Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε στις 11 Δεκεμβρίου ότι το ζήτημα των εδαφών αποτελεί κεντρικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον για το προτεινόμενο ειρηνευτικό σχέδιο. Στις 10 Δεκεμβρίου, το Κίεβο παρουσίασε στις ΗΠΑ ένα αναθεωρημένο πλαίσιο είκοσι (20) σημείων για τον τερματισμό του πολέμου με τη Μόσχα.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες προτείνουν τη δημιουργία μιας ελεύθερης οικονομικής ζώνης στα τμήματα του ανατολικού Ντονμπάς που ελέγχει η Ουκρανία, τα οποία η Ρωσία απαιτεί να παραδώσουμε, ως συμβιβαστική λύση για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες. Οι Αμερικανοί αναζητούν κάποια φόρμουλα και συζητούν τη δημιουργία μιας ελεύθερης οικονομικής ζώνης — έτσι το αποκαλούν. Οι Ρώσοι το ονομάζουν αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ζελένσκι.
«Οραματίζονται την αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τα εδάφη της περιφέρειας Ντονέτσκ, και ως υποτιθέμενο συμβιβασμό, οι ρωσικές δυνάμεις να μην εισέλθουν σ’ αυτό το τμήμα της. Δεν γνωρίζουν, όμως, ποιος θα διοικεί την περιοχή αυτή, την οποία ήδη αποκαλούν ελεύθερη οικονομική ή αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη. Αυτό είναι περίπου το πώς οραματίζονται σήμερα οι ΗΠΑ τον συμβιβασμό», επεσήμανε.
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε τη στάση της Ουκρανίας, δηλώνοντας: «Ενδέχεται να μην αποδεχθούμε την πρόταση αυτή, διότι, όταν μας μιλάτε για συμβιβασμό, οφείλετε να προτείνετε έναν δίκαιο συμβιβασμό. Η συζήτηση πρέπει να συνεχιστεί και να βρούμε λύσεις στα ερωτήματα, ώστε όλα να γίνουν πιο λογικά και δίκαια. […] Όπως σε κάθε πόλεμο, πρέπει να υπάρξει κάποιος μηχανισμός παρακολούθησης».
Τόνισε επιπλέον ότι δεν έχει υπάρξει συμφωνία για τα εδάφη και ότι «ο ουκρανικός λαός πρέπει να έχει το δικαίωμα να αποφασίσει μέσω δημοψηφίσματος για κάθε πιθανή παραχώρηση εδάφους».
Στην Ουάσιγκτον, την ίδια ώρα, ο Λευκός Οίκος δήλωσε πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είναι δυσαρεστημένος με τις άκαρπες συναντήσεις και διαπραγματεύσεις που τραβούν σε μάκρος χωρίς να δίνουν αποτελέσματα, τόσο από τη μεριά του Κιέβου όσο και από της Μόσχας.
Η εκπρόσωπος Τύπου του Τραμπ, Κάρολαϊν Λέβιτ, ανέφερε σε συνέντευξη Τύπου στις 11 Δεκεμβρίου: «Ο πρόεδρος είναι εξαιρετικά απογοητευμένος και με τις δύο πλευρές. Έχει κουραστεί από συναντήσεις [που γίνονται] μόνο για τη διαδικασία της συνάντησης. Δεν θέλει άλλα λόγια· θέλει πράξεις. Θέλει να τελειώσει ο πόλεμος».
Η Λέβιτ εξήγησε πως «η κυβέρνηση αφιέρωσε πάνω από 30 ώρες, μόνο τις τελευταίες εβδομάδες, σε συνομιλίες με Ρώσους, Ουκρανούς και Ευρωπαίους, τόσο δια ζώσης όσο και μέσω τηλεφωνικών επαφών. Θα δούμε για τις συναντήσεις του σαββατοκύριακου. Περιμένετε νεότερα.
»Εάν υπάρξει πραγματική προοπτική ειρηνευτικής συμφωνίας και εάν προκύψουν συναντήσεις στις οποίες η κυβέρνηση θεωρήσει πως αξίζει να παρευρεθεί αντιπρόσωπος, τότε οι ΗΠΑ θα στείλουν κάποιον. Παραμένει αβέβαιο αν πιστεύουμε πως μπορεί να υπάρξει αληθινή ειρήνη και ουσιαστική πρόοδος».
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, στις 11 Δεκεμβρίου, ο Ζελένσκι ανέφερε: «Είχα εις βάθος συζήτηση για το ειρηνευτικό σχέδιο με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Πολέμου Πητ Χεγκσέθ, τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στηβ Γουίτκοφ και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου Τραμπ.
»Εκτιμούμε ιδιαίτερα την ενεργή εμπλοκή των Αμερικανών σε όλα τα επίπεδα, όχι μόνο για την επίτευξη ειρήνης, αλλά και για την εξασφάλιση της Ουκρανίας και την αποτροπή νέας ρωσικής εισβολής. Αυτό αντανακλά τη σοβαρότητα των προθέσεων της Αμερικής και τη σαφή εστίασή της στην επίτευξη αποτελεσμάτων».
Διατηρεί ωστόσο και ορισμένες επιφυλάξεις: «Η Ουκρανία παραμένει επιφυλακτική, έχοντας ακόμα νωπή την αρνητική εμπειρία του Μνημονίου της Βουδαπέστης. Αυτό το θυμούνται όλοι, όπως και τις πολλές φορές που η Ρωσία παραβίασε τις δεσμεύσεις της. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο το έγγραφο που αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας να δίνει συγκεκριμένες απαντήσεις στις βασικές ανησυχίες των Ουκρανών: ποιες θα είναι οι ενέργειες των εταίρων εάν η Ρωσία αποφασίσει να επιτεθεί ξανά».
Από τη ρωσική πλευρά, σημειώνεται δυσφορία με τις ουκρανικές τροποποιήσεις στο ειρηνευτικό σχέδιο. Ο σύμβουλος του Βλαντίμιρ Πούτιν σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, δήλωσε: «Δεν έχουμε δει καμία τροποποιημένη εκδοχή του αμερικανικού σχεδίου. Όταν τη δούμε, μπορεί να υπάρξουν πολλά με τα οποία δεν θα συμφωνήσουμε.
»Η Μόσχα παραμένει αμετακίνητη στο θέμα των εδαφών και τονίζει ότι ολόκληρο το Ντονμπάς είναι ρωσικό, κάτι που έχει κατοχυρωθεί και στο ρωσικό σύνταγμα. Η Ουκρανία θεωρεί αυτή τη θέση απολύτως απαράδεκτη».
Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε μια οριακή πολιτική και κοινωνική κατάσταση, όπου οι βεβαιότητες του παρελθόντος κλονίζονται. Οι κοινωνίες της ηπείρου εμφανίζουν έντονη πίεση για επιστροφή στην εθνική κυριαρχία και την πολιτισμική τους ταυτότητα, την ίδια στιγμή που η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αμφισβητείται. Παράλληλα, νέες απειλές και γεωπολιτικές προκλήσεις — από τον πόλεμο στα ανατολικά σύνορα έως τον ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων — αναδεικνύουν τη σημασία της στρατιωτικής ισχύος και της τεχνολογικής καινοτομίας για την ασφάλεια των κρατών. Μέσα σε αυτή την ασταθή συγκυρία, χώρες όπως η Ελλάδα καλούνται να προσαρμοστούν στρατηγικά, ενισχύοντας την άμυνά τους και αναζητώντας διεθνείς συνεργασίες που θα θωρακίσουν την εθνική τους ασφάλεια. Οι κοινωνικοπολιτικές τάσεις στην Ευρώπη και η πρόσφατη επίσκεψη του Έλληνα υπουργού Άμυνας, Νίκου Δένδια στην Ιαπωνία είναι δύο φαινομενικά άσχετα γεγονότα που έχουν όμως κοινό παρονομαστή: την ανάγκη ενδυνάμωσης της αποτρεπτικής ισχύος και τη στρατηγική προσαρμογή σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο.
Πίεση για εθνική κυριαρχία και πολιτισμική ταυτότητα στην Ευρώπη
Σε πολλά ευρωπαϊκά κράτη διαμορφώνεται ένα ισχυρό ρεύμα που αξιώνει την ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας και την ανάδειξη της παραδοσιακής πολιτισμικής ταυτότητας. Μετά από δεκαετίες εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και παγκοσμιοποίησης, ένα μέρος των κοινωνιών αντιδρά στον «αποχρωματισμό» — δηλαδή στην απώλεια των ιδιαίτερων εθνικών και θρησκευτικών χαρακτηριστικών τους. Πολίτες και κινήματα σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Σουηδία εκφράζουν δυσαρέσκεια για τις υπερεθνικές αποφάσεις των Βρυξελλών και την εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε μια μη εκλεγμένη γραφειοκρατία, όπως συχνά χαρακτηρίζεται το ευρωπαϊκό θεσμικό σύστημα. Βασικό τους αίτημα είναι ο έλεγχος των σημαντικών πολιτικών — από τη μεταναστευτική πολιτική μέχρι τη δημοσιονομική διακυβέρνηση — να επιστρέψει στα εθνικά κράτη, ώστε οι λαοί να διαφυλάξουν την πολιτισμική τους κληρονομιά, τη γλώσσα, τη θρησκεία και το αξιακό τους σύστημα. Αυτή η εθνοκεντρική πίεση αντανακλάται πολιτικά στην άνοδο κομμάτων και ηγετών που υπόσχονται «ανάκτηση της ταυτότητας» και αντίσταση στη συνέχιση της ευρωπαϊκής ενοποίησης με τους σημερινούς όρους.
Την ίδια στιγμή, ένα άλλο τμήμα των ευρωπαϊκών κοινωνιών φαίνεται να έχει αποδεχθεί — ή και υποστηρίζει — το υπερεθνικό στάτους κβο. Οι πολίτες αυτοί έχουν ενσωματωθεί σε μια κοσμοπολίτικη νοοτροπία, δίνοντας μικρότερη έμφαση στις παραδοσιακές εθνικές διαφοροποιήσεις. Κάποιοι αναλυτές περιγράφουν αυτό το φαινόμενο ως «αποχαύνωση» ή αποξένωση από τις παλιές ταυτότητες: οι κοινωνίες αυτές εμφανίζονται πιο παθητικές, λιγότερο πρόθυμες να θυσιάσουν ευκολίες ή να εμπλακούν ενεργά σε εθνικούς στόχους. Για παράδειγμα, η θρησκευτική πίστη — ιδιαίτερα ο συνειδητός χριστιανισμός — έχει εξασθενήσει σε πολλές χώρες, αφαιρώντας ένα παραδοσιακό στοιχείο συνοχής. Η εξέλιξη αυτή συμβαδίζει με μια κουλτούρα ευδαιμονισμού και ατομικισμού που αφήνει σε δεύτερη μοίρα συλλογικές αξίες όπως η πατρίδα ή η θυσία για το κοινό καλό. Έτσι, στην Ευρώπη του 21ου αιώνα διαμορφώνεται μια βαθιά πόλωση: από τη μία, οι υπέρμαχοι της εθνικής ανασυγκρότησης· από την άλλη, οι υποστηρικτές μιας μεταεθνικής, ΄άχρωμης΄ Ευρώπης. Αυτές οι αντικρουόμενες δυναμικές συνυπάρχουν, καθιστώντας το κοινωνικό τοπίο εξαιρετικά σύνθετο.
Στρατιωτική ανασυγκρότηση ή κοινωνική απάθεια; Μια ευρωπαϊκή αντίφαση
Η πόλωση αυτή δεν περιορίζεται σε θεωρητικό ή πολιτισμικό επίπεδο, αλλά έχει απτές συνέπειες στις πολιτικές ασφαλείας. Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται — με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αναβίωση της ρωσικής απειλής — τα ευρωπαϊκά κράτη βρίσκονται υπό την πίεση να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους ισχύ. Δηλώσεις Ευρωπαίων ηγετών και στρατιωτικών αξιωματούχων τα τελευταία χρόνια φανερώνουν ότι η ήπειρος προετοιμάζεται, έστω και θεωρητικά, για το ενδεχόμενο μιας μεγάλης σύρραξης. Πολλές χώρες δεσμεύονται να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και υλοποιούν προγράμματα εξοπλισμού σε χρόνο-ρεκόρ, αναγνωρίζοντας ότι η μακρά περίοδος μεταψυχροπολεμικής ειρήνης ίσως φτάνει στο τέλος της. Για παράδειγμα, η Γερμανία — επί δεκαετίες απρόθυμη να επενδύσει στρατιωτικά — ανακοίνωσε ειδικό ταμείο 100 δισ. ευρώ για τις ένοπλες δυνάμεις της, ενώ χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Πολωνία, Βαλτικές) αυξάνουν θεαματικά τη θητεία και τον εξοπλισμό τους. Αυτές οι κινήσεις αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατιωτικής ανασυγκρότησης της Ευρώπης.
