, 15 Αυγούστου 2025. (Kevin Lamarque/Reuters)

Οι όροι της Μόσχας

Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Αγία Πετρούπολη, στο περιθώριο του ετήσιου οικονομικού φόρουμ της Ρωσίας, ο Πούτιν δήλωσε ότι οι ειρηνευτικές προτάσεις του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσαν να συμβάλουν στον τερματισμό του πολέμου, εφόσον η Ουκρανία αποδεχθεί ορισμένους συμβιβασμούς. Ανέφερε ότι είχε τονίσει στον πρόεδρο των ΗΠΑ ήδη από το 2025 πως ήταν έτοιμος να τερματίσει τη σύγκρουση μέσω της διπλωματίας και με σεβασμό σε αμοιβαίους συμβιβασμούς.

Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, η χώρα του είναι έτοιμη να καταλήξει σε συμφωνία με την Ουκρανία στη βάση όσων συζητήθηκαν κατά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο Τραμπ στο Άνκορατζ της Αλάσκας, τον Αύγουστο του 2025. Όπως υποστήριξε, η Μόσχα αποδέχεται τους συμβιβασμούς που συζητήθηκαν τότε και αναμένει από το Κίεβο να πράξει το ίδιο. Εκτίμησε μάλιστα ότι, εάν συμβεί αυτό, η σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγηθεί γρήγορα σε μια φυσική κατάληξη.

Ο Πούτιν δήλωσε ακόμη ότι κατανοεί πως η προσοχή του Τραμπ είναι αυτή την περίοδο στραμμένη στον πόλεμο με το Ιράν και υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την επιρροή της προκειμένου να πείσει το Κίεβο να υιοθετήσει πιο συμβιβαστική στάση.

Οι αμερικανικές πρωτοβουλίες

Στην Ουάσιγκτον, ο πρόεδρος Τραμπ αρνήθηκε να αποκαλύψει τη φύση των συμβιβασμών που συζητήθηκαν στην Αλάσκα, δηλώνοντας μόνο ότι ήταν ο ίδιος που τους πρότεινε.

Παράλληλα, χαρακτήρισε θετική την προοπτική μιας συνάντησης μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι, σημειώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν ό,τι ήταν δυνατόν για τη δημιουργία των προϋποθέσεων για έναν τέτοιο διάλογο.

Στο μεταξύ, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε στις 4 Ιουνίου νομοσχέδιο για τη στήριξη της Ουκρανίας και την επιβολή κυρώσεων σε βασικούς τομείς της ρωσικής οικονομίας. Το νομοσχέδιο, γνωστό ως «Ukraine Support Act», εγκρίθηκε με 226 ψήφους υπέρ και 195 κατά.

Η νομοθεσία προβλέπει περισσότερα από ένα δισ. δολάρια σε βοήθεια για την ασφάλεια και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, ενώ καθιστά διαθέσιμα επιπλέον οκτώ δισ. δολάρια για την ουκρανική άμυνα μέσω δανείων.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στη Φλόριντα. ΗΠΑ, 28 Δεκεμβρίου 2025. (Jim Watson/Getty Images)

 

Η κατάσταση στο μέτωπο 

Ο Πούτιν υποστήριξε ότι οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προελαύνουν καθημερινά στο πεδίο της μάχης, σε μια σύγκρουση που έχει εξελιχθεί στη φονικότερη χερσαία πολεμική αναμέτρηση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Παραδέχθηκε ότι η Ρωσία χρειάζεται να ενισχύσει την αεράμυνά της απέναντι στα ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, αναφέροντας στα κέρδη ότι το τελευταίο διάστημα ο ρωσικός στρατός είχε εκδιώξει τις ουκρανικές δυνάμεις από εδάφη πλέον των 2.500 χιλιομέτρων.

Ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι η επίθεση συνεχίζεται καθημερινά, προσθέτοντας ότι η Ρωσία έχει πλέον θέσει υπό πλήρη έλεγχο τη λεγόμενη Λαϊκή Δημοκρατία του Λουχάνσκ. Υποστήριξε επίσης ότι η χώρα του ελέγχει περισσότερο από το 80% των αμφισβητούμενων εδαφών, συμπεριλαμβανομένης της πόλης Ντονέτσκ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η ουκρανική πλευρά επιθυμεί να σταματήσει η ρωσική προέλαση, αλλά είναι προτιμότερο να τερματιστεί ο πόλεμος μέσω της αποδοχής των συμβιβασμών που συζητήθηκαν στο Άνκορατζ.

Η Μόσχα απαιτεί από την Ουκρανία να παραχωρήσει το υπόλοιπο της περιοχής του Ντονμπάς, στην ανατολική Ουκρανία, το οποίο περιλαμβάνει εξ ολοκλήρου δύο από τις τέσσερις αμφισβητούμενες περιοχές. Ο Ζελένσκι έχει απορρίψει αυτό το ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι αυτή η προοπτική θα άφηνε ό,τι απομένει από την Ουκρανία επικίνδυνα εκτεθειμένο σε νέες ρωσικές επιθέσεις και θα επηρέαζε εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους της περιοχής.

Το πολιτικό μέλλον του Πούτιν

Ερωτηθείς για το πολιτικό του μέλλον, ο Πούτιν, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία ως πρόεδρος ή πρωθυπουργός από το 1999, απάντησε ότι η υγεία του βρίσκεται στα χέρια του Θεού.

