Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), υπό κουρδική ηγεσία, παρέδωσαν στις 23 Ιανουαρίου στη μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας τον έλεγχο εγκατάστασης όπου κρατούνται ύποπτοι για συμμετοχή στο Ισλαμικό Κράτος (ISIS).
«Με τη βοήθεια του διεθνούς συνασπισμού, ολοκληρώσαμε τη μεταφορά των μαχητών μας που είχαν αναλάβει την προστασία της φυλακής Αλ Καντάν στη Ράκα, όπου κρατούνται τρομοκράτες του ISIS, σε ασφαλείς τοποθεσίες», ανέφεραν οι SDF σε ανακοίνωσή τους που δημοσιοποιήθηκε μέσω Telegram.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Συρίας επιβεβαίωσε την παράδοση του ελέγχου της φυλακής Άκντεν και ανακοίνωσε ότι τα στελέχη του ξεκίνησαν την αξιολόγηση των συνθηκών του χώρου και τη σύσταση ομάδων για την ανάληψη της ασφάλειας, σημειώνοντας ότι οι δυνάμεις της εντόπισαν και εξουδετέρωσαν αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς που ήταν τοποθετημένοι σε διάφορα σημεία του χώρου.
Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, στη φυλακή Άκντεν είχαν σημειωθεί ένοπλες συμπλοκές μεταξύ των SDF και δυνάμεων της μεταβατικής κυβέρνησης της Δαμασκού. Κυβερνητικές δυνάμεις επεδίωξαν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους διάφορες εγκαταστάσεις κράτησης υπόπτων και συγγενών τους του ISIS, γεγονός που οδήγησε σε συγκρούσεις με μέλη των SDF που είχαν επωμιστεί τη φύλαξη αυτών των σημείων.
Ταυτόχρονα, οι αμερικανικές δυνάμεις συνέδραμαν στη μεταφορά 150 κρατουμένων από φυλακή εντός Συρίας σε νέο σημείο στο Ιράκ. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) γνωστοποίησε πως η επιχείρηση είχε ως στόχο τη φύλαξη των τζιχαντιστών σε απολύτως ασφαλείς εγκαταστάσεις κράτησης.
Παρότι οι ΗΠΑ είχαν συνεργαστεί στενά με τις SDF κατά τη διάρκεια του εμφύλιου πολέμου και στη μάχη κατά του ISIS, το τελευταίο διάστημα έχουν προσεγγίσει τη μεταβατική κυβέρνηση της Δαμασκού σε διπλωματικό επίπεδο, καλώντας μάλιστα στην Ουάσιγκτον τον επικεφαλής Αχμέντ αλ Σαράα, που ανέλαβε τη θέση του προέδρου ύστερα από την απομάκρυνση του Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Πριν αναλάβει τη μεταβατική προεδρία, ο Σαράα ηγείτο της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS), σουνιτικής ισλαμιστικής οργάνωσης που οι ΗΠΑ χαρακτήριζαν τρομοκρατική έως τον Ιούλιο του 2025. Μέλη της οργάνωσης κατέχουν σήμερα σημαντικές θέσεις εντός της κυβέρνησης της Δαμασκού.
Ως μέρος της αλλαγής της πολιτικής τους, οι ΗΠΑ καλούν τις SDF να ενσωματωθούν στις δυνάμεις των νέων αρχών της Δαμασκού, δηλώνοντας μέσω ανακοίνωσης που εξέδωσε στις 20 Ιανουαρίου ο ειδικός απεσταλμένος τους στη Συρία, Τομ Μπάρακ, ότι «ο λόγος της αμερικανικής στήριξης προς τις SDF, περιλαμβανομένης της φύλαξης φυλακών υπόπτων ISIS, έχει σε μεγάλο βαθμό εκλείψει» και ότι «η ενσωμάτωση με τη μεταβατική κυβέρνηση αποτελεί πλέον την καλύτερη ευκαιρία για να εξασφαλίσουν οι Κούρδοι σταθερά δικαιώματα και ασφάλεια στο πλαίσιο της αναγνωρισμένης συριακής εθνικής οντότητας».
Ωστόσο, η ενσωμάτωση των SDF και των Κούρδων στο σχήμα της νέας μεταβατικής κυβέρνησης αναμένεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη, όπως δείχνουν οι συγκρούσεις που σημειώθηκαν τις επόμενες ημέρες παρά την εκεχειρία μεταξύ των αρχών της Δαμασκού και των SDF που ανακοινώθηκε στις 18 Ιανουαρίου.
Σε νεότερη δήλωσή του, στις 22 Ιανουαρίου, ο διοικητής των SDF, Μασλάμ Αμπντί, ανέφερε πως είχε εποικοδομητική συνάντηση με τον Μπάρακ και τον διοικητή της CENTCOM ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, με αντικείμενο τον διάλογο και τις διαπραγματεύσεις με τις αρχές της Δαμασκού. «Θα εργαστούμε με όλες μας τις δυνάμεις και με σοβαρότητα, ώστε να επιτύχουμε ειλικρινή ενσωμάτωση και να διατηρήσουμε την ισχύουσα εκεχειρία», δήλωσε ο Αμπντί.
Οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με το ΝΑΤΟ για την ασφάλεια της Γροιλανδίας, με την Αμερική να έχει «την ελευθερία να κάνει ό,τι θέλει», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος στις 22 Ιανουαρίου.
Την προηγουμένη, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, στο Νταβός της Ελβετίας, κατά την οποία διαμορφώθηκε το πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία σχετικά με τη Γροιλανδία και την ευρύτερη Αρκτική περιοχή. Μιλώντας από το Air Force One, ο Τραμπ σημείωσε: «Η συμφωνία δεν έχει χρονικό όριο. Ακούτε για 99 χρόνια, για 50 χρόνια. Είναι για πάντα. Μπορούμε να κάνουμε στρατιωτικά, μπορούμε να κάνουμε ό,τι θέλουμε. Είναι υπό διαπραγμάτευση, και θα δούμε τι θα γίνει. Νομίζω πως θα είναι καλό.
»Υπάρχουν πολλά καλά στοιχεία στη συμφωνία. Και μην ξεχνάτε, είναι καλά και για την Ευρώπη, γιατί όταν είναι καλά για εμάς, είναι και για αυτούς. Αν όμως δεν είναι καλά για εμάς, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν για αυτούς, διότι εμείς κρατάμε όλο το σύστημα ενωμένο. Θα δουλέψουμε όλοι μαζί και το ΝΑΤΟ θα είναι μαζί μας σε αυτό. Κάποια κομμάτια θα τα κάνουμε από κοινού με το ΝΑΤΟ, όπως πρέπει να γίνεται».
Ο Αμερικανός πρόεδρος διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ δεν θα έχουν καμία οικονομική επιβάρυνση από τη συμφωνία, πέραν της κατασκευής του «Χρυσού Θόλου». Το σχέδιο του Χρυσού Θόλου, που προωθεί η κυβέρνηση Τραμπ, αφορά στη δημιουργία ενός δικτύου αισθητήρων και οπλικών συστημάτων, σε ξηρά και διάστημα, που θα επιτρέπει στις ΗΠΑ να αναχαιτίζουν πυραύλους cruise, υπερηχητικούς και βαλλιστικούς πυραύλους, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ερωτηθείς για το αν η Δανία στηρίζει το σχέδιο, ο Τραμπ απάντησε: «Νομίζω ότι σε όλους αρέσει. Σε περίπου δύο εβδομάδες θα σας έχω νεότερα».
Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομη κτήση. με τα εσωτερικά ζητήματα να βρίσκονται υπό τη διαχείριση των κατοίκων της (~56.000), ενώ η Δανία διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική και την άμυνα του νησιού. Για την κυβέρνηση Τραμπ ο έλεγχος της Γροιλανδίας αποτελεί προτεραιότητα λόγω της στρατηγικής θέσης της και του ορυκτού της πλούτου.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ μιλάει στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου στην Ουάσιγκτον στις 20 Μαΐου 2025. Alex Brandon/AP Photo
Σε γραπτή δήλωσή της προς την Epoch Times στις 21 Ιανουαρίου, η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Άλισον Χαρτ, ανέφερε πως βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών: «Οι διαβουλεύσεις μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ για το πλαίσιο που ανέφερε ο πρόεδρος Τραμπ θα εστιάσουν στο ζήτημα της ασφάλειας της Αρκτικής μέσω συλλογικής προσπάθειας, ιδίως των επτά συμμάχων που έχουν παρουσία [στην Αρκτική ζώνη]».
Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της Δανίας, της Γροιλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών θα έχουν ως στόχο να μην επιτραπεί ποτέ σε Ρωσία και Κίνα να αποκτήσουν οικονομικό ή στρατιωτικό έρεισμα στη Γροιλανδία.
Εκτός από την ασφάλεια, η Γροιλανδία κατατάσσεται όγδοη παγκοσμίως ως προς τα αποθέματα σπάνιων γαιών, τα οποία εκτιμώνται σε 1,5 εκατομμύριο τόνους, σύμφωνα με ανάρτηση του Center for Strategic and International Studies, στις 8 Ιανουαρίου. Επιπλέον, το νησί διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα χαλκού, ψευδαργύρου, χρυσού, βολφραμίου, παλλαδίου, πετρελαίου, γραφίτη,αλλά και σιδηρομεταλλεύματα.
Ο γεωλόγος Τόμας Βάρμινγκ δείχνει τα σημεία όπου έχουν εντοπιστεί σπάνια ορυκτά και πολύτιμα μέταλλα, σε χάρτη έρευνας του Πανεπιστημίου της Γροιλανδίας, κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο AFP. Νούουκ, Γροιλανδία, 5 Μαρτίου 2025. (Odd Andersen/AFP μέσω Getty Images)
Δεδομένων των γεωπολιτικών ισορροπιών στην Αρκτική, τονίζεται πως είναι κρίσιμο οι ΗΠΑ να διατηρήσουν ενεργό ρόλο στη Γροιλανδία ως εταίρος και σύμμαχος. Μία συμφωνία για τα κρίσιμα ορυκτά θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω αυτή τη συνεργασία.
