Ανεξάρτητες συνομιλίες μεταξύ Γροιλανδίας και Ηνωμένων Πολιτειών, χωρίς την παρουσία της Κοπεγχάγης, ζήτησε στις 7 Ιανουαρίου ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Γροιλανδία, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε πρόσφατα το ζήτημα της αγοράς της Γροιλανδίας, αυτοδιοικούμενης επικράτειας που αποτελεί τμήμα του βασιλείου της Δανίας. Ωστόσο, η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότσφελτ, δήλωσε την Τετάρτη στην τοπική εφημερίδα Sermitsiak ότι το νησί δεν δικαιούται νομικά να συνομιλεί απευθείας με τις ΗΠΑ χωρίς τη Δανία. «Υπάρχουν κανόνες για το πώς επιλύονται τα ζητήματα στο βασίλειο», ανέφερε.
Την επόμενη εβδομάδα θα συναντηθούν οι υπουργοί Εξωτερικών Δανίας και Γροιλανδίας με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. «Η μεγαλύτερη ελπίδα μου είναι αυτή η συνάντηση να οδηγήσει σε ομαλοποίηση των σχέσεών μας», σχολίασε η Μότσφελτ.
Ο Τραμπ είχε πρωτοεκφράσει ενδιαφέρον για τη Γροιλανδία το 2019, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας. Το νησί θεωρείται στρατηγικής σημασίας για το αμερικανικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας, λόγω της θέσης του μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής, αλλά και επειδή βρίσκεται πάνω στη συντομότερη διαδρομή μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας μέσω της Αρκτικής. Παράλληλα, διαθέτει ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα ορυκτών τα οποία εκτιμάται ότι θα συμβάλλουν στον περιορισμό της αμερικανικής εξάρτησης από την Κίνα.
Η Γροιλανδία έπαψε να είναι αποικία της Δανίας το 1953 και απέκτησε αυτονομία το 1979, με δική της Βουλή και κυβέρνηση. Ωστόσο, η Κοπεγχάγη διατηρεί την αρμοδιότητα για τα θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας της επικράτειας, που αριθμεί περίπου 57.000 κατοίκους, κυρίως ιθαγενείς Ινουΐτ.
«Ενθαρρύνουμε την τρέχουσα κυβέρνησή μας να ξεκινήσει διάλογο απευθείας με τις ΗΠΑ, χωρίς τη Δανία», δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ο Πέλε Μπρόμπεργκ, αρχηγός του κύριου αντιπολιτευόμενου κόμματος Nalerak και υποστηρικτής της ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας. «Η διαμεσολάβηση της Δανίας έρχεται σε αντιπαράθεση τόσο με τη Γροιλανδία όσο και με τις ΗΠΑ».
Όλα τα γροιλανδικά κόμματα τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας αλλά διαφωνούν ως προς το πώς και πότε θα επιτευχθεί. Το νησί ανήκει στο ΝΑΤΟ, ενώ οι κάτοικοι έχουν πλήρη δικαιώματα Δανών υπηκόων. Το Nalerak ζητεί γρήγορη μετάβαση στην πλήρη ανεξαρτησία — δικαίωμα που προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο, εφ’ όσον το θελήσει ο λαός της Γροιλανδίας.
Στις περσινές εκλογές το κόμμα διπλασίασε τις έδρες του σε οκτώ και συγκεντρώνοντας 25% των ψήφων. Το Nalerak, που δεν ανήκει στον κυβερνητικό συνασπισμό, έχει δηλώσει ότι υποστηρίζει αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ και ενδεχομένως καθεστώς «ελεύθερης σύνδεσης», με τη Γροιλανδία να λαμβάνει στήριξη και προστασία από τις Ηνωμένες Πολιτείες με αντάλλαγμα στρατιωτικά δικαιώματα, χωρίς να μετατραπεί σε αμερικανικό έδαφος.
Δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2025 έδειξε ότι ενώ η πλειονότητα των Γροιλανδών επιθυμεί ανεξαρτησία από τη Δανία, μόλις το 6% θα ήθελε να ενταχθεί στις ΗΠΑ. Η οικονομία της Γροιλανδίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επιδοτήσεις από τη Δανία, ενώ το αρκτικό νησί ανήκει στο βασίλειο της Δανίας και παλαιότερα σε αυτό της Νορβηγίας, εδώ και πάνω από 600 χρόνια.
Ο Δανός υπουργός Άμυνας, Τρελς Λουντ Πόλσεν, ανήρτησε την Πέμπτη, στην πλατφόρμα Χ, φωτογραφία με το φέρετρο ενός Δανού στρατιώτη που σκοτώθηκε στο Αφγανιστάν το 2011, θέλοντας να υπογραμμίσει τη διαχρονική στήριξη της Κοπεγχάγης προς τις ΗΠΑ. «Πρώτα στο Αφγανιστάν και μετά στο Ιράκ, Δανοί στρατιώτες πολέμησαν πλάι στους συμμάχους μας», σχολίασε, συμπληρώνοντας πως «πολλοί ικανοί, ηρωικοί στρατιώτες πλήρωσαν το υπέρτατο τίμημα».
