Ο Ρόμπερτ Κιγιοσάκι, συγγραφέας ενός από τα πιο επιτυχημένα βιβλία οικονομικής διαχείρισης όλων των εποχών, του Rich Dad Poor Dad («Πλούσιος μπαμπάς, φτωχός μπαμπάς»), έχει βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους να σκέφτονται όπως οι πλούσιοι και να αναλαμβάνουν τον έλεγχο των προσωπικών τους οικονομικών. Τώρα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για αυτό που, όπως λέει, είναι κρυφές κομμουνιστικές μέθοδοι που καταλαμβάνουν τα χρηματοπιστωτικά συστήματα του έθνους και ληστεύουν σιωπηρά τους Αμερικανούς από την αγοραστική τους δύναμη.
Ο Κιγιοσάκι διέγνωσε τη δημοσιονομική υγεία των Ηνωμένων Πολιτειών σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Γιαν Γιεκέλεκ, παρουσιαστή του «American Thought Leaders», στην EpochTV. Περιέγραψε συμπτώματα σε όλη τη χώρα, όπως αυξημένη έλλειψη στέγης, μια εύθραυστη οικονομία και χαμηλότερη ποιότητα ζωής για πολλούς Αμερικανούς.
Η γνώση είναι δύναμη
Όταν ο Κιγιοσάκι σπούδαζε στη Νέα Υόρκη, σε ηλικία 18 ετών, ένας καθηγητής Οικονομικών τον συμβούλευσε να διαβάσει το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» του Καρλ Μαρξ, επειδή είναι σημαντικό να «γνωρίζεις τον εχθρό σου». Έμαθε το μάθημα και μετέπειτα επαφές με τον κομμουνισμό ενίσχυσαν την αποφασιστικότητά του να καταπολεμήσει την κομμουνιστική ιδεολογία.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός στο Σώμα Πεζοναυτών στο Βιετνάμ, πολεμώντας τους κομμουνιστές του Βορείου Βιετνάμ, στη Μάχη του Κουάνγκ Τρι μεταξύ άλλων. «Χάσαμε πολλούς άνδρες εκείνη την ημέρα. […] Από τότε πολεμώ τον κομμουνισμό διδάσκοντας τον καπιταλισμό», είπε.
Σύμφωνα με τον Κιγιοσάκι, οι κομμουνιστικές ιδεολογίες είναι πλέον ριζωμένες στην ακαδημαϊκή κοινότητα σε όλη τη χώρα. «Διδάσκω τον καπιταλισμό, αλλά στα σχολεία μας διδάσκουν μαρξιστές», επεσήμανε, παρατηρώντας ότι «το πρόβλημα είναι το σχολικό σύστημα· οι κομμουνιστές είναι ακαδημαϊκοί… [είναι] οι καθηγητές μας». Ορισμένοι, είπε, δεν αντιλαμβάνονται τη μολυσματική εξάπλωση της ιδεολογίας ή τις συνέπειές της, επειδή δεν έχουν ζήσει ποτέ υπό κομμουνιστική διακυβέρνηση. Είναι καλοί άνθρωποι, αλλά δεν αντιλαμβάνονται ότι ολόκληρο το αξιακό τους σύστημα βασίζεται στο μορφωτικό τους επίπεδο και σε αυτό που θεωρούν νοημοσύνη. «Δεν ξέρουν τίποτα για τα χρήματα», κατέληξε.
Ρόμπερτ Κιγιοσάκι, συγγραφέας του βιβλίου «Rich Dad Poor Dad», στο Φοίνιξ, στις 18 Νοεμβρίου 2020. (Tal Atzmon/The Epoch Times)
Το μοντέλο για τον «φτωχό μπαμπά» στο βιβλίο του ήταν ο ίδιος ο πατέρας του, ο Ραλφ — ένας ακαδημαϊκός που έφτασε στη θέση του επιθεωρητή εκπαίδευσης στη Χαβάη. Ο «πλούσιος μπαμπάς» ήταν ο επιχειρηματίας πατέρας ενός φίλου, ο οποίος δίδαξε στον νεαρό Κιγιοσάκι πώς να χρησιμοποιεί τα χρήματα και το χρέος προς όφελός του.
Η κατανόηση του χρήματος και της νομισματικής πολιτικής είναι ουσιώδης για τη δημιουργία πλούτου, σύμφωνα με τον μεγιστάνα, ο οποίος υπέδειξε ότι το σημερινό δημοσιονομικό σύστημα της χώρας υποτιμά το δολάριο.
Έλεγχος του χρήματος
Ο Κιγιοσάκι περιγράφει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (U.S. Federal Reserve Bank – Fed) — η οποία ιδρύθηκε το 1913 με στόχο να σταθεροποιήσει τη νομισματική προσφορά του έθνους ύστερα από χρόνια ακραίας μεταβλητότητας και να αποτρέψει πανικούς — ως μαρξιστική οργάνωση. «Όταν η Fed ήρθε στην Αμερική, σήμανε το τέλος της Αμερικής — κλέβοντας την ελευθερία μας μέσω των χρημάτων μας», είπε. «Όπως γνωρίζουν οι περισσότεροι, υπάρχει ένα μεγάλο κίνημα για να καταργηθεί η Ομοσπονδιακή Τράπεζα, επειδή δεν είναι ομοσπονδιακή, δεν είναι αποθεματική και δεν είναι τράπεζα».
Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα στην Ουάσιγκτον. ΗΠΑ, 21 Ιουλίου 2025. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Επικαλέστηκε τον Νόμο του Γκρέσαμ — μια χρηματοοικονομική αρχή που πήρε το όνομά της από τον σερ Τόμας Γκρέσαμ, σύμφωνα με την οποία το υποτιμημένο ή «κακό» χρήμα εκτοπίζει το «καλό» από τα οικονομικά συστήματα —προειδοποιώντας για τις νομισματικές πολιτικές της κεντρικής τράπεζας.
Το αμερικανικό νόμισμα ήταν κάποτε ανταλλάξιμο με ασήμι ή χρυσό. Τα χαρτονομίσματα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας που κυκλοφορούν σήμερα, ωστόσο, δεν φέρουν εγγυήσεις, κάτι που οδηγεί σε σημαντικά υποτιμημένο νόμισμα, παρατήρησε ο Κιγιοσάκι. Οι μαρξιστές θέλουν να αποσταθεροποιήσουν την κοινωνία «παίρνοντας το χρήμα», είπε. «Κάνεις το χρήμα ψεύτικο, και αυτό συνέβη όταν μπήκε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα».
Ο Κιγιοσάκι ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο παρατηρώντας πώς η νομισματική πολιτική και οι αυταρχικές ιδεολογίες επηρεάζουν την οικονομία. Η παραμονή του στη Ζιμπάμπουε κατά την περίοδο της ακραίας υπερπληθωριστικής κρίσης τού έδωσε μια «εκ των έσω» εικόνα της κατάστασης, η οποία του φαίνεται παρόμοια με αυτήν στις Ηνωμένες Πολιτείες: «Συνέχισαν να τυπώνουν χρήμα και… η Ζιμπάμπουε κατέρρευσε. Η Αμερική κάνει το ίδιο».
Εργαζόμενοι στο Γραφείο Χάραξης και Εκτύπωσης (Bureau of Engraving and Printing) στην Ουάσιγκτον. ΗΠΑ, 26 Μαρτίου 2009. (Mark Wilson/Getty Images)
Σύμφωνα με τον Κιγιοσάκι, η χαλαρή νομισματική πολιτική των τελευταίων πέντε ετών επιδείνωσε τις ανισότητες πλούτου και συνέβαλε στη δημιουργία κοινωνικών προβλημάτων. «Η έλλειψη στέγης εκτοξεύεται, γιατί κάθε φορά που τυπώνεις χρήμα δύο πράγματα ανεβαίνουν: οι φόροι και ο πληθωρισμός».
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για το πρόβλημα στέγασης δείχνουν ότι ο αριθμός των αστέγων αυξήθηκε κατά 18% σε εθνικό επίπεδο μεταξύ 2023 και 2024· τουλάχιστον 770.000 άνθρωποι ζουν στον δρόμο σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με το υπουργείο Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης (Department of Housing and Urban Development).
Όσον αφορά τη φορολόγηση, ο Κιγιοσάκι προτείνει να μελετήσουν όλοι την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών και την ίδρυση της IRS. Προειδοποίησε ότι οι φόροι είναι ζωτικά συστατικά των κομμουνιστικών συστημάτων και είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «ιδρύθηκαν ως φορολογική εξέγερση κατά της Μητέρας Αγγλίας», με μακρά ιστορία διαμαρτυρίας κατά της φορολόγησης. Ο ίδιος συμβουλεύει την ομάδα των λογιστών του να αποφεύγει τη φορολογία χρησιμοποιώντας κάθε νόμιμη επιλογή που είναι διαθέσιμη.
Είπε: «Είμαι καπιταλιστής. Πληρώνω μηδενικούς φόρους νόμιμα [και] αρνούμαι να παίξω αυτό το παιχνίδι, γιατί αυτό για το οποίο χρησιμοποιούνται αυτοί οι φόροι είναι να δημιουργούν πολέμους. Είναι τραγικό».
Κατανοώντας τον καπιταλισμό
Παρότι προειδοποιεί για αυτά τα προβληματικά εσωτερικά συστήματα, ο Κιγιοσάκι είπε ότι ενθαρρύνει τους ανθρώπους να παραμένουν αισιόδοξοι και προσηλωμένοι. Η επιτυχία σε καπιταλιστικές προσπάθειες, είπε, απαιτεί σχεδιασμό και κατανόηση του χρέους, της χρηματοδότησης και του τρόπου χρήσης του χρήματος ώστε να παράγει θετική ταμειακή ροή.
Η αξιοποίηση της ίδιας συμμετοχής για την απόκτηση περισσότερων περιουσιακών στοιχείων — δανειζόμενος χρήματα όταν αυξάνονται, για παράδειγμα, οι αξίες των κατοικιών, ώστε να αγοράσει περισσότερα ακίνητα προς ενοικίαση — είναι μια μέθοδος που, όπως είπε, τού απέφερε σημαντικές ανταμοιβές σε όλη την καριέρα του, αν και η διαδικασία δεν γίνεται εύκολα κατανοητή σε όσους δεν ασχολούνται με αυτή.
Ο Ρόμπερτ Κιγιοσάκι κρατά ένα αντίτυπο του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου» κατά τη διάρκεια συζήτησης σε εκδήλωση του Κρατικού Πανεπιστημίου της Αριζόνα. ΗΠΑ, 8 Φεβρουαρίου 2023. (Gage Skidmore/Flickr)
Ο Κιγιοσάκι έχτισε την αυτοκρατορία του αποταμιεύοντας χρήματα για να επενδύει σε απτά περιουσιακά στοιχεία, όπως οικιστικά και εμπορικά ακίνητα, ασήμι και χρυσό, κτηνοτροφικά ράντσα, πετρελαιοπηγές και άλλα. Δήλωσε ότι είναι «άνθρωπος που θέλει να βλέπει, να αγγίζει και να νιώθει», και ότι μένει σε ό,τι του αρέσει και σε ό,τι τον ενδιαφέρει.
Προτάσεις για επενδυτές
Δεν υπάρχουν δύο ίδιες διαδρομές και ότι κάθε άτομο πρέπει να βρει αυτό που είναι κατάλληλο για τον εκείνον, επεσήμανε. «Υπάρχουν ένα εκατομμύριο δρόμοι προς τον οικονομικό παράδεισο [και] ένα δισεκατομμύριο δρόμοι προς την οικονομική κόλαση· οι περισσότεροι άνθρωποι πηγαίνουν στην οικονομική κόλαση».
Αυτό που προέβλεψε είναι μεταβλητότητα στο χρηματιστήριο, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά πολλούς σημερινούς και μελλοντικούς συνταξιούχους που επένδυσαν τις αποταμιεύσεις τους σε δείκτες, σε προγράμματα 401(k), σε ατομικούς συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς (Individual Retirement Account – IRA) και σε άλλα παραδοσιακά χρηματοοικονομικά μέσα. «Η γενιά μου, η μεταπολεμική γενιά, θα τους τραβήξει το χαλί κάτω από τα πόδια. […] Όταν αυτή η αγορά πέσει, κάτι που συμβαίνει τώρα, δεν θα έχουν σύνταξη».
Η πρόσοψη του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης. ΗΠΑ, 7 Ιουλίου 2025. (Spencer Platt/Getty Images)
Είπε ότι τα ομόλογα είναι υπερβολικά ριψοκίνδυνα για τα δικά του γούστα, επειδή η Κίνα και η Ιαπωνία είναι πωλητές. Προτιμά τις επενδύσεις σε ακίνητα και διαχειρίζεται ένα χαρτοφυλάκιο περίπου 1.500 ακινήτων προς ενοικίαση.
Η συμβουλή του σε όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν το παράδειγμά του είναι να βρουν ένα θέμα που τους παθιάζει και να αφιερώσουν χρόνο και πόρους για να εντοπίσουν ευκαιρίες.
«Μέχρι σήμερα — μπορείς να ρωτήσεις τους βοηθούς μου — το μόνο που κάνω είναι να κοιτάω συμφωνίες. […] Γίνεται συνήθεια […] Εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να έχει τις δεξιότητες και τη νοοτροπία ενός πλούσιου ανθρώπου, αλλά πρέπει να καταβάλλεις κόπο».
Όπως είπε, το επιτραπέζιο παιχνίδι Monopoly τού έμαθε πολλά για τον καπιταλισμό και την οικονομική ελευθερία και εξακολουθεί να θεωρεί τον εαυτό του ένα 10χρονο αγόρι που παίζει ένα παιχνίδι.
«Έχω χάσει πολλά χρήματα στη ζωή μου. Έκανα πολλά λάθη, αλλά ακόμα παίζω Monopoly. Μερικές φορές κερδίζεις και μερικές φορές χάνεις, αλλά κάθε φορά που χάνεις, γίνεσαι πιο έξυπνος».
Καθώς οι εταιρείες τεχνολογίας συνεχίζουν να παρουσιάζουν τα πιο πρόσφατα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ), ένα βουνό παλαιών ηλεκτρονικών συσσωρεύεται αθόρυβα στο παρασκήνιο. Με τις συχνές αναβαθμίσεις υλικού και τα εξαρτήματα που είναι δύσκολο να ανακυκλωθούν, ειδικοί αναφέρουν ότι η τεχνολογία επιταχύνει την παγκόσμια κρίση απορριμμάτων.
Τα ηλεκτρονικά απόβλητα αποτελούν ένα από τα ταχύτερα αυξανόμενα ρεύματα στερεών αποβλήτων παγκοσμίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Από το 2010 — χρονιά της κυκλοφορίας του iPad της Apple — οι άνθρωποι παράγουν σταθερά ολοένα και μεγαλύτερους όγκους ηλεκτρονικών αποβλήτων.
Η Παγκόσμια Έκθεση Παρακολούθησης Ηλεκτρονικών Αποβλήτων των Ηνωμένων Εθνών κατέγραψε 62 εκατομμύρια τόνους το 2022, κάτι που αντιστοιχεί σε αύξηση 82% σε σχέση με το 2010. Για να δοθεί ένα μέτρο σύγκρισης, η έκθεση ανέφερε ότι πρόκειται για ποσότητα αρκετή ώστε να γεμίσει πάνω από 1,5 εκατομμύριο απορριμματοφόρα.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτός ο αριθμός θα αυξηθεί κατά 32% και θα φθάσει τους 82 εκατομμύρια τόνους έως το 2030.
Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη — η τεχνολογία που αξιοποιεί μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Models – LLM) όπως τα Claude και ChatGPT — προσθέτει στον αυξανόμενο όγκο ηλεκτρονικών αποβλήτων. Ερευνητές αναφέρουν ότι τα εξαρτήματα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσαν να αντιστοιχούν σε έως 5 εκατομμύρια τόνους πρόσθετων ηλεκτρονικών αποβλήτων έως το 2030, σύμφωνα με μελέτη του 2024 που δημοσιεύθηκε στο Nature Computational Science. Λιγότερο δε συντηρητικές προβλέψεις υποστηρίζουν ότι η ποσότητα των ηλεκτρονικών αποβλήτων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερη, δεδομένου του γρήγορου ρυθμού ανάπτυξης των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.