Αυξάνεται η επιφυλακτικότητα των μεγάλων ευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών ταμείων απέναντι σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς εντείνονται οι γεωπολιτικές εντάσεις και μεγαλώνουν οι ανησυχίες για τα δημοσιονομικά των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με στελέχη του κλάδου. Η διοίκηση Τραμπ, πάντως, απέρριψε τις εικασίες ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεφορτωθεί αμερικανικά ομόλογα λόγω της αμερικανικής πίεσης για την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Στελέχη ταμείων από τη Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Δανία αναφέρουν ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την αμερικανική εξωτερική πολιτική, σε συνδυασμό με την ανησυχία για το επίπεδο του αμερικανικού χρέους, έχουν αυξήσει το ρίσκο που συνδέεται με αμερικανικά ενεργητικά, ασκώντας πιέσεις στο δολάριο και ενισχύοντας τη μεταβλητότητα στις αγορές ομολόγων.
«Γίνονται πολλές συζητήσεις για το κατά πόσο ήρθε η ώρα να απομακρυνθούμε από αμερικανικά ενεργητικά», δηλώνει ο Μπεν Λορντ, επικεφαλής στρατηγικής σταθερού εισοδήματος και συναλλάγματος στη Russell Investments. «Περίπου το 50% των πελατών μας, ιδιαίτερα από τη Σκανδιναβία και τις Κάτω Χώρες, εξετάζουν αν πρέπει να προβούν σε κινήσεις», συμπληρώνει. Η Russell, με έδρα το Σηάτλ, συμβουλεύει πελάτες με κεφάλαια ύψους 1,6 τρισ. δολαρίων και διαχειρίζεται άμεσα 636 δισ. δολάρια.
Επανεξέταση αμερικανικής έκθεσης
Η σκανδιναβική περιοχή φιλοξενεί μερικά από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά ταμεία και η σπάνια δημόσια συζήτηση για την έκθεση στις ΗΠΑ σηματοδοτεί ένα ευρύτερο ερώτημα μεταξύ των θεσμικών επενδυτών — αν η μεγαλύτερη αγορά του κόσμου εξακολουθεί να αξίζει αυτόματη τοποθέτηση κεφαλαίων.
Οι αμερικανικές μετοχές διαπραγματεύονται κοντά σε ιστορικά υψηλά, ωστόσο η πολιτική αβεβαιότητα ασκεί πιέσεις στο δολάριο, το οποίο έχασε 10% έναντι μεγάλων νομισμάτων το προηγούμενο έτος εν μέσω εμπορικών δασμών και άλλων μέτρων. Η απόδοση του τριακονταετούς αμερικανικού ομολόγου ανέρχεται περίπου στο 4,83%, ενώ το δεκαετές ομόλογο κινείται γύρω στο 4,23%, με τάσεις ανόδου εντός της εβδομάδας, καθώς οι επενδυτές επιχειρούν να προσαρμοστούν στις δυναμικές των αγορών και τις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Αυτή την εβδομάδα, τα ταμεία Alecta (Σουηδία) και Akademiker Pension (Δανία) ανακοίνωσαν πως προέβησαν ή επίκειται να προβούν σε πώληση αμερικανικών ομολόγων δημοσίου. Τα ταμεία διευκρίνισαν ότι οι κινήσεις αυτές δεν συνδέονται με τρέχοντα γεγονότα, ωστόσο η επιμονή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για απόκτηση της Γροιλανδίας αναζωπύρωσε σενάρια περί ευρωπαϊκής «οικονομικής αντεκδίκησης».
Η Alecta σημείωσε πως προχώρησε σε πωλήσεις κυρίως λόγω της αύξησης του σχετικού ρίσκου στα αμερικανικά ομόλογα και το δολάριο, ενώ η Akademiker Pension ανακοίνωσε επικείμενη ρευστοποίηση έως το τέλος του μήνα, επικαλούμενη την αδυναμία των αμερικανικών δημόσιων οικονομικών. Το σκανδιναβικό ταμείο υπογράμμισε πως δεν πρόκειται για πολιτική τοποθέτηση λόγω των τριβών Δανίας-ΗΠΑ για τη Γροιλανδία.
Κορυφαία στελέχη της βιομηχανίας τόνισαν ότι οι κινήσεις γίνονται με γνώμονα τη διαχείριση ρίσκου κι όχι την άσκηση πολιτικών πιέσεων. «Η όλη αναταραχή γεννά ερωτήματα για το μέγεθος της έκθεσης που οφείλουμε να έχουμε στις ΗΠΑ. Αυτό αξιολογούν επαγγελματικά τα μέλη μας», δήλωσε ο Τομ Βίλε Γένσεν, αναπληρωτής διευθυντής του Insurance and Pensions Denmark. «Δεν υπάρχει καμία ‘στρατιωτικοποίηση’ του κεφαλαίου. Δεν είναι ο ρόλος του κλάδου μας.»
Οι βλέψεις των ΗΠΑ για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, με κίνητρο την εθνική ασφάλεια όπως διατείνεται ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, έχουν δημιουργήσει αρκετές εντάσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους, αφού έχουν αναφερθεί στρατιωτικά σενάρια και δασμολογικές απειλές προς τις χώρες που αντιστρατεύθηκαν την εξαγορά της νήσου, οι οποίες αποσύρθηκαν μετά από συνομιλία του Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, με τον οποίο συμφωνήθηκε αορίστου χρόνου πρόσβαση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία. Ο Τραμπ έκανε λόγο για περαιτέρω πρόοδο και συμμετοχή του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Γροιλανδίας, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι διέψευσαν κάθε σενάριο ευρωπαϊκής αντίδρασης μέσω πώλησης αμερικανικών ομολόγων.
Διαψεύδει ο Μπέσσεντ τα σενάρια αντίποινων
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, φήμες περί ευρωπαϊκής αξιοποίησης των τεράστιων αμερικανικών διαθεσίμων της ως απάντηση στις αμερικανικές κινήσεις για τη Γροιλανδία δημιούργησαν αστάθεια στις αγορές. Αυτό οδήγησε τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσσεντ , να απορρίψει δημοσίως ως απολύτως αβάσιμα τα σενάρια ότι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα ρευστοποιήσουν τις αμερικανικές τοποθετήσεις τους. «Πρόκειται για ψευδές αφήγημα — δεν γίνεται καμία τέτοια συζήτηση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις», δήλωσε ο Μπέσσεντ στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, στις 20 Ιανουαρίου.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσσεντ, παρευρίσκεται στην 56η ετήσια συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) στο Νταβός. Ελβετία, 20 Ιανουαρίου 2026. (Denis Balibouse/Reuters)
«Τα μέσα ενημέρωσης προσκολλήθηκαν σε αυτό, αλλά το αφήγημα είναι εντελώς λανθασμένο. Δεν έχει καμία λογική και το διαψεύδω ρητά», τόνισε. Χαρακτήρισε δε την αγορά αμερικανικών ομολόγων ύψους περίπου 30 τρισ. δολαρίων ως «άγκυρα» της παγκόσμιας ρευστότητας και τιμολόγησης και σημείωσε ότι «σε αυτά βασίζονται όλες οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές και είμαι βέβαιος ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα συνεχίσουν να τα κρατούν», παροτρύνοντας τους συμμάχους να αγνοήσουν τα «υστερικά» δημοσιεύματα των ΜΜΕ.
Σε σχετική ερώτηση που δέχτηκε την επομένη για το κατά πόσον ανησυχεί για ενδεχόμενη μαζική πώληση αμερικανικών ομολόγων λόγω δασμών εναντίον Ευρωπαίων συμμάχων, ο Μπέσσεντ απάντησε κατηγορηματικά: «Δεν ανησυχώ καθόλου· ως υπουργός Οικονομικών παρακολουθώ τους πλειστηριασμούς των ομολόγων μας και καταγράφουμε ρεκόρ ξένων επενδύσεων.»
Οι Σκανδιναβοί επενδυτές επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ παραμένουν βασική αγορά, ακόμα κι αν η πολυπλοκότητα της πολιτικής σκηνής καθιστά δυσκολότερες τις επιλογές. Η Άννικα Έκμαν, εκτελεστική αντιπρόεδρος επενδύσεων της φινλανδικής Ilmarinen, η οποία διαχειρίζεται κεφάλαια άνω των 76 δισ. δολαρίων, τόνισε ότι «οι ΗΠΑ παραμένουν επενδύσιμες, αλλά έχει αυξηθεί το ασφάλιστρο ρίσκου».
Η Veritas, άλλος φινλανδικός ασφαλιστικός φορέας, ανακοίνωσε ότι δεν προχωρά σε αλλαγή πολιτικής, επεσήμανε όμως ως ρίσκο την αβεβαιότητα της αμερικανικής πολιτικής. «Όσο πιο απρόβλεπτη η πορεία τόσο δυσκολότερο το επενδυτικό περιβάλλον», σχολίασε η διευθύνουσα επενδύσεων της Veritas, Λάουρα Βίκστρεμ. Το σουηδικό ταμείο Folksam γνωστοποίησε ότι πούλησε αμερικανικά ομόλογα το 2024, μεταξύ άλλων για να μειωθεί ο κίνδυνος εν όψει εκλογών στις ΗΠΑ.
Άλλοι παράγοντες συστήνουν ψυχραιμία. «Γίνεται πολύς θόρυβος αυτή τη στιγμή, όμως προς το παρόν θεωρώ πως πρέπει να διατηρηθούμε ψύχραιμοι», δήλωσε ο Γιόνας Θούλιν, επικεφαλής επενδύσεων στο AP3, το τρίτο εθνικό συνταξιοδοτικό ταμείο της Σουηδίας, που διαχειρίζεται περί τα 61 δισ. δολάρια σε συνταξιοδοτικά assets.
Ο Μάριος Μπανούσι, o 27χρονος Ελληνοαλβανός σκηνοθέτης που κέρδισε από νωρίς την αναγνώριση στην ευρωπαϊκή και διεθνή σκηνή, είναι ο νικητής του Αργυρού Λέοντα στη Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας για το 2026, όπως ανακοινώθηκε την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου από την επιτροπή της διοργάνωσης.
Η απόφαση πάρθηκε από το διοικητικό συμβούλιο της Μπιενάλε της Βενετίας, κατόπιν εισήγησης του γνωστού ηθοποιού, Γουίλλεμ Νταφόε, διευθυντή του τμήματος Θεάτρου. Ο Χρυσός Λέοντας απονέμεται, ως βραβείο συνολικής προσφοράς, στην Ιταλίδα σκηνοθέτιδα θεάτρου και όπερας, Έμμα Ντάντε. Η τελετή απονομής των βραβείων θα πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια του 54ου Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου, από τις 7 έως τις 21 Ιουνίου 2026, στην έδρα της Μπιενάλε στο Ca’ Giustinian της Βενετίας.