Παρότι το ρωσικό Σύνταγμα τού επιτρέπει να είναι εκ νέου υποψήφιος το 2030 και, εφόσον εκλεγεί, να παραμείνει στην εξουσία έως το 2036, δήλωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να σκέφτεται ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Τόνισε ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει πολλά μεγάλης κλίμακας και επείγοντα προβλήματα, τα οποία πρέπει να επιλυθούν με γνώμονα το μέλλον της χώρας.

Των Rachel Roberts και Owen Evans

Με τη συμβολή του Guy Birchall και πληροφορίες από Reuters και Associated Press

Ο «Άνθρωπος του τανκ» και το βαρύ τίμημα της αλήθειας στην Τιενανμέν

Από

Κάθε χρόνο η 4η Ιουνίου ξυπνά μνήμες που το Πεκίνο επιχειρεί απεγνωσμένα να σβήσει από την παγκόσμια ιστορία. Φέτος συμπληρώνονται τριάντα επτά χρόνια από τη νύχτα εκείνη του 1989, όταν η πλατεία Τιενανμέν μετατράπηκε από σύμβολο ελπίδας και νεανικής διεκδίκησης σε ένα απέραντο σφαγείο. Οι κινεζικές αρχές άνοιξαν πυρ εναντίον άοπλων πολιτών και φοιτητών που ζητούσαν εκδημοκρατισμό και πάταξη της κρατικής διαφθοράς, τερματίζοντας με τον πιο αιματηρό τρόπο ένα ελπιδοφόρο μεταρρυθμιστικό κίνημα.

Σήμερα, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά, το γεγονός παραμένει το μεγαλύτερο πολιτικό ταμπού εντός της Κίνας. Η μαζική λογοκρισία έχει δημιουργήσει ένα τεχνητό πέπλο λήθης, αφήνοντας τις νέες γενιές Κινέζων να γνωρίζουν τα γεγονότα μόνο μέσα από ψιθύρους, κρυφές διηγήσεις γονέων και το ρίσκο των ακτιβιστών που κάθε χρόνο προσπαθούν να παρακάμψουν τους ψηφιακούς λογοκριτές του καθεστώτος.

 Ο «Άνθρωπος του τανκ»: Ένα παγκόσμιο σύμβολο θάρρους

Το πρωί της 5ης Ιουνίου 1989, μια μέρα μετά την αιματηρή καταστολή, μια εικόνα έμελλε να προκαλέσει παγκόσμιο σοκ και να καταγραφεί ως μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές του 20ου αιώνα. Στη Λεωφόρο Τσανγκάν (τη Λεωφόρο της Αιώνιας Ειρήνης), ένας απλός άνδρας με λευκό πουκάμισο και μαύρο παντελόνι, στάθηκε  μόνος και άοπλος μπροστά από μια πάνοπλη φάλαγγα αρμάτων μάχης.

Η δύναμη της εικόνας αυτής συγκλόνισε τη διεθνή κοινότητα. Ο άγνωστος αυτός διαδηλωτής δεν έκλεισε απλώς τον δρόμο στα τανκ. Σκαρφάλωσε στο πρώτο από αυτά, χτύπησε το καπάκι του και προσπάθησε να μιλήσει στους στρατιώτες που βρίσκονταν στο εσωτερικό. Όταν κατέβηκε, δύο άνδρες έτρεξαν από το πλήθος και τον απομάκρυναν εσπευσμένα. Κανείς δεν γνωρίζει αν αυτοί οι δύο άνδρες ήταν μέλη της κινεζικής ασφάλειας ή καλοπροαίρετοι πολίτες που ήθελαν να τον προστατεύσουν από τον κίνδυνο.

Τριάντα επτά χρόνια μετά, η ταυτότητα και η τύχη του «Ανθρώπου του Τανκ» [«Tank Man»] παραμένουν άγνωστα. Το 1998, το Κέντρο Πληροφοριών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Κίνα δήλωσε ότι περιήλθαν στην κατοχή του επίσημα έγγραφα που έδειχναν ότι ούτε το ίδιο το Κόμμα γνώριζε τι απέγινε. Σε μια συνέντευξη του 1990, ο τότε Κινέζος ηγέτης Τζιανγκ Zεμίν δήλωσε στη δημοσιογράφο Μπάρμπαρα Γουόλτερς στα αγγλικά: «Πιστεύω ποτέ, ποτέ δεν σκοτώθηκε». Αντίθετα, ο Μπρους  Χέρσενσον, πρώην ειδικός βοηθός του Αμερικανού προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, ισχυρίστηκε ότι ο άνδρας εκτελέστηκε δεκατέσσερις ημέρες μετά το γεγονός, ενώ άλλες πηγές κάνουν λόγο για θάνατο ενώπιον εκτελεστικού αποσπάσματος μερικούς μήνες αργότερα.

Πολλοί εξακολουθούν να ελπίζουν ότι επέζησε, έχοντας καταφύγει στην Ταϊβάν ή ζώντας μια ήσυχη ζωή στην κινεζική επαρχία, πιθανώς χωρίς να γνωρίζει καν τον παγκόσμιο αντίκτυπο της φωτογραφίας του, λόγω της απόλυτης απαγόρευσης της εικόνας αυτής στην Κίνα.