Στην περίπτωση που ο πολλαπλασιασμός των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων επιταχυνθεί σύμφωνα με τις υψηλότερες προσδοκίες, ο όγκος των αποβλήτων από αυτά τα μοντέλα θα μπορούσε, σύμφωνα με έκθεση του Μαΐου του ιδρύματος ψηφιακών λύσεων Reset, να εκτοξευθεί σε 16,1 εκατομμύρια επιπλέον τόνους.
Παράγοντες του κλάδου αναφέρουν ότι το εύρος του προβλήματος των ηλεκτρονικών αποβλήτων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη υπερβαίνει τη διάσταση των αυξανόμενων απορριμμάτων. Πρόκειται για ένα βουνό απορριμμάτων γεμάτο με επικίνδυνα στοιχεία, όπως τοξικές χημικές ουσίες και βιομηχανικούς διαλύτες.
Εναέρια φωτογραφία χωματερής στην Μπάντα Άτσεχ. Ινδονησία, 5 Ιουνίου 2025. (Chaideer Mahyuddin/AFP μέσω Getty Images)
Ο Γκαουράβ Σαχ (Gaurav Shah), διαχειριστής εταίρος στην Trident Renewables, ανέφερε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην κρίση ηλεκτρονικών αποβλήτων δεν αφορά μόνο τον γρήγορο κύκλο αντικατάστασης εξοπλισμού, αλλά και συστημικά αναποτελεσματικό σχεδιασμό που πρέπει να αντιμετωπιστεί. Ο ίδιος έχει εργαστεί με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διαχείριση αποβλήτων και έργα κυκλικής οικονομίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τη δική του σκοπιά, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει ως προς την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Προς το παρόν, τα περισσότερα ηλεκτρονικά απόβλητα εξακολουθούν να καταλήγουν σε χωματερές. Σε ανάλυση του 2022 του ΟΗΕ για τα παγκόσμια ηλεκτρονικά απόβλητα, λιγότερο από το ένα τέταρτο ανακυκλώθηκε. Η Ευρώπη, που έχει τα υψηλότερα ποσοστά τεκμηριωμένης ανακύκλωσης ηλεκτρονικών αποβλήτων, ανέκτησε παρ’ όλα αυτά λιγότερο από το μισό του συνολικού συσσωρευμένου αποθέματός της, όπως διαπίστωσε η ίδια ανάλυση.
Ο Σαχ ανέφερε ότι η ταχεία απαξίωση των GPU (μονάδων επεξεργασίας γραφικών) και των TPU (μονάδων επεξεργασίας τανυστών) αντανακλά ένα βαθύτερο ελάττωμα στον τρόπο με τον οποίο το οικοσύστημα της τεχνητής νοημοσύνης μετρά την πρόοδο. Είπε ότι η «απόδοση ανά βατ» έχει αντικαταστήσει την «απόδοση ανά κύκλο ζωής» ως βασικό κριτήριο βελτιστοποίησης, και ότι από εκεί ξεκινά το πραγματικό περιβαλλοντικό κόστος.
Γρήγορη αντικατάσταση εξοπλισμού
Ο Τάρας Ντέμκοβιτς (Taras Demkovych), συνιδρυτής της Forbytes, ανέφερε στην Epoch Times ότι η γρήγορη αντικατάσταση υλικού αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει άμεσα στο πρόβλημα των ηλεκτρονικών αποβλήτων, ειδικά για τα κέντρα δεδομένων που λειτουργούν μεγάλα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Πρόσθεσε ότι η διαχείριση του κύκλου ζωής του υλικού συχνά παραβλέπεται, επιδεινώνοντας το πρόβλημα. Στο έργο του με την ενσωμάτωση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, είπε ότι οι συχνές αναβαθμίσεις δημιουργούν πλεονάζοντα εξοπλισμό που σπάνια ξαναχρησιμοποιείται αποτελεσματικά. Λόγω της πολυπλοκότητας των εξαρτημάτων υλικού της τεχνητής νοημοσύνης, η αποσυναρμολόγησή τους για εκ νέου χρήση αποτελεί σοβαρή πρόκληση.
Ο ίδιος ανέφερε ότι είναι πολύπλοκο να αποσυναρμολογηθεί ο προηγμένος εξοπλισμός της τεχνητής νοημοσύνης λόγω πολυστρωματικών πλακετών, ότι πολλές συσκευές σχεδιάζονται για συμπαγή μορφή και όχι για ανακύκλωση και ότι αυτή η πολυπλοκότητα οδηγεί σε υψηλότερο κόστος διάθεσης και χαμηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης.
Ο Σαχ σημείωσε ότι τα φορτία εργασίας της τεχνητής νοημοσύνης εξαρτώνται από ένα συνεχώς αυξανόμενο σύνολο τεχνολογιών για να λειτουργήσουν, από φυσικά εξαρτήματα μέχρι λογισμικό και γλώσσες προγραμματισμού, καθώς και κέντρα δεδομένων και διακομιστές. Τα κέντρα δεδομένων, για παράδειγμα, αποτελούν κρίσιμο τμήμα της υπολογιστικής υποδομής της τεχνητής νοημοσύνης, και ο αριθμός τους αυξάνεται με εκθετικό ρυθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ντάρσαν Μέχτα (Darshan Mehta), ειδικός στην τεχνητή νοημοσύνη, ανέφερε στην Epoch Times ότι αυτά τα εξαρτήματα καθίστανται παρωχημένα μέσα σε 18 έως 24 μήνες, καθώς τα μοντέλα γίνονται πιο απαιτητικά και οι προμηθευτές διαθέτουν πιο αποδοτικό υλικό, κάτι που οδηγεί κέντρα δεδομένων και επιχειρήσεις να αποσύρουν μαζικά συσκευές. Ο ίδιος εργάζεται σήμερα ως διευθυντής προϊόντος στην εφαρμοσμένη ΑΙ στην AT&T και έχει εργαστεί επίσης σε ψηφιακές υποδομές στη Meta.
Όπως είπε, δεν πρόκειται μόνο για την απαξίωση του υλικού· άλλοι παράγοντες, όπως ο πολλαπλασιασμός εξειδικευμένων συστημάτων ψύξης, μονάδων παροχής ισχύος και ιδιόκτητου λογισμικού, περιπλέκουν περαιτέρω την ανακύκλωση. Σημείωσε δε ότι η αύξηση της περιφερειακής τεχνητής νοημοσύνης — που εκτελεί την ΑΙ απευθείας σε τοπικές συσκευές, όπως τηλέφωνα ή αυτοκίνητα — προσθέτει εκατομμύρια μικρότερες συσκευές στο ρεύμα αποβλήτων.
Η πρόκληση της ανακύκλωσης των ηλεκτρονικών αποβλήτων δεν αφορά μόνο μικροσκοπικά εξαρτήματα που είναι δύσκολο να αποσυναρμολογηθούν. Αφορά και την ποσότητα δυνητικά επικίνδυνων υλικών που μπορεί να απελευθερωθούν κατά τη διαδικασία αποσυναρμολόγησης.
Εξαρτήματα όπως επεξεργαστές γραφικών, αισθητήρες, μπαταρίες και τυπωμένες πλακέτες κυκλωμάτων βασίζονται σε επικίνδυνες χημικές ουσίες ή στοιχεία στη διαδικασία κατασκευής. Μέταλλα όπως ο μόλυβδος, ο υδράργυρος και το κάδμιο, που χρησιμοποιούνται σε εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης, μπορούν επίσης να μολύνουν το έδαφος και τα υδάτινα αποθέματα.
Ανάλυση της Good Electronics παρατήρησε ότι πολλαπλά βαρέα μέταλλα είναι ενσωματωμένα στη βιομηχανική παραγωγή που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχουν ακόμη και βιομηχανικοί διαλύτες, όπως τα ξυλένια και η μεθυλαιθυλοκετόνη, που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό εξαρτημάτων μέσα σε ένα εκτεταμένο δίκτυο εξειδικευμένου υλικού, αποθήκευσης και δικτυακών στοιχείων — το καθένα ένας λαβύρινθος από απειροελάχιστα μέρη — που υποστηρίζει την τεχνολογία.
Ο Μέχτα ανέφερε ότι τελικά τόσο η βιομηχανία όσο και η κυβέρνηση θα χρειαστεί να δώσουν προτεραιότητα στον κυκλικό σχεδιασμό στην κούρσα για αποδοτικότερη τεχνητή νοημοσύνη, διαφορετικά τα κέρδη σε υπολογιστική ισχύ θα συνεχίσουν να επισκιάζονται από το περιβαλλοντικό κόστος.
Ο Σαχ σημείωσε ότι η περιβαλλοντική ιστορία της τεχνητής νοημοσύνης, σε τελική ανάλυση, δεν αφορά δεδομένα ή τσιπ, αλλά την ηθική του σχεδιασμού και την πειθαρχία των επενδύσεων, και ότι η τεχνολογία που ισχυρίζεται ότι «βλέπει μοτίβα» πρέπει να βλέπει και το δικό της αποτύπωμα άνθρακα.
Περιπλέκοντας τον κλάδο των ηλεκτρονικών αποβλήτων
Η διαχείριση ηλεκτρονικών αποβλήτων είναι ήδη ένας ταχέως αναπτυσσόμενος κλάδος. Με αξία αγοράς άνω των 76 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2024, προβλέπεται ότι η διαχείριση ηλεκτρονικών αποβλήτων θα ξεπεράσει τα 282 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2033, σύμφωνα με την εταιρεία επιχειρηματικής πληροφόρησης Market Data Forecast. Ωστόσο, η αποσυναρμολόγηση παλαιών εξαρτημάτων τεχνητής νοημοσύνης είναι πιο περίπλοκη από πολλά άλλα ηλεκτρονικά απόβλητα, σύμφωνα με τον Μέχτα.
Ο εξοπλισμός τεχνητής νοημοσύνης βιομηχανικού επιπέδου είναι πολύ πιο σύνθετος από τα καταναλωτικά ηλεκτρονικά, δήλωσε, με συστήματα που συχνά αποτελούνται από πλακέτες κυκλωμάτων με πολύ πυκνή διάταξη εξαρτημάτων, ποικιλία σπανίων γαιών και συγκολλημένα πολυστρωματικά εξαρτήματα, γεγονός που καθιστά την αποσυναρμολόγηση απαιτητική και δαπανηρή. Οι ιδιόκτητοι σχεδιασμοί και η στενά ενσωματωμένη ψύξη συμβάλλουν σε χαμηλές αποδόσεις ανακύκλωσης.
Η κυκλική οικονομία αντιμετωπίζει πραγματικά εμπόδια εδώ, επειδή, χωρίς τυποποιημένες μονάδες και προσβάσιμη τεκμηρίωση επισκευών, οι περισσότερες εγκαταστάσεις προτιμούν τον μαζικό τεμαχισμό αντί της ακριβούς ανάκτησης υλικών, τόνισε.
Μέρος του προβλήματος και της λύσης
Η παραδοσιακή ανακύκλωση πλήττεται από αναποτελεσματικότητα και από τον κίνδυνο επιμόλυνσης — ένα δυνητικά επικίνδυνο ζήτημα όταν πρόκειται για εξαρτήματα ηλεκτρονικών αποβλήτων.
Τώρα, όμως, η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει την ακρίβεια και την ταχύτητα της διαλογής και βελτιστοποιεί την εφοδιαστική, ενώ προωθεί τεχνικές ανάκτησης υλικών. Η εταιρεία Okon Recycling με έδρα το Τέξας ανέφερε στην ιστοσελίδα της ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις εγκαταστάσεις της μείωσε τα ποσοστά επιμόλυνσης υλικών από 15-25% σε 5%. Όπως σημειώνει, στην επεξεργασία ηλεκτρονικών αποβλήτων, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εντοπίζουν κρίσιμα εξαρτήματα για ανάκτηση, όπως πολύτιμα μέταλλα και στοιχεία σπανίων γαιών σε ηλεκτρονικές συσκευές, και ότι αυτή η ικανότητα μεγιστοποιεί την ανάκτηση πόρων από ολοένα πιο σύνθετα ρεύματα αποβλήτων.
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Παρακολούθησης Ηλεκτρονικών Αποβλήτων, ο όγκος των ηλεκτρονικών αποβλήτων αυξάνεται πέντε φορές ταχύτερα από τις προσπάθειες ανακύκλωσης, και ο Ντέμκοβιτς εκτιμά ότι η αυξανόμενη ζήτηση για εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί μέρος αυτού του προβλήματος. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, η τεχνητή νοημοσύνη βελτιώνει την αποδοτικότητα της διαλογής και τη συντήρηση μέσω πρόβλεψης, αλλά η εισροή νέων συσκευών εξακολουθεί να υπερβαίνει τις δυνατότητες ανακύκλωσης, και ότι μόνο η τεχνολογία δεν μπορεί να αντισταθμίσει την αύξηση των ηλεκτρονικών αποβλήτων, καθώς απαιτούνται πολιτικές και αλλαγές στον σχεδιασμό.
Ο Μέχτα συμφωνεί με αυτή την άποψη, παρατηρώντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλει στην αποδοτικότητα της ανακύκλωσης, με ρομποτικά συστήματα που πλέον μπορούν να διαχωρίζουν ηλεκτρονικά απόβλητα γρηγορότερα και ακριβέστερα από τις χειρωνακτικές μεθόδους, ενώ η συντήρηση μέσω πρόβλεψης παρατείνει τη διάρκεια ζωής του εξοπλισμού σε ορισμένες εγκαταστάσεις. Ωστόσο, όπως σημείωσε, αυτά τα κέρδη δεν ανταποκρίνονται στον τεράστιο όγκο και τον ρυθμό ανανέωσης εξοπλισμού που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη.
Ο Σαχ εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να φέρει επανάσταση σε κάτι περισσότερο από την ανακύκλωση: αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιστοποιήσει την εφοδιαστική της ανακύκλωσης και την αποσυναρμολόγηση μέσω πρόβλεψης, τότε θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για να επανασχεδιάσει τη δική της αλυσίδα εφοδιασμού.
Αλλαγές στην κατασκευή του υλικού της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να κάνουν την ανακύκλωση ευκολότερη, ιδίως την ανακύκλωση ημιαγωγών, προτείνει. Αυτές οι αλλαγές περιλαμβάνουν ιχνηλάσιμα ψηφιακά «διαβατήρια» που θα βοηθούν στον εντοπισμό και την ανάκτηση υλικών σε σύνθετα ηλεκτρονικά, καθώς και «συντελεστές ανακυκλωσιμότητας» που αξιολογούν το δυναμικό ανακύκλωσης ενός προϊόντος με βάση τα εξαρτήματά του. Εκτιμά ότι αυτά θα μπορούσαν να μειώσουν τα ηλεκτρονικά απόβλητα στον κύκλο ζωής κατά έως 50% μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία.
Χρήματα στα σκουπίδια
Μέσα στο διευρυνόμενο ρεύμα ηλεκτρονικών αποβλήτων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη υπάρχουν δισεκατομμύρια δολάρια σε μέταλλα.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Παρακολούθησης Ηλεκτρονικών Αποβλήτων, εκτιμάται ότι μέταλλα αξίας 91 δισεκατομμυρίων δολαρίων ήταν ενσωματωμένα στην παγκόσμια ποσότητα ηλεκτρονικών αποβλήτων το 2022. Σε αυτό το ποσό περιλαμβάνονται περίπου 19 δισεκατομμύρια δολάρια σε χαλκό, 15 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρυσό και 16 δισεκατομμύρια δολάρια σε σίδηρο. Έτσι, ενώ το κόστος αναφέρεται παραδοσιακά ως εμπόδιο για υψηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης ηλεκτρονικών αποβλήτων, η απόδοση από την ανάκτηση ορυκτών θα μπορούσε να αντισταθμίσει την αρχική επένδυση.