Αναφερόμενος στο σκεπτικό της βράβευσης, ο καλλιτεχνικός διευθυντής, Γουίλλεμ Νταφόε δήλωσε: «Με τη σχεδόν αυτοβιογραφική του αφήγηση, η οποία εκτείνεται στις εμπειρίες του πένθους, του θρήνου, της απουσίας και των οικογενειακών παραδόσεων, ο Μάριος Μπανούσι αποκαλύπτεται μέσα από την ποιητική, ελλειπτική του γλώσσα, που αποτελείται περισσότερο από σιωπές παρά από λέξεις, ωστόσο είναι βαθιά υποβλητική και οδυνηρά επικοινωνιακή. Η μνήμη, οι ήχοι της καθημερινότητας και τα μικρά πράγματα της ζωής, είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι, γύρω από τους οποίους γιορτάζονται οικείες αλλά ταυτόχρονα κοινές, παγκόσμιες τελετουργίες. Αναμνήσεις, όνειρα, συνύπαρξη και απώλεια ξεδιπλώνονται σε ακολουθίες φαινομενικά απλών πράξεων που — στην πραγματικότητα — μεταξύ ριζοσπαστικού ρεαλισμού και προοπτικών πτήσεων σε αφηρημένες διαστάσεις, ανοίγουν τον δρόμο για συμβολικά ταξίδια στα αρχέτυπα του ανθρώπινου. Το θέατρο του Μπανούσι, τόσο άμεσα οικείο και βαθιά ριζωμένο στη βαλκανική κουλτούρα, γνωρίζει επίσης πώς να είναι ευφυώς πολιτικό, ένα αιχμηρό πλήγμα στις αντιφάσεις της εποχής μας».
Σχετικά με τη βράβευσή του, ο Μάριο Μπανούσι έγραψε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook : «Ακόμα δεν μπορώ να πιστέψω ότι, κοιτάζοντας τη λίστα των ανθρώπων που έχουν βραβευτεί με τον Αργυρό Λέοντα: Φελίνι, Λίντελ, Κουροσάβα, Μπιάνκι, Γκουαντανίνο κ.ά., βλέπω τώρα το δικό μου όνομα σε αυτή τη λίστα… Αυτό το βραβείο θα μου θυμίζει ότι οι γονείς μου περπάτησαν και μετανάστευσαν αναζητώντας ένα καλύτερο μέλλον, φτωχοί, χωρίς να γνωρίζουν πού θα κατέληγαν, καθοδηγούμενοι μόνο από την ελπίδα. Θα μου θυμίζει τον εαυτό μου στο σχολείο, να ονειρεύεται τη ζωή που ζω σήμερα, ενώ πολλοί δάσκαλοι μου έλεγαν ότι θα αποτύχω. Θα μου θυμίζει από πού προέρχομαι και το φτωχό, μικρό μου σπίτι στην Αλβανία γεμάτο αγάπη. Θα μου θυμίζει ότι υπάρχει λόγος για τον οποίο δημιουργώ. Θα μου θυμίζει τους ανθρώπους που αγαπούν τη δουλειά μου, αλλά και εκείνους που τη μισούν, γιατί είναι αδύνατο να ευχαριστήσεις τους πάντες (ευτυχώς). Τώρα, εκτός από τη γάτα μου, την οποία αγαπώ ατελείωτα, θα έχω ένα ακόμα μικρό λιοντάρι, που θα μου θυμίζει πολλά πράγματα. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τα μηνύματά σας και για την αγάπη που δείχνετε για τη δουλειά μου. Μου δίνει δύναμη να συνεχίσω.
»Ευχαριστώ όλους αυτούς με τους οποίους έχω δουλέψει μέχρι τώρα, που με αποδέχονται και βοηθούν να γίνουν πραγματικότητα ακόμα και οι πιο τρελές ιδέες μου. Ανυπομονώ να μοιραστώ μαζί σας την επόμενη δουλειά μου. Τη δημιουργώ με τη μεγαλύτερη έμπνευση που έχω νιώσει ποτέ… θα είναι τόσο κόκκινη όσο το χαλί στη Βενετία. Σε ευχαριστώ, Μπιενάλε της Βενετίας! Είμαι επίσης περήφανος που μπορώ να πω ότι είμαι ο νεότερος άνθρωπος στην ιστορία που έλαβε τον Αργυρό Λέοντα!»
Ο Μπανούσι, σκηνοθέτης και περφόρμερ, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1998, αλλά έζησε στην Αλβανία έως την ηλικία των έξι ετών, οπότε και επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών.
Δημιουργός μιας ολότελα δικής του σκηνικής γλώσσας, ο Μπανούσι έφτιαξε την πρώτη του ταινία μικρού μήκους με τίτλο «Pranvera», με την οποία συμμετείχε το φθινόπωρο του 2021 στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου TIFF. Το 2017 εργάστηκε ως βοηθός του Ευριπίδη Λασκαρίδη στην performance «THIRIO», η οποία έλαβε μέρος στην Μπιενάλε της Αθήνας. Η πρώτη του σκηνοθετική δουλειά ήταν η περφόρμανς «Ragada», ένα κομμάτι της οποίας παρουσίασε στο Φεστιβάλ ROOMS2022 σε διοργάνωση του Γεράσιμου Καππάτου, και η οποία ύστερα παρουσιάστηκε στο Θέατρο Στη Σάλα.
Η επόμενη δουλειά του ήταν το «Goodbye, Lindita» που παρουσιάστηκε στην πειραματική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου. Προγραμματισμένη να παιχτεί για τρεις εβδομάδες, έμεινε στο Εθνικό Θέατρο για τρία χρόνια, γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία από κριτικούς και κοινό, πριν ξεκινήσει περιοδεία σε όλο τον κόσμο. Το τρίτο κεφάλαιο της τριλογίας, «Taverna Miresia – Mario Bella Anastasia», που έτυχε θερμής υποδοχής στα μεγάλα φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο, θα γνώριζε την ίδια επιτυχία. Η τελευταία του θεατρική παράσταση ήταν το «Mami» στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, τον Ιανουάριο του 2025. Πριν λίγες μέρες το έργο αυτό παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη, ενώ η «Taverna Miresia» επαναλήφθηκε τον Δεκέμβριο στην Πειραιώς 260.
Στο 54ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της Βενετίας, ο Μάριο Μπανούσι θα παρουσιάσει για πρώτη φορά ολόκληρη την τριλογία των έργων του «Ragada», «Goodbye, Lindita», «Taverna Miresia» υπό τον τίτλο «Romance Familiare». Όπως είχε δηλώσει ο ίδιος πρόσφατα στους New York Times: «Θέλω να δημιουργώ θέατρο που οι άνθρωποι το νιώθουν, όχι θέατρο που απλώς το καταλαβαίνουν. Θέλω να φαντάζεστε τις δικές σας ιστορίες, να βλέπετε τη δική σας ζωή και μετά να ζείτε με αυτό».
Λίγοι έχουν επηρεάσει τόσο βαθιά τη σύγχρονη επιστημονική κατανόηση όσο ο Ισαάκ Νεύτων.
Πολλοί γνωρίζουν την ιστορία του για το μήλο που τον ενέπνευσε, πέφτοντας στο κεφάλι του, να ερευνήσει τη δύναμη που θα γινόταν γνωστή ως βαρύτητα, καταλήγοντας αργότερα στην επιστημονική πραγματεία «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας»· η δύναμη που τραβά ένα φρούτο προς το έδαφος είναι αυτή που κρατά και τους πλανήτες σε τροχιά.
Ενώ ο Νεύτων διέθετε αναμφίβολα οξεία παρατηρητικότητα και ακόρεστη περιέργεια, που τον οδήγησαν σε μερικές από τις πιο σημαντικές μαθηματικές και επιστημονικές ανακαλύψεις στην καταγεγραμμένη ιστορία, οι πολυάριθμες σημειώσεις και τα γραπτά του — ιδιαίτερα η τεράστια ποσότητα χειρογράφων που παρέμειναν αδημοσίευτα για εκατοντάδες χρόνια μετά το θάνατό του — αποκαλύπτουν ένα πιο βαθύ κίνητρο.
Όπως διαπιστώνεται, ο Νεύτων έγραψε περισσότερα για τη θεολογία παρά για τα επιστημονικά φαινόμενα. Σύμφωνα με όσους γνωρίζουν καλύτερα το σύνολο των γραπτών του, ο ίδιος δεν θεωρούσε τα δύο ως ξεχωριστές αναζητήσεις, αλλά ως μια ενιαία προσπάθεια να χαρτογραφήσει τη θεία τάξη του σύμπαντος.
Γνωστός για τη συνεισφορά του στην επιστήμη, ήταν επίσης ένας ευσεβής Χριστιανός, ένας αφοσιωμένος μελετητής των Γραφών και ένας από τους πιο εξέχοντες θεολόγους της εποχής του. Το επιστημονικό του έργο άνθιζε υπό τα βλέμματα όλου του κόσμου, ενώ οι ιδιωτικές θρησκευτικές του μελέτες αποτέλεσαν τις αόρατες ρίζες που τροφοδοτούσαν αυτά τα άνθη.
Ένας ευσεβής χριστιανός
Λόγω της αποδεδειγμένης μαθηματικής του ικανότητας, το 1669, σε ηλικία 26 ετών, ο Νεύτωνας διορίστηκε στην έδρα Lucasian Chair of Mathematics στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Εκείνη την εποχή, όλοι οι καθηγητές του Κέιμπριτζ έπρεπε να χειροτονηθούν από την Εκκλησία της Αγγλίας, αλλά ο Νεύτων αρχικά καθυστέρησε και τελικά αρνήθηκε να ορκιστεί.
Η άρνησή του δεν προήλθε από την έλλειψη πίστης ή την απόρριψη της Βίβλου, αλλά ακριβώς το αντίθετο: πίστευε ότι η εκκλησία είχε υιοθετήσει ορισμένες παρερμηνείες της Βίβλου, στις οποίες δεν μπορούσε να δηλώσει πίστη. Ο Νεύτωνας μιλούσε άπταιστα λατινικά και ελληνικά, και αυτές οι εκτενείς μελέτες των αρχικών γραφών τον οδήγησαν να απορρίψει ορισμένες αρχές της εκκλησίας — συγκεκριμένα εκείνες που αφορούσαν την Αγία Τριάδα.