Τέσσερις διαφορετικοί φωτογράφοι, μεταξύ των οποίων και ο Τσάρλι Κόουλ, κατέγραψαν τη στιγμή από ξενοδοχείο του Πεκίνου. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο Κόουλ: «Η πράξη του άγγιξε τις καρδιές των ανθρώπων παντού. Όταν ήρθε η στιγμή, ο χαρακτήρας του καθόρισε τη στιγμή, αντί να καθορίσει η στιγμή εκείνον».

Η σκληρή πραγματικότητα: Η μαρτυρία του Φανγκ Τσενγκ

Αν ο «Άνθρωπος του τανκ» έγινε το σύμβολο της ελπίδας επειδή το άρμα μάχης σταμάτησε, η οδυνηρή πραγματικότητα για χιλιάδες άλλους διαδηλωτές ήταν εντελώς διαφορετική. Τα περισσότερα τανκ εκείνη την ημέρα δεν σταμάτησαν.

Ο Φανγκ Τσενγκ, φοιτητής τότε στη Γυμναστική Ακαδημία του Πεκίνου, έζησε τη φρίκη με τον πιο οδυνηρό τρόπο. Το πρωί της 4ης Ιουνίου, ο ίδιος και οι συμφοιτητές του αποχωρούσαν από την πλατεία όταν δέχθηκαν ενέδρα από στρατιωτικά οχήματα και καπνογόνα που περιόρισαν δραματικά την ορατότητα.

Βλέποντας μια συμφοιτήτριά του να λιποθυμά από τους καπνούς, ο Φανγκ έσπευσε να βοηθήσει. Την έσπρωξε μακριά, σώζοντάς  της τη ζωή, ωστόσο ο ίδιος δεν γλίτωσε: ένα τανκ πέρασε κυριολεκτικά πάνω από τα πόδια του, λιανίζοντάς τα. « Το τελευταίο πράγμα που θυμάμαι είναι να βλέπω το γυμνό οστό να προεξέχει μέσα από το πληγωμένο μου πόδι, πριν χάσω τις αισθήσεις μου», θυμάται.

Ο Φρανκ επέζησε, αλλά έχασε και τα δύο του πόδια. Γνωρίζει προσωπικά τουλάχιστον 11 ανθρώπους που συνθλίφτηκαν μέχρι θανάτου δίπλα του. Ωστόσο, για το κινεζικό καθεστώς, το μεγαλύτερο έγκλημα του Φανκ δεν ήταν η συμμετοχή του στη διαδήλωση, αλλά η άρνησή του να σωπάσει για αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «κρατικά εγκεκριμένη μαζική δολοφονία».

Το κόστος της αλήθειας σε ένα απολυταρχικό καθεστώς

Η ζωή του Φανγκ Τσεγκ μετά το 1989 αποτελεί μια μικρογραφία της συστηματικής καταστολής που υφίστανται οι διαφωνούντες στην Κίνα:

1. Κοινωνικός και επαγγελματικός αποκλεισμός: Το σπίτι του λεηλατήθηκε, του απαγορεύτηκε η πρόσβαση σε θέσεις εργασίας και οι μετακινήσεις του περιορίστηκαν αυστηρά.

2. Αφαίρεση αθλητικών δικαιωμάτων: Του απαγορεύτηκε η συμμετοχή σε διεθνείς αγώνες ως αθλητή με αναπηρία, καθώς το καθεστώς φοβόταν ότι η παρουσία του θα έφερνε   την ιστορία της Τιενανμέν στο προσκήνιο.

3. Ο εξαναγκασμός και η φυγή: Το 2008, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου, ξένοι δημοσιογράφοι αναζήτησαν τον Φανγκ. Η Υπηρεσία Δημόσιας Ασφάλειας του έθεσε τελεσίγραφο: αν αρνιόταν τις συνεντεύξεις και δεν βοηθούσε τους δημοσιογράφους να έρθουν σε επαφή με άλλα θύματα, θα του χορηγούσαν διαβατήριο. Ο Φρανγκ συμμορφώθηκε για να μπορέσει να σώσει την οικογένειά του, και με τη βοήθεια της αμερικανικής κυβέρνησης, μετανάστευσε στις ΗΠΑ τον Αύγουστο του 2008.

Παρά τις συστηματικές προσπάθειες του Πεκίνου να αποδώσει τις διαδηλώσεις σε «δάκτυλο των ΗΠΑ» και «αντεπαναστατική συνομωσία», η μνήμη της 4ης Ιουνίου παραμένει ζωντανή εκτός της ηπειρωτικής Κίνας. Για χρόνια, το Χονγκ Κονγκ αποτελούσε το μοναδικό κινεζικό έδαφος όπου επιτρέπονταν μαζικές αγρυπνίες, στις οποίες συγκεντρώνονταν περισσότεροι από 100.000 πολίτες, πολλοί εκ των οποίων ταξίδευαν κρυφά, προτού η νέα νομοθεσία περί εθνικής ασφάλειας καταστείλει τις εκδηλώσεις και εκεί.

«Το τίμημα του να λες την αλήθεια στην Κίνα είναι ακόμα πολύ υψηλό», επιβεβαιώνει ο Φανγκ Τσενγκ από την αυτοεξορία του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, ο ίδιος και άλλοι επιζώντες συνεχίζουν να μιλούν.