Σε μελέτη του Μαΐου που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο στο περιοδικό Waste, ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι τυπωμένες πλακέτες κυκλωμάτων — ένα βασικό στοιχείο του υλικού της τεχνητής νοημοσύνης — μπορεί να περιέχουν από 40 έως 800 φορές περισσότερο χρυσό ανά μετρικό τόνο από ό,τι το εξορυσσόμενο μετάλλευμα. Η παραδοσιακή εξόρυξη μπορεί να αποδώσει 5 έως 10 γραμμάρια χρυσού ανά μετρικό τόνο, ενώ η ανακύκλωση ηλεκτρονικών αποβλήτων μπορεί να ανακτήσει 1.000 έως 3.000 γραμμάρια χρυσού ανά μετρικό τόνο. Οι συγγραφείς της μελέτης ανέφεραν ότι η ανάκτηση μετάλλων με πιο προηγμένες τεχνολογίες ανακύκλωσης ηλεκτρονικών αποβλήτων θα μπορούσε να εξοικονομήσει χρήματα μακροπρόθεσμα. Το κόστος ανάκτησης ανά κιλό χρυσού κυμαίνεται από 10.000 έως 20.000 δολάρια. Αυτό είναι πολύ χαμηλότερο από το κόστος 30.000 έως 50.000 δολάρια ανά κιλό για την ίδια ποσότητα χρυσού από μετάλλευμα μέσω παραδοσιακών μεθόδων εξόρυξης.
Στην ιδεολογία του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) τείνει η αντιτρομοκρατική υπηρεσία της Αυστραλίας να αποδώσει την ένοπλη επίθεση που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 14ης Δεκεμβρίου κατά του πλήθους που βρισκόταν συγκεντρωμένο στην παραλία Μπόνταϊ του Σύδνεϋ για τον εορτασμό της πρώτης νύχτας της εβραϊκής Χάνουκα. Η επίθεση έχει ήδη χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική ενέργεια, ενώ η Αστυνομία έχει ανακαλύψει υλικό που συνδέει τους δράστες με την οργάνωση.
Οι δύο δράστες, οι Σατζίτ και Ναβίντ Ακράμ, πατέρας και γιος, άρχισαν να πυροβολούν αδιακρίτως προς το μέρος των ~1.000 ατόμων που συμμετείχαν στις εορταστικές εκδηλώσεις, με αποτέλεσμα τον θάνατο δεκαπέντε ανθρώπων και τον τραυματισμό περισσότερων από σαράντα. Ο ένας από τους δράστες σκοτώθηκε, ενώ ο άλλος βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση.
Η επίτροπος της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας, Κρίσσυ Μπάρρετ, δήλωσε ότι τα πρώτα ευρήματα παραπέμπουν στο Ισλαμικό Κράτος, ωστόσο τόνισε ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. «Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι εμπλέκονται και άλλοι σε αυτή την επίθεση. Ωστόσο, η έρευνα είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο», δήλωσε η Μπάρρετ στους δημοσιογράφους σήμερα, 16 Δεκεμβρίου. «Αυτές είναι πράξεις ατόμων που έχουν συνταχθεί με κάποια τρομοκρατική οργάνωση, και όχι με τη θρησκεία», ανέφερε, διαχωρίζοντας την ακραία ισλαμική ιδεολογία από τη θρησκεία στο σύνολό της.
Η έρευνα διενεργείται από την Ομάδα Ενιαίας Αντιτρομοκρατικής Δράσης της Νέας Νότιας Ουαλίας, η οποία περιλαμβάνει την Ομοσπονδιακή Αστυνομία της Αυστραλίας, την Αστυνομία της Νέας Νότιας Ουαλίας, την Υπηρεσία Ασφάλειας και Πληροφοριών της Αυστραλίας (ASIO) και την Εγκληματική Επιτροπή της Νέας Νότιας Ουαλίας.
Ο πρωθυπουργός Άντονυ Αλμπανέζε συμφώνησε με τα λεγόμενα της Μπάρρετ: «Φαίνεται ότι το κίνητρο της επίθεσης προέρχεται από την ιδεολογία του Ισλαμικού Κράτους», δήλωσε σε ραδιοφωνική συνέντευξη. «Μια ιδεολογία που υπάρχει εδώ και πάνω από μια δεκαετία, μια ιδεολογία του μίσους, που ανοίγει τον δρόμο στη μαζική σφαγή. Εργαζόμαστε όσο το δυνατόν πιο σκληρά», πρόσθεσε. «Η ριζοσπαστικοποίηση και η διαστροφή του Ισλάμ είναι αναμφίβολα πρόβλημα. Το ISIS δημιούργησε μια κακόβουλη ιδεολογία, η οποία καταγγέλλεται, όχι μόνο από την κυβέρνηση της Αυστραλίας αλλά και παγκοσμίως».
Ο επίτροπος της Αστυνομίας της Νέας Νότιας Ουαλίας, Μαλ Λάνυον, επιβεβαίωσε ότι οι ερευνητές βρήκαν εξτρεμιστικό υλικό και εκρηκτικούς μηχανισμούς που συνδέονται με τους δύο δράστες. «Επιβεβαιώνω επίσης ότι το όχημα, το οποίο είναι καταχωρημένο στο όνομα του νεότερου από τους δύο άνδρες, περιείχε εκρηκτικούς μηχανισμούς, καθώς και δύο αυτοσχέδιες σημαίες του ISIS», δήλωσε ο Λάνυον. «Συνεχίζουμε να εξετάζουμε το κίνητρο αυτής της τραγωδίας», δήλωσε ο Λάνυον. «Πιστεύω ότι είναι πολύ σημαντικό να δοθεί χρόνος στους ερευνητές μας για να γίνει αυτό. Πρόκειται για μια πολύ σύνθετη έρευνα, και είναι σημαντικό να την πραγματοποιήσουμε σχολαστικά».
Η Αστυνομία δεν έχει αποκαλύψει περαιτέρω λεπτομέρειες για τους εκρηκτικούς μηχανισμούς ή για το αν προορίζονταν για χρήση. Ωστόσο, επιβεβαίωσε ότι οι δράστες ταξίδεψαν στο εξωτερικό λίγο πριν την επίθεση. «Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι ταξίδεψαν στις Φιλιππίνες», δήλωσε ο Λάνυον. «Οι λόγοι για τους οποίους πήγαν στις Φιλιππίνες και ο σκοπός αυτής της επίσκεψης, καθώς και το που πήγαν εκεί, είναι υπό έρευνα αυτή τη στιγμή». Οι αρχές δεν έχουν υποδείξει αν το ταξίδι συνδέεται άμεσα με την επίθεση.
Η Μπάρρετ δήλωσε ότι η ομάδα μελετά μεγάλο όγκο υλικού που κατασχέθηκε κατά τη διάρκεια εκτελέσεων ενταλμάτων, αλλά δεν αποκάλυψε περαιτέρω λεπτομέρειες σε αυτή τη φάση. «Κατανοούμε ότι η πληροφόρηση είναι σημαντική, ωστόσο εστιάζουμε κυρίως στη δράση, περιλαμβανομένων των εξαντλητικών ερευνών», δήλωσε η Μπάρρετ.
Η έρευνα έχει ενταθεί μετά την αποκάλυψη ότι είχε ήδη διεξαχθεί έρευνα για τον νεότερο από τους δύο δράστες για διασυνδέσεις με εξτρεμιστές. Ο Ναβίντ Ακράμ, 24 ετών, είχε προσελκύσει την προσοχή της Υπηρεσίας Ασφάλειας και Πληροφοριών της Αυστραλίας (Australian Security Intelligence Organisation – ASIO) το 2019, λόγω δραστηριότητας που σχετιζόταν με τον ριζοσπαστισμό, ωστόσο αφέθηκε ελεύθερος μετά από συνέντευξη και δεν τοποθετήθηκε σε κατάλογο παρακολούθησης τρομοκρατών. Ο πρωθυπουργός Αλμπανέζε δήλωσε ότι η προηγούμενη έρευνα της ASIO δεν είχε εντοπίσει τον Ακράμ ως συνεχιζόμενη απειλή.
Η αστυνομία εξέδωσε επίσης διόρθωση σχετικά με τις πληροφορίες που είχαν δημοσιοποιηθεί για την άδεια οπλοφορίας. Ο Λάνυον διευκρίνισε ότι ο Ναβίντ Ακράμ δεν κατείχε άδεια οπλοφορίας από το 2015, όπως είχε αναφερθεί προηγουμένως. Ο Σατζίτ Ακράμ υπέβαλε αίτηση για άδεια οπλοφορίας τον Οκτώβριο του 2015, αλλά η αίτηση ακυρώθηκε το 2016 λόγω μη ολοκλήρωσης των απαιτούμενων βημάτων.
«Μια δεύτερη αίτηση για άδεια κατηγορίας AB υποβλήθηκε το 2020 και η άδεια εκδόθηκε το 2023», δήλωσε ο Λάνυον. «Πιστεύω ότι είναι σημαντικό η διαφάνεια της έρευνας να παρέχει αυτό το στοιχείο».
Η αστυνομία επιβεβαίωσε αργότερα ότι ο 50χρονος κατείχε έγκυρη άδεια οπλοφορίας για περίπου δύο χρόνια πριν την επίθεση, και ότι τα κατασχεθέντα όπλα ήταν συνδεδεμένα νόμιμα με αυτή την άδεια.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής της πολιτικής κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας, στις 15 Δεκεμβρίου, θεσπίζοντας νέα κριτήρια που περιλαμβάνουν υβριδικές ενέργειες με στόχο την υπονόμευση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου ή της ασφάλειας των κρατών-μελών. Όπως δήλωσε το Συμβούλιο της ΕΕ, «το νέο αυτό κριτήριο επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα σε όσους σχεδιάζουν, κατευθύνουν, υποστηρίζουν ή διευκολύνουν ξένη χειραγώγηση και παρέμβαση στην πληροφορία».
Παράλληλα, η ΕΕ αποκτά πλέον τη δυνατότητα να στοχεύει την παράτυπη είσοδο στην επικράτεια των κρατών-μελών, καθώς και ενέργειες που ζημιώνουν κρίσιμες υποδομές. Μέχρι στιγμής, η ΕΕ έχει επιβάλει κυρώσεις σε 310 άτομα και 46 οντότητες στη Λευκορωσία, με αφορμή τη στρατιωτική στήριξη της χώρας προς τη Ρωσία στον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του 2020, που οι Βρυξέλλες θεωρούν νοθευμένα.
Η απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ ελήφθη ύστερα από πρόσφατες παραβιάσεις του εναέριου χώρου της Λιθουανίας από μετεωρολογικά μπαλόνια που χρησιμοποιήθηκαν για λαθρεμπόριο. Αξιωματούχοι της ΕΕ σημείωσαν ότι η Λιθουανία καταγράφει αύξηση τέτοιων περιστατικών με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και μετεωρολογικά μπαλόνια από την 1η Ιανουαρίου. Η πρωθυπουργός της Λιθουανίας Ίνγκα Ρουγινιένε υπογράμμισε στις 9 Δεκεμβρίου: «Στην αντιμετώπιση της υβριδικής επίθεσης από τη Λευκορωσία, οφείλουμε να λάβουμε τα αυστηρότερα μέτρα και να υπερασπιστούμε τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο».
Η Λευκορωσία αρνείται κάθε ευθύνη για τις παραβιάσεις από μπαλόνια, κατηγορώντας το Βίλνιους για πολιτικοποίηση της υπόθεσης. Μετά την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης από τη Λιθουανία, ο πρόεδρος της Λευκορωσίας Αλεξάντρ Λουκασένκο κάλεσε σε διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας: «Η κυβέρνησή μου είναι έτοιμη να συζητήσει την κατάσταση».
Ένας αξιωματικός επιθεωρεί ένα μπαλόνι που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά τσιγάρων στη Λιθουανία, μέθοδο που οι λαθρέμποροι της Λευκορωσίας χρησιμοποιούν συχνά για να μεταφέρουν λαθραία εμπορεύματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. (Αχρονολόγητη φωτογραφία/Κρατική Υπηρεσία Συνοριακής Φρουράς μέσω AP)
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της ΕΕ, τα μετεωρολογικά μπαλόνια δύνανται να μεταφέρουν ως και 50 κιλά λαθραίων εμπορευμάτων, πετώντας σε ύψος 8-15 χιλιομέτρων με ταχύτητα 100-200 χλμ/ώρα, κάτι που εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την πολιτική αεροπορία. «Οι παραβιάσεις αυτές στοχεύουν στην αποσταθεροποίηση κράτους-μέλους της ΕΕ και στον εκφοβισμό των Ευρωπαίων πολιτών μέσω άμεσων απειλών προς την πολιτική αεροπορία», αναφέρεται στη σχετική δήλωση.
Ο όρος «υβριδικές ενέργειες» και ειδικότερα η «υβριδική απειλή» χρησιμοποιείται ολοένα συχνότερα από Ευρωπαίους αξιωματούχους στις συζητήσεις για τη Λευκορωσία, αλλά και αναφορικά με τις καταγγελλόμενες παραβιάσεις του εναέριου χώρου από ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τις οποίες η Μόσχα διαψεύδει.
Στις 8 Οκτωβρίου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε: «Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε με το όνομά του: αυτή είναι μια υβριδική επίθεση και πρέπει να την εκλάβουμε πολύ σοβαρά». Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να απαντήσει με μέτρα που υπερβαίνουν την παραδοσιακή στρατιωτική άμυνα.
Το ΝΑΤΟ ορίζει την υβριδική απειλή ως συνδυασμό συμβατικών και μη συμβατικών τακτικών, συμπεριλαμβανομένων ενεργειών υπονόμευσης και αποσταθεροποίησης, οι οποίες δυσχεραίνουν τον εντοπισμό των υπαίτιων. Συνήθως εκδηλώνεται στη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», κάτω από το όριο του συμβατικού πολέμου.
Το ζήτημα της ευθύνης για το λαθρεμπόριο με μπαλόνια προκαλεί έντονη αντιπαράθεση μεταξύ αξιωματούχων της Λευκορωσίας και της Λιθουανίας. Η Λευκορωσία επιμένει πως το πρόβλημα είναι παλιό και καλεί το Βίλνιους να εντείνει τη δράση του κατά του οργανωμένου εγκλήματος εντός Λιθουανίας.
Στον αντίποδα, η Λιθουανία κατηγορεί το Μινσκ για ανεπαρκή αντιμετώπιση των εγκληματικών δραστηριοτήτων που εκκινούν από το έδαφός του. Στις 13 Δεκεμβρίου, ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, Τζον Κόουλ, δήλωσε πως ο Λουκασένκο συμφώνησε πρόσφατα να σταματήσει τη χρήση των μπαλονιών: «Πιστεύω πως ο πρόεδρος της Λευκορωσίας επιθυμεί ειλικρινά να αποκλιμακώσει την κατάσταση. Θα χρειαστεί χρόνος, αλλά νομίζω πως μπορεί να λυθεί. Θέλει φυσιολογικές σχέσεις με τους γείτονές του, αυτό διαβεβαιώνει».
Ο Κόουλ επεσήμανε ακόμη πως η Λιθουανία λαμβάνει μέτρα κατά όσων παραλαμβάνουν το λαθραίο εμπόρευμα και πως οι δύο χώρες συνεργάζονται. Ο ίδιος βρέθηκε στη Λευκορωσία για διαπραγματεύσεις σχετικά με την απελευθέρωση 123 πολιτικών κρατουμένων, σε συμφωνία που συνδέεται με τη μερική άρση αμερικανικών κυρώσεων.
Στις 13 Δεκεμβρίου εξέφρασε την αισιοδοξία του για την αποφυλάκιση περίπου 1.000 ακόμη πολιτικών κρατουμένων, δηλώνοντας: «Πιστεύω ότι είναι περισσότερο από πιθανό να το πετύχουμε· νομίζω ότι θα συμβεί. Βρισκόμαστε στη σωστή κατεύθυνση, η δυναμική υπάρχει».