Ωστόσο, αυτή η στρατιωτική αφύπνιση σκοντάφτει πάνω σε μια κοινωνική απάθεια ή και αντίδραση. Καθώς πολλά ευρωπαϊκά κράτη, τις προηγούμενες δεκαετίες, κατήργησαν τη γενική στρατιωτική θητεία και επένδυσαν στο επαγγελματικό μοντέλο στρατού, οι κοινωνίες τους εξοικειώθηκαν με την ιδέα της ειρήνης ως δεδομένου αγαθού. Η προοπτική επιστροφής σε μια κατάσταση επιστράτευσης ή γενικής κινητοποίησης ξενίζει και φοβίζει σημαντική μερίδα πολιτών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας, όπου πρόσφατα οργανώθηκαν διαδηλώσεις σε δεκάδες πόλεις ενάντια στο ενδεχόμενο επαναφοράς της υποχρεωτικής θητείας. Παρόμοιες αντιδράσεις σημειώνονται και αλλού, καθιστώντας σαφές ότι μεγάλα τμήματα των Ευρωπαίων πολιτών διστάζουν μπροστά στην ιδέα θυσιών για την άμυνα. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί κραυγαλέα αντίφαση: την ώρα που οι κυβερνήσεις αντιλαμβάνονται πως χωρίς ισχυρές ένοπλες δυνάμεις δεν υπάρχει αποτροπή, δυσκολεύονται να πείσουν τις κοινωνίες τους για την αναγκαιότητα μέτρων όπως η αύξηση της θητείας ή η διάθεση πόρων για εξοπλισμούς. Το κόστος σε πολιτικό κεφάλαιο είναι υψηλό, καθώς κάθε απόφαση ενίσχυσης της άμυνας μπορεί να αντιμετωπιστεί με δυσπιστία ή και εχθρότητα από ψηφοφόρους που έχουν εθιστεί σε μια νοοτροπία ειρηνικής αμεριμνησίας.
Στο πλαίσιο αυτό, διαμορφώνεται ένα κρίσιμο ερώτημα για την Ευρώπη: πώς θα συμβιβαστεί η ανάγκη για ασφάλεια με την κοινωνική συνοχή; Αν η ηγεσία αποτύχει να εμπνεύσει στους πολίτες το αίσθημα του επείγοντος, η αμυντική θωράκιση θα προχωρήσει δύσκολα και αργά. Αν, από την άλλη, αγνοηθεί πλήρως η λαϊκή βούληση, ελλοχεύει ο κίνδυνος πολιτικής κρίσης και περαιτέρω ανόδου των άκρων. Το βέβαιο είναι ότι η ιστορική παρένθεση της μεταπολεμικής ειρήνης δείχνει να κλείνει. Μετά από σχεδόν τρεις γενιές που έζησαν θεωρώντας τον πόλεμο αδιανόητο, η πραγματικότητα ξαναγίνεται εύθραυστη. Ευρωπαίοι και Αμερικανοί στρατηγικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη, έχοντας υπονομευθεί πολιτισμικά και απολέσει το αγωνιστικό της φρόνημα, κινδυνεύει να βρεθεί απροετοίμαστη μπροστά στις προκλήσεις. Αν όμως οι ευρωπαϊκές κοινωνίες αφυπνιστούν — είτε μέσω σταδιακής συνειδητοποίησης είτε έπειτα από κάποιο τραυματικό σοκ — δεν αποκλείεται να επανέλθουν στα ιστορικά πρότυπα, επαναφέροντας στο προσκήνιο αξίες όπως η φιλοπατρία, η συλλογική ασφάλεια και η προθυμία για θυσίες. Από αυτή την άποψη, η σημερινή αναταραχή ίσως αποδειχθεί το μεταβατικό στάδιο προς μια «νέα κανονικότητα», όπου η στρατιωτική ισχύς και η εθνική ταυτότητα θα εκτιμώνται και πάλι ως θεμέλια της ευρωπαϊκής επιβίωσης.
Η Ελλάδα μέσα στην ευρωπαϊκή δίνη
Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ευρώπης με ιδιαίτερες γεωπολιτικές ανησυχίες, βιώνει αυτές τις τάσεις με ξεχωριστό τρόπο. Από τη μια πλευρά, οι ίδιες κοινωνικές διεργασίες που παρατηρούνται στον ευρωπαϊκό Βορρά και Δυτικό κόσμο αντηχούν και στην ελληνική κοινωνία: και εδώ υπάρχει μια αυξανόμενη έμφαση στην εθνική κυριαρχία και στην προστασία της ταυτότητας, όπως μαρτυρά η δημόσια συζήτηση για το μεταναστευτικό, τη σχέση με την ΕΕ ή θέματα παιδείας και πολιτισμού. Ωστόσο, η ελληνική περίπτωση παρουσιάζει και διαφορές. Η Ελλάδα γνώρισε ιστορικά τραύματα και απειλές που κράτησαν ζωντανό το αίσθημα της εγρήγορσης: η μνήμη της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, οι διαρκείς εντάσεις στο Αιγαίο, καθώς και η γεωγραφική εγγύτητα με εύφλεκτες περιοχές (Βαλκάνια, Μέση Ανατολή) έχουν διατηρήσει ψηλά το φρόνημα για άμυνα. Σε αντίθεση με πολλές δυτικοευρωπαϊκές χώρες, η στρατιωτική θητεία ουδέποτε καταργήθηκε — οι Έλληνες εξακολουθούν να θεωρούν σχεδόν αυτονόητη την υποχρέωση υπηρεσίας στην πατρίδα. Αυτό σημαίνει ότι η κοινωνία, παρά τις όποιες τάσεις ατομικισμού και ευδαιμονισμού, δεν έχει αποκοπεί πλήρως από την έννοια της συλλογικής άμυνας. Η πολιτική ηγεσία διαθέτει ίσως μεγαλύτερα περιθώρια κινήσεων για ενίσχυση της άμυνας χωρίς τον βαθμό πολιτικού κόστους που θα αντιμετώπιζε π.χ. ένας Γερμανός ή Ισπανός ηγέτης σε ανάλογη περίπτωση.
Πράγματι, την τελευταία δεκαετία η Ελλάδα έχει προβεί σε σημαντικά βήματα αμυντικής αναβάθμισης. Έπειτα από μια περίοδο οικονομικής κρίσης κατά την οποία οι αμυντικές δαπάνες περιορίστηκαν, η χώρα επανήλθε δυναμικά: προμηθεύτηκε προηγμένα πολεμικά αεροσκάφη (όπως τα γαλλικά Rafale), συμφώνησε στην απόκτηση νέων φρεγατών για το Πολεμικό Ναυτικό, εκσυγχρονίζει τα άρματα και τα πυραυλικά της συστήματα, ενώ συμμετέχει ενεργά σε προγράμματα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ για ανάπτυξη προηγμένων δυνατοτήτων (όπως τα ευρωπαϊκά προγράμματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών). Η στρατηγική προσαρμογή της Ελλάδας υπαγορεύεται από το περιβάλλον ασφαλείας: με τη γειτονική Τουρκία να εξοπλίζεται ταχύτατα και να προβάλει ηγεμονικές βλέψεις στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι η αποτροπή είναι μονόδρομος. Η ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος δεν θεωρείται πολυτέλεια, αλλά αναγκαία συνθήκη για τη διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας και της ειρήνης. Υπό αυτή την έννοια, η Ελλάδα λειτουργεί ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ευρωπαϊκού κράτους που «πιάνει το νήμα» της ιστορίας, αναγνωρίζοντας εκ νέου — όπως σε παλαιότερες εποχές — ότι si vis pacem, para bellum (αν επιθυμείς ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο).
Ελλάδα–Ιαπωνία: Δύο νησιωτικές δυνάμεις με κοινές ανησυχίες
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ενίσχυσης της αποτρεπτικής ισχύος, η Ελλάδα δεν περιορίζεται μόνο στις παραδοσιακές της συμμαχίες (ΝΑΤΟ, ΕΕ), αλλά αναζητά διεθνείς συνεργασίες που θα πολλαπλασιάσουν την ασφάλειά της. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το άνοιγμα των επαφών με την Ιαπωνία, μια χώρα μακρινή γεωγραφικά, αλλά με αξιοσημείωτες ομοιότητες σε στρατηγικό επίπεδο. Η επίσημη επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια στο Τόκυο — η πρώτη τού είδους στην ιστορία των διμερών σχέσεων — ανέδειξε αυτές τις συγκλίσεις. Όπως τόνισαν και οι δύο πλευρές, η Ελλάδα και η Ιαπωνία είναι νησιωτικές χώρες με μεγάλη ναυτική παράδοση, οι οποίες αντιμετωπίζουν προκλήσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον τους.
Ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκος Δένδιας με τον Ιάπωνα ομόλογό του, Σιντζίρο Κοϊζούμι. Τόκυο, 4 Δεκεμβρίου 2025. (Χ μέσω ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Για την Ελλάδα, η θάλασσα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί ζωτικό χώρο όπου δοκιμάζεται καθημερινά η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματά της, απέναντι σε μια αναθεωρητική Τουρκία. Αντίστοιχα, η Ιαπωνία — ένα αρχιπέλαγος στον Ειρηνικό — βρίσκεται αντιμέτωπη με τις πιέσεις της Κίνας στη Νότια Σινική Θάλασσα και τον Δυτικό Ειρηνικό, καθώς και με μια διαρκή διαφωνία με τη Ρωσία για τα νησιά Κουρίλες στον βορρά. Και οι δύο χώρες, λοιπόν, έχουν κάθε λόγο να ενδιαφέρονται για την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και την ενίσχυση των ναυτικών τους δυνάμεων. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ιαπωνία είναι μεταξύ των χωρών που έχουν υπογράψει σημαντικές διεθνείς συνθήκες όπως η Συνθήκη της Λωζάνης (1923) και η Συνθήκη του Μοντρέ (1936) — γεγονός που την καθιστά γνώριμη με τις νομικές αρχές που διέπουν το καθεστώς των στενών και των θαλασσίων οδών, θέματα κρίσιμα και για την Ελλάδα. Παρότι τα γεωπολιτικά μεγέθη διαφέρουν (η Ιαπωνία είναι οικονομική και τεχνολογική υπερδύναμη, ενώ η Ελλάδα μικρότερο μέλος μιας ευρύτερης συμμαχίας), η οπτική γωνία από την οποία βλέπουν τον κόσμο έχει ομοιότητες: αμφότερες προσβλέπουν σε μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες, αντιστέκονται σε μονομερείς διεκδικήσεις που απειλούν την εδαφική τους ακεραιότητα, και επενδύουν στη ναυτική ισχύ για την προστασία των συμφερόντων τους.
Ναυτική τεχνολογική καινοτομία και αμυντική αναβάθμιση
Ένα πεδίο όπου η Ελλάδα επιδιώκει να επωφεληθεί από τη συνεργασία με την Ιαπωνία είναι η τεχνολογική καινοτομία στον ναυτικό τομέα. Η Ιαπωνία διαθέτει ένα από τα πιο προηγμένα οικοσυστήματα αμυντικής τεχνολογίας παγκοσμίως, ιδιαίτερα όσον αφορά συστήματα ναυτικής άμυνας. Για πολλά χρόνια, λόγω των μεταπολεμικών περιορισμών, η ιαπωνική αμυντική βιομηχανία λειτουργούσε διακριτικά και με περιορισμένες εξαγωγές. Πρόσφατα, όμως, η πολιτική αυτή άρχισε να αλλάζει: το Τόκυο χαλαρώνει σταδιακά τους περιορισμούς που το ίδιο επέβαλλε και αναζητά ευκαιρίες συνεργασίας με εταίρους. Έχει ήδη αρχίσει να εξάγει επιλεγμένα αμυντικά προϊόντα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη συμφωνία πώλησης ιαπωνικών μη επανδρωμένων συστημάτων (drone) στην Αυστραλία, η οποία θα φάνταζε αδιανόητη πριν μερικές δεκαετίες. Επιπλέον, η Ιαπωνία συμμετέχει πλέον σε διεθνή αναπτυξιακά προγράμματα υψηλής τεχνολογίας, όπως το νέο μαχητικό αεροσκάφος 6ης γενιάς που αναπτύσσει από κοινού με τη Βρετανία και την Ιταλία. Η διάθεση της Ιαπωνίας να συνεργαστεί τεχνολογικά με άλλες δημοκρατικές χώρες ανοίγει ένα παράθυρο ευκαιρίας και για την Ελλάδα.