Αν και δεν μίλησε ούτε έγραψε δημοσίως για τη διαφωνία του με το δόγμα της εκκλησίας, φοβούμενος ότι οι αμφιλεγόμενες θεολογικές διαμάχες θα μπορούσαν να εμποδίσουν ή να υπονομεύσουν την επιστημονική του έρευνα, η άρνησή του να χειροτονηθεί αποτέλεσε σοβαρή απειλή για την καριέρα του στην αρχή.
Ευτυχώς, ορισμένοι από τους συναδέλφους του υπέβαλαν αίτηση στον βασιλιά εκ μέρους του και τελικά του χορηγήθηκε ειδική απαλλαγή που τον εξαιρούσε από την υποχρέωση ορκωμοσίας και του επέτρεπε να παραμείνει στη θέση του στο Κέιμπριτζ. Εκείνη την εποχή περίπου, ο Νεύτωνας άρχισε να καταγράφει τις θεολογικές του έρευνες σε σημειωματάρια. Και αυτό δεν ήταν μια παροδική ιδιοτροπία για τον μεγάλο επιστήμονα, καθώς καθ’ όλη τη διάρκεια της υπόλοιπης ζωής του συνέχισε να γράφει και να αναθεωρεί τις εκτενείς θεολογικές του σημειώσεις και τις βιβλικές του ερμηνείες.
Άγαλμα του Ισαάκ Νεύτωνα, στο Trinity College. Κέιμπριτζ, 13 Μαρτίου 2012. (Dan Kitwood/Getty Images)
Πολλοί από τους συγχρόνους του γνώριζαν το ιδιωτικό του έργο και τον θεωρούσαν αυθεντία στη Βιβλική Θεολογία. Ο Νεύτωνας αλληλογραφούσε εκτενώς για θέματα βιβλικής ερμηνείας με διακεκριμένους στοχαστές και μελετητές, όπως ο φιλόσοφος Τζον Λοκ και ο επιφανής θεολόγος Τζον Μιλ. Σε κάποιο σημείο, ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ, ο ύπατος επίσκοπος της Εκκλησίας της Αγγλίας, δήλωσε ότι ο Νεύτωνας γνώριζε για τη Βίβλο περισσότερα από οποιοδήποτε μέλος του κλήρου.
Μια θεϊκή τάξη
Παρά το γεγονός ότι ο Νεύτων δεν δημοσίευσε ποτέ τον κύριο όγκο των θεολογικών του γραπτών, αυτά που δημοσίευσε κατά τη διάρκεια της ζωής του δεν άφηναν καμία αμφιβολία ως προς την πίστη του στον ευφυή σχεδιασμό του σύμπαντος από έναν θεϊκό δημιουργό. Αν και απέφυγε σχεδόν εντελώς το θέμα της Θεολογίας στο πιο διάσημο επιστημονικό του έργο, τις «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας», όταν δημοσίευσε τη δεύτερη έκδοση του έργου, το 1713, συμπεριέλαβε ένα προσάρτημα γνωστό ως «Γενικό Σχόλιο», το οποίο είναι κατά το ήμισυ αφιερωμένο στη θεολογική του αντίληψη για το σύμπαν.
«Ο Υπέρτατος Θεός είναι ένα Ον αιώνιο, άπειρο, απολύτως τέλειο», γράφει. «Και από την αληθινή κυριαρχία Του προκύπτει ότι ο αληθινός Θεός είναι ένα ζωντανό, ευφυές και ισχυρό Ον. […] Δεν είναι αιωνιότητα και άπειρο, αλλά αιώνιος και άπειρος· δεν είναι διάρκεια ή χώρος, αλλά διαρκεί και είναι παρών […] με το να υπάρχει πάντα και παντού, συνιστά τη διάρκεια και τον χώρο».
Έτσι, ακόμη και κατά τη διάρκεια της ζωής του, η πίστη του Νεύτωνα σε μια θεϊκή τάξη και έναν υπέρτατο δημιουργό ήταν γνωστή. Αυτό που δεν ήταν γνωστό, όμως, ήταν η τεράστια έκταση των βιβλικών του γνώσεων και των γραπτών του. Τα αδημοσίευτα έγγραφά του περιελάμβαναν περισσότερα από 6 εκατομμύρια λέξεις, περίπου το ένα τρίτο των οποίων ήταν αφιερωμένο στη μελέτη των Γραφών και στη Θεολογία.
Μετά τον θάνατο του Νεύτωνα, το 1727, χιλιάδες σελίδες σημειώσεων και αδημοσίευτων γραπτών του πέρασαν στους πιο στενούς συγγενείς του, οι οποίοι φοβούμενοι ότι τα κείμενα θα προσβάλουν την εκκλησία και θα βλάψουν την επιστημονική φήμη του Νεύτωνα, τα κράτησαν κρυφά. Ως αποτέλεσμα, η πλειονότητα των εγγράφων του παρέμεινε άγνωστη στο κοινό για σχεδόν 150 χρόνια.
Το 1872, τα περισσότερα από τα επιστημονικά και μαθηματικά έγγραφα του Νεύτωνα δωρίστηκαν στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, όπου καταλογογραφήθηκαν και τέθηκαν στη διάθεση των μελετητών. Ωστόσο, τα υπόλοιπα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούσαν τη Θεολογία και τη βιβλική μελέτη, παρέμειναν στα χέρια ιδιωτών μέχρι που τέθηκαν σε δημοπρασία από τον Οίκο Sotheby’s το 1936.
Η δημοπρασία δεν πήρε δημοσιότητα και γενικά επισκιάστηκε από άλλες δημοπρασίες που πραγματοποιήθηκαν την ίδια περίοδο, με αποτέλεσμα τα έγγραφα να διασκορπιστούν σε διάφορους συλλέκτες και εμπόρους ανά τον κόσμο. Ωστόσο, λίγο μετά τη δημοπρασία, δύο άνδρες αποφάσισαν να αποκτήσουν ορισμένα τμήματα των χαμένων εγγράφων του Νεύτωνα.
Δημοπρασία του Οίκου Sotheby’s. Λονδίνο, 8 Ιουλίου 2004. (Graeme Robertson/Getty Images)
Σώζοντας τα χαμένα έγγραφα
Ο ένας από αυτούς τους άνδρες ήταν ο διακεκριμένος οικονομολόγος και μαθηματικός Τζον Μέιναρντ Κέινς (John Maynard Keynes), ο οποίος αναζητούσε κυρίως τις σημειώσεις του Νεύτωνα σχετικά με την αλχημεία, οι οποίες ήταν πολλές. Ο όρος αλχημεία έχει αρκετές σημασίες, και ενώ μερικές φορές συνδέεται με την αποκρυφιστική μαγεία, θεωρείται επίσης ότι έχει επηρεάσει την ανάπτυξη της σύγχρονης χημείας. Ακόμη και μεταξύ του Κέινς και άλλων μελετητών των κρυφών κειμένων του Νεύτωνα σχετικά με την αλχημεία, δεν φαίνεται να υπάρχει απόλυτη ομοφωνία σχετικά με το τι ακριβώς μελετούσε και γιατί.
Ο άλλος άνθρωπος που επεδίωκε ενεργά να αποκτήσει τα χαμένα έγγραφα του Νεύτωνα ήταν ο Εβραίος μελετητής και γλωσσολόγος Αβραάμ Γιαχούντα (Abraham Yahuda), ο οποίος συνέλεγε κυρίως τα θεολογικά γραπτά του Νεύτωνα.
Ο Γιαχούντα ήταν ραβινικός φιλόλογος, ο οποίος δίδασκε και έδινε διαλέξεις σε πολλά διακεκριμένα πανεπιστήμια στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο τις πρώτες δεκαετίες του 1900· ήταν επίσης συλλέκτης σπάνιων χειρογράφων. Αν και ήταν ένας καταξιωμένος γλωσσολόγος που μελέτησε τα πρώιμα γραπτά πολλών πολιτισμών, το κύριο πεδίο μελέτης του ήταν η φιλολογία της Τορά. Για εκείνον, ο Νεύτων ήταν κάποιος που ενδιαφερόταν επίσης βαθιά για την ακριβή ερμηνεία της συμβολικής γλώσσας της Παλαιάς Διαθήκης.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1930, ο Γιαχούντα είχε αποκτήσει χιλιάδες σελίδες από τα χειρόγραφα του Νεύτωνα, με τα οποία κατέφυγε στο Λονδίνο όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Στις αρχές του 1940, ο γνωστός του και ‘συνάδελφος’ μελετητής Άλμπερτ Αϊνστάιν βοήθησε να κανονιστεί το ταξίδι του Γιαχούντα και της συζύγου του στη Νέα Υόρκη, και αργότερα εκείνο το καλοκαίρι οι δύο άνδρες συναντήθηκαν στο καλοκαιρινό καταφύγιο του Αϊνστάιν στα Όρη Αντιρόντακ. Προφανώς, συζήτησαν για τα χαμένα έγγραφα του Νεύτωνα που είχε αποκτήσει ο Γιαχούντα, επειδή ο Αϊνστάιν τού έγραψε αργότερα σχετικά:
«Τα γραπτά του Νεύτωνα για βιβλικά θέματα μου φαίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, επειδή παρέχουν βαθιά γνώση των χαρακτηριστικών πνευματικών γνωρισμάτων και των μεθόδων εργασίας αυτού του σημαντικού ανθρώπου. Η θεϊκή προέλευση της Βίβλου είναι για τον Νεύτωνα απολύτως βέβαιη, μια πεποίθηση που έρχεται σε περίεργη αντίθεση με τον κριτικό σκεπτικισμό που χαρακτηρίζει τη στάση του απέναντι στις εκκλησίες.»
Στην επιστολή του, ο Αϊνστάιν εξέφρασε επίσης τη λύπη του για το γεγονός ότι τα περισσότερα από τα προπαρασκευαστικά έργα των φυσικών γραπτών του Νεύτωνα είχαν χαθεί ή καταστραφεί, αλλά ήταν πεπεισμένος ότι τα θεολογικά έργα μπορούσαν να προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη σκέψη και τις μεθόδους του Άγγλου επιστήμονα. Τουλάχιστον, κατέληξε, «έχουμε αυτόν τον τομέα των έργων του σχετικά με τα προσχέδια της Βίβλου και τις επαναλαμβανόμενες τροποποιήσεις τους. Αυτά τα ως επί το πλείστον αδημοσίευτα γραπτά μάς χαρίζουν μια πολύ ενδιαφέρουσα ματιά στο πνευματικό εργαστήριο αυτού του μοναδικού στοχαστή».
