Μήνας: Ιανουάριος 2026

Σε έντονα φορτισμένο κλίμα κινείται το τελευταίο διάστημα ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός της Κίνας, έπειτα από την αιφνιδιαστική αποπομπή δύο κορυφαίων αξιωματικών από τον Σι Τζινπίνγκ. Αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για βαθιά δυσαρέσκεια στους κόλπους του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), με ορισμένους να μην αποκλείουν ακόμη και το ενδεχόμενο πραξικοπήματος.

Λίγες ημέρες μετά την καθαίρεση των Τζανγκ Γιοουσιά και Λιου Τζενλί στις 24 Ιανουαρίου, το Πεκίνο διατηρεί σιγή ιχθύος, πυροδοτώντας εικασίες για εσωτερικές αναταράξεις. Οι αρχές ανακοίνωσαν πως οι δύο ανώτατοι αξιωματικοί — ο Τζανγκ, αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, και ο Λιου, μέλος της ίδιας επιτροπής και επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου — καθαιρέθηκαν λόγω παραβιάσεων του καθεστώτος ευθύνης υπό τον πρόεδρο της Επιτροπής.

Σε άρθρο άποψης, η επίσημη εφημερίδα του κινεζικού στρατού καταλόγισε στους δύο στρατηγούς ότι υπονόμευσαν τα θεμέλια της εξουσίας του ΚΚΚ. Ωστόσο, αντίθετα με προηγούμενες «εκκαθαρίσεις», δεν υπήρξαν δηλώσεις στήριξης από τη Στρατιωτική Επιτροπή ή τους βασικούς σχηματισμούς του στρατού.

Αντίθετη ήταν η στάση στις διαγραφές των Σου Καϊχόου (2014) και Γκουό Μποσιόνγκ (2015) από την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, όπου τότε το στράτευμα έσπευσε με σαφείς τοποθετήσεις υπέρ των αποφάσεων του Σι Τζινπίνγκ.

«Οι Τζανγκ και Λιου τυγχάνουν ιδιαίτερης εκτίμησης εντός του στρατεύματος και θεωρούνται έμπειροι στρατηγοί», επισημαίνει ο Τσεν Ποκόνγκ, ανώτερος αναλυτής σε ζητήματα Κίνας. «Και οι δύο συμμετείχαν στον πόλεμο του Βιετνάμ και είναι οι μόνοι στον κινεζικό στρατό με πραγματική εμπειρία μάχης».

Ο Τσεν σημειώνει ότι η δυσφορία στους κόλπους του στρατεύματος βαθαίνει και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο συνεργάτες του Τζανγκ να προσπαθήσουν να ανακαλύψουν πού βρίσκεται ή ακόμη και να οργανώσουν την απελευθέρωσή του. «Ο Σι Τζινπίνγκ οφείλει να είναι σε επιφυλακή για το ενδεχόμενο στρατιωτικού πραξικοπήματος», προσθέτει.

Από την πλευρά της, η σχολιάστρια Λι Λινγί εκτιμά ότι η σιωπή μετά την απομάκρυνση των δύο στρατηγών μπορεί να αποτελεί συνειδητή τακτική αποκλιμάκωσης από την ηγεσία, ώστε να αποτραπούν σφοδρές αντιδράσεις στις ένοπλες δυνάμεις.

Πολλοί ειδικοί επισημαίνουν πως η μάχη εξουσίας στους ανώτατους πυλώνες του ΚΚΚ μαίνεται ακόμη και το σκηνικό παραμένει ρευστό. Ενδεικτικό είναι ότι το προφίλ δραστηριοτήτων του Τζανγκ Γιοουσιά παραμένει αναρτημένο στον επίσημο ιστότοπο του υπουργείου Άμυνας της Κίνας, ενώ κάθε μνεία στον Χε Γουεϊντόνγκ, που αποπέμφθηκε πέρυσι, έχει εξαφανιστεί. Παράλληλα, η Κεντρική Επιτροπή Πειθαρχικού Ελέγχου διέγραψε ανεξήγητα σχετική ανακοίνωση για τον Τζανγκ από την ιστοσελίδα της.

Ο ερευνητής Σιν Μινγκ Σι, από το Ινστιτούτο Έρευνας Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας της Ταϊβάν, σημειώνει πως η επίμονη σιωπή πολλών στρατιωτικών μονάδων καταδεικνύει στάση αναμονής, λόγω της αβεβαιότητας για την τύχη των Τζανγκ και Λιου. «Υπάρχει φημολογία ακόμη και για απόπειρα ανυπακοής ή τέλεση συλλήψεων, γεγονός που εξηγεί και την έλλειψη επίσημων ανακοινώσεων», προσθέτει.