Κατά την επίσκεψη Δένδια, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στη ναυτική τεχνολογία αιχμής. Ο Έλληνας υπουργός επισκέφθηκε ιαπωνικά κέντρα τεχνολογίας και καινοτομίας, όπου ενημερώθηκε για τις τελευταίες εξελίξεις σε υποβρύχια όπλα, προηγμένα σόναρ, μέσα ανθυποβρυχιακής άμυνας, συστήματα αυτονομίας και ρομποτικής στη θάλασσα. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο πώς τέτοιες τεχνολογίες θα μπορούσαν να έχουν εφαρμογή στο ελληνικό ναυτικό περιβάλλον — από την επιτήρηση του Αιγαίου μέχρι την προστασία κρίσιμων θαλάσσιων οδών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η ελληνική πλευρά, μάλιστα, πρότεινε τη σύνδεση του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας με το αντίστοιχο ιαπωνικό, διευκολύνοντας έτσι την ανταλλαγή γνώσης, τις επισκέψεις ειδικών και — δυνητικά — τη συμμετοχή σε κοινά ερευνητικά προγράμματα. Αν και καμία χώρα δεν παραχωρεί εύκολα τα μυστικά της (ιδίως όταν πρόκειται για ακριβοπληρωμένη τεχνολογία υψηλής ευαισθησίας), τέτοιου είδους επαφές είναι κρίσιμες για να χτιστεί εμπιστοσύνη και αμοιβαία κατανόηση.
Για την Ελλάδα, η απόκτηση πρόσβασης σε υψηλή τεχνογνωσία αποτελεί στοίχημα στρατηγικής σημασίας. Η εγχώρια αμυντική βιομηχανία, λόγω μεγέθους και περιορισμένων πόρων, δεν μπορεί να αναπτύξει αυτόνομα όλα τα σύγχρονα συστήματα που απαιτούνται. Την ίδια στιγμή, ανταγωνιστικές χώρες — όπως η Τουρκία — επενδύουν τεράστια ποσά σε έρευνα και ανάπτυξη για να αποκτήσουν εγχώρια προηγμένα οπλικά συστήματα. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα επιδιώκει ένα έξυπνο άνοιγμα: να εκμεταλλευτεί τις συνεργασίες με τεχνολογικά ανεπτυγμένες χώρες, ώστε να καλύψει το χαμένο έδαφος και να αναβαθμίσει την αποτρεπτική της ικανότητα. Η Ιαπωνία προσφέρει μια τέτοια ευκαιρία — όχι μόνο λόγω των συστημάτων που παράγει (όπως υπερσύγχρονες φρεγάτες, αντιτορπιλικά 10.000+ τόνων, ηλεκτρονικά πολέμου τελευταίας γενιάς κ.ά.), αλλά και λόγω της εμπειρίας της στο πώς μια νησιωτική χώρα μπορεί να οργανώσει την άμυνά της αποτελεσματικά. Για παράδειγμα, οι ιαπωνικές ναυπηγικές εταιρείες έχουν μακρά παράδοση και τεράστιες βιομηχανικές δυνατότητες, ενώ πολλά από τα ηλεκτρονικά και τους αισθητήρες στα πολεμικά τους πλοία είναι εγχώριας ανάπτυξης και θεωρούνται κορυφαία. Η μεταφορά μιας τέτοιας τεχνογνωσίας — έστω και μερικώς — στην Ελλάδα, θα μπορούσε να έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην αποτρεπτική ισχύ της, ειδικά στον τομέα της θάλασσας όπου διακυβεύονται ύψιστα εθνικά συμφέροντα.
Γεωπολιτικές και πολιτισμικές προεκτάσεις
Οι εξελίξεις που περιγράψαμε — από την εσωτερική πόλωση της Ευρώπης μέχρι τα νέα πλέγματα συνεργασιών — φέρουν σημαντικές γεωπολιτικές και πολιτισμικές συνέπειες. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, γίνεται ολοένα πιο σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Αν συνεχιστεί η πίεση για επιστροφή εξουσιών στα έθνη-κράτη, ενδέχεται να δούμε μια ΕΕ πιο χαλαρή, όπου τα κράτη θα κινούνται ευέλικτα για να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους, ακόμη κι εκτός κοινού πλαισίου. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα διάλυση της Ένωσης, αλλά μάλλον μια μετεξέλιξή της: τα ευρωπαϊκά κράτη ίσως αναζητήσουν μια νέα ισορροπία ανάμεσα στη συλλογικότητα και την εθνική αυτονομία. Ήδη ορισμένες κυβερνήσεις υιοθετούν πιο ανεξάρτητη στάση σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας — π.χ. η Ουγγαρία και η Πολωνία διαφοροποιούνται σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, η Γαλλία προωθεί την «ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία», ενώ χώρες του Νότου καλλιεργούν σχέσεις με δυνάμεις εκτός Δύσης. Εάν λοιπόν η εθνοκεντρική στροφή συνεχιστεί, η ΕΕ θα κληθεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της — είτε επιτρέποντας περισσότερη διαφοροποίηση, είτε αντιμετωπίζοντας εσωτερικές ρήξεις. Σε κάθε περίπτωση, το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Ευρώπης θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα κράτη-μέλη θα καταφέρουν να συμβιβάσουν την ανάγκη τους για κυριαρχία με την αξία της συνεργασίας. Μια κατακερματισμένη Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει την συνολική της ισχύ στη διεθνή σκηνή· αντίθετα, μια Ευρώπη που θα ανακάμψει δυναμικά ίσως το κάνει μέσα από την ανανέωση του εθνικού σφρίγους των μελών της.
Σε πολιτισμικό επίπεδο, οι συνέπειες είναι εξίσου βαθιές. Η ταυτότητα και το φρόνημα των ευρωπαϊκών λαών αναδεικνύονται ως παράγοντες-κλειδιά για την μελλοντική τους πορεία. Ο βαθμός που μια κοινωνία διατηρεί τις αξίες, τις μνήμες και τη συνοχή της επηρεάζει ευθέως την ικανότητά της να αντιδρά σε κρίσεις. Η διάβρωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας τις περασμένες δεκαετίες — είτε μέσω της υπερβολικής έμφασης στον ατομικισμό είτε μέσω της λήθης της ιστορικής εμπειρίας του πολέμου — μπορεί να έχει καταστήσει την κοινή γνώμη απρόθυμη να αντιμετωπίσει δυσκολίες. Η αντιμιλιταριστική κουλτούρα που κυριάρχησε σε πολλές κοινωνίες, αν και κατανοητή μετά τις φρικαλεότητες του 20ού αιώνα, σήμερα ενδέχεται να λειτουργεί ως αχίλλειος πτέρνα: χωρίς μια στοιχειώδη αποδοχή ότι η ελευθερία και η ειρήνη απαιτούν κόπο και θυσίες, οι ευρωπαϊκές δημοκρατίες κινδυνεύουν να αιφνιδιαστούν από επιθετικούς αντιπάλους. Από την άλλη πλευρά, η αναζωπύρωση του εθνικού αισθήματος μπορεί μεν να αναζωογονήσει τις κοινωνίες, δίνοντάς τους στόχο και κοινή κατεύθυνση, εγκυμονεί όμως και τον κίνδυνο του υπερβολικού εθνικισμού ή της εσωστρέφειας. Το ζητούμενο είναι μια ισορροπία: η Ευρώπη να θυμηθεί τις ρίζες της και να ανακτήσει την αυτοπεποίθησή της, χωρίς να διολισθήσει σε διχασμό και ξενοφοβία.
Η Ελλάδα, με την πλούσια ιστορική και πολιτισμική της κληρονομιά, προσπαθεί να πετύχει αυτή την ισορροπία. Το στρατηγικό άνοιγμά της προς την Ιαπωνία — χώρα με επίσης ισχυρή αίσθηση παράδοσης και συλλογικού καθήκοντος — δείχνει μια διάθεση εξωστρέφειας, που όμως δεν αρνείται την ταυτότητα. Αντιθέτως, βασίζεται σε αυτήν: δύο έθνη με αυτογνωσία και συναίσθηση της ιστορίας τους συνεργάζονται, ακριβώς επειδή αναγνωρίζουν το ένα στο άλλο κοινές αξίες, όπως ο σεβασμός στην κυριαρχία, η εμμονή στην καινοτομία για την επιβίωση και η πίστη σε έναν κανόνα δικαίου που θα προστατεύει τους μικρούς απέναντι στους μεγάλους. Από αυτή την άποψη, η στρατηγική προσαρμογή κρατών σαν την Ελλάδα δεν είναι μόνο ζήτημα όπλων και συμμαχιών, αλλά και ζήτημα πολιτισμικής αυτογνωσίας: να ξέρεις ποιος είσαι, τι υπερασπίζεσαι και με ποιους μπορείς να συμπορευτείς.
Ένα πρωτοφανές περιστατικό εκτυλίχθηκε στη Βουλή των Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Εξεταστικής Επιτροπής για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Πρωταγωνιστής είναι ένα πρόσωπο γνωστό με το παρατσούκλι «Φραπές» του ΟΠΕΚΕΠΕ, το οποίο φέρεται να εξαπέλυσε σοβαρές απειλές κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου. Το ζήτημα έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις, με αποκαλύψεις για την ταυτότητα και το ρόλο του «Φραπέ», τη σύνδεσή του με το σκάνδαλο αγροτικών επιδοτήσεων, καθώς και έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις σχετικά με τις απειλές που καταγγέλθηκαν.
Ποιος είναι ο «Φραπές» του ΟΠΕΚΕΠΕ;
Ο επονομαζόμενος «Φραπές» του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ο Γιώργος Ξυλούρης, ένα πρόσωπο με ισχυρούς δεσμούς με τη Νέα Δημοκρατία και ενεργό ρόλο στους αγροτικούς συνεταιρισμούς της Κρήτης. Ο Ξυλούρης περιγράφεται ως διαχρονικός κομματάρχης της ΝΔ στην περιοχή της Μεσαράς Ηρακλείου, με το παρατσούκλι «Φραπές» να του αποδίδεται λόγω της συνήθειάς του να πίνει πολλούς καφέδες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η οικογένειά του έχει στενή σχέση «κουμπαριάς» με την οικογένεια του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο ίδιος ο Ξυλούρης δήλωσε στην Εξεταστική ότι «θα είναι με τη δεξιά μέχρι να πεθάνει», ευθυγραμμιζόμενος πλήρως με το αφήγημα της κυβέρνησης σχετικά με το σκάνδαλο.
Παρότι ο «Φραπές» δεν κατείχε επίσημη θέση διοίκησης εντός του ίδιου του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι δραστηριότητές του συνδέονται άμεσα με το σύστημα διαχείρισης αγροτικών επιδοτήσεων. Υπήρξε επικεφαλής συνεταιρισμού σταφιδοπαραγωγών (ΚΣΟΣ Σουλτανίνα) στην Κρήτη και η οικογένειά του διαχειρίζεται κέντρο υποβολής δηλώσεων (ΚΥΔ) για επιδοτήσεις, μέσω του οποίου καταγγέλλεται ότι διογκώνονταν πλασματικά οι δηλωμένοι αριθμοί ζώων προκειμένου να εισπραχθούν παράνομες ενισχύσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε μία περίπτωση ο αριθμός ζώων συγγενών του εμφανίστηκε να αυξάνεται από ~4.885 το 2014 σε 54.681 το 2023. Ο Γιώργος Ξυλούρης φέρεται επίσης να έχει στην κατοχή του μεγάλη ακίνητη περιουσία (ακόμη και ολόκληρη βουνοπλαγιά), ενώ ασχολείται με βιολογικές καλλιέργειες (ελιές, κτηνοτροφικά προϊόντα) — πεδίο όπου εντοπίστηκαν παρατυπίες, όπως δήθεν βιολογικό λάδι, που τελικά δεν πληρούσε τις προδιαγραφές.