Αν και ο Γιαχούντα δεν δημοσίευσε ούτε πούλησε ποτέ τη συλλογή των κειμένων του Νεύτωνα, έγραψε για αυτά και ήταν ένας από τους πρώτους μελετητές που κατάλαβε και υπογράμμισε τη σημασία της θεολογίας του Νεύτωνα στο ευρύτερο έργο του. Μετά τον θάνατό του, το 1952, η σύζυγός του δώρισε τα έγγραφα στην Εβραϊκή Εθνική και Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ, όπου για πρώτη φορά έγιναν διαθέσιμα στο κοινό.
Η υπογραφή του Ισαάκ Νεύτωνα σε βιβλίο με επιστολές του. Βασιλική Εταιρεία, Λονδίνο, 24 Νοεμβρίου 2009. (Peter Macdiarmid/Getty Images)
Μέσα στις επόμενες δεκαετίες, πολλοί ακαδημαϊκοί και συγγραφείς άρχισαν να μελετούν και να δημοσιεύουν άρθρα σχετικά με τα θεολογικά κείμενα του Νεύτωνα, προσφέροντας τελικά μια διευρυμένη προοπτική στη σκέψη ενός από τους πιο σημαντικούς επιστήμονες του κόσμου. Στις αρχές του αιώνα και στα χρόνια που ακολούθησαν, διάφοροι οργανισμοί, μεταξύ των οποίων και το The Newton Project, ανέλαβαν να καταγράψουν και να δημοσιεύσουν τα χαμένα θεολογικά κείμενα του Ισαάκ Νεύτωνα, πολλά από τα οποία είναι πλέον διαθέσιμα στο ευρύ κοινό και εύκολα προσβάσιμα στο διαδίκτυο.
Η αναζήτηση του Νεύτωνα για το σχέδιο του Θεού
Το έργο «Μαθηματικές αρχές της φυσικής φιλοσοφίας», που δημοσιεύθηκε στα λατινικά το 1687 και στο οποίο ο Νεύτων διατυπώνει τους νόμους της κίνησης και της παγκόσμιας βαρύτητας, είναι ίσως η πιο σημαντική επιστημονική πραγματεία που έχει γραφτεί ποτέ, όχι μόνο για τις γνώσεις που παρέχει σχετικά με την κλασική μηχανική και τη λειτουργία του φυσικού κόσμου, αλλά και για την πρόοδο που επέφερε στις επιστημονικές μεθόδους έρευνας.
Το έργο του Νεύτωνα επηρέασε πολλούς επιστημονικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των Μαθηματικών, της Οπτικής και της Φυσικής. Οι μελέτες του για τα πρίσματα και το φάσμα του φωτός τον οδήγησαν στο να σχεδιάσει και να κατασκευάσει το πρώτο ανακλαστικό τηλεσκόπιο, ενώ έκανε και τις πρώτες προσπάθειες να υπολογίσει την ταχύτητα του ήχου. Ως μαθηματικός, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε τις αρχές του σύγχρονου λογισμού και υπήρξε πρωτοπόρος σε πολλούς τομείς των μαθηματικών θεωριών και υπολογισμών.
Ενώ η επιρροή του στην ιστορία της επιστήμης είναι γνωστή και αναμφισβήτητη, η σημασία του ως θεολόγου έχει γίνει πλήρως γνωστή μόνο πρόσφατα, με τη δημοσίευση των χαμένων εγγράφων του.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Νεύτων ήταν ένας άνθρωπος με βαθιά πίστη και ότι η πίστη αυτή ενέπνευσε και διαμόρφωσε την επιστημονική του έρευνα. Όπως γράφει στο Γενικό Σχόλιο, «αυτό το πανέμορφο σύστημα του ήλιου, των πλανητών και των κομητών, θα μπορούσε να προέλθει μόνο από τη βουλή και την κυριαρχία ενός ευφυούς και ισχυρού όντος».
Με διασταυρώσεις με το Κτηματολόγιο και ελέγχους σε δηλώσεις, φακέλους, φωτογραφίες και ΑΤΑΚ γεωτεμαχίων, συνεχίζονται οι πληρωμές αγροτικών ενισχύσεων μέσω της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, μετά την κατάργηση και συγχώνευση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Για πρώτη φορά, πριν από την καταβολή επιδοτήσεων, πραγματοποιήθηκαν ανακτήσεις μέσω συμψηφισμών έναντι χρεών, αλλά και δεσμεύσεις ποσών για περαιτέρω έλεγχο.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ΑΑΔΕ, στις 23 Ιανουαρίου 2026 ολοκληρώθηκε η καταβολή ποσών στους δικαιούχους αγροτικών ενισχύσεων, η οποία πραγματοποιήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων, Λειτουργίας και Είσπραξης Πληρωμών (ΓΔΕΛΕΠ), κατόπιν ολοκλήρωσης των προβλεπόμενων διοικητικών και τεχνικών ελέγχων.
Οι ενισχύσεις ανέρχονται στα 27.842.219,04 ευρώ και αφορούν στη Βασική Εισοδηματική Στήριξη, στη Συμπληρωματική Στήριξη Αναδιανεμητικού Εισοδήματος για τη Βιωσιμότητα και στην Ενίσχυση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην ίδια ανακοίνωση, για πρώτη φορά πραγματοποιήθηκαν ανακτήσεις μέσω συμψηφισμών και δεσμεύσεις ποσών για περαιτέρω έλεγχο.
Πιο αναλυτικά:
1. Ως προς τους ελέγχους, τους συμψηφισμούς και τις δεσμεύσεις:
Πραγματοποιήθηκαν ανακτήσεις μέσω συμψηφισμών (οφειλές παλαιοτέρων ετών) συνολικού ποσού 120.028,82 ευρώ από 581 παραγωγούς.
Δεσμεύτηκαν επίσης ποσά για περαιτέρω έλεγχο συνολικού ύψους 14.837.377,95 ευρώ. Οι παραγωγοί αυτοί θα ενταχθούν σε επόμενες πληρωμές, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ελέγχων.
Τέλος, δεν περιλαμβάνονται στις πληρωμές 1.076 δικαιούχοι, οι οποίοι εμπλέκονται σε ελέγχους από τις ελληνικές και ευρωπαϊκές εισαγγελικές και διωκτικές αρχές.
2. Ως προς τις πληρωμές που έγιναν:
Α. Βασική Εισοδηματική Στήριξη
Για τη Βασική Εισοδηματική Στήριξη καταβλήθηκε ποσό 21.868.361,31 ευρώ σε 17.174 παραγωγούς.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής:
Κρίθηκαν εμπρόθεσμες οι αιτήσεις 517 δικαιούχων, που είχαν λάβει αριθμό πρωτοκόλλου την 01.09.2025.
Αξιολογήθηκαν φωτογραφίες με γεωσήμανση που εστάλησαν από δικαιούχους, των οποίων τα αγροτεμάχια είχαν χαρακτηριστεί «κίτρινα» μετά τον έλεγχο με τεχνικές παρακολούθησης γης. Η διαδικασία αφορούσε 483 παραγωγούς και 2.412 αγροτεμάχια.
Συνεχίστηκε ο διοικητικός έλεγχος μεταβιβάσεων δικαιωμάτων 2015-2022 βασικής εισοδηματικής στήριξης για τη βιωσιμότητα. Πληρώθηκαν 348 αποδέκτες δικαιωμάτων και αποδεσμεύτηκαν αντίστοιχα οι μεταβιβαστές.
Μετά από αξιολόγηση των στοιχείων ΑΤΑΚ, καταβλήθηκε συμπληρωματικό ποσό σε 164 παραγωγούς για 1.026 αγροτεμάχια.
Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική κατανομή βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους, στο πλαίσιο της οποίας:
4.078 κτηνοτρόφοι έλαβαν κατανομή βοσκοτόπων για πρώτη φορά
Επίσης, πληρώθηκαν 2.213 δικαιούχοι με 7.802 αγροτεμάχια, οι οποίοι συμπλήρωσαν υπεύθυνη δήλωση σε εφαρμογή που αναρτήθηκε στην πλατφόρμα myBusinessSupport, για αγροτεμάχια που είχαν εξαιρεθεί της πληρωμής λόγω ασυμφωνίας με τα στοιχεία της Κτηματολόγιο Α.Ε.
Τέλος, καταβλήθηκε ποσό σε 427 παραγωγούς, μετά τον προσδιορισμό συνολικού ποσού μεγαλύτερου των 150 ευρώ. Ο αριθμός αυτός δύναται να αυξηθεί, εφ’ όσον καταβληθούν οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, τα οικολογικά προγράμματα και οι δικαιούχοι κριθούν επιλέξιμοι.
Β. Συμπληρωματική Στήριξη Αναδιανεμητικού Εισοδήματος για τη Βιωσιμότητα
Για τη Συμπληρωματική Στήριξη του Αναδιανεμητικού Εισοδήματος για τη Βιωσιμότητα καταβλήθηκε ποσό 4.388.084,07 ευρώ σε 6.819 δικαιούχους.
Γ. Ενίσχυση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας
Για την Ενίσχυση Γεωργών Νεαρής Ηλικίας καταβλήθηκε ποσό 528.591,22 ευρώ σε 1.348 δικαιούχους.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ΑΑΔΕ, «Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων συνεχίζει με συνέπεια και διαφάνεια την υλοποίηση των προβλεπόμενων διαδικασιών ελέγχου και πληρωμής, αξιοποιώντας σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και διασταυρώσεις στοιχείων, με στόχο τη διασφάλιση της ορθής καταβολής των ενισχύσεων και την έγκαιρη εξυπηρέτηση των δικαιούχων».
Μια ομάδα που ίδρυσε ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κέννεντυ Τζούνιορ μηνύει την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics – AAP), υποστηρίζοντας ότι η οργάνωση παραβίασε ομοσπονδιακό νόμο δηλώνοντας ότι τα εμβόλια του ομοσπονδιακού παιδιατρικού προγράμματος εμβολιασμών είναι ασφαλή.
Η Children’s Health Defense, την οποία ίδρυσε ο Κέννεντυ, υποστήριξε σε αγωγή που κατατέθηκε στις 21 Ιανουαρίου στο Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια ότι η AAP παραβίασε τον νόμο περί Οργανώσεων που Επηρεάζουν και Διεφθαρμένων Οργανισμών (Racketeer Influenced and Corrupt Organizations – RICO), επειδή επανειλημμένα χαρακτήριζε το πρόγραμμα ως πλήρως δοκιμασμένο και αποδεδειγμένα ασφαλές, ενώ, κατά τον ισχυρισμό, υπάρχει έλλειψη μελετών που να συγκρίνουν εμβολιασμένα με μη εμβολιασμένα παιδιά.