Σύμφωνα με την εθνική έρευνα του CS Mott Children’s Hospital για την υγεία των παιδιών στις ΗΠΑ, ένα στα δέκα παιδιά ηλικίας 1 έως 5 ετών παίζει σπάνια έξω, μόνο μία φορά την εβδομάδα. Μπορεί να λεχθεί ότι αυτό δεν ισχύει μόνο στις ΗΠΑ, αλλά σε πολλές δυτικές κοινωνίες.
Οι συνέπειες της ανεπαρκούς παραμονής σε εξωτερικούς χώρους είναι εμφανείς: εκρηκτική αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας, αύξηση του άγχους και της κατάθλιψης, καθώς και μείωση της συγκέντρωσης και υποβάθμιση της φυσικής κατάστασης.
Το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους είναι πολύ περισσότερο από διασκέδαση για τα παιδιά — είναι απαραίτητη προϋπόθεση υγιούς ανάπτυξης. Ο χρόνος που περνά ένα παιδί στη φύση διαμορφώνει τη σωματική, συναισθηματική και γνωστική του ανάπτυξη με τρόπους που οι οθόνες και οι δραστηριότητες σε εσωτερικούς χώρους δεν μπορούν να ανταγωνιστούν. Από τα οστά του που γίνονται ισχυρότερα έως τη διάνοια που οξύνεται, το παιχνίδι στη φύση έχει πολλαπλά και ουσιαστικά οφέλη.
Το παιχνίδι στην ύπαιθρο βοηθά στην ανάπτυξη
Το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους κάνει τα παιδιά να κινούνται — και η κίνηση οδηγεί στην ανάπτυξη. Το έντονο παιχνίδι — όπως το τρέξιμο και τα άλματα ή οι δραστηριότητες τεντώματος — ενισχύει τα οστά και των μύες και διεγείρει την ανάπτυξη.
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2024, τα παιδιά που ζουν σε περιοχές που ενθαρρύνουν τις δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους μέσω πράσινων χώρων τείνουν να έχουν υψηλότερη οστική πυκνότητα.
«Όταν τα παιδιά βρίσκονται σε εξωτερικούς χώρους, κινούνται περισσότερο, κάθονται λιγότερο, παίζουν περισσότερο και κοιμούνται καλύτερα», δήλωσε η Έουν-Γιανγκ Λι, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Κινησιολογίας και Υγείας του Queen’s University, στην εφημερίδα The Epoch Times.
Η συνεισφορά του υπαίθριου παιχνιδιού στην υγεία
Στον τομέα της υγείας, τα φυσικά στοιχεία της ύπαιθρου βελτιώνουν τη βιολογία των παιδιών, ενισχύουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα και βελτιώνουν τη διάθεσή τους.
Τα παιδιά που περνούν περισσότερο χρόνο στην ύπαιθρο έχουν καλύτερη σωματική υγεία. Οι έφηβοι που περνούν περισσότερο χρόνο στην ύπαιθρο έχουν καλύτερη καρδιοαναπνευστική ικανότητα. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που περνούν περισσότερο χρόνο στην ύπαιθρο έχουν βελτιωμένους δείκτες ΔΜΣ και μικρότερο κίνδυνο ανάπτυξης παχυσαρκίας.
Περαιτέρω, φινλανδική μελέτη διαπίστωσε ότι τα παιδιά που έπαιζαν σε φυσικούς εξωτερικούς χώρους ανέπτυσσαν πιο ποικιλόμορφη μικροβιακή χλωρίδα του δέρματος και του εντέρου και παρουσίαζαν ισχυρότερους δείκτες ανοσίας, που συνδέονται με ένα εύρυθμο, λιγότερο επιρρεπές σε αλλεργίες ανοσοποιητικό σύστημα.
Όταν τα παιδιά σκάβουν, σκαρφαλώνουν και φτιάχνουν πίτες από λάσπη, έρχονται σε επαφή με ευεργετικά μικρόβια που ‘εκπαιδεύουν’ το ανοσοποιητικό τους σύστημα να αναγνωρίζει τι πρέπει να καταπολεμήσει και τι να ανεχθεί. Χωρίς την πρώιμη έκθεση, το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να γίνει υπερβολικά ευαίσθητο, αυξάνοντας τον κίνδυνο ανάπτυξης αλλεργιών και αυτοάνοσων παθήσεων αργότερα.
Το φως του ήλιου, το ‘ρολόι της φύσης’, βοηθά επίσης στη ρύθμιση του ύπνου των παιδιών. Τα παιδιά που παίζουν έξω τείνουν να ξυπνούν λιγότερο τη νύχτα και να κοιμούνται περισσότερο.
Ο αέρας έξω είναι πιο καθαρός. Αν και το παιχνίδι έξω μπορεί να εκθέσει τα παιδιά σε ρύπους όπως καυσαέρια και αλλεργιογόνα, η υπαίθρια δραστηριότητα μειώνει τη συνολική έκθεση στον αέρα του εσωτερικού χώρου, ο οποίος μπορεί να είναι από δύο έως πέντε φορές — έως και εκατό φορές! — πιο μολυσμένος από τον αέρα του εξωτερικού χώρου. Ρύποι από προϊόντα καθαρισμού, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και από τις καύσεις της μαγειρικής τείνουν να συσσωρεύονται και να παγιδεύονται στο εσωτερικό του σπιτιού.
Οφέλη και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου
Σε αντίθεση με τους εσωτερικούς χώρους, η φύση και οι εξωτερικοί χώροι προσφέρουν άπειρες δυνατότητες. Ένας κορμός δέντρου μπορεί να γίνει πλατφόρμα, κάθισμα ή τραπέζι, ανάλογα με τη φαντασία του παιδιού.
Όταν τα παιδιά έχουν στη διάθεσή τους ανοικτούς, φυσικούς χώρους, περνούν περισσότερο χρόνο εξερευνώντας, κατασκευάζοντας και συμμετέχοντας σε πρακτικά παιχνίδια που καλλιεργούν τη δημιουργικότητά τους και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων — όλα κρίσιμα στοιχεία για την ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Μελέτη σε παιδιά προσχολικής ηλικίας διαπίστωσε ότι εκείνα που περνούσαν πάνω από τρεις ώρες την ημέρα έξω ήταν πιο ώριμα από τα συνομήλικά τους, είχαν καλύτερη συγκέντρωση, έκαναν πιο εύκολα φίλους και έλεγχαν πιο αποτελεσματικά τα συναισθήματά τους.
«Υπάρχει μια αίσθηση ευρυχωρίας όταν βρίσκεται κανείς έξω — διαφορετική από τους περιορισμούς ενός κλειστού δωματίου στο σπίτι», δήλωσε η Σάρα Τζ. Κλαρκ, διευθύντρια του Mott Poll, στην Epoch Times.
Το παιχνίδι έξω τα παιδιά ξεκινά περισσότερο από τα ίδια, καθώς έχουν μεγαλύτερη ελευθερία για να κάνουν τις επιλογές τους, να αναλάβουν ηγετικό ρόλο και να διαμορφώσουν το παιχνίδι, σε αντίθεση με το παιχνίδι σε εσωτερικούς χώρους, όπου συνήθως τα πράγματα είναι ήδη σχεδιασμένα και προδιαγραμμένα, με πιο συγκεκριμένους, υπάρχοντες κανόνες.
Η ύπαιθρος καλλιεργεί την αυτονομία και την αυυτενέργεια, δήλωσε η Δρ Αντρέα Ντίαζ Στράνσκι, παιδίατρος και ψυχίατρος εφήβων και σύμβουλος στην Emora Health, στην Epoch Times. «Δεν χρειάζεται να επιβαρύνετε τον εαυτό σας με την επινόηση διασκεδαστικών υπαίθριων δραστηριοτήτων — τα παιδιά θα τις ανακαλύψουν μόνα τους».
Οι κίνδυνοι του έξω: Μία μεγάλη πρόκληση για τους γονείς
Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους έχει μειωθεί: από τα γεμάτα προγράμματα των παιδιών, την έλλειψη ειδικών χώρων και την άνοδο των ψηφιακών μέσων. Ωστόσο, ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που λειτουργούν κατά του παιχνιδιού έξω είναι η ανησυχία των γονέων για την ασφάλεια των παιδιών τους.
Στην έκθεση Mott Poll, τέσσερις στους δέκα γονείς δήλωσαν ότι αισθάνονται άγχος όταν το παιδί τους σκαρφαλώνει πολύ ψηλά ή απομακρύνεται πολύ κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Αν και αυτό είναι κατανοητό, ο συνεχής περιορισμός αυτών των εμπειριών εμποδίζει τα παιδιά να μάθουν να εκτιμούν τον κίνδυνο, ένα απαραίτητο στάδιο της ωρίμανσής τους καθώς μεγαλώνουν.
Δεδομένου ότι τα εξωτερικά περιβάλλοντα είναι ανώμαλα και αλλάζουν συνεχώς — από ολισθηρές πλαγιές έως δέντρα όπου μπορούν να σκαρφαλώσουν και ασταθές έδαφος — παρουσιάζουν φυσικές προκλήσεις, τις οποίες τα παιδιά μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν.
«Ο κίνδυνος συχνά θεωρείται κάτι κακό — από γονείς, γείτονες, φροντιστές, ασφαλιστικές εταιρείες, σχολεία και δήμους», επισημαίνει η Λι.
Ωστόσο, το επικίνδυνο παιχνίδι δίνει στα παιδιά την ελευθερία να αποφασίζουν πόσο ψηλά θα σκαρφαλώσουν, να εξερευνήσουν το δάσος, να λερωθούν και να περιπλανηθούν στη γειτονιά τους. «Επιτρέπει στα παιδιά να είναι παιδιά — πιο υγιή και πιο ενεργητικά παιδιά», προσθέτει.
Η αποφυγή του κινδύνου στο παιχνίδι έχει και αρνητικές συνέπειες. Όταν τα παιδιά δεν έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν με ασφάλεια τα όριά τους και να διαχειριστούν τις προκλήσεις, οι φυσικές αντιδράσεις φόβου τους δεν δοκιμάζονται, καθιστώντάς τα πιο ευάλωτα στο άγχος και λιγότερο σίγουρα σε νέες καταστάσεις.
Η Κλαρκ σημειώνει ότι στο ριψοκίνδυνο παιχνίδι υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η γνωστική, συναισθηματική και σωματική ανάπτυξη συμβαίνουν ταυτόχρονα. Για παράδειγμα, αν ένα παιδί ανεβαίνει στην τσουλήθρα αντί να κατεβαίνει, προσπαθεί να καταλάβει πώς να κατεβεί, διαχειρίζεται τα συναισθήματα νευρικότητας και υπερηφάνειας και καταβάλλει σωματική προσπάθεια για να αναρριχηθεί. «Αυτό είναι τριπλή ανάπτυξη, σε λίγα μόνο λεπτά!»
Μέσα από μικρές περιπέτειες, τα παιδιά μαθαίνουν δοκιμάζοντας και κάνοντας λάθη, βιώνοντας τόσο την αποτυχία όσο και την επιτυχία. Αυτές οι καταστάσεις τα διδάσκουν να πλοηγούνται σε απρόβλεπτα περιβάλλοντα και τα βοηθούν να οικοδομήσουν την πεποίθηση ότι μπορούν να ξεπερνούν τις προκλήσεις μόνα τους.
Ωστόσο, οι σύγχρονοι γονείς παροτρύνονται να εστιάζουν μάλλον στην ασφάλεια παρά στην εξερεύνηση των κινδύνων. «Υπάρχουν πολλά προϊόντα που επικεντρώνονται στην ασφάλεια, και πολλές από τις προληπτικές οδηγίες στις επισκέψεις για την υγεία των μικρών παιδιών επικεντρώνονται στην ασφάλεια», είπε η Κλαρκ.
«Δεν αφιερώνουμε τον ίδιο χρόνο και την ίδια προσοχή στο να βοηθήσουμε τους γονείς να κατανοήσουν πώς το παιχνίδι συμβάλλει στην ανάπτυξη των παιδιών τους και πώς μπορούν εκείνοι να διευκολύνουν κάθε είδους παιχνίδι». Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί γονείς εκπαιδεύονται εντατικά για το πώς να διατηρούν τα παιδιά τους ασφαλή, αλλά ακούνε ελάχιστα για το είδος του ενεργού, φανταστικού παιχνιδιού που χρειάζονται τα παιδιά για να αναπτυχθούν.
Μια μετα-μελέτη του 2015 διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι γονείς περιορίζουν το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους λόγω φόβων για ξένους, κυκλοφορία ή εκφοβισμό. Έδειξε επίσης ότι τα σύγχρονα πρότυπα γονικής μέριμνας, όπως η πεποίθηση ότι οι «καλοί γονείς» πρέπει πάντα να επιβλέπουν, περιορίζουν περαιτέρω την ελευθερία των παιδιών να εξερευνήσουν. Κοινωνικοί παράγοντες, όπως ο μικρότερος αριθμός παιδιών στη γειτονιά, η ασθενέστερη αίσθηση κοινότητας και οι ιδιωτικοί χώροι παιχνιδιού, συμβάλλουν επίσης στο να γίνεται το αυθόρμητο παιχνίδι έξω λιγότερο ασφαλές ή προσβάσιμο.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Η Στράνσκι συμβουλεύει τους γονείς να αφήνουν τα παιδιά τους να παίζουν ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς, σε εξωτερικούς χώρους:
«Εντάξτε το παιχνίδι έξω στην καθημερινότητά σας: Στόχος σας πρέπει να είναι μία ώρα παιχνιδιού έξω κάθε μέρα, είτε μέσω ελεύθερου παιχνιδιού είτε μέσω οικογενειακών δραστηριοτήτων, όπως περίπατοι ή επισκέψεις σε πάρκα.
»Ενθαρρύνετε το περιπετειώδες παιχνίδι: Αφήστε τα παιδιά να αναλαμβάνουν κινδύνους κατάλληλους για την ηλικία τους — αναρρίχηση ή εξερεύνηση της φύσης — για να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση και ανθεκτικότητα.
»Επιλέξτε ασφαλείς χώρους: Αναζητήστε καλά συντηρημένους χώρους πρασίνου, όπως κοντινά πάρκα, σχολικές αυλές ή κήπους βιβλιοθηκών.
»Ισορροπήστε τον χρόνο που περνούν μπροστά σε οθόνες: Βοηθήστε τα παιδιά να περνούν τουλάχιστον τόσο χρόνο έξω όσο και μπροστά από οθόνες».
Στον κόσμο των κέικ, το red velvet — κόκκινο βελούδο — τραβάει την προσοχή. Οι ειδικές περιστάσεις απαιτούν κέικ, αλλά το Red Velvet είναι από μόνο του μια ειδική περίσταση. Έχει κάτι το εορταστικό. Το ίδιο ισχύει και για το τσίζκεϊκ: δεν είναι ένα απλό κέικ, αλλά συνδέεται με μια επιπλέον απόλαυση. Ο συνδυασμός των δύο δίνει ένα εκπληκτικό επιδόρπιο, με μία δόση ιδανικής υπερβολής.
Το τσίζκεϊκ red velvet είναι μια παραλλαγή του παραδοσιακού κέικ με στρώσεις από κρέμα τυριού ή βουτυρόκρεμα από βραστό γάλα και άρωμα κακάο. Για αυτή την εκδοχή, άπλωσα σε μια βάση από μπισκότα σοκολάτας μια γέμιση τσίζκεϊκ με βουτυρόγαλα και άρωμα κακάο.
Θέλοντας να αποφύγω το γλάσο από κρέμα τυριού, έριξα μια απλή γκανάς λευκής σοκολάτας με δύο συστατικά.