Το όνομα του Ξυλούρη βρίσκεται στο επίκεντρο δικογραφίας που συνέταξε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για εκτεταμένη απάτη με κοινοτικές αγροτικές επιδοτήσεις. Οι τηλεφωνικές συνομιλίες που καταγράφονται στη δικογραφία τον καθιστούν «πρωταγωνιστή» του σκανδάλου, με αναφορές ακόμη και σε απειλές κατά της Ευρωπαίας εισαγγελέως που ερευνούσε την υπόθεση. Η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος, διερευνώντας τα οικονομικά του, αποκάλυψε αδικαιολόγητη περιουσία ύψους ~2,5 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο 2021-2023, καθώς και οκτώ πολυτελή αυτοκίνητα (μέχρι και Jaguar) στο όνομά του. Οι δηλώσεις «πόθεν έσχες» του παρουσίαζαν ανεξήγητες «μαύρες τρύπες», ενώ εντοπίστηκε περίπτωση ψευδούς δήλωσης εκτάσεων (π.χ. στη Χίο) για είσπραξη επιδότησης, η οποία ουδέποτε επιστράφηκε. Όλα τα ευρήματα υποδεικνύουν ένα καλά εδραιωμένο κύκλωμα εκμετάλλευσης αγροτικών ενισχύσεων, στο οποίο ο «Φραπές» είχε ηγετικό ρόλο.
Σημειώνεται ότι ο Γιώργος Ξυλούρης φαίνεται να απολάμβανε και πολιτική εύνοια σε επίπεδο διορισμών. Ρεπορτάζ αναφέρουν πως κατά τη διακυβέρνηση της ΝΔ βολεύτηκε σε θέση στην Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (Ε.Ε.Τ.Α.Α. Α.Ε.), παρά το ότι η εταιρεία αυτή δεν έχει σχέση με τον αγροτικό τομέα. Η τοποθέτηση έγινε επί υπουργίας Μάκη Βορίδη (και υφ. Στ. Πέτσα) στο υπουργείο Εσωτερικών, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα για το πώς ένας αγροτοσυνδικαλιστής βρέθηκε να αξιοποιείται ως «σύμβουλος» σε εταιρεία της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι αποκαλύψεις αυτές συνθέτουν την εικόνα ενός προσώπου με ισχυρή πολιτική δικτύωση και κομματική προστασία.
Η καταγγελία για απειλή κατά της Ζωής Κωνσταντοπούλου
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, ως πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας και μέλος της Εξεταστικής Επιτροπής, βρέθηκε σε ευθεία αντιπαράθεση με τον Γ. Ξυλούρη κατά την κατάθεσή του στις 11 Δεκεμβρίου 2025. Σύμφωνα με όσα καταγγέλλει η ίδια, μετά την ολοκλήρωση της πολύωρης εξέτασης του μάρτυρα, ο επονομαζόμενος «Φραπές» αποχωρώντας από την αίθουσα προέβη σε ανοιχτές απειλές κατά της ζωής της. «Θα τη σκοτώσω, θα της κόψω το λαρύγγι», φέρεται να φώναξε ο Ξυλούρης στους διαδρόμους της Βουλής, αναφερόμενος στην Κωνσταντοπούλου. Οι φράσεις αυτές — «θα τη σκοτώσω», «θα της στρίψω το λαρύγγι», «που θα με βάλει αυτή φυλακή» — καταγράφηκαν από παρόντες αυτόπτες και αυτήκοους μάρτυρες. Η ίδια η Ζωή Κωνσταντοπούλου επιβεβαίωσε δημοσίως το περιστατικό, τονίζοντας ότι ένα «κακοποιό στοιχείο» ένιωσε την ελευθερία να εκτοξεύει απειλές θανάτου εναντίον μιας αρχηγού πολιτικού κόμματος μέσα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο.
Αμέσως μετά το επεισόδιο, η κα Κωνσταντοπούλου αντέδρασε δυναμικά. Μόλις αντιλήφθηκε τον Ξυλούρη εκτός αιθούσης, τον πλησίασε και τον ρώτησε κοιτάζοντάς τον κατά πρόσωπο: «Είπατε ότι θα μου στρίψετε το λαρύγγι, κύριε; Το είπατε αυτό για μένα; Ότι θα με σκοτώσετε;» Ο μάρτυρας δεν έδωσε καμία απάντηση και απομακρύνθηκε σιωπηλός, χωρίς να διαψεύσει την εκτόξευση των απειλών. Εντός της αίθουσας, νωρίτερα, η Ζωή Κωνσταντοπούλου είχε ήδη ζητήσει από το προεδρείο της Επιτροπής τη σύλληψη του μάρτυρα για ψευδορκία, καθώς θεωρούσε ότι ο Ξυλούρης απέφευγε σκοπίμως να πει την αλήθεια. Το κλίμα ήταν ήδη τεταμένο από τη σφοδρή στιχομυθία που είχε προηγηθεί κατά την εξέταση, με την Κωνσταντοπούλου να πιέζει τον μάρτυρα για τις καταγραφές της δικογραφίας (όπου ακούγεται να απειλείται η Ευρωπαία εισαγγελέας Πόπη Παπανδρέου) και να του απευθύνει ευθέως τα υβριστικά λόγια που περιλαμβάνονται στα πρακτικά. Αυτή η τακτική της — να διαβάσει δηλαδή τις ωμές εκφράσεις των απομαγνητοφωνημένων συνομιλιών («πώς θα γ** την Παπανδρέου», «πώς θα ξεκ… την Παπανδρέου») — προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην αίθουσα, με τους βουλευτές της συμπολίτευσης να διαμαρτύρονται ότι «δεν επιτρέπονται τέτοιες εκφράσεις» και την ίδια να αντιτείνει πως «είναι στις απομαγνητοφωνήσεις, δεν τις επινόησα», κατηγορώντας την προεδρεύουσα (βουλευτή της ΝΔ, Μαρία Συρεγγέλα) ότι «τον προστατεύει». Ο διάλογος πήρε προσωπικό χαρακτήρα όταν η Ζ. Κωνσταντοπούλου ρώτησε τον μάρτυρα πώς γίνεται και ο 25χρονος γιος του διαθέτει πολυτελές αυτοκίνητο Porsche στο χωριό, αμφισβητώντας τη νομιμότητα των εισοδημάτων του, με τον Ξυλούρη να απαντά ειρωνικά: «Εσύ τι είσαι, λογίστρια;» Η ένταση κορυφώθηκε, αντανακλώντας το έκρυθμο κλίμα της όλης διαδικασίας.
Μετά την καταγγελλόμενη απειλή στους διαδρόμους, η Ζωή Κωνσταντοπούλου πέρασε άμεσα από τα λόγια στις πράξεις. Μη βλέποντας άμεση αντίδραση από τις αρμόδιες αρχές, αποφάσισε να καλέσει η ίδια την αστυνομία. Το ίδιο βράδυ (11/12), ανήρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ένα βίντεο που τη δείχνει να τηλεφωνεί στο 100 (Άμεση Δράση) ζητώντας να καταγγείλει επισήμως τα γεγονότα. Στο τηλεφώνημα αυτό, η κα Κωνσταντοπούλου δηλώνει την ιδιότητά της (πρόεδρος κόμματος και δικηγόρος) και αναφέρει ότι στην Εξεταστική Επιτροπή διαπράχθηκε σειρά αυτόφωρων αδικημάτων από τον μάρτυρα Γιώργο Ξυλούρη: ψευδορκία, απόπειρα επηρεασμού της επιτροπής, καθώς και απειλές κατά της ζωής της. Ζητά να ενημερωθεί άμεσα ανώτερος αξιωματικός και ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, ώστε να κινηθεί η διαδικασία του αυτοφώρου. «Θα δούμε σε τι χώρα ζούμε» ακούγεται να λέει, εκφράζοντας την αγανάκτησή της για τη μέχρι τότε αδράνεια των αρχών. Πράγματι, όπως ανέφερε, είχαν περάσει περίπου 3,5 ώρες από τη λήξη της συνεδρίασης χωρίς καμία εισαγγελική παρέμβαση. Σύμφωνα με την ίδια, περιπολικό τελικά έφτασε στο σημείο όπου βρισκόταν (τηλεοπτικός σταθμός Kontra Channel όπου θα εμφανιζόταν), όμως «κάποιος τους είπε να φύγουν» πριν της πάρουν κατάθεση, με αποτέλεσμα η κα Κωνσταντοπούλου να δηλώνει την επόμενη μέρα ότι εξακολουθεί να περιμένει ανταπόκριση των αρχών.
Ο Δεκέμβριος του 2025 αποτελεί σημείο καμπής για τον ελληνικό πρωτογενή τομέα. Αγρότες, κτηνοτρόφοι και ψαράδες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά δομικών προβλημάτων που είχαν συσσωρευθεί για χρόνια και οξύνθηκαν απότομα μέσα σε λίγους μόλις μήνες. Η συμπαράσταση των ψαράδων της Μαγνησίας στα αγροτικά μπλόκα δεν ήταν μια απλή πράξη αλληλεγγύης· ανέδειξε την κοινή μοίρα διαφορετικών παραγωγικών ομάδων, οι οποίες, αν και δραστηριοποιούνται σε διαφορετικό περιβάλλον — γη και θάλασσα — αντιμετωπίζουν πανομοιότυπα εμπόδια: υψηλό κόστος παραγωγής, ανεπαρκείς ενισχύσεις, εξάρτηση από κοινοτικούς πόρους, αργοπορημένες αποζημιώσεις και έντονη γραφειοκρατία.
Η πιο χαρακτηριστική στιγμή αυτής της ενότητας ήταν στις 10 Δεκεμβρίου 2025, όταν αγρότες και κτηνοτρόφοι από τα τρία μεγάλα μπλόκα της Θεσσαλίας κατέφθασαν στο εμπορικό λιμάνι του Βόλου. Εκεί, οι ψαράδες της Μαγνησίας επέλεξαν να μην παραμείνουν θεατές. Με τις βάρκες τους σχημάτισαν έναν θαλάσσιο αποκλεισμό, τον οποίο συντόνισαν με τον αποκλεισμό της στεριάς από τα τρακτέρ. Η δράση τους δεν περιορίστηκε σε απλή παρουσία· χρησιμοποίησαν καπνογόνα και εμφανίστηκαν με πλήρη διάταξη, αποδεικνύοντας ότι η κινητοποίηση της θάλασσας μπορεί να σταθεί ισότιμα δίπλα στην κινητοποίηση της γης. Η συμβολική αυτή κίνηση υπογράμμισε την κοινή ταυτότητα των κλάδων. Στην πράξη, τόσο οι ψαράδες όσο και οι αγρότες θεωρούν ότι ο αγώνας του ενός είναι άμεσα συνδεδεμένος με την επιβίωση του άλλου. Παρά το γεγονός ότι η κινητοποίηση στο λιμάνι τερματίστηκε έπειτα από εκκλήσεις των αρχών, το μήνυμα θεωρήθηκε ισχυρό και πολυεπίπεδο.
Για να γίνει κατανοητή η ένταση των αντιδράσεων, πρέπει να ιδωθεί το ευρύτερο πλαίσιο της κρίσης. Στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρέθηκε το «πάγωμα» κοινοτικών επιδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά από έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για εκτεταμένη απάτη σε δηλώσεις εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου. Η απόφαση αυτή μπλόκαρε ποσό ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ και προκάλεσε άμεση έλλειψη ρευστότητας σε χιλιάδες αγρότες, κτηνοτρόφους αλλά και αλιείς, οι οποίοι βασίζονται στις κοινοτικές ενισχύσεις για τη λειτουργία των εκμεταλλεύσεών τους. Ταυτόχρονα, η κρίση της ευλογιάς των προβάτων στέρησε από εκατοντάδες κτηνοτρόφους μεγάλο μέρος ή και το σύνολο των κοπαδιών τους. Παρά τις δεσμεύσεις για αποζημιώσεις, πολλοί παραγωγοί καταγγέλλουν μεγάλες καθυστερήσεις στις πληρωμές, την ώρα που τα λειτουργικά τους έξοδα αυξάνονται και οι υποχρεώσεις τους συνεχίζουν να τρέχουν.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι ψαράδες της Μαγνησίας βρέθηκαν με τη σειρά τους αντιμέτωποι με παγιωμένα προβλήματα. Η υποχρεωτική χρήση πιστοποιημένων ζυγαριών, οι πολύπλοκες διαδικασίες καταγραφής των αλιευμάτων, η καθυστέρηση αποζημιώσεων για ζημίες και η άνοδος του κόστους των καυσίμων επιβαρύνουν σημαντικά την οικονομική τους δραστηριότητα. Για πολλούς, η συμμετοχή στις κινητοποιήσεις των αγροτών δεν ήταν μόνο συμβολική, αλλά αναγνώριση ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν είναι κοινές και ότι οι λύσεις απαιτούν ενιαία διεκδίκηση και πίεση.