Η AAP δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο. Συμμετέχει σε πολλαπλές δικαστικές υποθέσεις κατά του Κέννεντυ και έχει δημιουργήσει πρόγραμμα εμβολιασμών διαφορετικό από εκείνο των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Centers for Disease Control and Prevention – CDC), το οποίο έχει περιοριστεί πολλές φορές από τότε που ο Κέννεντυ ανέλαβε καθήκοντα.
Ο νόμος RICO καθιστά ποινικό αδίκημα τη συμμετοχή σε μια συνεχιζόμενη εγκληματική επιχείρηση ή οργάνωση. Η αγωγή υποστηρίζει ότι ο νόμος RICO εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση επειδή η AAP, οι κατασκευαστές εμβολίων και άλλοι λειτουργούν ως μέρος μιας «επιχείρησης» που στοχεύει στη διατήρηση και την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης «διαβεβαιώνοντας κατηγορηματικά παιδιάτρους, νοσοκομεία, γονείς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ότι το πρόγραμμα είναι ασφαλές, ενώ αποκρύπτει ουσιώδη στοιχεία σχετικά με τις ελλειπείς δοκιμές, τις ανεπάρκειες των προγραμμάτων παρακολούθησης της ασφάλειας των εμβολίων και τα οικονομικά κίνητρα που συνδέονται με τη συμμόρφωση στο πρόγραμμα εμβολιασμών».
Σύμφωνα με την αγωγή, η AAP καταγράφει εταιρείες εμβολίων ως εταίρους και ορισμένα μέλη της λαμβάνουν πληρωμές από έναν ή περισσότερους κατασκευαστές εμβολίων. Η Μέρυ Χόλλαντ (Mary Holland), διευθύνουσα σύμβουλος της Children’s Health Defense, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι, κατά την άποψή της, πρόκειται για οργάνωση που είναι ευθυγραμμισμένη μάλλον με τις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες και τους κατασκευαστές εμβολίων παρά με τους γονείς και τα παιδιά.
Έλλειψη συγκριτικών στοιχείων
Το 2002, το Ινστιτούτο Ιατρικής ανέφερε ότι δεν υπήρχαν μελέτες που να συγκρίνουν παιδιά που έλαβαν εμβόλια όπως συνιστάται με παιδιά που δεν έλαβαν, και ότι τα CDC θα έπρεπε να διερευνήσουν τη δυνατότητα να μελετηθεί το ζήτημα χρησιμοποιώντας δεδομένα από το σύστημα Vaccine Safety Datalink. Το 2013, το Ινστιτούτο δήλωσε ότι δεν είχαν πραγματοποιηθεί μελέτες με χρήση δεδομένων από το συγκεκριμένο σύστημα.
Η νέα αγωγή της Children’s Health Defense υποστηρίζει ότι τα δεδομένα υπήρχαν σε ένα τεράστιο ψηφιακό αρχείο και ότι το Ινστιτούτο Ιατρικής απλώς ζητούσε από τα CDC να αναλύσουν τα δεδομένα. Προσθέτει ότι, 24 χρόνια αργότερα, αυτό το αρχείο παραμένει ανεξερεύνητο.
Μέλη της AAP έχουν δηλώσει ότι τα παιδιά μπορούν να αντέξουν πολλαπλά εμβόλια ταυτόχρονα. Η AAP ανέφερε σε μία από τις ιστοσελίδες της ότι ο συνδυασμός ορισμένων εμβολίων σε μία ένεση ή η χορήγηση πολλών ενέσεων στην ίδια επίσκεψη έχει μελετηθεί και δοκιμαστεί προσεκτικά επί πολλά χρόνια για να διασφαλιστεί ότι λειτουργεί καλά για τα παιδιά, και ότι κάθε παιδικό εμβόλιο έχει δοκιμαστεί προσεκτικά τόσο μόνο του όσο και σε συνδυασμό με άλλα. Η διατύπωση αυτή παραλείπει να αναφέρει το γεγονός ότι δεν υπάρχουν μελέτες που να συγκρίνουν παιδιά που έχουν λάβει όλα τα εμβόλια του προγράμματος με παιδιά που δεν έχουν λάβει κανένα.
Το πιο πρόσφατο πρόγραμμα εμβολιασμών των CDC συνιστά συστηματικά οκτώ εμβόλια, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων δόσεων όταν ένα βρέφος είναι 2 μηνών. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι αυτά τα εμβόλια συνιστώνται σε όλες τις ομότιμες χώρες. Η Children’s Health Defense έχει εκφράσει την υποστήριξή της στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα.
Η AAP έχει επίσης δηλώσει ότι οι επιτροπές εποπτείας κλινικών δοκιμών δεν θα ενέκριναν δοκιμές που να συγκρίνουν εμβολιασμένα και μη εμβολιασμένα παιδιά, δεδομένου ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή και αποτελεσματικά.
Ορισμένοι εξωτερικοί ερευνητές έχουν εξετάσει τα αποτελέσματα υγείας μη εμβολιασμένων παιδιών σε σύγκριση με εμβολιασμένα παιδιά. Αρκετοί ερευνητές έχουν διαπιστώσει καλύτερα αποτελέσματα μεταξύ των μη εμβολιασμένων παιδιών. Η Children’s Health Defense ανέφερε ότι κατά την εκτίμησή της το μοτίβο είναι συνεπές, καθώς όταν ερευνητές διεξάγουν τις μελέτες που η AAP επιμένει ότι είναι αδύνατες, τα αποτελέσματα αντιφάσκουν στις διαβεβαιώσεις της AAP περί ασφάλειας.
Ισχυρισμοί βάσει RICO
Αν και η αγωγή αναφέρει ότι η AAP και τα μέλη της κερδίζουν από τον εμβολιασμό, η AAP αρνείται ότι οι παιδίατροι αποκομίζουν κέρδος από τη χορήγηση εμβολίων, αν και, σύμφωνα με το κείμενο, μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι παιδίατροι όντως κερδίζουν.
Η Children’s Health Defense ανέφερε ότι οι κατασκευαστές εμβολίων κερδίζουν χρήματα από τα εμβόλια, ενώ ορισμένα προϊόντα τους παρουσιάζουν παρενέργειες. Η αγωγή αναφέρει ότι η AAP διασφαλίζει πως αυτή η ροή εσόδων συνεχίζεται, υποστηρίζοντας ότι εμποδίζει μελέτες που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν συνδέσεις μεταξύ της επέκτασης του προγράμματος και χρόνιων νοσημάτων, ότι προωθεί συνεχώς διευρυνόμενα προγράμματα, και ότι τα κέρδη ύψους 115–125 εκατ. δολαρίων που, κατά τον ισχυρισμό, αποφέρει ετησίως η AAP αποτελούν ένα κλάσμα των δεκάδων δισεκατομμυρίων που διακυβεύονται.
Η αγωγή περιγράφει την AAP ως οργανισμό που ελέγχει την παιδιατρική, εν μέρει επειδή — κατά την αγωγή — παιδίατροι που δεν τηρούν τις κατευθυντήριες γραμμές της έρχονται αντιμέτωποι με κυρώσεις από ιατρικά συμβούλια, νοσοκομεία και ασφαλιστικές εταιρείες.
Ο Δρ Πωλ Τόμας (Dr. Paul Thomas), επίσης ενάγων στη νέα υπόθεση, είχε προσφέρει σε ασθενείς ένα εναλλακτικό πρόγραμμα εμβολιασμών. Παρέδωσε την άδειά του το 2022, αφού το Ιατρικό Συμβούλιο του Όρεγκον έκρινε ότι το εναλλακτικό πρόγραμμα εμβολιασμών που πρότεινε αποτελούσε κίνδυνο για το κοινό. Σύμφωνα με την αγωγή, η AAP αφαίρεσε λίγο αργότερα την ιδιότητα μέλους του Τόμας, και η δυνατότητά του να ασκεί την παιδιατρική τερματίστηκε οριστικά. Επίσης, ένα επιστημονικό περιοδικό απέσυρε μελέτη την οποία είχε συνυπογράψει.
Η αγωγή αναφέρει ότι, ως άμεσο αποτέλεσμα της συμπεριφοράς της εναγομένης, ο Δρ Τόμας υπέστη απώλεια άδειας άσκησης επαγγέλματος, καταστροφή της ιατρικής του πρακτικής, απώλεια εισοδήματος, απώλεια επιχειρηματικής προοπτικής και διαρκή βλάβη της φήμης του.
Ο Δρ Κέννεθ Στόλλερ (Dr. Kenneth Stoller), κάτοικος της Μοντάνα, εντάχθηκε επίσης στην αγωγή αρκετά χρόνια μετά την αφαίρεση της άδειάς του, επειδή χορηγούσε ιατρικές εξαιρέσεις από τον εμβολιασμό, που αποκλίνουν από τις κατευθυντήριες γραμμές της AAP. Αρκετοί άλλοι ενάγοντες αναφέρουν ότι τα παιδιά τους πέθαναν αφότου έλαβαν εμβόλια που συνιστώνται από την AAP.
Τι ζητούν οι ενάγοντες
Οι ενάγοντες ζητούν να διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχουν μελέτες που να τεκμηριώνουν την ασφάλεια ολόκληρου του παιδιατρικού προγράμματος εμβολιασμών. Ζητούν ο δικαστής να κρίνει ότι η AAP προέβη σε ψευδείς και παραπλανητικές δηλώσεις και παραλείψεις, και ότι οι ισχυρισμοί της AAP σχετικά με το πρόγραμμα εμβολιασμών εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νόμου RICO.
Η αγωγή ζητά επίσης το δικαστήριο να υποχρεώσει την AAP να δημοσιεύσει επικαιροποιημένες δηλώσεις στο Red Book και στις ιστοσελίδες HealthyChildren.org, οι οποίες να γνωστοποιούν την έλλειψη ολοκληρωμένων δοκιμών ασφαλείας και τα προγράμματα κινήτρων ασφαλιστικών εταιρειών, και να απαγορεύει περαιτέρω κατηγορηματικούς ισχυρισμούς περί ασφάλειας χωρίς να συνοδεύονται από αυτές τις γνωστοποιήσεις.