Την Πέμπτη 8 Ιανουαρίου, το λούνα παρκ Τίβολι στο κέντρο της Κοπεγχάγης προέβη σε μία ασυνήθιστη κίνηση υψώνοντας τη σημαία της Γροιλανδίας. Διπλωμάτες του ΝΑΤΟ συζήτησαν το θέμα των εξελίξεων στη Γροιλανδία στις Βρυξέλλες, εκτιμώντας ότι η συμμαχία πρέπει να ενισχύσει την ασφάλεια στην Αρκτική.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλλας, δήλωσε ότι η ΕΕ εξετάζει τρόπους αντίδρασης, εάν τα ανησυχητικά, κατά την ίδια, μηνύματα από την Ουάσιγκτον μετατραπούν σε πράξη. Ο Μάρκο Ρούμπιο, σύμφωνα με τον Γάλλο υπουργό Εξωτερικών, δεν φαίνεται να τάσσεται υπέρ μιας στρατιωτικής λύσης, ωστόσο ο Αμερικανός υπουργός δήλωσε την Τετάρτη στους δημοσιογράφους ότι δεν αποκλείεται κανένα ενδεχόμενο, στάση που χαρακτηρίζει γενικότερα τη διαπραγματευτική τακτική της κυβέρνησης Τραμπ.
«Θα διασφαλίσουμε τα αμερικανικά συμφέροντα», δήλωσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, σε συνέντευξή του στο Fox News που μεταδόθηκε την Τετάρτη. «Κι ο πρόεδρος είναι διατεθειμένος να φτάσει όσο μακριά χρειαστεί για να το πετύχει».
Ωστόσο δεν συμφωνούν όλοι οι Ρεπουμπλικανοί στο Κογκρέσο. «Η Γροιλανδία δεν είναι τμήμα της Αμερικής και δεν μπορούμε απλώς να την πάρουμε επειδή το θέλουμε», είπε σε ομιλία στη Γερουσία η Λίζα Μαρκόβσκι, που συχνά διαφοροποιείται από την κομματική γραμμή των Ρεπουμπλικανών, επαναλαμβάνοντας παρόμοια προειδοποίηση της πρωθυπουργού της Δανίας, Μέττε Φρέντρικσεν. «Μια τέτοια κίνηση θα ήταν τεράστιο σφάλμα, θα οδηγούσε στη διάλυση του ΝΑΤΟ».
Αυτή την εβδομάδα, οι ηγέτες των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων υπέγραψαν κοινή δήλωση, τονίζοντας ότι το μέλλον της Γροιλανδίας πρέπει να καθοριστεί μόνο από τη Δανία και τη Γροιλανδία.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κηρ Στάρμερ επανέλαβε τη θέση του για τη Γροιλανδία σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Τραμπ την Πέμπτη — τη δεύτερη μέσα στην εβδομάδα μεταξύ των δύο ηγετών, σύμφωνα με ανακοίνωση της κυβέρνησης στο Λονδίνο — κατά την οποία συζήτησαν, μεταξύ άλλων, τους τρόπους αντιμετώπισης της Ρωσίας στην Αρκτική, περιοχή στην οποία περιλαμβάνεται και η Γροιλανδία. Ο Στάρμερ παραδέχθηκε πως, «παρότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι ενίσχυσαν τελευταία την προσπάθεια υπεράσπισης των ευρωατλαντικών συμφερόντων, μπορούν να γίνουν περισσότερα για να προστατευθεί η περιοχή», σύμφωνα με δήλωση της Ντάουνινγκ Στρητ.
Ο Στάρμερ μίλησε το απόγευμα της Πέμπτης με τη Μέττε Φρέντρικσεν και συμφώνησαν για τη σημασία που έχει η παρουσία ισχυρών νατοϊκών δυνάμεων στον Βορρά λόγω της Ρωσίας, για την προστασία των ευρωατλαντικών συμφερόντων, όπως αναφέρει το Λονδίνο.
Ο Τραμπ έχει αναφερθεί σε κινήσεις κινεζικών και ρωσικών πλοίων στα αρκτικά ύδατα γύρω από τη Γροιλανδία, ωστόσο η Δανία αμφισβητεί αυτούς τους ισχυρισμούς. Σύμφωνα με συμφωνία που υπεγράφη το 1951 μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Δανίας, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει δικαίωμα πρόσβασης στη Γροιλανδία, λειτουργώντας ωστόσο πάντα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και υπό δανική κυριαρχία, ενώ η τελική εξουσία ανήκει στη Δανία. Διμερής αμυντική συμφωνία του Δεκεμβρίου 2023 επιτρέπει πιο μόνιμη παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων σε ορισμένες δανικές στρατιωτικές βάσεις.
Με πληροφορίες από το Reuters