Τα αιτήματα των παραγωγών, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από τη γη ή τη θάλασσα, έχουν σημαντικές ομοιότητες. Στο κέντρο όλων των κινητοποιήσεων βρίσκεται η ανάγκη δραστικής μείωσης του κόστους παραγωγής, από το ρεύμα και το πετρέλαιο έως τις ζωοτροφές και τα υλικά συντήρησης. Παράλληλα, ζητείται η διασφάλιση ενός βιώσιμου εισοδήματος μέσα από την αναθεώρηση των τιμών πώλησης, οι οποίες — όπως υποστηρίζουν οι παραγωγοί — δεν καλύπτουν πλέον ούτε το ελάχιστο κόστος λειτουργίας. Η άμεση καταβολή των χρωστούμενων ενισχύσεων και αποζημιώσεων αποτελεί επίσης βασικό αίτημα, καθώς οι καθυστερήσεις δημιουργούν αδιέξοδα που επηρεάζουν ολόκληρα νοικοκυριά. Τέλος, υπάρχει μια κοινή αντίληψη ότι η ποινικοποίηση των κινητοποιήσεων και οι παρεμβάσεις καταστολής υπονομεύουν το δικαίωμα των εργαζομένων του πρωτογενούς τομέα να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.
Η ενότητα που εκφράστηκε στο λιμάνι του Βόλου κατέδειξε ότι ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται ενώπιον μιας κρίσης που δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα. Η γεωργία και η αλιεία αποτελούν τους δύο πυλώνες της ελληνικής πρωτογενούς παραγωγής. Όταν ένας από αυτούς υποχωρεί, ολόκληρη η δομή της επισιτιστικής αλυσίδας απειλείται. Το συμβολικό μήνυμα των ψαράδων της Μαγνησίας ήταν ότι η λύση βρίσκεται στη συνεργασία και στη συλλογική δράση· ότι οι διαφορετικοί κλάδοι του πρωτογενούς τομέα δεν έχουν την πολυτέλεια να διεκδικούν απομονωμένα, αλλά πρέπει να συγκροτούν κοινό μέτωπο απέναντι στις κοινές προκλήσεις.
Παρότι ο θαλάσσιος αποκλεισμός διήρκεσε λίγες μόνο ώρες, οι κινητοποιήσεις συνεχίζονται σε ολόκληρη τη χώρα. Αγρότες και κτηνοτρόφοι συζητούν νέα σημεία αποκλεισμού και νέες μορφές πίεσης, ενώ και οι ψαράδες δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε κλιμάκωση εάν δεν υπάρξει ανταπόκριση. Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων που θα ακολουθήσουν κατά τις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να καθορίσουν και την τροχιά του αγώνα μέσα στο 2026.
Ο Καναδός ψυχολόγος και δημόσιος ομιλητής Τζόρνταν Πήτερσον συνεχίζει να δίνει μια δύσκολη μάχη με την υγεία του, ωστόσο έχει επιστρέψει στο σπίτι του έπειτα από αρκετούς μήνες στο νοσοκομείο, σύμφωνα με την κόρη του.
Η Μικαΐλα Πήτερσον ανακοίνωσε με ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυτή την εβδομάδα — την πρώτη από τον Οκτώβριο — ότι ο πατέρας της επέστρεψε στο σπίτι, μετά από την παραμονή του σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ) το φθινόπωρο, όπου νοσηλεύτηκε για πνευμονία και σήψη. Όπως είπε, αυτές οι καταστάσεις εμφανίστηκαν ύστερα από έκθεση σε μούχλα το καλοκαίρι, που προκάλεσε σοβαρή έξαρση μιας χρόνιας ασθένειας, με την οποία παλεύει από το 2017.
Ειδικοί προσπαθούν να προσδιορίσουν την υποκείμενη αιτία της ασθένειάς του, εξετάζοντας ένα περίπλοκο φάσμα πιθανών εξηγήσεων, από νευρολογικές έως αυτοάνοσες, ή έναν συνδυασμό και των δύο.
Η Μικαΐλα ανέφερε ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν απαντήσεις και ότι ο πατέρας της παραμένει «πολύ άρρωστος», αλλά ελπίζει πως θα αναρρώσει με τον χρόνο. Σε βίντεο που ανήρτησε στις 9 Δεκεμβρίου είπε πως όταν είχε δημοσιεύσει το προηγούμενο βίντεο, δεν γνώριζε αν θα αναρρώσει, και αυτό την τρόμαζε, ωστόσο τώρα είναι αισιόδοξη, παρόλο που είναι ακόμη νωρίς και η πρόγνωση αβέβαιη.
Όπως είπε, τα πράγματα είναι πολύ άσχημα, αλλά όχι τόσο άσχημα όσο ήταν πριν από έναν ή δύο μήνες.
Η Μικαΐλα ανακοίνωσε την κρίση υγείας του πατέρα της τον Αύγουστο, λέγοντας ότι αναγκάστηκε να αναβάλει τα διαδικτυακά του ηχητικά προγράμματα και να αναπρογραμματίσει την ευρωπαϊκή περιοδεία του, λόγω σοβαρής εκδήλωσης συμπτωμάτων, την οποία συνέδεσε με το σύνδρομο χρόνιας φλεγμονώδους απόκρισης (Chronic Inflammatory Response Syndrome –CIRS).
Στις 13 Αυγούστου, έγραψε στην πλατφόρμα X ότι ο Τζόρνταν Πήτερσον αποσύρεται προσωρινά από τα πάντα και ότι πάσχει από μία γενετική αδυναμία του ανοσοποιητικού συστήματος να εντοπίζει και να αποτοξινώνει τη μούχλα και τα βακτήρια στον εσωτερικό αέρα.
Σημείωσε ότι ο πατέρας της παλεύει με το CIRS από το 2017, αλλά τότε η οικογένεια δεν γνώριζε ποιο ήταν το πρόβλημα. Σύμφωνα με τη National Library of Medicine, το CIRS είναι μακροχρόνια κατάσταση που πυροδοτείται από έκθεση σε βιοτοξίνες σε κτίρια με ζημιές από νερό και μπορεί να προκαλέσει ποικιλία εξουθενωτικών συμπτωμάτων, όπως κόπωση, θολούρα στο μυαλό και αλλαγές στην όρεξη.
Ανέφερε ότι οι δυσκολίες που προκαλούσε η πάθηση είχαν ενταθεί τον τελευταίο χρόνο, όμως πρόσφατη έκθεσή του σε έντονη μούχλα οδήγησε τα συμπτώματά του στα άκρα. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο τον ίδιο μήνα και η Μικαΐλα ανέφερε τον Οκτώβριο ότι ο πατέρας της είχε περάσει σχεδόν έναν μήνα στη ΜΕΘ πριν μεταφερθεί σε «έναν λιγότερο επείγοντα όροφο».
Η οικογένεια δεν μπόρεσε να επικοινωνήσει με τον Πήτερσον σχεδόν καθόλου τον Σεπτέμβριο, όπως είπε η κόρη του σε βίντεο που συνόδευε την ανάρτηση. Προς το τέλος της περιόδου με την πνευμονία, διαγνώστηκε με πολυνευροπάθεια κρίσιμης νόσου (Critical Illness Polyneuropathy – CIP). Η CIP είναι νευρική βλάβη που προκαλεί σοβαρή συμμετρική αδυναμία σε βαριά πάσχοντες ασθενείς και αποτελεί συχνή επιπλοκή της σήψης.
Η κατάστασή του, πάντα σύμφωνα με την κόρη του, περιπλέκεται περαιτέρω από το ότι τα περισσότερα φάρμακα του προκαλούν «σοβαρές και παράδοξες αντιδράσεις», γεγονός που περιορίζει τις θεραπευτικές επιλογές.
Δύσκολη περίοδος
Η Μικαΐλα ανέφερε ότι η επιδείνωση της υγείας του πατέρα της ήρθε σε μια περίοδο έντονου στρες για την οικογένειά τους, καθώς η ίδια αντιμετώπιζε μια δύσκολη εγκυμοσύνη και αργότερα αρρώστια του νεογέννητου, που υπέστη ένα σχεδόν μοιραίο επεισόδιο καρδιακής ανεπάρκειας τον Ιούνιο, σε ηλικία μόλις έξι εβδομάδων, ενώ ξαναμπήκε στο νοσοκομείο σχεδόν ταυτόχρονα με τον Πήτερσον, τον Αύγουστο.
Απορροφημένη από τα προβλήματα υγείας της κόρης της και της κατάστασης του πατέρα της, η Μικαΐλα έμεινε για μήνες σε εκτός διαδικτύου, υπερβολικά αγχωμένη για να συνεχίσει το The Mikhaila Peterson Podcast, όπως δήλωσε. Καθώς τα πράγματα δεν έχουν ακόμη ομαλοποιηθεί, ευχαρίστησε όσους προσεύχονται και ανέφερε ότι θα ενημερώσει μόλις μπορέσει αν υπάρξει οποιαδήποτε αλλαγή.
Ο Πήτερσον, ομότιμος καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, έγινε ευρέως γνωστός μέσω των διαλέξεών του στο YouTube, του επιτυχημένου βιβλίου αυτοβοήθειας 12 Rules for Life: An Antidote to Chaos («Δώδεκα κανόνες για τη ζωή: Ένα αντίδοτο στο χάος») και της κριτικής του στο ομοσπονδιακό νομοσχέδιο C-16, το οποίο προσέθεσε την προστασία της ταυτότητας φύλου και της έκφρασης φύλου στον Κώδικα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και στον Ποινικό Κώδικα. Το νομοσχέδιο έλαβε βασιλική επικύρωση τον Ιούνιο του 2017.
Ο συγγραφέας ανακοίνωσε τον περασμένο Δεκέμβριο ότι μετακομίζει στις Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω των ρυθμιστικών αντιπαραθέσεων που έχει με το Κολλέγιο Ψυχολόγων και Αναλυτών Συμπεριφοράς του Οντάριο (College of Psychologists and Behaviour Analysts of Ontario – CPBAO), και επικαλούμενος το πολιτικό κλίμα στον Καναδά. Εκείνος και η σύζυγός του εγκαταστάθηκαν τελικά στην Αριζόνα, όπου ζει η κόρη τους με την οικογένειά της.
Το CPBAO, ο φορέας που εποπτεύει τους ψυχολόγους στο Οντάριο, τον διέταξε το 2022 να υποβληθεί σε εκπαίδευση για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για σχόλια που έκανε διαδικτυακά σχετικά με ένα μοντέλο με παραπανίσια κιλά, τον διεμφυλικό ηθοποιό Έλλιοτ Πέιτζ (Elliot Page) και μια σειρά πολιτικών.
Ο Πήτερσον αμφισβήτησε τους ισχυρισμούς του κολλεγίου, υποστηρίζοντας ότι τα σχόλιά του δεν έγιναν υπό την επαγγελματική του ιδιότητα ως κλινικού ψυχολόγου, και προσέβαλε νομικά την εντολή. Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο του Καναδά επέλεξε να μην εξετάσει την υπόθεσή του το περασμένο καλοκαίρι και την απέρριψε «με επιδίκαση εξόδων». Είχε υποσχεθεί σε άρθρο γνώμης εκείνη τη χρονιά ότι αν έχανε την υπόθεση, όχι μόνο θα παρακολουθούσε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που του είχε επιβάλει το κολλέγιο, αλλά και ότι θα «δημοσιοποιούσε κάθε λεπτομέρειά της».
Ο Τάιλερ Ρόμπινσον, ο 22χρονος από τη Γιούτα που κατηγορείται για τη δολοφονία του συντηρητικού σχολιαστή Τσάρλι Κερκ, εμφανίστηκε για πρώτη φορά αυτοπροσώπως στο δικαστήριο στις 11 Δεκεμβρίου, την ώρα που ο δικαστής εξετάζει το εύρος της πρόσβασης που θα έχουν τα μέσα ενημέρωσης σε μία υπόθεση με ιδιαίτερα αυξημένο δημόσιο ενδιαφέρον.
Η πολιτεία της Γιούτα έχει απαγγείλει στον Ρόμπινσον την κατηγορία της ανθρωποκτονίας εκ προθέσεως σε βαθμό κακουργήματος για τη δολοφονία του Κερκ στις 10 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης στην πανεπιστημιούπολη του Utah Valley University, στην πόλη Όρεμ.
Το πανεπιστήμιο βρίσκεται αρκετά χιλιόμετρα μακριά από το δικαστήριο της πόλης Πρόβο, όπου παρουσιάστηκε ο Ρόμπινσον την Πέμπτη.