Η Ταϊβάν καλεί την Κίνα να αναγνωρίσει τη Σφαγή της Πλατείας Τιενανμέν

Από

Ο πρόεδρος της Ταϊβάν, Λάι Τσινγκ-τε, κάλεσε την Κίνα να αναγνωρίσει τη Σφαγή της Πλατείας Τιενανμέν του 1989, καθώς η επέτειος τιμήθηκε στην Ταϊβάν και σε άλλες χώρες.

Σε ανάρτησή του στην επίσημη σελίδα του στο Facebook, ο Λάι ανέφερε ότι ελπίζει πως η Κίνα θα παραδεχθεί την αλήθεια για τα γεγονότα της 4ης Ιουνίου πριν από 37 χρόνια, θα απαλύνει τον πόνο που προκάλεσαν και θα ανοίξει τον δρόμο για συμφιλίωση και διάλογο. Τόνισε δε ότι μια πραγματικά μεγάλη χώρα δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στη στρατιωτική ισχύ ούτε να υιοθετεί μιλιταριστικές πρακτικές.

Η Κίνα απέρριψε την κριτική. Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Μάο Νινγκ, δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Πεκίνο ότι η κυβέρνηση έχει καταλήξει σε «σαφές συμπέρασμα» για όσα χαρακτηρίζει πολιτική αναταραχή στα τέλη της δεκαετίας του 1980, και κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι καμία λογοκρισία δεν μπορεί να διαγράψει τη μνήμη της καταστολής και ότι όσοι θυσιάστηκαν υπερασπιζόμενοι το αναφαίρετο δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης και την ειρηνική συνάθροιση θα δικαιωθούν κάποια ημέρα.

Στην Ταϊπέι, εκατοντάδες άνθρωποι, μεταξύ των οποίων κάτοικοι της Ταϊβάν από το Χονγκ Κονγκ, συμμετείχαν σε αγρυπνία με κεριά για την επέτειο. Οι δημόσιες εκδηλώσεις μνήμης στο Χονγκ Κονγκ έχουν περιοριστεί σημαντικά μετά την επιβολή του νόμου περί εθνικής ασφάλειας το 2020. Η ετήσια αγρυπνία στο Πάρκο Βικτώριας, που κάποτε αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες εκδηλώσεις μνήμης για την Τιενανμέν παγκοσμίως, έχει πάψει να πραγματοποιείται τα τελευταία χρόνια.

Οι διαδηλώσεις του 1989 ξεκίνησαν ως κίνημα υπό την ηγεσία φοιτητών, οι οποίοι ζητούσαν πολιτικές μεταρρυθμίσεις και μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Στρατιωτικές δυνάμεις εισήλθαν στο κέντρο του Πεκίνου τη νύχτα της 3ης προς την 4η Ιουνίου, εκκαθαρίζοντας τους χώρους διαμαρτυρίας επί και γύρω από την Πλατεία Τιενανμέν. Η Κίνα δεν έχει δημοσιεύσει ποτέ πλήρη επίσημο απολογισμό των θυμάτων. Εκτιμήσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αυτοπτών μαρτύρων και ερευνητών κάνουν λόγο για εκατοντάδες έως και χιλιάδες νεκρούς.

Η συζήτηση για τη σφαγή εξακολουθεί να υπόκειται σε αυστηρή λογοκρισία στην ηπειρωτική Κίνα, όπου η επέτειος περνά χωρίς καμία επίσημη εκδήλωση μνήμης.

Το ζήτημα αποτελεί εδώ και δεκαετίες σημείο τριβής στις σχέσεις Ταϊβάν–Κίνας. Προηγούμενοι ηγέτες της Ταϊβάν, μεταξύ των οποίων και η Τσάι Ινγκ-γουέν, αξιοποίησαν επίσης τις επετείους της 4ης Ιουνίου για να ζητήσουν μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τα γεγονότα του 1989.

Το Πεκίνο, το οποίο θεωρεί την Ταϊβάν μέρος της κινεζικής επικράτειας, έχει χαρακτηρίσει τον νυν πρόεδρο της Ταϊβάν αυτονομιστή και έχει αναστείλει τον επίσημο διάλογο με την κυβέρνησή του. Ο Λάι, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2024, έχει δηλώσει ότι το μέλλον της Ταϊβάν μπορεί να αποφασιστεί μόνο από τον λαό της

Οι δύο πλευρές έχουν ξεχωριστές κυβερνήσεις από το 1949, όταν ο κινεζικός εμφύλιος πόλεμος έληξε με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) να αναλαμβάνει τον έλεγχο της ηπειρωτικής Κίνας και την εθνικιστική κυβέρνηση να υποχωρεί στην Ταϊβάν.

Του James Xu

Με πληροφορίες από το Reuters

Ιταλία: Η έκθεση ζωγραφικής «Τζεν-Σαν-Ρεν» στο Μπουτσίνε συγκινεί το κοινό

Από

Στις 16 και 17 Μαΐου 2026, παρουσιάστηκε η έκθεση ζωγραφικής «Τζεν-Σαν-Ρεν» (Αλήθεια-Καλοσύνη-Ανεκτικότητα) στο Μπουτσίνε, ιταλική επαρχία του Αρέτσο. 

Ο Πάολο Ναννίνι, δήμαρχος του Μπουτσίνε, και η Πάολα Μουνιάι, υπεύθυνη πολιτιστικών υποθέσεων, έκοψαν από κοινού την κορδέλα στην τελετή έναρξης. Η Κατερίνα Αγγελακοπούλου, πρόεδρος της Ιταλικής Ένωσης Φάλουν Ντάφα, οργάνωσε την έκθεση σε συνεργασία με τον δήμο Μπουτσίνε.