Πώς φτιάχνω ένα κρεμώδες τσιζκέικ χωρίς ρωγμές
Επειδή πρόκειται για τσιζκέικ red velvet, ήθελα πραγματικά μια απαλή, βελούδινη υφή. Η πρώτη μου προσπάθεια κατέληξε γεμάτη αέρα, αλλά η χρήση ενός μίξερ τροφίμων το διόρθωσε αυτό. Αφού βρήκα την κατάλληλη υφή, έπρεπε να σκεφτώ το θέμα των ρωγμών. Οι ρωγμές στο τσίζκεϊκ είναι συνηθισμένες και προκύπτουν είτε από το υπερβολικό ψήσιμο είτε από την προσπάθεια να επιταχυνθεί η ψύξη μετά το ψήσιμο του τσιζκέικ. Για να πετύχω καλύτερη υφή, βρήκα χρήσιμα τα ακόλουθα:
1. Χρησιμοποίησα ένα μίξερ τροφίμων για να ανακατέψω τη βάση. Ένα μίξερ με βάση ή ένα μίξερ χειρός είναι επίσης εντάξει, αλλά ένα μίξερ τροφίμων ανακατεύει τα υλικά εισάγοντας πολύ λιγότερο αέρα.
2. Απομάκρυνα τις επιπλέον φυσαλίδες αέρα, ρίχνοντας απαλά το ταψί στον πάγκο πριν το ψήσιμο. Έτσι, οι φυσαλίδες του αέρα ανέβηκαν στην επιφάνεια.
3. Έψησα τη βάση στους 120° C. Χάρη στη χαμηλότερη θερμοκρασία αποφεύγουμε την ανύψωση των άκρων και τη βύθιση του κέντρου και παίρνουμε μια ομοιόμορφη υφή από άκρη σε άκρη.
4. Έσβησα τον φούρνο όταν στο κέντρο του τσίζκεϊκ η θερμοκρασία είναι μεταξύ 70-75° C. Είναι δύσκολο να καταλάβετε πότε είναι έτοιμο ένα τσίζκεϊκ μόνο από την εμφάνισή του. Δεν θα φαίνεται σφιχτό στο κέντρο και μια οδοντογλυφίδα δεν θα βγαίνει καθαρή. Ένα θερμόμετρο είναι η καλύτερη επιλογή για να βεβαιωθείτε ότι είναι πλήρως ψημένο, αλλά όχι υπερβολικά.
5. Μετά από το προηγούμενο βήμα, άνοιξα την πόρτα του φούρνου αφήνοντας το τσίζκεϊκ μέσα για μία ώρα, για να ξεκουραστεί.
6. Όταν περάσει αυτή η ώρα, το μετέφερα σε σχάρα, πέρασα ένα μαχαίρι γύρω από την άκρη και το άφησα να κρυώσει σε θερμοκρασία δωματίου για άλλες δύο ώρες.
7. Το έκρυψα για τουλάχιστον τέσσερις ώρες ή κατά προτίμηση όλη τη νύχτα. Αν κόψετε ένα τσίζκεϊκ που είναι ακόμα ζεστό, η υφή του θα είναι εντελώς διαφορετική από εκείνη ενός τσίζκεϊκ που έχει κρυώσει πλήρως. Αφήστε το τσιζκέικ σας να ξεκουραστεί όσο χρειάζεται!
Αυτό το χαρακτηριστικό του το καθιστά ιδανικό για γλυκό που θέλετε να έχετε ετοιμάσει ακόμα και μέρες πριν. Αν και η παρασκευή του καθεαυτή δεν είναι δύσκολη, απαιτεί υπομονή. Η χαμηλή θερμοκρασία ψησίματος και η σταδιακή ψύξη διαρκούν αρκετές ώρες. Αλλά μόλις το τσίζκεϊκ μπει στο ψυγείο, θα περιμένει κι εκείνο υπομονετικά για έως και τέσσερις ημέρες.
Τσίζκεϊκ Red Velvet
Για 12-16 κομμάτια
Υλικά
Για τη βάση και τη γέμιση
900 γρ. (4 τεμάχια) τυρί κρέμα πλήρες
4 μεγάλα αυγά
1/2 φλιτζάνι γάλα, οποιασδήποτε περιεκτικότητα σε λιπαρά
1/2 φλιτζάνι κρέμα γάλακτος
170 γρ. μπισκότα σοκολάτας (26 έως 30 μπισκότα)
1 φλιτζάνι + 1 κ.σ. κρυσταλλική ζάχαρη (χωριστά)
1/2 κ..γλ. αλάτι
5 κ.σ. ανάλατο βούτυρο, και επιπλέον για το ταψί
2 κ.σ. φυσικό κακάο, χωρίς ζάχαρη
1 κ.σ. και 1 κ.γλ. υγρό κόκκινο χρώμα ζαχαροπλαστικής
Αφήστε το τυρί κρέμα, τα αυγά, το γάλα και την κρέμα γάλακτος να σταθούν στο πάγκο μέχρι να φτάσουν σε θερμοκρασία δωματίου, περίπου 2 ώρες.
Τοποθετήστε μια σχάρα στη μέση του φούρνου και προθερμάνετε τον φούρνο στους 180° C. Τοποθετήστε ένα φύλλο λαδόκολλας στον πάτο ενός ταψιού με αποσπώμενη βάση 22 εκ. Επανατοποθετήστε το δαχτυλίδι και στερεώστε το στη βάση. Το περίσσευμα θα σας βοηθήσει να αφαιρέσετε το κέικ από τη βάση μόλις ψηθεί. Αλείψτε με λίγο βούτυρο τον πάτο της φόρμας και το εσωτερικό του δακτυλίου.
Φτιάξτε τη βάση
Σπάστε σε μεγάλα κομμάτια τα μπισκότα σοκολάτας σε ένα μπολ με επεξεργαστή τροφίμων εξοπλισμένο με λεπίδα. Προσθέστε 1 κουταλιά της σούπας κρυσταλλική ζάχαρη και 1/4 κουταλάκι του γλυκού αλάτι. Χτυπήστε μέχρι τα μεγαλύτερα κομμάτια να έχουν μέγεθος περίπου 2 εκ., περίπου 12 χτυπήματα.
Βάλτε το βούτυρο σε ένα μικρό μπολ και ζεστάνετέ το μέχρι να λιώσει. Ρίξτε το στο μίξερ τροφίμων και ανακατέψτε μέχρι τα μπισκότα να θρυμματιστούν καλά, περίπου 5 δευτερόλεπτα. Μεταφέρετε το μείγμα στο ταψί και χρησιμοποιήστε τα χέρια σας ή το κάτω μέρος ενός ποτηριού για να το πιέσετε ομοιόμορφα στον πάτο. Πιέστε καλά, αλλά μην το συμπιέσετε πολύ, γιατί θα είναι δύσκολο να το κόψετε όταν τελειώσετε.
Ψήστε για 10 έως 12 λεπτά. Δεν θα δείτε σημαντική αλλαγή, αλλά θα πρέπει να μυρίσει φρυγανισμένη σοκολάτα. Αφήστε το να κρυώσει ενώ ετοιμάζετε τη γέμιση.
Ετοιμάστε τη γέμιση
Μειώστε τη θερμοκρασία του φούρνου στους 120° C. Ξεπλύνετε και στεγνώστε το μπολ και τη λεπίδα του επεξεργαστή τροφίμων.
Προσθέστε την κρέμα τυριού, τα αυγά, το γάλα, την κρέμα γάλακτος, την υπόλοιπη μία κούπα ζάχαρη, το υπόλοιπο 1/4 κουταλάκι του γλυκού αλάτι, το φυσικό κακάο σε σκόνη, το κόκκινο χρώμα ζαχαροπλαστικής και το εκχύλισμα βανίλιας στο μίξερ τροφίμων με τη λεπίδα. Ανακατέψτε για 10 δευτερόλεπτα. Σταματήστε τον κινητήρα και καθαρίστε τα τοιχώματα του μπολ με μια εύκαμπτη σπάτουλα. Επαναλάβετε την επεξεργασία και το ξύσιμο δύο ακόμη φορές ή μέχρι το μείγμα να ενσωματωθεί πλήρως χωρίς ορατά κομμάτια τυριού κρέμας.
Ρίξτε το μείγμα στην έτοιμη βάση. Σηκώστε το ταψί περίπου 2 εκ.από τον πάγκο και αφήστε το να πέσει προσεκτικά και ίσια στον πάγκο, επαναλαμβάνοντας μερικές φορές για να απελευθερωθούν τυχόν φυσαλίδες αέρα.
Ψήστε μέχρι να σκληρύνουν τα άκρα και το κέντρο να κουνιέται ελαφρώς και να φτάσει τους 70° C, περίπου 1:25΄-1:35΄. Σβήστε τον φούρνο και μισοανοίξτε την πόρτα του. Αφήστε το τσίζκεϊκ να αρχίσει να κρυώσει σιγά σιγά στον φούρνο, για μία ώρα.
Όταν περάσει μία ώρα, τοποθετήστε το τσίζκεϊκ σε μια σχάρα. Περάστε ένα μαχαίρι γύρω από την άκρη του ταψιού και αφήστε το να κρυώσει περαιτέρω σε θερμοκρασία δωματίου, για δύο ώρες.
Ετοιμάστε το γλάσο
Όταν περάσουν οι δύο ώρες, ασχοληθείτε με το γλάσο. Κόψτε σε μεγάλα κομμάτια τη λευκή σοκολάτα και τοποθετήστε τη σε ένα μικρό μπολ. Ζεστάνετε την κρέμα γάλακτος σε ένα μικρό μπολ μέχρι να φτάσει σε σημείο βρασμού. Ρίξτε την πάνω από τη λευκή σοκολάτα και αφήστε τη να καθίσει για 2 λεπτά. Προσθέστε μια μικρή πρέζα αλάτι και ανακατέψτε μέχρι να γίνει το μείγμα ομοιογενές. Αφήστε να κρυώσει για 5 λεπτά, ανακατεύοντας περιστασιακά.
Ρίξτε το γλάσο πάνω από το τσίζκεϊκ και με μια σπάτουλα απλώστε το μέχρι τις άκρες, προσπαθώντας να μην το αφήσετε να ξεχειλίσει. Σπάστε τυχόν μεγάλες φυσαλίδες αέρα με την άκρη ενός μαχαιριού.
Καλύψτε το ταψί με αλουμινόχαρτο ή με ένα πιάτο. Βάλτε το στο ψυγείο μέχρι να κρυώσει εντελώς, τουλάχιστον για 4 ώρες ή και για όλη τη νύχτα.
Για να σερβίρετε, περάστε ένα μαχαίρι κατά μήκος του εσωτερικού του ταψιού. Ξεκλειδώστε και αφαιρέστε τον εξωτερικό δακτύλιο. Κρατήστε μια από τις γωνίες του χαρτιού ψησίματος, σύρετε μια μεγάλη σπάτουλα κάτω από το τσίζκεϊκ και μεταφέρετέ το σε ένα ξύλο κοπής ή σε ένα πιάτο σερβιρίσματος. Κόψτε σε φέτες και σερβίρετε.
Το τσίζκεϊκ μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο, αν είναι καλά σκεπασμένο, για έως και τέσσερις ημέρες.
Ο Νούχου Ντάουντα, χριστιανός ευαγγελιστής, βρισκόταν σε ιεραποστολικό ταξίδι, περίπου 200 χλμ μακριά από το σπίτι του στην Πολιτεία Πλατό της Νιγηρίας, όταν δέχθηκε ένα πανικόβλητο τηλεφώνημα από τον μικρότερο αδελφό του.
Όπως είπε στην εφημερίδα The Epoch Times, ο αδελφός του τού ανέφερε ότι τζιχαντιστές είχαν περικυκλώσει το σπίτι του και φώναζαν ότι θα σκότωναν όσους βρίσκονταν μέσα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η αστυνομία βοήθησε να διασωθούν πέντε μέλη της οικογένειάς του, προτού βαριά οπλισμένοι άνδρες κάψουν το σπίτι ολοσχερώς και σκοτώσουν έναν νεαρό συνάδελφό του ευαγγελιστή.
Αυτό συνέβη το 2005. Μέσα σε αυτά τα 20 χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι σήμερα, ο Ντάουντα, 67 ετών σήμερα, είδε τον λαό του να σφαγιάζεται, και συγγενείς του και φίλους να δολοφονούνται. Τα σώματα τους τα μετέφερε και έθαψε ο ίδιος, είπε.
Η δοκιμασία των χριστιανών της Νιγηρίας δεν είχε προσελκύσει τη διεθνή προσοχή, έως ότου μετά από μια πρόσφατη έξαρση βία, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι θα παρέμβει ώστε να αποτραπούν μαζικές δολοφονίες που άφησε να εννοηθεί ότι ισοδυναμούν με γενοκτονία.
Από τη μεριά της, η κυβέρνηση της Νιγηρίας αρνείται τους ισχυρισμούς περί θρησκευτικών διώξεων, παρουσιάζοντας τη βία ως κρίση ασφαλείας με «σύνθετες κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές ρίζες» που επηρεάζει ανθρώπους κάθε πίστης. Ωστόσο, η αύξηση των βίαιων επιθέσεων κατά χριστιανικών κοινοτήτων από ριζοσπαστικοποιημένους αντάρτες τα τελευταία χρόνια κινείται παράλληλα με μια ευρύτερη άνοδο του βίαιου ισλαμιστικού εξτρεμισμού στην περιοχή και, σε αρκετές περιπτώσεις, τέμνεται μαζί της.
Μπόκο Χαράμ και κλιμάκωση της βίας
Ο Ντάουντα είπε ότι μεγάλωσε ειρηνικά, με μουσουλμάνους φίλους και γείτονες, στην εύφορη περιοχή της Κεντρικής Ζώνης της χώρας. Ανέφερε όμως ότι όλα άρχισαν να αλλάζουν γύρω στο 2001.
Όπως είπε, τους φαινόταν πολύ παράξενο, καθώς δεν είχαν ξαναδεί κάτι τέτοιο, να δολοφονούνται άνθρωποι σε μια κοινότητα όπου οι μουσουλμάνοι ήταν μειονότητα αλλά καλά οπλισμένοι. Ανέφερε ότι οι ριζοσπαστικοποιημένες ομάδες που άρχισαν να επιτίθενται στους χριστιανούς τούς έδιωξαν από τις εστίες τους.
Παρότι η απειλή έχει εξελιχθεί, ορισμένοι παρατηρητές εντοπίζουν τις ρίζες της σημερινής βίας στην άνοδο που είδε, πάνω από είκοσι χρόνια πριν, το σουνιτικό τζιχαντιστικό κίνημα της Νιγηρίας. Το κίνημα αυτό ταυτίζεται με την τρομοκρατική οργάνωση Μπόκο Χαράμ, η οποία μερικές φορές αποκαλείται «Νιγηριανοί Ταλιμπάν».
Ο Εμπενέζερ Ομπαντάρε, ανώτερος συνεργάτης για τις αφρικανικές σπουδές στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, εκτιμά ότι όλα τα προβλήματα απορρέουν από την Μπόκο Χαράμ.
Όπως είπε στην Epoch Times, πρόκειται για θρησκευτική εκστρατεία, υπό την έννοια ότι οι μαζικές δολοφονίες ξεκίνησαν από την Μπόκο Χαράμ, μια ομάδα που στοχοποιεί χριστιανούς, στοχοποιεί μουσουλμάνους, στοχοποιεί τους πάντες, επειδή τους θεωρεί όλους άπιστους ή αποστάτες.
Φέρετρα με τα σώματα των 38 χριστιανών χωρικών που σκοτώθηκαν από ένοπλους μουσουλμάνους μαχητές των Φουλάνι έχουν τοποθετηθεί για τη νεκρώσιμη ακολουθία στο Government Secondary School στη Μαλαγκούν. Νιγηρία, 30 Σεπτεμβρίου 2021. (Luka Binniyat/The Epoch Times)
Η Μπόκο Χαράμ, που ιδρύθηκε το 2002, υιοθετεί μια αυστηρή ερμηνεία του Ισλάμ, η οποία χρησιμοποιεί «εξαιρετικά στενά κριτήρια για να ορίσει ποιος θεωρείται μουσουλμάνος», σύμφωνα με έκθεση του Brookings Institution. Το όνομά της σημαίνει, σε γενικές γραμμές, ότι «η δυτική εκπαίδευση απαγορεύεται».