Η Χόλλαντ δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι, για την Children’s Health Defense, αυτό που θεωρεί πραγματικά σημαντικό είναι να υπάρξει διαπιστωτική απόφαση, δηλαδή το δικαστήριο να κρίνει ότι η AAP δεν έχει βάση να υποστηρίζει ότι το πρόγραμμα έχει δοκιμαστεί διεξοδικά και είναι απολύτως ασφαλές, και ότι αυτή η πληροφορία θα αναρτηθεί στον ιστότοπό της.
Οι ενάγοντες ζητούν επίσης αποζημιώσεις απροσδιόριστου ύψους για οικονομικές ζημίες που υπέστησαν, καθώς και την κάλυψη της αμοιβής των δικηγόρων και των ειδικών, καθώς και των δικαστικών εξόδων.
Τα προσωπικά δεδομένα δεν είναι απλές πληροφορίες. Στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, έχουν μετατραπεί σε ένα είδος εμπορεύματος που μπορεί να πουληθεί, να ανταλλαχθεί ή να αξιοποιηθεί για απάτες και εκβιασμούς. Όταν μια διαρροή δεδομένων γίνεται είδηση, πολλοί σκέφτονται ότι αφορά μόνο εταιρείες, τράπεζες ή μεγάλους οργανισμούς. Στην πραγματικότητα, σχεδόν κάθε πολίτης μπορεί να γίνει στόχος, ακόμη κι αν θεωρεί ότι δεν είναι σημαντικός. Γιατί όμως τα προσωπικά δεδομένα έχουν αξία; Και τι ακριβώς κάνουν οι κυβερνοεισβολείς με αυτά;
Στο ψηφιακό περιβάλλον, η πληροφορία ισοδυναμεί με δύναμη. Ένα όνομα, μία διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ένας αριθμός τηλεφώνου ή ένα ΑΦΜ μπορεί να μοιάζουν ασήμαντα μεμονωμένα. Όταν όμως συνδυαστούν, δημιουργούν ένα πλήρες προφίλ που επιτρέπει σε κάποιον να μιμηθεί την ταυτότητα ενός ανθρώπου ή να τον στοχοποιήσει με απόλυτη ακρίβεια. Οι κυβερνοεισβολείς, που αποκτούν τέτοια στοιχεία από διαρροές ή επιθέσεις σε συστήματα, συχνά τα αντιμετωπίζουν όπως ένας έμπορος αντιμετωπίζει ένα προϊόν· τα ταξινομούν, τα «καθαρίζουν» (δηλαδή ελέγχουν αν είναι ενεργά) και στη συνέχεια τα διαθέτουν σε αγορές του υποκόσμου του διαδικτύου.
Δεν έχουν όλα τα δεδομένα την ίδια αξία. Υπάρχει διαβάθμιση, ανάλογα με το πόσο χρήσιμα είναι και πόσο εύκολα μπορούν να αξιοποιηθούν. Τα πιο συνηθισμένα «πακέτα» δεδομένων περιλαμβάνουν:
Διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και κωδικούς πρόσβασης: Πρόκειται για την πιο συχνή περίπτωση, επειδή πολλοί χρησιμοποιούν τον ίδιο κωδικό σε πολλές υπηρεσίες.
Αριθμούς τηλεφώνου: Χρησιμοποιούνται για απάτες μέσω γραπτών μηνυμάτων ή για δημιουργία ψεύτικων λογαριασμών.
Στοιχεία ταυτότητας: Όνομα, διεύθυνση, ημερομηνία γέννησης, ΑΦΜ, αριθμός ταυτότητας ή διαβατηρίου.
Στοιχεία πληρωμών: Αριθμοί καρτών, ημερομηνίες λήξης και κωδικοί ασφαλείας ή πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες.
Ιατρικά ή ευαίσθητα δεδομένα: Αυτά είναι πιο σπάνια, αλλά συχνά θεωρούνται ιδιαίτερα πολύτιμα για εκβιασμούς.
Όσο πιο πλήρες είναι ένα προφίλ, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί για κλοπή ταυτότητας ή οικονομική απάτη.
Οι βασικοί τρόποι αξιοποίησης των προσωπικών δεδομένων
Η πώληση δεδομένων είναι μόνο η αρχή. Οι κυβερνοεισβολείς δεν περιορίζονται στο εμπόριο, αλλά αξιοποιούν τα στοιχεία για διάφορες μορφές εγκληματικής δραστηριότητας.
1. Κλοπή λογαριασμών και πρόσβαση σε υπηρεσίες
Η πιο άμεση χρήση είναι η απόπειρα σύνδεσης σε λογαριασμούς ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, κοινωνικών δικτύων, ηλεκτρονικών αγορών ή ακόμη και τραπεζών. Αν ο κωδικός που διέρρευσε ταιριάζει με κάποιον ενεργό λογαριασμό, ο κυβερνοεισβολέας αποκτά πρόσβαση.
Ο έλεγχος αυτός γίνεται συχνά αυτοματοποιημένα, με χιλιάδες δοκιμές σε λίγα λεπτά. Έτσι, ένας κωδικός που χρησιμοποιείται ξανά και ξανά μπορεί να οδηγήσει σε «ντόμινο» παραβιάσεων.
2. Απάτες που μοιάζουν απόλυτα αληθινές
Όταν κάποιος έχει τα σωστά στοιχεία, μπορεί να στήσει πειστικές παγίδες. Μπορεί να στείλει μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή γραπτά μηνύματα στο κινητό τηλέφωνο που φαίνονται να προέρχονται από τράπεζα, εταιρεία ταχυμεταφορών, δημόσια υπηρεσία ή γνωστό κατάστημα.
Η διαφορά σε σχέση με τις παλιότερες απάτες είναι ότι σήμερα μπορούν να είναι στοχευμένες· να αναφέρουν το όνομα του θύματος, να χρησιμοποιούν τη σωστή διεύθυνση ή να εμφανίζουν πληροφορίες που δίνουν την αίσθηση «νόμιμης επικοινωνίας».
3. Κλοπή ταυτότητας και άνοιγμα λογαριασμών
Η κλοπή ταυτότητας είναι από τα πιο επικίνδυνα σενάρια. Με πλήρη στοιχεία, κάποιος μπορεί να επιχειρήσει να ανοίξει λογαριασμούς, να εκδώσει κάρτες, να κάνει αιτήσεις για δάνεια ή να νοικιάσει υπηρεσίες στο όνομα άλλου.
Ακόμη κι αν δεν ολοκληρωθεί μια τέτοια ενέργεια, η απόπειρα μπορεί να δημιουργήσει μπλεξίματα, χρονοβόρες διαδικασίες και οικονομική ζημία.
4. Εκβιασμοί και απειλές
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για εκβιασμό. Αυτό γίνεται συνήθως όταν υπάρχουν προσωπικές πληροφορίες, φωτογραφίες, μηνύματα ή στοιχεία που μπορούν να εκθέσουν κάποιον.
Ακόμη και όταν οι απειλές είναι ψευδείς, οι δράστες ποντάρουν στον φόβο και στην αμηχανία του θύματος, ζητώντας χρήματα για να μη δημοσιεύσουν κάτι.
5. Δημιουργία ψεύτικων προφίλ και απάτες σε τρίτους
Τα προσωπικά δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για να εξαπατηθούν άλλοι άνθρωποι. Για παράδειγμα, ένας κυβερνοεισβολέας μπορεί να δημιουργήσει ψεύτικο προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα με κλεμμένα στοιχεία, να υποδυθεί κάποιον και να ζητήσει χρήματα από φίλους ή συγγενείς.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η απάτη πλήττει όχι μόνο το θύμα του οποίου τα στοιχεία κλάπηκαν, αλλά και το κοινωνικό του περιβάλλον.
Γιατί αξίζουν χρήματα ακόμη και τα «απλά» δεδομένα
Πολλοί πιστεύουν ότι οι κυβερνοεισβολείς ενδιαφέρονται μόνο για τραπεζικούς λογαριασμούς. Στην πραγματικότητα, ακόμη και μια απλή λίστα με διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορεί να αποφέρει κέρδος, επειδή:
Χρησιμοποιείται για μαζικές καμπάνιες εξαπάτησης
Ελέγχεται για κωδικούς που χρησιμοποιούνται και σε άλλες εφαρμογές/λογαριασμούς
Συνδυάζεται με άλλες διαρροές και δημιουργεί πιο πλήρη προφίλ
Βοηθά στη στόχευση συγκεκριμένων ομάδων (π.χ. πελάτες τράπεζας, χρήστες εφαρμογών, εργαζόμενοι σε εταιρεία)
Το κέρδος προκύπτει από τον όγκο. Ένα μεμονωμένο προφίλ μπορεί να μην φαίνεται πολύτιμο, αλλά εκατομμύρια προφίλ δημιουργούν μια τεράστια αγορά.
Πώς μπορεί να προστατευτεί ο πολίτης
Απόλυτη ασφάλεια δεν υπάρχει, όμως η ζημιά μπορεί να περιοριστεί σημαντικά με ορισμένες βασικές κινήσεις:
Χρησιμοποίησε διαφορετικούς κωδικούς σε κάθε υπηρεσία. Αν ένας κωδικός διαρρεύσει, δεν θα «ανοίξει» όλους τους λογαριασμούς.
Ενεργοποίησε επαλήθευση δύο παραγόντων όπου υπάρχει διαθέσιμη.
Μην πατάς συνδέσμους σε ύποπτα μηνύματα, ακόμη κι αν φαίνονται αληθινά.
Έλεγξε αν τα στοιχεία σου εμφανίζονται σε γνωστές διαρροές (μέσω αξιόπιστων υπηρεσιών ενημέρωσης).
Κράτα ενημερωμένες τις συσκευές και τις εφαρμογές σου.
Πρόσεξε τις τηλεφωνικές απάτες που ζητούν «κωδικούς» ή «επιβεβαίωση» στοιχείων.
Το πιο σημαντικό είναι να αντιμετωπίζουμε τα προσωπικά δεδομένα σαν κάτι που έχει πραγματική αξία — γιατί ακριβώς έτσι τα αντιμετωπίζουν και οι κυβερνοεισβολείς.
Η εποχή που οι ψηφιακές απειλές αφορούσαν μόνο «ειδικούς» έχει περάσει. Σήμερα, τα προσωπικά δεδομένα είναι ένας από τους βασικούς στόχους της ψηφιακής εγκληματικότητας, και η αξιοποίησή τους μπορεί να πάρει πολλές μορφές, από απλές απάτες μέχρι σοβαρές περιπτώσεις κλοπής ταυτότητας.
Και όσο τα δεδομένα κυκλοφορούν σε μεγάλους όγκους στο διαδίκτυο, τόσο περισσότερο θα αυξάνεται και η αξία τους για όσους ξέρουν να τα εκμεταλλεύονται.