Ο ιταλικός δήμος υποστήριξε την έκθεση στο πλαίσιο του Valdambra Festival delle Regioni, κατά το οποίο παρουσιάζονται παραδόσεις, γεύσεις και πολιτισμούς από διαφορετικές περιοχές της Ιταλίας, προσφέροντας στους επισκέπτες ένα πλούσιο πολιτιστικό ταξίδι.

Η υπεύθυνη πολιτισμού Πάολα Μουνιάι, η Κατερίνα Αγγελακοπούλου και ο δήμαρχος Πάολο Ναννίνι κόβουν την κορδέλα στa εγκαίνια της έκθεσης. (Minghui.org)

 

Καλλιτεχνική ομορφιά που εστιάζει στις παραδοσιακές αρετές

Τα έργα της έκθεσης χαρακτηρίζονται από ένα καλλιτεχνικό ύφος και ένα αισθητικό πρότυπο που είναι εμπνευσμένα από την επιστροφή στις παραδοσιακές αρετές. Έχοντας παρουσιαστεί σε 50 χώρες και σε περισσότερες από 900 πόλεις σε όλο τον κόσμο, η έκθεση προσφέρει στο κοινό την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ένα μήνυμα ελπίδας και θετικής ενέργειας.

Τα έργα αφηγούνται ιστορίες θάρρους και βαθιάς εσωτερικής ομορφιάς. Ορισμένα επικεντρώνονται στην πνευματική άσκηση Φάλουν Ντάφα, γνωστή και ως Φάλουν Γκονγκ, ενώ άλλα εστιάζουν στον τρόπο με τον οποίο το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ) διώκει στην Κίνα, εδώ και 27 χρόνια, όσους ακολουθούν αυτήν την άσκηση. 

Δύο δημοτικοί αστυνομικοί απισκέπτονται την έκθεση. Στο βάθος διακρίνονται δύο έργα — το ένα αποτυπώνει μία γαλήνια στιγμή μελέτης και περισυλλογής (α), το άλλο τα βασανιστήρια που υφίσταται ένας  ασκούμενος του Φάλουν Γκονγκ σε μία από τις φυλακές του ΚΚΚ και τη θεία στήριξη που δέχεται. (Minghui.org)

 

Ο δήμαρχος του Μπουτσίνε και η υπεύθυνη πολιτισμού επισκέφθηκαν την έκθεση αρκετές φορές, ρωτώντας για την προσέλευση του κοινού.

Ανάμεσα στους επισκέπτες της έκθεσης ήταν και μέλη περιφερειακών αντιπροσωπειών που συμμετείχαν στις τοπικές εκδηλώσεις, μεταξύ των οποίων και ο δήμαρχος της Ντερούτα, μιας μικρής πόλης της Ούμπρια, γνωστής για την παραδοσιακή κεραμική της.

Η Ντερούτα είναι ένα από τα σημαντικότερα κέντρα κεραμικής τέχνης στην Ιταλία. Η παράδοση της πόλης στην κεραμική έχει βαθιές ρίζες και, μέχρι σήμερα, πολυάριθμα εργαστήρια και στούντιο συνεχίζουν να δημιουργούν έργα τόσο σε παραδοσιακό όσο και σε σύγχρονο ύφος.

Συζήτηση και συγκίνηση στην τοπική κοινότητα, αλλά και πέρα από αυτήν

Ανάμεσα στα πιο συγκινητικά έργα της έκθεσης ήταν ένας πίνακας που απεικονίζει ένα μικρό κορίτσι, το οποίο έμεινε ορφανό και διώχθηκε επειδή οι γονείς του ασκούσαν Φάλουν Γκονγκ. Πολλοί επισκέπτες συγκινήθηκαν βαθιά από το έργο.

Ο δήμαρχος της Ντερούτα (α) και δημοτική σύμβουλος της πόλης (κ) στην έκθεση, μπροστά από τον πίνακα με το ορφανό κορίτσι που απομακρύνεται από κινεζική φυλακή έχοντας μόλις παραλάβει ένα κουτί με τις στάχτες των γονιών της. (Minghui.org)

 

Οι περισσότεροι από τους επισκέπτες της έκθεσης δεν γνώριζαν όσα υφίστανται οι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ στα χέρια του ΚΚΚ. Μια γυναίκα είπε ότι σοκαρίστηκε όταν έμαθε ότι τόσο ειρηνικοί και καλοσυνάτοι άνθρωποι βασανίζονται τόσο φρικτά. Πολλοί επισκέπτες ανέφεραν ότι οι διδασκαλίες του Φάλουν Ντάφα βρήκαν απήχηση μέσα τους και ότι εντυπωσιάστηκαν βαθιά από την ομορφιά και το ουσιαστικό νόημα των έργων.

Αφού είδε μερικούς από τους πίνακες, μια νεαρή γυναίκα κοίταξε την ασκούμενη που της εξηγούσε τα έργα, αναστέναξε και είπε: «Αυτή η έκθεση είναι τόσο όμορφη». Δάκρυα κυλούσαν στα μάγουλά της και αγκάλιασε την ασκούμενη.