Η οργάνωση ξεκίνησε ένοπλη εξέγερση κατά της κυβέρνησης της Νιγηρίας το 2009 και δημιούργησε προπύργιο στα βορειοανατολικά, καθώς και στις γειτονικές χώρες Τσαντ, Καμερούν και Νίγηρα.Έκτοτε, σε όλο τον βορρά έχει εμφανιστεί ένα μίγμα βίαιων δραστών με μεταβαλλόμενες συμμαχίες και εχθρότητες, μεταξύ των οποίων το Ισλαμικό Κράτος, η Αλ Κάιντα, παρακλάδια και συνεργαζόμενες ομάδες της Μπόκο Χαράμ, καθώς και ένοπλοι ληστές, νέες διασυνοριακές ομάδες και εθνοτικές πολιτοφυλακές.
Το 2013 χαρακτηρίστηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες τρομοκρατική οργάνωση, χαρακτηρισμό που διατηρεί έως και σήμερα.
Τρομοκρατία στη Νιγηρία
Η Νιγηρία κατατάσσεται στην έκτη θέση στον Δείκτη Παγκόσμιας Τρομοκρατίας 2025 του Ινστιτούτου Οικονομικών και Ειρήνης.
Στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας, όπου η βία αποδιδόταν ιστορικά στη δράση συμμοριών, παρακλάδια της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους έχουν εδραιώσει την παρουσία τους από το 2020 και έχουν ενεργά δίκτυα από το 2024, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του προγράμματος Critical Threats (Κρίσιμες Απειλές) του American Enterprise Institute (Αμερικανικού Ινστιτούτου Επιχειρήσεων).
Οι αναφορές για δολοφονίες αμάχων στη Νιγηρία ποικίλλουν, από 50.000 έως πάνω από 100.000 από το 2009, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί. Στοιχεία από την Υπηρεσία Δεδομένων Τοποθεσίας και Συμβάντων Ένοπλων Συγκρούσεων (Armed Conflict Location and Event Data – ACLED), έναν αμερικανικό φορέα παρακολούθησης, δείχνουν ότι η βία που στοχοποιεί χριστιανούς έχει αυξηθεί απότομα από το 2020, αλλά εξακολουθεί να ωχριά σε σύγκριση με την «ευρύτερη αύξηση της συνολικής πολιτικής βίας», την οποία ο φορέας αναφέρει ότι έχει οδηγήσει σε πολύ περισσότερους θανάτους μουσουλμάνων.
Για το 2021, τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι σχεδόν 350.000 άνθρωποι είχαν πεθάνει, άμεσα ή έμμεσα, ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης που μαστίζει τη χώρα από το 2009.
Ο Ομπαντάρε είπε ότι παρόλο που οι εκτιμήσεις διαφέρουν, εκείνο που κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει είναι ότι σκοτώνονται πολλοί άνθρωποι, και ότι σκοτώνονται για θρησκευτικούς λόγους.
Κλιμακώνονται οι προκλητικές επιθέσεις
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, τον Οκτώβριο, επανέφερε τη Νιγηρία στη λίστα των «Χωρών Ιδιαίτερου Ενδιαφέροντος», έναν επίσημο χαρακτηρισμό που αποδίδεται στους χειρότερους παραβάτες της θρησκευτικής ελευθερίας παγκοσμίως.
Σε ακρόαση του Κογκρέσου στις 20 Νοεμβρίου, αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσαν ότι εργάζονται πάνω σε ένα συνολικό σχέδιο για να συμβάλουν στην ενίσχυση των εγχώριων δυνατοτήτων ασφαλείας και των αντιτρομοκρατικών προσπαθειών της χώρας.
Λίγες ώρες μετά την ακρόαση, ένοπλοι εισέβαλαν στις 21 Νοεμβρίου σε καθολικό σχολείο της Κεντρικής Ζώνης και απήγαγαν περισσότερους από 300 μαθητές και 12 εκπαιδευτικούς.
Ήταν η τέταρτη μαζική απαγωγή εκείνης της εβδομάδας και μία από τις χειρότερες στην ιστορία της χώρας, ξεπερνώντας ακόμη και την απαγωγή 276 μαθητριών από το Δευτεροβάθμιο Σχολείο Τσίμποκ από την Μπόκο Χαράμ το 2014. Πέρυσι, η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε ότι περισσότερα από 1.700 παιδιά έχουν απαχθεί από την οργάνωση στο διάστημα 2014-2024.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, τα θύματα απαγωγών συχνά εξαναγκάζονται να πολεμήσουν, να παντρευτούν τους απαγωγείς τους ή πωλούνται για σεξουαλική εκμετάλλευση.
Το κύμα βίας που ξέσπασε από τις 15 Νοεμβρίου έως τις 21 Νοεμβρίου περιελάμβανε επίσης επίθεση σε χριστιανική εκκλησία κατά τη διάρκεια λειτουργίας, κατά την οποία δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν και τριάντα οκτώ απήχθησαν, καθώς και την απαγωγή είκοσι τεσσάρων μαθητριών από ένα δευτεροβάθμιο σχολείο και τη δολοφονία τριών ανθρώπων, μαζί με την απαγωγή εξήντα τεσσάρων από τα σπίτια τους.
Αίθουσα διδασκαλίας του Καθολικού Σχολείου της Αγίας Μαρίας, στην περιοχή Παπίρι της τοπικής αυτοδιοίκησης Αγκουάρα, στην Πολιτεία Νίγηρα. Νιγηρία, 23 Νοεμβρίου 2025. (Ifeanyi Immanuel Bakwenye/AFP μέσω Getty Images)
Στις 24 Νοεμβρίου, μέσα ενημέρωσης της Νιγηρίας μετέδωσαν ότι ύποπτοι τρομοκράτες της Μπόκο Χαράμ απήγαγαν δώδεκα γυναίκες από την πολιτεία Μπόρνο και ισοπέδωσαν ένα χωριό αλλού στην ίδια πολιτεία.
Ο σεβασμιότατος Γουίλφρεντ Αναγκμπέ, καθολικός επίσκοπος της Νιγηρίας, είπε στους νομοθέτες στην ακρόαση της 20ής Νοεμβρίου ότι ήλπιζαν πως ο χαρακτηρισμός [«Χώρα Ιδιαίτερου Ενδιαφέροντος»] από τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στα τέλη Οκτωβρίου θα μπορούσε να σταθεροποιήσει την κατάσταση, αλλά αντίθετα αυτή επιδεινώνεται σε μία από τις πιο θανατηφόρες περιόδους για τους χριστιανούς της Νιγηρίας που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
Παρότι η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να αντιμετωπίσει την τρομοκρατική απειλή, ο Ντάουντα είπε ότι δεν πρόκειται για τον μετωπικό πόλεμο στον οποίο είναι συνηθισμένοι οι στρατοί, καθώς οι δράστες κρύβονται, επιτίθενται, αποσύρονται και καλύπτονται. Ανέφερε ότι η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει μεν, αλλά ανεπιτυχώς.
Η κυβέρνηση της Νιγηρίας δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλια της Epoch Times, αλλά πρόσφατα ανέφερε, σε ανακοίνωση που ανάρτησε στην πλατφόρμα X, ότι από το 2023 οι υπηρεσίες ασφαλείας της έχουν «εξουδετερώσει» περισσότερους από 13.500 τρομοκράτες, έχουν συλλάβει περισσότερους από 17.000 υπόπτους και έχουν διασώσει περισσότερα από 9.800 θύματα απαγωγών.
Οι πολιτοφυλακές των Φουλάνι
Τον περασμένο Μάιο, η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε ότι τουλάχιστον 10.217 άνθρωποι είχαν σκοτωθεί σε επιθέσεις ενόπλων τα δύο χρόνια από την εκλογή του σημερινού προέδρου Μπόλα Άχμεντ Τινουμπού, κυρίως στις πολιτείες Μπενουέ και Πλατό της Κεντρικής Ζώνης, όπου οι χριστιανοί αποτελούν πλειοψηφία.
Τέτοιες επιθέσεις έχουν στρέψει την προσοχή σε μακροχρόνιες συγκρούσεις μεταξύ γεωργών, που είναι σε μεγάλο βαθμό χριστιανοί, και κτηνοτρόφων Φουλάνι, που είναι ημινομάδες και κατά πλειονότητα μουσουλμάνοι, στην Κεντρική Ζώνη. Η κυβέρνηση της Νιγηρίας χαρακτηρίζει το ζήτημα ως διαμάχη για τη χρήση γης, που τροφοδοτείται από το κλίμα, τη σπανιότητα πόρων και την αύξηση του πληθυσμού.
Σύμφωνα με τον οργανισμό Open Doors, που παρακολουθεί τις διώξεις χριστιανών, οι μαχητές Φουλάνι ευθύνονται για το 55% των καταγεγραμμένων θανάτων χριστιανών μεταξύ 2019 και 2023.
Το Παρατηρητήριο Θρησκευτικής Ελευθερίας στην Αφρική δημοσίευσε τον Ιούλιο έρευνα που δείχνει ότι πολιτοφυλακές Φουλάνι ευθύνονται για το 47% των 36.056 δολοφονιών αμάχων μεταξύ 2019 και 2024, ποσοστό που είναι πενταπλάσιο από το αθροιστικό πλήγμα άλλων σημαντικών τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως η Μπόκο Χαράμ και ένα παρακλάδι γνωστό ως Ισλαμικό Κράτος-Επαρχία Δυτικής Αφρικής.
Μια ομάδα ένοπλων μελών πολιτοφυλακής των Φουλάνι ποζάρει για φωτογραφία σε άτυπο καταυλισμό αφοπλισμού στη Σεβαρέ. Μάλι, 6 Ιουλίου 2019. (Marco Longari/AFP μέσω Getty Images)
Πιο πρόσφατα, άλλοι φορείς παρακολούθησης, όπως η υπηρεσία Eyewitness Global του Διεθνούς Δικηγορικού Συλλόγου, έχουν επισημάνει «σημαντική κλιμάκωση» της βίας με «θρησκευτική και εθνοτική διάσταση» στην Κεντρική Ζώνη.
Και ενώ ο Δείκτης Παγκόσμιας Τρομοκρατίας του 2015 κατέταξε τους ένοπλους μαχητές Φουλάνι ως την τέταρτη πιο φονική τρομοκρατική ομάδα στον κόσμο, το Παρατηρητήριο σημειώνει ότι έχουν «μυστηριωδώς εξαφανιστεί» από τις διεθνείς κατατάξεις, παρά το ότι έχουν γίνει «σημαντικά πιο θανατηφόροι».
Ο Ντάουντα είπε ότι ένας μικρός αριθμός ατόμων υποκινεί και ριζοσπαστικοποιεί έναν κατά τα άλλα ειρηνικό πληθυσμό. Ανέφερε ότι οι περισσότεροι Φουλάνι είναι αθώοι και ότι οι περισσότεροι θέλουν να ζήσουν ειρηνικά και να φροντίζουν τα κοπάδια τους.
Ο Ενί Νσαϊμπία, ανώτερος αναλυτής για τη Δυτική Αφρική στην Υπηρεσία Δεδομένων Τοποθεσίας και Συμβάντων Ένοπλων Συγκρούσεων, είπε στην Epoch Times ότι η βία στην Κεντρική Ζώνη είναι «πολυκατευθυντική» και δεν μπορεί να περιοριστεί σε έναν τύπο θρησκευτικού πολέμου.
Όπως ανέφερε, η εστίαση στη δίωξη των χριστιανών δεν αποτυπώνει πραγματικά το πρόβλημα, επειδή αυτό δεν είναι η κύρια σύγκρουση, και ότι η πραγματική απειλή είναι οι τζιχαντιστικές ομάδες που επεκτείνουν την επιρροή τους σε όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, φτάνοντας να ανταγωνίζονται το κράτος.
Διευκρίνησε ότι ορισμένες από αυτές τις ομάδες, όπως το Ισλαμικό Κράτος-Επαρχία Σαχέλ, είναι κατά πλειονότητα Φουλάνι, αλλά δρουν κυρίως σε πολιτείες όπου επικρατούν μουσουλμάνοι, κάτι που σημαίνει ότι τα θύματα μεταξύ των αμάχων είναι κατά κύριο λόγο επίσης μουσουλμάνοι.
Όταν η σύγκρουση επεκτάθηκε στην περιοχή, ο Νσαϊμπία είπε ότι οι ισχυρότερες ομάδες συγκεντρώθηκαν στο Μάλι και την Μπουρκίνα Φάσο, όπου πολλοί μαχητές είναι Φουλάνι. Ανέφερε ότι αυτό είναι περισσότερο συγκυριακό, αλλά συνδέεται και με τον τρόπο που αντέδρασε το κράτος στην εξέγερση.
Σε πολλές χώρες της περιοχής, ο Νσαϊμπία είπε ότι οι Φουλάνι και άλλες κτηνοτροφικές εθνοτικές ομάδες έχουν για καιρό περιθωριοποιηθεί από το κράτος, γεγονός που τις καθιστά εύκολο στόχο ριζοσπαστικοποίησης.
«Φρικτά πράγματα»
Ο Μούσα Μπέλο, γεννημένος μουσουλμάνος Φουλάνι, ασπάστηκε τον χριστιανισμό και έγινε ευαγγελικός ιεροκήρυκας. Όντας ο ίδιος έντονα ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχετικά με αυτό που αποκαλεί χριστιανική γενοκτονία, είπε ότι αυτή τη στιγμή κρύβεται, έχοντας δεχθεί απειλές κατά της ζωής του από ισλαμιστές και, όπως υποστηρίζει, αντίποινα από την κυβέρνηση.
Ο Μπέλο είπε στην Epoch Times ότι συνήθως επισκέπτεται πολλά απομακρυσμένα χωριά, στα οποία μπορεί κανείς να φτάσει μόνο με μοτοσικλέτα ή περπατώντας, και ανέφερε την επίσκεψή του σε ένα χωριό στην Πολιτεία Πλατό. Εκεί κήρυξαν το ευαγγέλιο, έκαναν προσέφεραν ιατρική υποστήριξη και μοίρασαν Βίβλους, επιστρέφοντας τον περασμένο Οκτώβριο για δουν την εξέλιξη των πραγμάτων.
Όπως είπε, ολόκληρο το χωριό είχε εξαφανιστεί. Έπεφταν πάνω σε ανθρώπινους σκελετούς και σε σώματα που δεν είχε καν αποσυντεθεί — η κατάσταση ήταν φρικτή, είπε.
Ο Σον Νέλσον, δικηγόρος της οργάνωσης Alliance Defending Freedom (ADF), θυμήθηκε ότι είχε επισκεφθεί θύματα μετά από επίθεση της παραμονής των Χριστουγέννων το 2023, η οποία σκότωσε περισσότερους από 200 ανθρώπους σε χριστιανικά κυρίως χωριά σε εκείνη την περιοχή. Ανέφερε ότι είχαν στοχοποιήσει τα σπίτια των ποιμένων και ότι επιτέθηκαν πρώτα στις εκκλησίες. Περιέγραψε ότι στο πρώτο χωριό που επισκέφθηκαν, παραμονή των Χριστουγέννων, πήγαν στο σπίτι του ποιμένα, πήραν εκείνον και την οικογένειά του, έβαλαν φωτιά στο σπίτι, τον οδήγησαν πίσω από την εκκλησία και τον αποκεφάλισαν.
Ο Νέλσον είπε ότι κάθε μάρτυρας τού ανέφερε πως οι επιτιθέμενοι μπήκαν με ματσέτες, φωνάζοντας «Αλλάχου Άκμπαρ» («Ο Θεός είναι μέγας») και ότι θα σκοτώσουν χριστιανούς.