Οι εισαγγελείς επιδιώκουν την επιβολή της θανατικής ποινής, ενώ η υπεράσπιση του Ρόμπινσον — μαζί με το γραφείο του σερίφη της κομητείας Γιούτα — ζητά από τον δικαστή Τόνυ Γκραφ να μην επιτραπούν οι κάμερες στην αίθουσα του δικαστηρίου. Στο πλαίσιο του αιτήματος για περιορισμένη πρόσβαση των μέσων ενημέρωσης, η υπεράσπιση υποστηρίζει ότι η δημοσιότητα των προδικαστικών ακροάσεων φτάνει μέχρι και τον Λευκό Οίκο. Δικηγόρος της υπεράσπισης του Ρόμπινσον έχει επίσης εκφράσει ανησυχία ότι ψηφιακά αλλοιωμένες εκδοχές φωτογραφιών του κατηγορουμένου έχουν συμβάλει στη διάδοση παραπληροφόρησης γύρω από την υπόθεση.
Ο Γκραφ εξετάζει σε ποια από τα στοιχεία της υπόθεσης θα πρέπει να έχει πρόσβαση το κοινό, καθώς οι δικηγόροι του Ρόμπινσον υποστηρίζουν ότι η έντονη δημοσιότητα θα μπορούσε να εμποδίσει το δικαίωμά του σε δίκαιη δίκη.
Παράλληλα, ομάδα τοπικών και εθνικών μέσων ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων και το Associated Press, πιέζει ώστε να διατηρηθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας. Υπέρ της διαφάνειας στις διαδικασίες έχει ταχθεί και η χήρα του Κερκ, Έρικα Κερκ.
Ο δικαστής έκλεισε μία από τις ακροάσεις της Πέμπτης, προκειμένου να εξετάσει ποια στοιχεία θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να σφραγιστούν ή να προστατευθούν από τη δημοσιότητα. Κατά τη διάρκεια της κλειστής ακρόασης, ο Γκραφ συζήτησε με τους δικηγόρους την ενδυμασία του κατηγορουμένου στο δικαστήριο, καθώς και τα εν ισχύ πρωτόκολλα ασφαλείας.
Η υπεράσπιση του Ρόμπινσον ζήτησε να επιτραπεί η παρουσία της οικογένειάς του στην κλειστή ακρόαση, η οποία περιελάμβανε και ηχητικό απόσπασμα από προηγούμενη κλειστή ακρόαση της 14ης Οκτωβρίου. Ο Γκραφ, ωστόσο, συντάχθηκε τελικά με την εισαγγελία και απέκλεισε την οικογένεια, επικαλούμενος τη φύση και την ευαισθησία της διαδικασίας.
Στην αρχή της ακροαματικής διαδικασίας της Πέμπτης, ο Ρόμπινσον εισήλθε στην αίθουσα φορώντας πουκάμισο με γραβάτα και παντελόνι, ενώ ήταν δεμένος με χειροπέδες στα χέρια και στα πόδια. Ο κατηγορούμενος χαμογέλασε για λίγο προς τον πατέρα, τον αδελφό και τη μητέρα του, οι οποίοι κάθονταν στην πρώτη σειρά του ακροατηρίου.
Στις προηγούμενες εμφανίσεις του στο δικαστήριο, ο Ρόμπινσον συμμετείχε μέσω εικόνας ή ήχου από το κελί του στη φυλακή.
Μέρες πριν από τη Διεθνή Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 10 Δεκεμβρίου, ένα νέο κύμα καταστολής σε όλη την Κίνα προκάλεσε εκ νέου εξέταση από διεθνείς οργανώσεις.
Πρόσφατες αναφορές καταγράφουν τη συρρίκνωση του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών, αυθαίρετες κρατήσεις και αδιαφανείς νομικές διαδικασίες υπό το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ), με επιπτώσεις σε ακτιβιστές, πολιτικούς αντιφρονούντες, θρησκευτικές κοινότητες και δικηγόρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ακτιβιστές στερούνται τις δέουσες νομικές διαδικασίες
Υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι το συνολικό περιβάλλον δικαιωμάτων στην Κίνα έχει γίνει αισθητά πιο περιορισμένο τα τελευταία χρόνια.
Νωρίτερα μέσα στον μήνα, δικαστήριο στην πόλη Σινγιάνγκ, στην επαρχία Χενάν, επικύρωσε ποινή τριών ετών σε βάρος του ακτιβιστή εργασιακών δικαιωμάτων Σινγκ Γουανγκλί (Xing Wangli), ο οποίος καταδικάστηκε για την κατηγορία της «πρόκλησης καβγάδων και δημιουργίας ταραχών» και μεταφέρθηκε στη φυλακή λίγο μετά την ετυμηγορία.
Η συγκεκριμένη κατηγορία χρησιμοποιείται συστηματικά για τη στοχοποίηση αντιφρονούντων.
Ο γιος του, Σινγκ Τζιαν (Xing Jian), που σήμερα ζει στη Νέα Ζηλανδία, είπε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι ο πατέρας του παρέμεινε σε πλήρη απομόνωση καθ’ όλη τη διάρκεια της κράτησής του, χωρίς επικοινωνία με τον έξω κόσμο.
Ο Σινγκ στοχοποιείται επί χρόνια για την ακτιβιστική του δράση και έχει ήδη φυλακιστεί πέντε φορές, εκτίνοντας συνολικά 12 χρόνια και 8 μήνες, χωρίς να συνυπολογίζονται περίοδοι εξωδικαστικής κράτησης, παρακολούθησης ή διοικητικής κράτησης.
Ο ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων Σινγκ Γουανγκλί, το 2020. (Ευγενική παραχώρηση του Σινγκ Τζιαν)
Ο Σινγκ Τζιαν ανέφερε ότι η υπόθεση αυτή δείχνει ένα ξεκάθαρο μοτίβο στοχοποίησης και πρόσθεσε ότι η πίεση που ασκείται εκτείνεται και πέρα από τα σύνορα της Κίνας.
Διαδηλωτές παραμένουν αγνοούμενοι
Την ίδια στιγμή, οι συμμετέχοντες στις διαδηλώσεις του 2022 με τα λευκά χαρτιά — τις πανεθνικές κινητοποιήσεις κατά των περιορισμών για την COVID-19 — εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν νομικές συνέπειες. Πολλοί νεαροί διαδηλωτές φέρεται να κατηγορήθηκαν ή να δικάστηκαν κεκλεισμένων των θυρών το 2024 και το 2025.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία είναι η μακροχρόνια εξαφάνιση ορισμένων συμμετεχόντων στις κινητοποιήσεις. Ένας νεαρός άνδρας από τη Ναντζίνγκ, που ταυτοποιείται μόνο με το ψευδώνυμο «Σιάο Φανγκ», είπε στην Epoch Times ότι ο Λι Κανγκμένγκ (Li Kangmeng), φοιτητής στο Κολλέγιο Επικοινωνίας Ναντζίνγκ, ο οποίος είχε σηκώσει ένα λευκό χαρτί κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, αγνοείται εδώ και χρόνια.
Ο ίδιος ανέφερε ότι προσπαθούν επίμονα να μάθουν πού βρίσκεται ο Λι Κανγκμένγκ και ότι επισκέφθηκαν ακόμη και το κολλέγιο, χωρίς ωστόσο να καταφέρουν να τον εντοπίσουν.
Διαδηλωτές κρατούν ένα λευκό χαρτί ως ένδειξη διαμαρτυρίας κατά της λογοκρισίας, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης εναντίον των αυστηρών μέτρων για «μηδενικό COVID». Πεκίνο, 27 Νοεμβρίου 2022. (Kevin Frayer/Getty Images)
Έκθεση του περιοδικού The Diplomat του περασμένου μήνα σημείωσε ότι η εξέλιξη των υποθέσεων που σχετίζονται με τις διαδηλώσεις των λευκών χαρτιών συνεχίζεται σε όλη τη χώρα, παραθέτοντας στοιχεία σύμφωνα με τα οποία περισσότεροι από εκατό συμμετέχοντες έχουν κρατηθεί από τα τέλη του 2022.
Ορισμένοι από αυτούς κατηγορήθηκαν ή καταδικάστηκαν μέσα στο τελευταίο έτος, συχνά χωρίς οι οικογένειες να λαμβάνουν ενημέρωση για την πορεία των δικαστικών διαδικασιών.
Αυξανόμενη πίεση σε δικηγόρους ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το διεθνές ενδιαφέρον έχει ενταθεί και για τη μεταχείριση των Κινέζων δικηγόρων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η οργάνωση Human Rights Watch έχει καταγράψει την εξαφάνιση του γνωστού δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκάο Τζισένγκ (Gao Zhisheng), ο οποίος αγνοείται εδώ και περισσότερα από οκτώ χρόνια, χωρίς να υπάρχει δημόσια πληροφορία για τον τόπο κράτησης ή την κατάσταση της υγείας του.
Ένας άλλος δικηγόρος, ο Σια Λιν (Xia Lin), έχει αποκοπεί από τον έξω κόσμο από τότε που καταδικάστηκε το 2016 σε 12ετή κάθειρξη για τη διαχείριση πολιτικά ευαίσθητων υποθέσεων.
Παράλληλα, ο γνωστός δικηγόρος Γιου Γουενσένγκ (Yu Wensheng) εκτίει ποινή τριών ετών κατηγορούμενος για «υποκίνηση ανατροπής». Φέτος, του επετράπη να συναντήσει για λίγο τη σύζυγό του, Σου Γιαν (Xu Yan), και τον γιο τους, στην πρώτη οικογενειακή επίσκεψη μετά από δύο χρόνια.
Σε κοινή τους ανακοίνωση τον Ιούλιο, η Amnesty International και η Human Rights Watch επεσήμαναν ότι, από τη μαζική καταστολή σε βάρος δικηγόρων το 2015 — γνωστή ως «καταστολή της 9ης Ιουλίου» (709) — οι Κινέζοι δικηγόροι ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν κρατήσεις, εξαφανίσεις, παρενοχλήσεις και πολιτικά υποκινούμενες διαδικασίες χορήγησης ή ανανέωσης άδειας άσκησης επαγγέλματος.
Κινέζοι ακτιβιστές διαδηλώνουν μπροστά από το κινεζικό προξενείο του Σαν Φρανσίσκο, με αφορμή τα 61α γενέθλια του αγνοούμενου δικηγόρου ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκάο Τζισένγκ. (Crystal Lu/The Epoch Times)
Πολλοί δικηγόροι και οι οικογένειές τους αναφέρουν ότι οι συνθήκες έγιναν ακόμη πιο αυστηρές το τελευταίο έτος, με ορισμένα δικηγορικά γραφεία να λαμβάνουν εντολή να ενισχύσουν την εποπτεία του ΚΚΚ και να περιορίσουν την ενασχόλησή τους με υποθέσεις δημοσίου συμφέροντος.
Δικηγόρος στη Σάντονγκ, εξοικειωμένος με την ετήσια διαδικασία αδειοδότησης, είπε στην Epoch Times ότι πολλοί συνάδελφοί του δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να αναλαμβάνουν πολιτικά ευαίσθητες υποθέσεις.
Ο ίδιος εξήγησε ότι εδώ και καιρό δεν επιτρέπεται στους δικηγόρους της Σαγκάης να χειρίζονται υποθέσεις αυτού του είδους χωρίς έγκριση και ότι το Πεκίνο, η Σάντονγκ και η Χενάν χρησιμοποιούν επίσης τις ετήσιες αναθεωρήσεις των αδειών ως μέσο πίεσης. Όπως εξήγησε, η ανάληψη υποθέσεων που αφορούν την πολιτική έκφραση, ανεπίσημες εκκλησίες, ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ και άλλα ζητήματα δικαιωμάτων προϋποθέτει εκ των προτέρων έγκριση από τις αρχές.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν δικηγόροι αρνηθούν αιτήματα της αστυνομίας, κινδυνεύουν να χάσουν την άδεια άσκησης επαγγέλματος την επόμενη χρονιά, ενώ τα δικηγορικά τους γραφεία μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με επίσημες πιέσεις.
Εφόδοι, συλλήψεις και μυστικές δίκες πιστών
Θρησκευτικές κοινότητες — μεταξύ αυτών ανεπίσημες χριστιανικές ομάδες και ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ — έχουν επίσης βρεθεί αντιμέτωπες με εντεινόμενη πίεση το τελευταίο έτος.