Επισκέπτες της έκθεσης «Τζεν-Σαν-Ρεν», στο Μπουτσίνε. (Minghui.org)

 

Μια δεκαεξάχρονη κοπέλα ήρθε να δει την έκθεση για τρίτη φορά, φέρνοντας μαζί της και τον πατέρα της. Ένα άλλο κορίτσι, μια  δωδεκάχρονη Ινδή, επισκέφθηκε την έκθεση δύο φορές. Και τις δύο φορές στάθηκε για πολλή ώρα μπροστά σε έναν πίνακα, λέγοντας ότι ήλπιζε να μπορέσει κάποτε να μάθει να ζωγραφίζει τόσο καλά και να μάθει περισσότερα για το Φάλουν Ντάφα. Κάποιος είπε ότι ταξίδεψε ειδικά στο Μπουτσίνε για να δει την έκθεση, έχοντας δει μια αφίσα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και παρατήρησε ότι χάρηκε για την απόφασή του, ενώ ένας άνδρας σχολίασε ότι η τέχνη είναι ένας «ειρηνικός αλλά ισχυρός τρόπος να αγγίξει κανείς τις ψυχές των ανθρώπων».

Μια ασκούμενη από την περιοχή είπε ότι οι άνθρωποι συζητούσαν για την έκθεση ακόμη και δύο ημέρες μετά το κλείσιμο. Η ίδια βίωσε προσωπικά τη θετική επίδραση που είχε η έκθεση στην τοπική κοινότητα, αφυπνίζοντας τη συνείδηση των ανθρώπων και προκαλώντας το ενδιαφέρον για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την τρέχουσα κατάσταση στην Κίνα.

Ορισμένοι, μάλιστα, την ενθάρρυναν να παρουσιάσει την έκθεση και σε κοντινές πόλεις, καθώς και να προτείνει σε σχολεία να τη φιλοξενήσουν.

Πηγή: Minghui.org

Η Ελλάδα εκτός μακροοικονομικών ανισορροπιών: Tι σημαίνει το νέο ορόσημο στις Βρυξέλλες

Από

Δεκαέξι χρόνια μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης χρέους, η Ελλάδα καταγράφει ένα ακόμη θεσμικό βήμα απομάκρυνσης από την εποχή των έκτακτων ευρωπαϊκών ελέγχων και των ειδικών καθεστώτων οικονομικής επιτήρησης. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέταξε τη χώρα στις οικονομίες που δεν αντιμετωπίζουν πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες, αφαιρώντας την από τη σχετική κατηγορία της Διαδικασίας Μακροοικονομικών Ανισορροπιών. 

Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι σταματά η ευρωπαϊκή παρακολούθηση της ελληνικής οικονομίας· αυτή συνεχίζεται, όπως για όλα τα κράτη-μέλη, μέσω του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των δημοσιονομικών κανόνων της Ένωσης. Σημαίνει, όμως, ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως χώρα με τέτοιου μεγέθους ευπάθειες στο δημόσιο χρέος, στο εξωτερικό ισοζύγιο, στις τράπεζες ή στην αγορά εργασίας ώστε να απαιτείται ειδική ταξινόμηση κινδύνου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαδικασίας ανισορροπιών. 

Το ορόσημο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή έρχεται μετά από μια μακρά αλληλουχία καθεστώτων παρακολούθησης. Τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής κάλυψαν την περίοδο 2010-2018, ενώ μετά την έξοδο από το τρίτο πρόγραμμα η Ελλάδα τέθηκε σε Ενισχυμένη Εποπτεία, η οποία έληξε τον Αύγουστο του 2022. Έκτοτε, η χώρα συνέχισε να αξιολογείται μέσω της μεταπρογραμματικής εποπτείας και του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, όπως προβλέπεται για τις χώρες που είχαν λάβει χρηματοδοτική στήριξη. 

Η νέα αξιολόγηση δεν αναιρεί τις αδυναμίες που παραμένουν. Το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλό, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει ελλειμματικό, ενώ το απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών εξακολουθεί να βαραίνει την οικονομία. Η κρίσιμη διαφορά, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Επιτροπής, είναι ότι οι κίνδυνοι αυτοί εμφανίζονται πλέον μειωμένοι, καλύτερα χρηματοδοτημένοι και λιγότερο ικανοί να προκαλέσουν συστημική αστάθεια. 

Γιατί αλλάζει η αξιολόγηση

Ο βασικός λόγος της αναβάθμισης της εικόνας της χώρας είναι ο συνδυασμός ανάπτυξης, δημοσιονομικών πλεονασμάτων, αποκλιμάκωσης χρέους και βελτίωσης των τραπεζικών ισολογισμών. Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 2,1% το 2025, για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, και προβλέπεται να παραμείνει σε θετικό έδαφος το 2026, έστω με χαμηλότερο ρυθμό λόγω της νέας ενεργειακής πίεσης που επηρεάζει συνολικά την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η πρόβλεψη της Επιτροπής για την Ελλάδα τοποθετεί την ανάπτυξη στο 1,8% το 2026 και στο 1,6% το 2027. Πρόκειται για επιδόσεις χαμηλότερες από τις προηγούμενες εκτιμήσεις, αλλά υψηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, όπου η ανάπτυξη για το 2026 εκτιμάται στο 0,9%. Η σύγκριση αυτή έχει σημασία, διότι δείχνει ότι η Ελλάδα δεν βγαίνει από την κατηγορία των ανισορροπιών σε ένα περιβάλλον γενικευμένης ευρωπαϊκής ευφορίας, αλλά σε μια περίοδο επιβράδυνσης και αυξημένης αβεβαιότητας. 