Ομαδική φωτογραφία στο Καθολικό Σχολείο της Αγίας Μαρίας, μετά την απαγωγή παιδιών και μελών του προσωπικού από ένοπλους άνδρες. Παπίρι, Νιγηρία, 21 Νοεμβρίου 2025. (Christian Association of Nigeria μέσω AP)
Ο Τζον Στιούαρτ, Αμερικανός δικηγόρος και ποιμένας που ταξιδεύει συχνά στην Αφρική για να διδάξει και να εκπαιδεύσει χριστιανούς ηγέτες, περιέγραψε κοινότητες της Νιγηρίας που έχουν καταστραφεί από συστηματική βία και εκτοπισμό.
Όπως είπε στην Epoch Times, επισκέφθηκε κέντρα μετεγκατάστασης, όπου βρίσκονταν χριστιανοί που είχαν εκδιωχθεί από τα χωριά τους από μουσουλμάνους Φουλάνι, με τον στρατό, όπως ανέφερε, να κάνει τα στραβά μάτια.
Ανέφερε ότι κοιμούνταν σε τσιμεντένια δάπεδα μέσα σε εκκλησίες και ότι δεν είχαν τίποτα άλλο πέρα από φτυάρια και τσουγκράνες για να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους.
«Υπάρχουν άλλοι από πίσω»
Τόσο ο Ντάουντα όσο και ο Μπέλο είπαν ότι στη Νιγηρία έρχονται Φουλάνι και από άλλες χώρες.
Ο Μπέλο ανέφερε ότι είχε συναντήσει έναν τέτοιο άνθρωπο και ότι, όντας και ο ίδιος Φουλάνι, κατάλαβε ότι δεν επρόκειτο για Φουλάνι από τη Νιγηρία όταν του μίλησε. Ο άντρας τού είπε πως ήταν από το Μάλι και ότι η ομάδα του κατευθυνόταν προς την πολιτεία Μπενουέ.
Σύμφωνα με τον Μπέλο, τα σύνορα της Νιγηρίας με τον Νίγηρα και το Τσαντ είναι εύκολο να παραβιαστούν. Ανέφερε ότι όλοι χρησιμοποιούν εξελιγμένα όπλα, όπως πολυβόλα, Καλάσνικοφ, εκτοξευτές ρουκετών, τα οποία, όπως είπε, δεν χρησιμοποιεί καν ο στρατός τους. Αυτό συμβαίνει εδώ και δύο δεκαετίες, υποστηρίζει, αλλά η κυβέρνηση της Νιγηρίας δεν έχει οδηγήσει ούτε έναν δράστη στη δικαιοσύνη.
Ο Ντάουντα είπε ότι τον εντυπωσίαζε η εικόνα κτηνοτρόφων Φουλάνι με τα πολυβόλα ανά χείρας.
Όπλα και πυρομαχικά που ανακτήθηκαν από τζιχαντιστές της Μπόκο Χαράμ εκτίθενται στο αρχηγείο του 120ού Τάγματος στο Γκονίρι. Νιγηρία, 3 Ιουλίου 2019. (Audu Marte/AFP μέσω Getty Images)
Ανέφερε ότι ένας Φουλάνι συνήθως φροντίζει την αγελάδα του, η οποία είναι ο «τραπεζικός του λογαριασμός» και το μέλλον των παιδιών του, και διερωτήθηκε πώς τέτοιοι αθώοι Φουλάνι χειρίζονται τέτοια όπλα.
Όπως είπε, αυτό σημαίνει πως υπάρχουν άλλοι από πίσω και ότι θέλει ο κόσμος να το γνωρίζει, προσθέτοντας ότι οι Φουλάνι έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου. Ισχυρίστηκε ότι στόχος τους είναι να διασχίσουν όλη τη χώρα, και ότι γι’ αυτό ακούγονται δολοφονίες σε εκκλησίες και στον νότο.
Η καρδιά της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας
Η κυβέρνηση της Νιγηρίας παρουσιάζει τις επιθέσεις σε χριστιανικές κοινότητες, όπως εκείνη που βίωσε ο Ντάουντα στην Κεντρική Ζώνη, ως εθνοτικές διαμάχες για τη χρήση γης, ξεχωριστές από την τρομοκρατία των τζιχαντιστών στα βορειοανατολικά ή την αναρχία των συμμοριών στα βορειοδυτικά.
Ωστόσο, εν μέσω της διακρατικής επέκτασης του ισλαμιστικού εξτρεμισμού, με όπλα και μαχητές να κινούνται μέσα από διάτρητα σύνορα, ορισμένοι αναλυτές λένε ότι τέτοιες διακρίσεις είναι ολοένα και λιγότερο ουσιαστικές και λειτουργούν ως αντιπερισπασμός από την αυξανόμενη απειλή του βίαιου φονταμενταλισμού.
Η Κεντρική Περιοχή του Σαχέλ στην υποσαχάρια Αφρική, η οποία περιλαμβάνει τη Νιγηρία και εκτείνεται από τον Βόρειο Ατλαντικό έως την Ερυθρά Θάλασσα, έχει αντικαταστήσει τη Μέση Ανατολή ως το επίκεντρο της παγκόσμιας σαλαφιστικής-τζιχαντιστικής βίας, αντιπροσωπεύοντας πλέον το 51% όλων των θανάτων από τρομοκρατία παγκοσμίως, σύμφωνα με την έκθεση Global Terrorism Index 2025: Measuring the Impact of Terrorism («Δείκτης Παγκόσμιας Τρομοκρατίας 2025: Μέτρηση του αντίκτυπου της τρομοκρατίας») του Ινστιτούτου Οικονομικών και Ειρήνης .
Έρευνες της οργάνωσης Conflict Armament Research, ενός βρετανικού φορέα που παρακολουθεί τα παράνομα όπλα, έχουν υποδείξει ότι η εξάπλωση όπλων σε όλο το Σαχέλ επιταχύνθηκε από την πτώση, το 2011, του βαριά οπλισμένου καθεστώτος του Μουαμάρ Καντάφι στη Λιβύη.
Στοιχεία από την Υπηρεσία Δεδομένων Τοποθεσίας και Συμβάντων Ένοπλων Συγκρούσεων δείχνουν ότι οι τζιχαντιστικές ομάδες έχουν εισέλθει σε «μια νέα φάση επέκτασης» στο Σαχέλ. Σε έκθεση του Δεκεμβρίου, ο φορέας σημειώνει ότι, καθώς οι τζιχαντιστικές ομάδες εδραιώνουν τις επιχειρήσεις τους, οι διακρίσεις μεταξύ περιφερειακών συγκρούσεων δίνουν τη θέση τους σε μια ευρύτερη, ενιαία απειλή.
Ο ίδιος φορέας αναφέρει ότι το 79% των επιχειρήσεων του Ισλαμικού Κράτους πραγματοποιήθηκε στην Αφρική το 2025, από 49% το 2024. Η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος-Επαρχία Δυτικής Αφρικής «ελέγχει εκτεταμένες περιοχές και έχει σκοτώσει ή εκτοπίσει χιλιάδες ανθρώπους στη Νιγηρία και σε γειτονικές χώρες», σύμφωνα με τον Αντιτρομοκρατικό Οδηγό του Γραφείου του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ.
Αμυντική τάφρος που κατασκευάστηκε για προστασία από επιδρομές της Μπόκο Χαράμ περιβάλλει την πόλη Μονγκούνο, στην πολιτεία Μπόρνο της Νιγηρίας, στις 4 Ιουλίου 2025. (Joris Bolomey/AFP μέσω Getty Images)
Η συνεργασία μεταξύ τζιχαντιστικών ομάδων αυξάνεται, επισημαίνει ο Νσαϊμπία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ανέφερε, ομάδες της Νιγηρίας έχουν ενσωματωθεί σε ευρύτερες διεθνείς δομές, όπως το Ισλαμικό Κράτος ή σε ομάδες που συνεργάζονται με την Αλ Κάιντα, ή συντονίζονται με περιφερειακές ομάδες πέρα από τα σύνορα, ώστε να μοιράζονται όπλα, προπαγάνδα και μαχητές.
Καθώς το Σαχέλ έχει εξελιχθεί σε παγκόσμιο επίκεντρο τζιχαντιστικής δράσης, εξήγησε ότι ομάδες της Νιγηρίας επεκτείνονται από την ιστορική τους βάση στη Λεκάνη της Λίμνης Τσαντ προς τα παράκτια κράτη της Δυτικής Αφρικής, και ότι οι συναντήσεις των διαφόρων ομάδων σχηματίζουν ένα είδος κόμβου ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικά πεδία συγκρούσεων.
Ο Ομπαντάρε είπε ότι γνωρίζουν με βεβαιότητα πως όλες αυτές τις ομάδες τις ενώνει ένας τουλάχιστον κοινός στόχος: θέλουν να καταστρέψουν το σύγχρονο κράτος όπως το γνωρίζουμε.
Στο γειτονικό Μάλι, οι τζιχαντιστές κοντεύουν να καταλάβουν τη χώρα, σύμφωνα με έκθεση του περασμένου μήνα από το Κέντρο Σουφάν.
Σαρία και βλασφημία
Τα χρόνια που ακολούθησαν τη μετάβαση της Νιγηρίας, το 1999, σε συνταγματική δημοκρατία, δώδεκα βόρειες Πολιτείες ενσωμάτωσαν ξανά το ισλαμικό ποινικό δίκαιο. Θεωρητικά, η σαρία εφαρμόζεται μόνο στους μουσουλμάνους, αλλά στην πράξη, όπως υποστηρίζουν υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει βία από όχλους και θανατικές ποινές με κρατική κάλυψη.
Ο Νέλσον είπε ότι ο νόμος περί βλασφημίας επί ποινή θανάτου στις δώδεκα βόρειες πολιτείες είναι κάτι το εξωφρενικό, και ανέφερε ότι η οργάνωση Alliance Defending Freedom παρεμβαίνει υπέρ ατόμων που αντιμετωπίζουν κατηγορίες βλασφημίας και αποστασίας στα δικαστήρια σαρία της Νιγηρίας. Όπως σημείωσε, πρόκειται για ένα από τα μόλις επτά μέρη στον κόσμο με νόμο αυτού του είδους.
Το 2024, η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε κλιμάκωση της βίας από όχλο σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων δολοφονιών που σχετίζονται με κατηγορίες βλασφημίας, όπου τα θύματα λιντσαρίστηκαν, λιθοβολήθηκαν, βασανίστηκαν και κάηκαν ζωντανά.
Έξι άνδρες που καταδικάστηκαν για ένοπλη ληστεία στέκονται πριν από την εκτέλεσή τους από εκτελεστικό απόσπασμα στις φυλακές Κιρικίρι στο Λάγκος. Νιγηρία, 21 Φεβρουαρίου 1998. (AFP μέσω Getty Images)
Η οργάνωση ανέφερε ότι η προφανής ενθάρρυνση δολοφονιών για βλασφημία από θρησκευτικούς ηγέτες δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο ο όχλος αισθάνεται ότι δικαιούται να πάρει τον νόμο στα χέρια του, ενώ κυβερνητικοί αξιωματούχοι σπάνια καταδικάζουν δημόσια τη βία του όχλου για βλασφημία.
«Ένας θρησκευτικός παράγοντας»
Ο Ομπαντάρε από το Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων είπε ότι η συζήτηση για τη βία στη Νιγηρία έχει γίνει όλο και πιο θολή και ότι παλαιότερα συμφωνούσαν πως η απειλή ήταν ο φονταμενταλισμός.
Υποστήριξε δε ότι η ιδέα πως οι ισλαμιστές αντάρτες δεν πρέπει να περιγράφονται ή να παρουσιάζονται ως αυτό που είναι, επειδή δεν θέλουν να προσβάλουν τους μετριοπαθείς μουσουλμάνους, είναι, κατά την άποψή του, συγκαταβατική απέναντι στους μετριοπαθείς μουσουλμάνους.
Είπε ότι όσο περισσότερο η Μπόκο Χαράμ δηλώνει πως ο στόχος της είναι θρησκευτικός, ότι θέλει να αντικαταστήσει τη Νιγηρία με ένα ισλαμικό κράτος, ότι μισεί τη δημοκρατία και ότι το πρόβλημα είναι η απιστία, τόσο περισσότερο κάποιοι από την άλλη πλευρά επιμένουν να λένε ότι δεν ξέρουν για τι μιλούν, ότι πρόκειται για την κλιματική αλλαγή και ότι δεν έχει καμία σχέση με τη θρησκεία.
Παρά τη διαρκή απειλή, ο Ντάουντα είπε ότι δεν σκέφτεται να ζήσει οπουδήποτε αλλού. Ζητούν από τον Θεό να παρέμβει και γι’ αυτό έχουν ακόμη την ευκαιρία να μιλούν γι’ αυτό.
Σήμερα, 15 Δεκεμβρίου, αναμένεται να βγει η ετυμηγορία για τον Τζίμμυ Λάι, εξέχοντα εκδότη και υπέρμαχο του φιλοδημοκρατικού κινήματος στο Χονγκ Κονγκ, στον οποίο αποδόθηκαν κατηγορίες βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας. Η υπόθεση θεωρείται ορόσημο για το Χονγκ Κονγκ, με οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να λένε ότι σε αυτήν καθίσταται φανερό το πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο εν λόγω νόμος κατά των επικριτών του κομμουνιστικού καθεστώτος.
Η απόφαση πρόκειται να εκδοθεί από τριμελή σύνθεση δικαστών, που επιλέχθηκαν από τη φιλοκινεζική κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ, κατά τη διάρκεια ακροαματικής διαδικασίας η οποία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Δικαιοσύνης του Χονγκ Κονγκ, ξεκίνησε στις 10 π.μ. (τοπική ώρα) στις 14 Δεκεμβρίου.
Ο Λάι είναι μία από τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες που διώκονται βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, που επιβλήθηκε από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) στο Χονγκ Κονγκ πριν από πέντε χρόνια, μετά από τις μαζικές διαδηλώσεις κατά της παρεμβατικής πολιτικής του κινεζικού καθεστώτος στην πόλη.
Ο Λάι κρατείται στη φυλακή από τον Δεκέμβριο του 2020 και κατηγορείται για δύο περιπτώσεις «συνωμοσίας για συνεργασία με ξένες δυνάμεις», βάσει του δρακόντειου νόμου ασφαλείας του ΚΚΚ. Ο πρώην επιχειρηματίας κατηγορήθηκε επίσης ότι συμμετείχε σε συνωμοσία για τη δημοσίευση «στασιαστικών» εκδόσεων, βάσει ενός αποικιακής εποχής νόμου περί στάσης. Ο Λάι έχει δηλώσει αθώος και στις τρεις κατηγορίες. Εάν καταδικαστεί, ενδέχεται να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του στη φυλακή.
Η εταιρεία που ίδρυσε, η Next Media, υπήρξε κάποτε η μεγαλύτερη εταιρεία μέσων ενημέρωσης της πόλης. Ίδρυσε επίσης την Apple Daily, η οποία έγινε γνωστή για την επικριτική στάση της προς το ΚΚΚ και τη φιλοκινεζική τοπική κυβέρνηση, ιδιαίτερα κατά τα χρόνια των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων.
Η εφημερίδα του αναγκάστηκε να κλείσει στο Χονγκ Κονγκ τον Ιούνιο του 2021, λίγο καιρό μετά από έφοδο περίπου 500 αστυνομικών στα γραφεία σύνταξης, που συνοδεύτηκε από πάγωμα των περιουσιακών της στοιχείων και σύλληψη αρκετών ανώτερων στελεχών, συμπεριλαμβανομένου του αρχισυντάκτη της, ως υπόπτων για παραβίαση του νόμου περί εθνικής ασφάλειας του Πεκίνου. Δικαστήριο του Χονγκ Κονγκ διέταξε την ίδια χρονιά να κλείσει η εταιρεία μέσων ενημέρωσης.