Η Human Rights Watch ανέφερε στις 14 Οκτωβρίου ότι οι αρχές εξαπέλυσαν στις αρχές Οκτωβρίου συντονισμένες εφόδους εναντίον της Εκκλησίας Σιών, ενός μεγάλου δικτύου ανεπίσημων χριστιανικών εκκλησιών που εκτείνεται στο Πεκίνο, τη Σαγκάη, την επαρχία Τζετζιάνγκ και ακόμη τέσσερις πόλεις. Σχεδόν τριάντα πάστορες, ευαγγελιστές και μέλη τέθηκαν υπό κράτηση.
Το πρακτορείο Reutersανέφερε ότι τουλάχιστον δεκαοκτώ ηγετικά στελέχη της εκκλησίας συνελήφθησαν επίσημα και αντιμετωπίζουν πιθανές ποινές φυλάκισης έως και τριών ετών.
Ένας πάστορας ανεπίσημης εκκλησίας στην πόλη Ανιάνγκ της Κίνας είπε στην Epoch Times ότι η ενορία του έχει κληθεί για ανάκριση πολλές φορές μέσα στη χρονιά και ότι τους έχει γνωστοποιηθεί πως πρέπει να περιορίσουν τον αριθμό των πιστών που συμμετέχουν και να ζητούν έγκριση για τις θρησκευτικές τους δραστηριότητες.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε, οι αρχές τους έχουν ενημερώσει ότι στις συναθροίσεις στα σπίτια μπορούν να συμμετέχουν μόνο μέλη της ίδιας οικογένειας και ότι άτομα εκτός οικογενειακού κύκλου δεν επιτρέπονται. Ανέφερε επίσης ότι οι κρατικοί αξιωματούχοι ασφαλείας τους προέτρεψαν να πηγαίνουν στις κρατικά ελεγχόμενες εκκλησίες «Τριών Εαυτών» και τους τόνισαν ότι οι μη καταγεγραμμένες συναθροίσεις θεωρούνται παράνομες.
Η Γκρέις Τζιν Ντρέξελ, κόρη του ιδρυτικού πάστορα της Εκκλησίας Σιών στην Κίνα, Έζρα Τζιν, μιλά κατά τη διάρκεια του China Forum στο Ίδρυμα Victims of Communism Memorial Foundation. Ουάσιγκτον, 27 Οκτωβρίου 2025. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Το κομμουνιστικό καθεστώς εφάρμοσε το «Πατριωτικό Κίνημα Τριών Εαυτών», οργανώνοντας τις χριστιανικές εκκλησίες σε μια οντότητα εποπτευόμενη από το ΚΚΚ. Όσα διδάσκονται σε αυτές τις κρατικά αναγνωρισμένες εκκλησίες έχουν εγκριθεί από το κόμμα.
Η Επιτροπή των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία (United States Commission on International Religious Freedom – USCIRF) ανέφερε τον Μάρτιο ότι πολυάριθμοι ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ συνελήφθησαν ή καταδικάστηκαν το 2024 και το 2025 για τη διοργάνωση συναθροίσεων ή τη διανομή ενημερωτικού υλικού.
Συγγενείς τους είπαν στην Epoch Times ότι οι συλλήψεις έγιναν χωρίς επίσημα έγγραφα και ότι στη συνέχεια ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εξασφαλιστούν πληροφορίες για τους κρατούμενους.
Κάτοικος της επαρχίας Τζίλιν, με γνώση υποθέσεων σχετικών με το Φάλουν Γκονγκ, είπε στην Epoch Times ότι η αστυνομία και τα δικαστήρια αντιμετωπίζουν τις υποθέσεις του Φάλουν Γκονγκ με ακραία μυστικότητα, ότι οι δίκες διεξάγονται συχνά κεκλεισμένων των θυρών και ότι οι ίδιοι δεν έχουν καν τη δυνατότητα να διατυπώσουν ερωτήματα για τις υποθέσεις αυτές.
Το Φάλουν Γκονγκ, γνωστό και ως Φάλουν Ντάφα, είναι μια πνευματική άσκηση που βασίζεται στις αρχές της αλήθειας, της καλοσύνης και της ανεκτικότητας. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό στην Κίνα το 1992 και εξαπλώθηκε γρήγορα από στόμα σε στόμα, φθάνοντας, σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα 70 έως 100 εκατομμύρια ασκούμενους μέχρι το 1999.
Το ΚΚΚ, φοβούμενο ότι η δημοτικότητα του Φάλουν Γκονγκ απειλούσε την εξουσία του καθεστώτος, ξεκίνησε στις 20 Ιουλίου 1999 μια σκληρή εκστρατεία για την εξάλειψη της άσκησης. Έκτοτε, άγνωστος αριθμός ασκουμένων υποβάλλεται σε αυθαίρετη κράτηση, καταναγκαστική εργασία, βασανιστήρια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θάνατο μέσω βίαιης αφαίρεσης οργάνων.
Περισσότεροι περιορισμοί, αυστηρότεροι έλεγχοι
Η Human Rights Watch και οι εκθέσεις του υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών για τα ανθρώπινα δικαιώματα καταγράφουν την αυξανόμενη περιστολή της ελευθερίας λόγου στην Κίνα υπό το ΚΚΚ. Σύμφωνα με την πλατφόρμα China Digital Times, πολλοί Κινέζοι χρήστες του διαδικτύου τέθηκαν υπό κράτηση το 2024 και το 2025 για αναρτήσεις σχετικές με ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος.
Οικογένειες καταγγέλλουν ότι η αστυνομία ζητά συστηματικά από τους κρατουμένους να διαγράφουν τους λογαριασμούς τους μετά την κράτηση.
Ένας χρήστης, που αναφέρεται μόνο με το επώνυμο Λιου, είπε στην Epoch Times ότι οι λογαριασμοί του στις πλατφόρμες WeChat και Weibo έχουν αποκλειστεί επανειλημμένα. Πρόκειται για κινεζικές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που λειτουργούν υπό την εποπτεία των κρατικών λογοκριτών.
Ο Λιου ανέφερε ότι του έχουν μπλοκάρει επτά ή οκτώ λογαριασμούς και ότι, με τον καιρό, η πλατφόρμα άρχισε να αποκλείει τους λογαριασμούς του ακόμη και όταν δεν δημοσίευε τίποτα. Σύμφωνα με τον ίδιο, την προηγούμενη εβδομάδα του έκλεισαν έναν ακόμη λογαριασμό και εκτιμά ότι οι αρχές εντόπισαν το μοντέλο του τηλεφώνου του και τη διεύθυνση IP για να τον παρακολουθούν.
Ο Λι Λι (Li Li), ακαδημαϊκός με ειδίκευση στο νομικό σύστημα της Κίνας, είπε στην Epoch Times ότι το 2025 χαρακτηρίζεται από περαιτέρω σκλήρυνση και περιστολή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τις αδιαφανείς νομικές διαδικασίες να αποτελούν βασικό σημείο τριβής.
Ο Λι εκτιμά ότι ολοένα και περισσότερα δημόσια περιστατικά διοχετεύονται πλέον στη δικαστική οδό και υπογράμμισε ότι θα χρειαστεί να παρακολουθηθεί στενά το πώς θα εξελιχθούν τόσο ο χώρος της δημόσιας έκφρασης όσο και το νομικό σύστημα μέσα στον επόμενο χρόνο.
Η υπουργός Εξωτερικών της Λετονίας, Μπάιμπα Μπράζε, δήλωσε ότι η νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει να λειτουργήσει ως κίνητρο ώστε η Ευρώπη να ενισχύσει τη δική της άμυνα και ανταγωνιστικότητα, και όχι για να νιώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες την εγκαταλείπουν.
Σε αποκλειστική συνέντευξη στην εκπομπή «American Thought Leaders» της EpochTV, η Μπράζε ανέφερε ότι Λετονοί αξιωματούχοι έχουν εξετάσει τη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ και τη θεωρούν πιο συνεκτική και πιο εποικοδομητική απ’ όσο υποστηρίζουν πολλοί επικριτές της στην Ευρώπη.
Παρατήρησε ότι πρόκειται για ένα τεκμηριωμένο κείμενο το οποίο, κατά την άποψή της, πρέπει να διαβάζει κανείς ως σύνολο, αντί να εστιάζει σε αποσπάσματα, τα οποία αναπαράγονται και σχολιάζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απομονωμένα από τα συμφραζόμενα.
Το έγγραφο περιγράφει την Ευρώπη ως περιοχή που πιέζεται από δομικές εντάσεις — από τη μαζική μετανάστευση και τη γήρανση του πληθυσμού έως την πολιτική πόλωση και το ρυθμιστικό βάρος που, όπως αναφέρει, πνίγει την εργατικότητα και την οικονομική ανάπτυξη — και προειδοποιεί ότι, αν αυτές οι τάσεις δεν αντιστραφούν, η ήπειρος κινδυνεύει να οδηγηθεί σε «πολιτισμική εξαφάνιση».
Παράλληλα, επικρίνει «περιορισμούς βασικών ελευθεριών, που επιβάλλονται από τις ελίτ και είναι αντιδημοκρατικοί» σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ καλεί την Ευρώπη να «ανακτήσει την πολιτισμική της αυτοπεποίθηση», να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της και να «εγκαταλείψει την αποτυχημένη εμμονή της στη ρυθμιστική ασφυξία».
Σύμφωνα με το κείμενο, η Αμερική ενθαρρύνει τους πολιτικούς συμμάχους της στην Ευρώπη να προωθήσουν αυτή την «αναζωπύρωση του πνεύματος», ενώ σημειώνει ότι η αυξανόμενη επιρροή πατριωτικών ευρωπαϊκών κομμάτων αποτελεί λόγο αισιοδοξίας. Το ίδιο κείμενο αναφέρει ότι μία προτεραιότητα των ΗΠΑ είναι να «καλλιεργήσουν αντίσταση στην τρέχουσα πορεία της Ευρώπης μέσα στα ευρωπαϊκά έθνη».
Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επικρίνει τη στρατηγική. Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρήντριχ Μερτς, δήλωσε ότι τμήματά της είναι απαράδεκτα από την ευρωπαϊκή οπτική και ότι δείχνει πως η Ευρώπη πρέπει να γίνει πολύ πιο ανεξάρτητη από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς την πολιτική της ασφάλειας.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Μάιντς της Γερμανίας, στις 9 Δεκεμβρίου, ο Μερτς ανέφερε ακόμη ότι δεν βλέπει καμία ανάγκη να «σώσουν» οι Αμερικανοί τη δημοκρατία στην Ευρώπη και ότι αν χρειαζόταν κάτι τέτοιο, οι Ευρωπαίοι θα το έκαναν μόνοι τους.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, χαιρέτισε το γεγονός ότι η στρατηγική παρουσιάζει την Ευρώπη ως σύμμαχο, αλλά δήλωσε ότι οι σύμμαχοι δεν απειλούν να παρέμβουν στις εσωτερικές πολιτικές επιλογές των συμμάχων τους. Σε εκδήλωση στο Παρίσι, στο Jacques Delors Institute, στις 8 Δεκεμβρίου, ο Κόστα τόνισε ότι αυτό που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι η απειλή παρέμβασης στην ευρωπαϊκή πολιτική ζωή και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να επιλέξουν στη θέση των Ευρωπαίων πολιτών ποια είναι τα «καλά» και ποια τα «κακά» κόμματα.
Η Μπράζε, αντίθετα, δήλωσε ότι η στρατηγική του Τραμπ αναγνωρίζει «ξεκάθαρα» τον ρόλο της Ευρώπης και την ανάγκη οι σύμμαχοι να επωμιστούν μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνα και την οικονομική ανθεκτικότητα.
Εξήγησε ότι είτε πρόκειται για την αντιμετώπιση αμερικανικών ανησυχιών που σχετίζονται με την Κίνα και τον Ινδο-Ειρηνικό ή με την τεχνολογία είτε αφορά την ίδια την Ευρώπη, το κείμενο αναγνωρίζει τον ρόλο της Ευρώπης και υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη — κάτι που, όπως είπε, είναι και η θέση της Λετονίας, σημειώνοντας ότι υπάρχει ένα σύνολο βημάτων που πρέπει να γίνουν ώστε η Ευρώπη να είναι πιο ανταγωνιστική, πιο ισχυρή και να η παρουσία της στον κόσμο να είναι αυτή που θέλει.
Η Μπράζε ανέπτυξε περαιτέρω το θέμα σε εμφάνισή της στις 8 Δεκεμβρίου σε εκδήλωση που διοργάνωσε το Hudson Institute, όπου στήριξε την προτροπή του Τραμπ προς την Ευρώπη να ανακτήσει την «πολιτισμική της αυτοπεποίθηση» για να μπορέσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της στιγμής, συμπεριλαμβανομένων όσων προέρχονται από τη Ρωσία.