Στο δημοσιονομικό πεδίο, η εικόνα είναι ακόμη πιο καθαρή. Η Ελλάδα κατέγραψε πλεόνασμα Γενικής Κυβέρνησης 1,7% του ΑΕΠ το 2025, ενώ η Επιτροπή προβλέπει πλεόνασμα 0,8% το 2026 και 0,6% το 2027. Η επίδοση του 2025 αποδίδεται σε χαμηλότερες από τις αναμενόμενες δαπάνες, κυρίως στις τρέχουσες δαπάνες, και σε αυξημένα έσοδα, με σημαντική συμβολή από τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. 

Η αποκλιμάκωση του χρέους παραμένει το ισχυρότερο στοιχείο της ελληνικής περίπτωσης. Το δημόσιο χρέος υποχώρησε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπεται να μειωθεί στο 140,7% το 2026 και στο 134,4% το 2027. Παρότι η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ, η πορεία του δείκτη είναι σαφώς καθοδική. Η Επιτροπή αποδίδει την τάση αυτή στη διατήρηση πλεονασμάτων, στην ονομαστική μεγέθυνση της οικονομίας και στη συνέχιση της πρόωρης αποπληρωμής δανείων. 

Οι τράπεζες, τα δάνεια και η πραγματική οικονομία

Σημαντικός παράγοντας στην αλλαγή αξιολόγησης είναι και η εικόνα του τραπεζικού συστήματος. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που βρίσκονται στους τραπεζικούς ισολογισμούς έχουν μειωθεί αισθητά, ενώ οι τράπεζες εμφανίζουν πλέον ενισχυμένους ισολογισμούς. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα των κόκκινων δανείων έχει εξαφανιστεί. Μεγάλο μέρος του παλαιού αποθέματος έχει μεταφερθεί σε εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και εξακολουθεί να επηρεάζει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και την αποδοτική κατανομή κεφαλαίων στην οικονομία. 

Η διαφορά είναι ότι το πρόβλημα δεν έχει πια την ίδια μορφή τραπεζικής απειλής που είχε στα χρόνια της κρίσης. Η εξυγίανση των ισολογισμών επιτρέπει στις τράπεζες να χρηματοδοτούν περισσότερο την οικονομία, ενώ η ζήτηση για εταιρική πίστη ανακάμπτει. Η μετάβαση αυτή είναι κρίσιμη, διότι η Ελλάδα χρειάζεται παραγωγικές επενδύσεις, υψηλότερη παραγωγικότητα και μεγαλύτερη συμμετοχή κλάδων υψηλής προστιθέμενης αξίας, ώστε η ανάπτυξη να μην στηρίζεται υπερβολικά στην κατανάλωση, στον τουρισμό και στις εισροές ευρωπαϊκών πόρων. [5]

Οι μεταρρυθμίσεις που μέτρησαν

Η αξιολόγηση της Επιτροπής δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις μεταρρυθμίσεις της τελευταίας περιόδου. Ξεχωρίζουν η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης, η εφαρμογή ηλεκτρονικών βιβλίων και ηλεκτρονικών εργαλείων συμμόρφωσης, η περαιτέρω ανάπτυξη της ψηφιακής κάρτας εργασίας, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, οι αλλαγές στη φορολόγηση των αυτοαπασχολουμένων και η μείωση του κενού ΦΠΑ. 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε σημαντικά μεταξύ 2019 και 2023, ενώ οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις για το 2024 δείχνουν περαιτέρω βελτίωση. Πρόκειται για αλλαγή με δημοσιονομική και διαρθρωτική σημασία: όσο περιορίζεται η φοροδιαφυγή τόσο αυξάνεται η δυνατότητα του κράτους να χρηματοδοτεί πολιτικές χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τους συνεπείς φορολογουμένους. 

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η απλοποίηση διαδικασιών, το ηλεκτρονικό σύστημα μεταβίβασης ακινήτων, οι παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη για την επιτάχυνση εκκρεμών υποθέσεων, καθώς και οι αλλαγές που αφορούν το επιχειρηματικό περιβάλλον. Η Επιτροπή καταγράφει επίσης μεταρρυθμίσεις σε τομείς που συνδέονται με την ανταγωνιστικότητα, όπως οι ενεργειακές διασυνδέσεις, η αποθήκευση ενέργειας και η απλοποίηση αδειοδοτήσεων. 

Το αδύναμο σημείο: Το εξωτερικό έλλειμμα

Παρά τη θετική συνολική εικόνα, η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει ένα επίμονο αδύναμο σημείο: το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι εξωτερικές ευπάθειες έχουν περιοριστεί, αλλά δεν τις θεωρεί ανύπαρκτες. Η χώρα εξακολουθεί να εισάγει μεγάλο μέρος των αγαθών και του εξοπλισμού που απαιτούνται για τις επενδύσεις της, ενώ η υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές δημιουργεί πίεση στο εξωτερικό ισοζύγιο. 