Η διαστημική εταιρεία του Τζεφ Μπέζου ανακοίνωσε σχέδιο για 5.408 δορυφόρους, με στόχο συνδέσεις πολύ υψηλής χωρητικότητας για κέντρα δεδομένων, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, μπαίνοντας στην αγορά δορυφορικών συστοιχιών που κυριαρχεί η SpaceX του Έλον Μασκ.
Η Blue Origin ανέφερε ότι η ανάπτυξη των δορυφόρων σχεδιάζεται να ξεκινήσει το τελευταίο τρίμηνο του 2027, προσθέτοντας ότι το δίκτυο έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει «ταχύτητες δεδομένων έως 6 Tbps οπουδήποτε στη Γη». Η ταχύτητα αυτή, που θα καταστεί δυνατή χάρη στις σχεδιαζόμενες οπτικές επικοινωνίες των δορυφόρων, είναι ακραία με βάση τα καταναλωτικά πρότυπα και θα καθιστούσε το δίκτυο κρίσιμο για την επεξεργασία δεδομένων και για μεγάλης κλίμακας κυβερνητικά προγράμματα. Η Blue Origin ανέφερε ότι το δίκτυο προορίζεται να εξυπηρετεί έναν μέγιστο αριθμό ~100.000 πελατών.
Η παρουσίαση του TeraWave συμπίπτει με μια κούρσα της διαστημικής βιομηχανίας για την κατασκευή κέντρων δεδομένων στο Διάστημα, ικανών να ανταποκριθούν στην υψηλή ζήτηση για μεγάλης κλίμακας επεξεργασία δεδομένων από τεχνητή νοημοσύνη, η οποία στη Γη απαιτεί τεράστια ενέργεια και πόρους καθώς η χρήση της διευρύνεται διαρκώς.
Το υπό σχεδιασμό δίκτυο προσθέτει ακόμη μία δορυφορική συστοιχία που συνδέεται με τον Μπέζο, εκτελεστικό πρόεδρο της Amazon, η οποία βρίσκεται σε πρώιμη φάση ανάπτυξης του Leo, ενός δικτύου που παλαιότερα ονομαζόταν Project Kuiper και περιλαμβάνει 3.200 δορυφόρους, παρέχοντας διαδικτυακή σύνδεση σε καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Ο Μπέζος λανσάρει νέο αντίπαλο του Starlink
Το δίκτυο Starlink του Μασκ, με περίπου 10.000 δορυφόρους, βρίσκεται πιο μπροστά από όλους στη μεταφορά των υποδομών του διαδικτύου στο Διάστημα, όπου σμήνη δορυφόρων χαμηλής τροχιάς προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια και υψηλότερες ταχύτητες σύνδεσης από τους παραδοσιακούς, μεμονωμένους δορυφόρους που βρίσκονται πιο μακριά στο Διάστημα.
Ο διευθύνων σύμβουλος της SpaceX έχει αναφέρει ότι σχεδιάζει να δημιουργήσει κέντρα δεδομένων στο Διάστημα, συμπληρώνοντας το δίκτυο Starlink, ενώ ο Μπέζος έχει προβλέψει ότι τέτοια διαστημικά κέντρα θα είναι κάτι το συνηθισμένο μέσα στα επόμενα 10–20 χρόνια.
Το Starlink, το οποίο αναφέρει περισσότερους από έξι εκατομμύρια πελάτες σε τουλάχιστον 140 χώρες, στοχεύει μεμονωμένους καταναλωτές, επιχειρήσεις, κυβερνήσεις και, με την παραλλαγή Starshield, υπηρεσίες εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ. Το Amazon Leo, με 180 δορυφόρους στο Διάστημα μέχρι στιγμής, ακολουθεί παρόμοια στρατηγική όσον αφορά το πελατολόγιό του.
Μερικές κινεζικές εταιρείες αναπτύσσουν γρήγορα παρόμοια δορυφορικά δίκτυα ώστε να φτάσουν το Starlink, το οποίο έχει αποδειχθεί καθοριστικό για απομακρυσμένες επικοινωνίες και για γεωπολιτικές συγκρούσεις. Η Κίνα αναπτύσσει νέους επαναχρησιμοποιούμενους πυραύλους, που θα μπορούν να εκτοξεύσουν χιλιάδες τέτοιους δορυφόρους μέσα στα επόμενα χρόνια με χαμηλότερο κόστος, ακολουθώντας ένα μοντέλο που πρώτα καθιέρωσε η SpaceX του Μασκ με τον επαναχρησιμοποιούμενο πύραυλο Falcon 9.
Ο επαναχρησιμοποιούμενος πύραυλος New Glenn της Blue Origin, ο οποίος έχει εκτοξευθεί δύο φορές αλλά έχει καθυστερήσει να πετύχει γρήγορο ρυθμό πτήσεων, είναι πιθανό να αποτελέσει κρίσιμο μέρος της ανάπτυξης του TeraWave. Σε αντίθεση με το Starlink, το υπό σχεδιασμό δίκτυο φαίνεται να μην είναι διαθέσιμο σε μεμονωμένους καταναλωτές, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Blue Origin. Ο διευθύνων σύμβουλος της Blue Origin, Ντέιβ Λιμπ (Dave Limp), ανέφερε στο X ότι αυτό που κάνει το TeraWave διαφορετικό είναι πως έχει σχεδιαστεί εξαρχής για εταιρικούς πελάτες.
Η ανακοίνωση της Blue Origin ανέφερε ότι «οι τερματικοί σταθμοί χρήστη και πύλης του TeraWave, εταιρικού επιπέδου, μπορούν να αναπτυχθούν ταχύτατα παγκοσμίως και να διασυνδεθούν με υφιστάμενες υποδομές υψηλής χωρητικότητας, παρέχοντας πρόσθετη ποικιλία διαδρομών και ενισχύοντας τη συνολική ανθεκτικότητα του δικτύου», χωρίς να καθίσταται σαφές με ποιους τύπους υφιστάμενης υποδομής μπορεί να συνεργαστεί το δίκτυο.
Η εκπρόσωπος της Blue Origin δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες, Πέμπτη 22 Ιανουαρίου, ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στέλνει έναν μεγάλο στόλο προς το Ιράν, όπου το ισλαμικό καθεστώς εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με το μεγαλύτερο κύμα διαδηλώσεων από την επανάσταση του 1979.
Μιλώντας με δημοσιογράφους στο προεδρικό αεροσκάφος, ο Τραμπ ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπτύσσουν το Ναυτικό τους προς την κατεύθυνση του Ιράν, «για κάθε ενδεχόμενο», μετά από επανειλημμένες προειδοποιήσεις προς το ιρανικό καθεστώς σχετικά με τις εκτελέσεις διαδηλωτών, τονίζοντας ότι παρακολουθούν την κατάσταση πολύ στενά.
Αν και δεν έδωσε λεπτομέρειες για την ανάπτυξη δυνάμεων, παρατηρητές πλοίων και δορυφορικές εικόνες παρατήρησαν ότι η Ομάδα Κρούσης Αεροπλανοφόρου Abraham Lincoln (Carrier Strike Group – CSG) εισήλθε αυτή την εβδομάδα στα Στενά της Μαλάκκα, με πορεία προς τον Ινδικό Ωκεανό.
Ο αριθμός των επιβεβαιωμένων νεκρών στο Ιράν από τότε που ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις, στις 28 Δεκεμβρίου, έχει φτάσει σχεδόν τις 5.000, ανέφερε την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου η οργάνωση Human Rights Activists in Iran. Εξετάζονται 9.000 και πλέον περιπτώσεις θανάτων ακόμη, τουλάχιστον 7.398 άνθρωποι έχουν υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, ενώ περισσότερα από 26.000 άτομα έχουν συλληφθεί, σύμφωνα με την αναφορά.
Η ιρανική ηγεσία δήλωσε πως ακύρωσε τις προγραμματισμένες μαζικές εκτελέσεις υπό την απειλή σκληρών αντιποίνων από τις ΗΠΑ, κάτι που θεωρήθηκε καλό σημάδι από την αμερικανική πλευρά.
Τον Ιούνιο του 2025, τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις δέχτηκαν καίρια αμερικανικά πλήγματα προκειμένου να καταπολεμηθεί το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, με δυνάμεις του αμερικανικού στρατού να συγκεντρώνονται στα ύδατα που περιβάλλουν το ισλαμικό κράτος. Στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αναφέρθηκε και χθες ο Αμερικανός πρόεδρος, σε δήλωσή του στο CNBC, υπενθυμίζοντας την περσινή επιχείρηση («Midnight Hammer») και προειδοποιώντας το Ιράν εκ νέου κατά της επανεκκίνησης πυρηνικού προγράμματος. Παρόλο που το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα αφορά αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς, ο εμπλουτισμός ουρανίου σε υψηλά επίπεδα, κοντά σε αυτά που απαιτούνται για τη δημιουργία πυρηνικών όπλων, δεν πείθει τη Δύση, αντιθέτως εντείνει τις ανησυχίες.
Παρόλο που ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας — ο εποπτικός φορέας των Ηνωμένων Εθνών για τα πυρηνικά — συνιστά μηνιαίες ενημερώσεις, έχουν περάσει επτά μήνες από την τελευταία φορά που επαλήθευσε το απόθεμα του Ιράν σε ουράνιο εμπλουτισμένο σε υψηλό επίπεδο.
Σύμφωνα με την υπηρεσία, το Ιράν πρέπει να καταθέσει έκθεση σχετικά με την κατάσταση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων μετά τα αμερικανικά πλήγματα του περασμένου έτους, συμπεριλαμβάνοντας πόσο από τα εκτιμώμενα 440,9 κιλά ουρανίου, εμπλουτισμένου σε καθαρότητα 60%, παραμένει. Αυτό βρίσκεται κοντά στο 90% που χρειάζεται για στρατιωτική χρήση και, εάν εμπλουτιστεί περαιτέρω, θα μπορούσε να δώσει δέκα (10) πυρηνικές κεφαλές, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ επέβαλε δασμό 25% σε κάθε χώρα που συναλλάσσεται με το Ιράν, με άμεση ισχύ. Λιγότερο από μία εβδομάδα αργότερα, το ιρανικό καθεστώς προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά του ηγέτη του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα ισοδυναμούσε με την εξαπόλυση «ολοκληρωτικού πολέμου» κατά της Τεχεράνης.