Το κλίμα για τις αρχές του Χονγκ Κονγκ γενικότερα δεν είναι καλό αυτή την εποχή, με τη φονική πυρκαγιά που ξέσπασε στο συγκρότημα κατοικιών Γουάνγκ Φουκ Κωρτ να δυναμώνει τις επικριτικές φωνές. Στα αιτήματα για λογοδοσία οι αρχές απάντησαν με συλλήψεις και κρατήσεις. Μετά από τις καταστροφικές πυρκαγιές σε διαμερίσματα, μόνο το 31,9% των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων προσήλθε στις κάλπες στις βουλευτικές εκλογές της 7ης Δεκεμβρίου — το δεύτερο χαμηλότερο ποσοστό συμμετοχής που έχει καταγραφεί ποτέ.
Εκκλήσεις για απελευθέρωση
Η τύχη του Λάι έχει προσελκύσει διεθνή προσοχή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει τον Αύγουστο ότι έθεσε την υπόθεση του Λάι στο Πεκίνο και ότι σκόπευε να την επαναφέρει, προσθέτοντας ότι θα έκανε ό,τι μπορούσε για να τον σώσει, όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κηρ Στάρμερ, είχε δηλώσει το 2024 ότι η αποφυλάκιση του Λάι — ο οποίος είναι Βρετανός υπήκοος — αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση των Εργατικών, σύμφωνα με το BBC. Μιλώντας από το γραφείο του στις 2 Δεκεμβρίου, ο Στάρμερ επανέλαβε τη δέσμευσή του να εγείρει ανησυχίες για τη συρρίκνωση των ελευθεριών στο Χονγκ Κονγκ και τη δίωξη του Λάι.
Όταν ρωτήθηκε για την υπόθεση του Λάι σε τακτική ενημέρωση στις 12 Δεκεμβρίου, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του κινεζικού καθεστώτος, Γκούο Τζιακούν, δήλωσε ότι η Κίνα στηρίζει πλήρως τις προσπάθειες των αρχών του Χονγκ Κονγκ να τιμωρήσουν όσους θέτουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια.
Άνθρωποι καταφθάνουν στο δικαστήριο του Δυτικού Κοουλούν για τη δίκη του φυλακισμένου μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ, Τζίμμυ Λάι. Χονγκ Κονγκ, 28 Αυγούστου 2025. (Vernon Yuen/AFP μέσω Getty Images)
Εν όψει της απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου του Χονγκ Κονγκ, η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων — μία οργάνωση υπεράσπισης δικαιωμάτων με έδρα τη Νέα Υόρκη — κάλεσε την κυβέρνηση να αποσύρει όλες τις κατηγορίες κατά του Λάι και να τερματίσει αυτό που χαρακτήρισε «δίκη-παρωδία». Η διευθύντρια της οργάνωσης για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, Μπε Λι Γι, ανέφερε σε δήλωσή της στις 12 Δεκεμβρίου ότι παρόλο που στο εδώλιο βρίσκεται ο Τζίμμυ Λάι, στην πραγματικότητα δικάζεται η ελευθερία του Τύπου, την οποία προστατεύει ο Βασικός Νόμος του Χονγκ Κονγκ.
Η ένωση συγγραφέων PEN International περιέγραψε τη δίκη του Λάι ως «ανατριχιαστικό παράδειγμα» τού πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο νόμος περί εθνικής ασφάλειας κατά της ελευθερίας της έκφρασης και της δημοσιογραφίας. Η Μα Τίντα, εκπρόσωπος της Πεν Ιντερνάσιοναλ, ανέφερε σε δήλωσή της στις 12 Δεκεμβρίου ότι ο κόσμος παρακολουθεί και ότι η συνεχιζόμενη δίωξη του Τζίμμυ Λάι αποτελεί προσβολή του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης.
Ανησυχία για την υγεία του
Η δίκη του Λάι για την εθνική ασφάλεια ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, στις 18 Δεκεμβρίου 2023, έπειτα από πολλές καθυστερήσεις. Αρχικά αναμενόταν να διαρκέσει 80 ημέρες, όμως τελικά παρατάθηκε σε 156 εργάσιμες ημέρες και ολοκληρώθηκε πριν λίγους μήνες, τον Αύγουστο του 2025. Ο Βρετανός δικηγόρος του Λάι δεν έλαβε παράταση θεώρησης εισόδου και δεν μπόρεσε να τον εκπροσωπήσει, μετά από παρέμβαση του Πεκίνου.
Τον Νοέμβριο του 2022, ο επικεφαλής του Χονγκ Κονγκ, Τζον Λι, είχε ζητήσει από το Πεκίνο να αποφασίσει εάν ξένοι δικηγόροι μπορούν να συμμετέχουν σε δίκες για παραβιάσεις του νόμου περί εθνικής ασφάλειας, αφού το ανώτατο δικαστήριο της πόλης είχε επιβεβαιώσει το δικαίωμα του Λάι να προσλάβει δικηγόρο από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Περίπου έναν μήνα αργότερα, το Πεκίνο παραχώρησε στον Λι αυτή την εξουσία. Το νομοθετικό σώμα του Πεκίνου, που χαρακτηρίζεται ως επικυρωτικό, δήλωσε ότι τα δικαστήρια του Χονγκ Κονγκ χρειάζονται πιστοποιητικό από τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας ή από την επιτροπή εθνικής ασφάλειας —η οποία εξακολουθεί να τελεί υπό την ηγεσία του Λι και ενός ακόμη αξιωματούχου του ΚΚΚ— προκειμένου να επιτρέπουν τη συμμετοχή ξένων δικηγόρων σε υποθέσεις εθνικής ασφάλειας.
Τον Μάιο του 2023, η απόφαση του Πεκίνου ουσιαστικά έγινε νόμος, αφού το νομοθετικό σώμα του Χονγκ Κονγκ ενέκρινετροπολογία στη σχετική νομοθεσία.
Τη δίκη επέβλεψαν τρεις δικαστές που είχαν διοριστεί από τον Λι, αντί για σώμα ενόρκων, κάτι που παρουσιάζεται ως απόκλιση από τους κανόνες του κοινού δικαίου της πόλης.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η οικογένεια και η νομική ομάδα του Λάι ανανέωσαν τις εκκλήσεις τους για την απελευθέρωσή του, λέγοντας ότι ο πρώην μεγιστάνας των μέσων ενημέρωσης — ο οποίος έκλεισε τα 78 την περασμένη εβδομάδα — έχει χάσει σημαντικό βάρος και γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστος. Επίθεση πέντε χρόνια, ο Λάι, ο οποίος έχει διαβήτη, κρατείται σε απομόνωση και στερείται το ηλιακό φως και τον καθαρό αέρα, σύμφωνα με τον γιο του, Σεμπάστιαν Λάι.
Η κόρη του, Κλαιρ Λάι, έγραψε σε άρθρο γνώμης, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα The Washington Post στις 9 Δεκεμβρίου, ότι πολλοί άνθρωποι ρωτούν πώς μπορεί και αντεπεξέρχεται, αναφέροντας πως η θρησκευτική του πίστη τον στηρίζει. Σύμφωνα με όσα της λέει ο ίδιος, ο Θεός είναι μαζί του σε κάθε βήμα, ότι η προσευχή τού δίνει χαρά και ότι οι προσευχές των άλλων τού χαρίζουν ένα αίσθημα «ελαφρότητας της ύπαρξης».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει τις προσπάθειες ένταξης της χώρας του στον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι παράσχουν «εγγυήσεις ασφαλείας» προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος.
Σε συνομιλία μέσω WhatsApp με δημοσιογράφους, στις 14 Δεκεμβρίου, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι με αυτά τα δεδομένα, οι διμερείς εγγυήσεις ασφαλείας μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ, οι εγγυήσεις για την Ουκρανία από τις ΗΠΑ αντίστοιχες με εκείνες του Άρθρου 5, καθώς και οι εγγυήσεις ασφαλείας από Ευρωπαίους «συναδέλφους» και από άλλες χώρες — όπως ο Καναδάς και η Ιαπωνία — θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποτρέψουν μια νέα ρωσική εισβολή.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι ο «συμβιβασμός» θα πρέπει να είναι νομικά δεσμευτικός και να έχει τη στήριξη του αμερικανικού Κογκρέσου, ώστε να τερματιστεί η πολυετής σύγκρουση.
Οι δηλώσεις του Ζελένσκι προς τους δημοσιογράφους έγιναν εν όψει της συνάντησής του στο Βερολίνο με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ Στηβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, η οποία διήρκεσε πέντε ώρες χθες, Κυριακή. Μετά τη συνάντηση, ο Γουίτκοφ ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ότι στις συζητήσεις τους — οι οποίες αφορούσαν το αναθεωρημένο ειρηνευτικό σχέδιο και οικονομικά ζητήματα — σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος.
Το ίδιο βράδυ, ο Ζελένσκι συναντήθηκε με τον Γερμανό καγκελάριο Φρήντριχ Μερτς και σχεδίαζε να συνεχίσει τις συζητήσεις με τον Γουίτκοφ και τον Κούσνερ σήμερα, Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου.
Η υποχώρηση της Ουκρανίας όσον αφορά την επιδίωξη ένταξης στο ΝΑΤΟ αποτελεί κίνηση που, σύμφωνα με το κείμενο, χαιρετίζεται από τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος δεν θέλει να υπάρχουν εκεί στρατεύματα του ΝΑΤΟ.
Ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ είχαν συναντηθεί με τον Πούτιν στις 2 Δεκεμβρίου 2025, σε μια διαπραγμάτευση που διήρκεσε πέντε ώρες. Ο κορυφαίος σύμβουλος του Πούτιν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, δήλωσε κατόπιν στους δημοσιογράφους ότι η συνάντηση ήταν «εποικοδομητική», αλλά ότι «δεν έχουν βρεθεί ακόμη συμβιβασμοί».
Οι Ρώσοι ζητούν την απόσυρση των δυνάμεων της Ουκρανίας από το τμήμα της περιφέρειας Ντονέτσκ, το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες πρότειναν να μετατραπεί σε αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη ελεύθερου εμπορίου, πρόταση που απορρίφθηκε από το Κίεβο.
Ο Ζελένσκι επιβεβαίωσε στις 10 Δεκεμβρίου 2025 ότι η Ουκρανία υποστηρίζει βασικά μέρη ενός οικονομικού πλαισίου για την ανοικοδόμηση της χώρας μετά τη λήξη του πολέμου, κάτι που αποτελεί σημαντική πτυχή των ειρηνευτικών συζητήσεων.
Το σχέδιο ανοικοδόμησης περιγράφηκε ως μια βελτιωμένη εκδοχή της αρχικής πρότασης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία προέβλεπε την παραχώρηση της Κριμαίας, του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ στη Ρωσία, ότι θα οριζόταν στο Σύνταγμα της Ουκρανίας ότι η χώρα δεν θα γινόταν μέλος του ΝΑΤΟ και ότι θα επιτρεπόταν στη Ρωσία να επιστρέψει στην Ομάδα των Επτά (G7).
Τέλος, ο Ζελένσκι ανέφερε χθες, Κυριακή 14 Δεκεμβρίου, ότι η Ρωσία εξαπέλυσε την τελευταία εβδομάδα περισσότερα από 1.500 μη επανδρωμένα αεροσκάφη, σχεδόν 900 κατευθυνόμενες εναέριες βόμβες και 46 πυραύλους κατά της Ουκρανίας. Όπως σημείωσε, οι πρόσφατες επιθέσεις άφησαν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, θέρμανση ή νερό σε πολλές περιφέρειες της χώρας.
Σε μια κίνηση μείζονος σημασίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι υπουργοί Οικονομικών των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν την Παρασκευή την επιβολή ενιαίου δασμού ύψους τριών ευρώ σε δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ που εισέρχονται στην Ένωση.
Το μέτρο, το οποίο στοχεύει κατά κύριο λόγο σε φθηνές εισαγωγές από Κινέζους προμηθευτές, αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού και των κινδύνων για την ασφάλεια που απορρέουν από αυτά τα προϊόντα.
Ο δασμός των τριών ευρώ θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026 και θα αφορά ειδικά τα δέματα που αποστέλλονται από επιχειρήσεις εκτός ΕΕ, οι οποίες είναι καταχωρημένες μέσω του καθεστώτος ΦΠΑ Import One-Stop-Shop (IOSS) της ΕΕ. Σύμφωνα με αξιωματούχους της Ένωσης, η αλλαγή αυτή επηρεάζει το 93% του συνόλου των ηλεκτρονικών εμπορικών ροών προς την ΕΕ.
Η υπουργός Οικονομικών της Δανίας, Στεφάνι Λους, τόνισε τη σημασία του νέου δασμού δηλώνοντας: «Εξασφαλίζουμε ότι οι δασμοί καταβάλλονται από το πρώτο ευρώ, διασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και περιορίζοντας την εισροή φθηνών προϊόντων».
Η απόφαση αυτή έρχεται ως απάντηση στην εκρηκτική αύξηση των μικρών δεμάτων που αποστέλλονται απευθείας στους Ευρωπαίους καταναλωτές από πλατφόρμες όπως οι Shein, TEMU, AliExpress και Amazon Haul, που κατά κανόνα προμηθεύονται προϊόντα από κινεζικά εργοστάσια και τα διοχετεύουν σε τιμές πολύ χαμηλότερες. Με τον νέο δασμό κλείνει ένα κενό στους τελωνειακούς κανόνες που μέχρι πρότινος επέτρεπε την αδασμολόγητη είσοδο των χαμηλής αξίας εισαγωγών στην ΕΕ.
Σήμερα, το καθεστώς IOSS επιτρέπει την αδασμολόγητη εισαγωγή εντός ΕΕ αγορών ηλεκτρονικής μορφής κάτω των 150 ευρώ. Η εξαίρεση αυτή έχει οδηγήσει σε αλματώδη αύξηση των εισαγωγών: τα τελωνειακά στοιχεία δείχνουν ότι πέρυσι ο αριθμός τέτοιων δεμάτων διπλασιάστηκε, φθάνοντας τα 4,6 δισεκατομμύρια – στη συντριπτική τους πλειονότητα από την Κίνα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Συμβουλίου της ΕΕ, ο νέος δασμός αποσκοπεί στην προστασία των Ευρωπαίων επιχειρηματιών από αθέμιτο ανταγωνισμό, στην αντιμετώπιση κινδύνων για την υγεία και ασφάλεια των καταναλωτών, στην καταπολέμηση της εκτεταμένης απάτης και στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνδέονται με τα αδασμολόγητα προϊόντα.
Αρχικά, στις Βρυξέλλες υπήρχε πρόβλεψη για κατάργηση της απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς για προϊόντα έως 150 ευρώ το 2028, στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρύθμισης του τελωνειακού συστήματος της ΕΕ.
Ωστόσο, η κλιμάκωση των ζητημάτων με τις κινεζικές εισαγωγές οδήγησε τα κράτη-μέλη να απαιτήσουν ταχύτερη δράση, με αποτέλεσμα τη λήψη αυτού του προσωρινού μέτρου έως ότου βρεθεί οριστική λύση.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, ο ενιαίος δασμός των 3 ευρώ θα ισχύσει έως την πλήρη κατάργηση του αδασμολόγητου ορίου για είδη αξίας κάτω των 150 ευρώ, κάτι που αναμένεται να υλοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων τον Νοέμβριο του 2025. Έκτοτε, όλα τα χαμηλής αξίας προϊόντα θα υπόκεινται πλέον στους τυπικούς δασμούς της ΕΕ ανά τεμάχιο.
Παράλληλα, οι ευρωπαίοι νομοθέτες εξετάζουν και την καθιέρωση τέλους διαχείρισης δύο ευρώ για τα μικρά δέματα, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει οριστεί ημερομηνία εφαρμογής του.
Τα μέτρα αυτά εντάσσονται σε μια ευρύτερη πρωτοβουλία της ΕΕ, των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων μεγάλων οικονομιών με σκοπό την αυστηρότερη εποπτεία του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου και τη ρύθμιση της ραγδαίας ροής φθηνών εισαγωγών από την Κίνα.