Το στοιχείο που περιορίζει τον κίνδυνο είναι η ποιότητα της χρηματοδότησης. Η χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, το Ταμείο Ανάκαμψης και τα προγράμματα συνοχής καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών, ενώ οι εισροές άμεσων επενδύσεων έχουν ενισχυθεί. Αυτό δεν εξαλείφει την ανάγκη αλλαγής παραγωγικού μοντέλου, αλλά μειώνει τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο μιας εξωτερικής κρίσης χρηματοδότησης.

Οι κοινωνικές και παραγωγικές προκλήσεις

Η έξοδος από την κατηγορία των μακροοικονομικών ανισορροπιών δεν συνεπάγεται αυτόματη βελτίωση στην καθημερινότητα των πολιτών. Οι υψηλές τιμές, το στεγαστικό κόστος, οι ελλείψεις σε προσωπικό σε κρίσιμους κλάδους, οι περιφερειακές ανισότητες στην απασχόληση και η χαμηλή παραγωγικότητα παραμένουν σημαντικές προκλήσεις. Στα συνοδευτικά κείμενα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί, με την ανεργία να υποχωρεί σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την περίοδο πριν από τη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση. Ωστόσο, η μακροχρόνια ανεργία παραμένει υψηλή, ενώ η συμμετοχή γυναικών, νέων και ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας εξακολουθεί να επηρεάζεται από διαρθρωτικά εμπόδια, όπως οι δεξιότητες, η φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων και οι περιφερειακές ανισότητες. 

Ιδιαίτερη πίεση καταγράφεται και στη στέγαση. Η άνοδος του κόστους κατοικίας, η περιορισμένη προσφορά διαθέσιμων ακινήτων και η ενεργειακή φτώχεια εντάσσονται πλέον στον ευρύτερο ευρωπαϊκό προβληματισμό για την κοινωνική συνοχή. Η οικονομική ανάκαμψη, για να γίνει βιώσιμη πολιτικά και κοινωνικά, θα πρέπει να αποτυπωθεί όχι μόνο στους δείκτες των Βρυξελλών, αλλά και στη διαθέσιμη αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Η νέα ευρωπαϊκή ευελιξία για την ενέργεια

Στο ίδιο πακέτο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή άνοιξε και ένα νέο πεδίο δημοσιονομικής ευελιξίας για επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και μειώνουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με την υφιστάμενη εθνική ρήτρα διαφυγής για αμυντικές δαπάνες, αλλά διευρύνει το πλαίσιο ώστε να μπορούν να ληφθούν υπ’ όψιν, υπό προϋποθέσεις, ενεργειακές δαπάνες και επενδύσεις. 

Το ειδικό όριο που προβλέπεται για τις ενεργειακές παρεμβάσεις ανέρχεται σε 0,3% του ΑΕΠ ετησίως για την περίοδο 2026-2028, με σωρευτικό όριο 0,6% του ΑΕΠ. Η πρόβλεψη δεν αποτελεί λευκή επιταγή για ανεξέλεγκτες δαπάνες. Η Επιτροπή διατηρεί τις ασφαλιστικές δικλείδες της δημοσιονομικής βιωσιμότητας και θα αξιολογεί τα αιτήματα των κρατών-μελών ώστε η χρήση της ευελιξίας να παραμένει προσωρινή, περιορισμένη και συνδεδεμένη με πραγματικές ανάγκες ενεργειακής ανθεκτικότητας. 

Για την Ελλάδα, το πεδίο αυτό μπορεί να αποκτήσει πρακτική σημασία σε επενδύσεις δικτύων, αποθήκευσης ενέργειας, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, ενεργειακής εξοικονόμησης και καθαρών πηγών. Σε συνδυασμό με την αυξανόμενη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και τη μετατροπή της χώρας σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες περιόδους, το ενεργειακό σκέλος μπορεί να αποτελέσει μέρος της επόμενης φάσης της ελληνικής ανταγωνιστικότητας. 

Ένα ορόσημο, όχι το τέλος της διαδρομής

Η έξοδος από την κατηγορία των μακροοικονομικών ανισορροπιών είναι πολιτικά και θεσμικά σημαντική. Κλείνει έναν ακόμη κύκλο της μεταμνημονιακής περιόδου και επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα δεν αξιολογείται πλέον κυρίως μέσα από το πρίσμα της κρίσης χρέους. Ωστόσο, δεν μετατρέπει αυτόματα την οικονομία σε πλήρως θωρακισμένη.

Το χρέος παραμένει υψηλό. Το εξωτερικό έλλειμμα χρειάζεται προσοχή. Η παραγωγικότητα πρέπει να αυξηθεί. Οι τράπεζες έχουν καθαρότερους ισολογισμούς, αλλά η ιδιωτική υπερχρέωση δεν έχει εξαλειφθεί. Η ανάπτυξη παραμένει ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ, ιδίως στην ενέργεια, στον τουρισμό και στο διεθνές εμπόριο.

Το νέο καθεστώς, επομένως, δεν είναι αφορμή εφησυχασμού. Είναι μια ευκαιρία να μετατραπεί η δημοσιονομική αξιοπιστία σε πιο βαθιά παραγωγική αλλαγή. Η Ελλάδα έχει πλέον περισσότερο χώρο να συζητά από θέση κανονικότητας. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα αξιοποιήσει αυτή την κανονικότητα για να μειώσει τις παλιές εξαρτήσεις, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να μεταφέρει τα οφέλη της ανάκαμψης στην πραγματική οικονομία και στα νοικοκυριά.