Είπε ότι οι Ευρωπαίοι είναι πλούσιοι και ισχυροί και ότι είναι πολλοί, και υποστήριξε ότι σε εθνικό επίπεδο υπάρχουν «πάρα πολλοί ενδοιασμοί» που πρέπει να εγκαταλειφθούν, αν η Ευρώπη θέλει να κάνει ένα βήμα μπροστά και να επωμιστεί ένα μεγαλύτερο κομμάτι της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Σημείωσε ότι δεν υπάρχει λόγος να μη μπορούν να επιτευχθούν στόχοι όπως αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Κατά την Μπράζε, το ζήτημα είναι να μιλά κανείς λιγότερο και να πράττει περισσότερο.
Κλείνοντας, η Μπράζε υποστήριξε ότι η στρατηγική του Τραμπ, η οποία καλεί τους συμμάχους να δαπανήσουν πολύ περισσότερα για τη συλλογική άμυνα, αποτελεί εμβάθυνση τάσεων που ήδη εξελίσσονται και όχι ρήξη δεσμών.
Πολύ φιλοαμερικανικοί
Η Μπράζε τόνισε ότι η απάντηση της περιοχής της Βαλτικής είναι να στραφεί περισσότερο προς την Ουάσιγκτον και όχι να κρατήσει αποστάσεις.
Ανέφερε ότι είναι πολύ φιλοαμερικανοί και ότι, κατά την εκτίμησή της, η σκανδιναβική και βαλτική περιοχή είναι από τις πιο φιλοαμερικανικές στην Ευρώπη, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη «λέσχη» χωρών που να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ.
Είπε ότι αυτή η στάση έχει ρίζες στην ιστορική εμπειρία της Λετονίας, υπενθυμίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τη σοβιετική κατοχή των βαλτικών κρατών κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Θυμήθηκε ότι, ως φοιτήτρια και ακτιβίστρια, άκουγε τη νύχτα, σε βραχέα κύματα, το Radio Free Europe και Voice of America, ακόμη κι όταν οι Σοβιετικοί προσπαθούσαν να το καταστείλουν.
Όπως ανέφερε, αυτό ήταν το λαμπρό φως της ελευθερίας που τους ενέπνευσε να ανακτήσουν την ανεξαρτησία τους και την επιτυχία.
Σήμερα, είπε, η Ρίγα επιδιώκει ακόμη βαθύτερη αμερικανική εμπλοκή. Η Λετονία ήδη φιλοξενεί δυνάμεις του ΝΑΤΟ υπό καναδική ηγεσία και πολλά αποσπάσματα συμμαχικών χωρών, όμως η παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στην περιοχή θα είχε μια μοναδική αποτρεπτική επίδραση απέναντι σε απειλές και θα ήθελαν περισσότερους Αμερικανούς στη Λετονία· περισσότερα αμερικανικά στρατεύματα, περισσότερες αμερικανικές επενδύσεις και περισσότερες σχέσεις, προσθέτοντας ότι αγαπούν τις ΗΠΑ.
Η Μπράζε περιέγραψε τη Λετονία ως χώρα πρώτης γραμμής στην επιβολή δυτικών κυρώσεων, ιδίως στην προσπάθεια να περιοριστεί ο «σκιώδης στόλος» των γερασμένων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν το ρωσικό πετρέλαιο και να κλείσουν τα «παραθυράκια» στα καθεστώτα ελέγχου εξαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σημείωσε ότι η Λετονία έχει ήδη σταματήσει να εισάγει ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο και ότι πλέον βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε υγροποιημένο φυσικό αέριο από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις ενεργειακές της ανάγκες.
Σε εξέλιξη βρίσκεται από το πρωί της 12ης Δεκεμβρίου 2025 μεγάλη επιχείρηση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος σε περιοχές της Κρήτης, για τη σύλληψη όσων φέρονται να εμπλέκονται στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά από την ΕΛΑΣ, στόχος της επιχείρησης είναι η εξάρθρωση εγκληματικής οργάνωσης που φέρεται να δραστηριοποιούνταν σε κακουργηματικές απάτες σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της εθνικής οικονομίας, λαμβάνοντας παράνομα ενισχύσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ μέσω ψευδών δηλώσεων.
Η επιχείρηση πραγματοποιείται στις Αρχάνες Ηρακλείου, οι οποίες φέρονται ως έδρα του κυκλώματος, καθώς και στο κέντρο του Ηρακλείου, όπου έχουν γίνει κατ’ οίκον έρευνες. Η επιχείρηση εντάσσεται στο πλαίσιο προκαταρκτικής εξέτασης που έχει διαταχθεί από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για την υπόθεση.
Μέχρι στιγμής έχουν προσαχθεί 14 άτομα και αναζητείται ακόμη ένα. Τα 15 αυτά πρόσωπα φέρονται ως κεντρικά στην υπόθεση, ενώ συνολικά 42 άτομα κατηγορούνται για συμμετοχή στην εγκληματική οργάνωση. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι εμπλεκόμενοι φέρονται να έχουν εισπράξει από παράνομες επιδοτήσεις 1,7 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2019–2025.
Μεταξύ των προσαχθέντων αναφέρονται λογιστές, ένας δικηγόρος, αγρότες, καθώς και ένας αγροτοσυνδικαλιστής, πρόεδρος αγροτικού συνεταιρισμού, ο οποίος φέρεται ως αρχηγικό στέλεχος της οργάνωσης.
Ο ίδιος φέρεται να συντόνιζε τη διαδικασία υποβολής των ψευδών δηλώσεων, οι οποίες, σύμφωνα με τις πληροφορίες, κατατίθεντο μέσω του συγκεκριμένου συνεταιρισμού, ενώ εξετάζεται ο ρόλος μελών του στενού περιβάλλοντός του.
Μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης αναμένονται ανακοινώσεις από την αστυνομία.
Καθοριστικό βήμα προς την απαγόρευση του Κομμουνιστικού Κόμματος Πολωνίας (ΚΚΠ) έκανε η Πολωνία, καθώς το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας εξέδωσε ομόφωνη απόφαση, κρίνοντας ότι οι στόχοι και οι δραστηριότητες του ΚΚΠ είναι αντισυνταγματικοί λόγω προώθησης ταξικού μίσους και επίκλησης ολοκληρωτικών μεθόδων για την κατάληψη και άσκηση της εξουσίας.
Με την απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ΚΚΠ παραβιάζει το Άρθρο 13 του πολωνικού Συντάγματος, το οποίο απαγορεύει τα πολιτικά κόμματα που προωθούν ολοκληρωτικές μεθόδους ή πρακτικές συνδεδεμένες με τον ναζισμό, τον φασισμό ή τον κομμουνισμό, καθώς και εκείνα που υποστηρίζουν τη βία για ανάληψη της εξουσίας ή επιρροή στην πολιτική του κράτους.
Το Κόμμα θεωρήθηκε επίσης ασύμβατο με το Άρθρο 11, που προβλέπει την ελεύθερη ίδρυση κομμάτων, την ισότιμη λειτουργία τους και τη συμβολή τους στη διαμόρφωση της πολιτικής δια του δημοκρατικού διαλόγου.
Έως τις 10 Δεκεμβρίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε διαβιβάσει την απόφασή του στο Πρωτοδικείο Βαρσοβίας, ωστόσο δεν έχει εκδοθεί ακόμη τελική εντολή διαγραφής. Το ΚΚΠ εξακολουθεί να βρίσκεται στο Επίσημο Μητρώο.
Η υπόθεση εκκίνησε από δύο χωριστές αιτήσεις. Η πρώτη υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 από τον τότε γενικό εισαγγελέα Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο, ο οποίος κατηγόρησε το ΚΚΠ ότι διαδίδει τον ολοκληρωτικό κομμουνισμό και στηρίζει τη βίαιη επαναστατική αλλαγή.
Η δεύτερη αίτηση κατατέθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2025 από τον πρόεδρο της Πολωνίας, Καρόλ Ναρόκι, ο οποίος εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες σχετικά με το προγραμματικό υλικό του κόμματος, όπου γίνεται αναφορά στη δράση των κομμουνιστών πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και εκθειάζονται ενέργειες της Σοβιετικής Ένωσης, όπως η εισβολή στην Πολωνία το 1920.
Αιτιολογώντας την απόφαση, η δικαστής Κριστίνα Πολόβιτς παρουσίασε τα επιχειρήματα του Ναρόκι, τονίζοντας την ανάγκη απαγόρευσης του ΚΚΠ. «Η κομμουνιστική ιδεολογία στρέφεται κατά των βασικών αξιών της ανθρωπότητας και κατά της ευρωπαϊκής και χριστιανικής παράδοσης», ανέφερε, επικαλούμενη την έκκληση του προέδρου για απαγόρευση.
«Στο νομικό πλαίσιο της Δημοκρατίας της Πολωνίας, δεν έχει θέση ένα κόμμα που εξυμνεί τους κομμουνιστές εγκληματίες και καθεστώτα υπεύθυνα για τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων, μεταξύ αυτών και συμπατριωτών μας, Πολωνών πολιτών», τόνισε η Πολόβιτς. Παρέθεσε ακόμη εκτενή ιστορικά στοιχεία για τον τρόμο, τις φυλακίσεις, τις εκτελέσεις και τις διώξεις υπό το κομμουνιστικό καθεστώς στην Πολωνία. «Ένας από τους βασικούς στόχους του καθεστώτος του διάχυτου τρόμου ήταν να διατηρείται η κοινωνία σε κατάσταση φόβου, να ενθαρρύνονται οι καταδότες και να διαρρηγνύονται οι κοινωνικοί δεσμοί», σημείωσε. Με βάση τη σταλινική νομοθεσία, «τουλάχιστον 5.000 θανατικές καταδίκες εκδόθηκαν στην Πολωνία έως το 1955, ενώ περισσότεροι από 20.000 άνθρωποι πέθαναν σε διάφορες φυλακές, συμπεριλαμβανομένων στρατοπέδων καταναγκαστικής εργασίας, ενώ αδιευκρίνιστος αριθμός απελάθηκε στα βάθη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης», εξήγησε.
Η Πολόβιτς χαρακτήρισε το προγραμματικό υλικό του ΚΚΠ «ιδιαίτερα σοκαριστικό» για την εκθειαστική του στάση απέναντι στη σοβιετική επιθετικότητα και για την αναφορά στην κληρονομιά του προπολεμικού Κομμουνιστικού Εργατικού Κόμματος Πολωνίας.
«Το δικαστήριο επισημαίνει ότι οι κομμουνιστές που προέρχονταν άμεσα από το προπολεμικό αυτό κόμμα εγκαθίδρυσαν τη σοβιετική κατοχή και τη σταλινική καταπίεση στη μεταπολεμική Πολωνία», είπε, υπενθυμίζοντας ότι αρκετά ηγετικά στελέχη του προπολεμικού κινήματος ανέλαβαν υψηλές κυβερνητικές θέσεις και ενορχήστρωσαν τον σταλινικό τρόμο που καταπίεσε την πολωνική κοινωνία ως την πτώση του κομμουνισμού το 1989.
Σύμφωνα με την πολωνική νομοθεσία, η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ενεργοποιεί υποχρεωτικές διαδικασίες. Το Πρωτοδικείο Βαρσοβίας, που διατηρεί το εθνικό μητρώο πολιτικών κομμάτων, πρέπει να εκδώσει άμεσα απόφαση διαγραφής του Κόμματος από το μητρώο. Μια τέτοια εντολή θα έχει ως αποτέλεσμα τη διάλυση του ΚΚΠ, τη ρευστοποίηση της περιουσίας του και τον αποκλεισμό του από εκλογικές διαδικασίες ή δημόσια χρηματοδότηση. Μολονότι ο νόμος επιτάσσει την άμεση ενέργεια, η εκτέλεση ενδέχεται να καθυστερήσει λόγω διαμάχης για τη νομιμότητα της σύνθεσης του συνταγματικού δικαστηρίου.
Η Epoch Times ήρθε σε επικοινωνία με το Πρωτοδικείο Βαρσοβίας, προκειμένου να διευκρινιστεί εάν και πότε θα εκτελεστεί η διαγραφή του Κόμματος.
Σε ανακοίνωσή του στις 5 Δεκεμβρίου, το Κομμουνιστικό Κόμμα Πολωνίας χαρακτήρισε την απόφαση ως «μη δεσμευτική», επικαλούμενο τη διαμάχη για τη νομιμότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου, και δήλωσε ότι θα συνεχίσει τη δράση του.