Την ίδια ώρα, η εξόριστη ακτιβίστρια υπέρ της δημοκρατίας Τανγκ Μπαϊτσιάο ανέδειξε μέσω X, στις 25 Ιανουαρίου, τη συζήτηση περί νομιμότητας της σύλληψης του Τζανγκ, μεταφέροντας τη δημόσια αγανάκτηση της οικογένειας και των υφισταμένων του, καθώς και τα αιτήματά τους για την αποκατάστασή του. «Η απόλυτη εξουσία του [Σι] αμφισβητείται για πρώτη φορά. Οι πιθανότητες κλιμάκωσης αυξάνονται», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η κατάσταση στον κινεζικό στρατό παραμένει ρευστή, με τους παρατηρητές να απομένουν σε διαρκή εγρήγορση για τις επόμενες εξελίξεις.

Απειλές για αντίμετρα διατύπωσε το Πεκίνο σε περίπτωση που η κυβέρνηση του Άντονυ Αλμπανέζε επιλέξει να ανακτήσει τον έλεγχο του λιμανιού του Ντάργουιν. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στην Καμπέρα στις 28 Ιανουαρίου, ο πρέσβης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας στην Αυστραλία, Σιάο Τσιαν, δήλωσε: «Παρακολουθούμε στενά καθώς η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο να σπάσει τη σημερινή 99ετή μίσθωση στην κινεζική εταιρεία Landbridge και να επανακτήσει τον έλεγχο».

Κατά την προεκλογική εκστρατεία του περασμένου έτους, τόσο το Εργατικό Κόμμα όσο και η αντιπολίτευση είχαν δεσμευτεί πως θα επέστρεφαν στη διαχείριση του λιμανιού, που βρίσκεται στη Βόρεια Αυστραλία, κοντά στην Ινδονησία.

«Αν συμβεί κάτι, όπως να ανακτηθεί το λιμάνι διά της βίας ή μέσω εξαναγκαστικών μέτρων, τότε έχουμε την υποχρέωση να λάβουμε μέτρα για να προστατεύσουμε τα συμφέροντα της κινεζικής εταιρείας. Αυτή είναι η θέση μας», προειδοποίησε ο Σιάο, εκφράζοντας την ανησυχία ότι πιθανή αποχώρηση της Landbridge από το λιμάνι θα μπορούσε να επηρεάσει τη σημαντική επενδυτική και εμπορική συνεργασία κινεζικών εταιρειών με τη συγκεκριμένη περιοχή της Αυστραλίας.

«Η Landbridge έχει επενδύσει σε υποδομές γύρω από το λιμάνι. Από πέρυσι, το λιμάνι του Ντάργουιν σταμάτησε να έχει ζημίες και άρχισε να εμφανίζει κέρδη», σημείωσε, αναφέροντας πως η Landbridge κατέγραψε κέρδη 9,6 εκατ. δολάρια το προηγούμενο οικονομικό έτος, έναντι της ζημίας 37 εκατ. δολαρίων που είχε έναν χρόνο πριν.

Είναι γεγονός ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Αυστραλίας αναζητά τρόπους να καταργήσει την 99ετή μίσθωση του λιμανιού στην κινεζική εταιρεία. Το 2015, η τότε κυβέρνηση του Φιλελεύθερου Κόμματος της Βόρειας Επικράτειας είχε εκχωρήσει το λιμάνι του Ντάργουιν για 506 εκατ. δολάρια, προκαλώντας ανησυχία ακόμη και στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα. Η Landbridge συνδέεται με το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας και την πρωτοβουλία «Μία ζώνη, ένας δρόμος» (Belt and Road), που θεωρείται εργαλείο διεύρυνσης της κινεζικής ήπιας ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο.

Κατά τη διάρκεια των εκλογών, τα δύο μεγάλα αυστραλιανά κόμματα δεσμεύτηκαν να ακυρώσουν τη συμφωνία για το λιμάνι, επικαλούμενα ανησυχίες για την ξένη ιδιοκτησία και τις στρατηγικές απειλές.  «Θέλουμε να βρίσκεται σε αυστραλιανά χέρια. Είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε ακόμη και σε απευθείας συμμετοχή με κρατικά κεφάλαια», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός Άντονυ Αλμπανέζε σε δήλωσή του στο ABC Radio, τον Απρίλιο του 2025.

Πιο πρόσφατα, στις 27 Ιανουαρίου, ο Αλμπανέζε επανέλαβε τη δέσμευσή του: «Υπάρχουν εμπορικές διαπραγματεύσεις που συνεχίζονται. Πιστεύω πως πρέπει να επιστρέψει σε αυστραλιανή διαχείριση. Αυτό επιδιώκουμε».

Μια σφοδρή έκρηξη σημειώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας στο εργοστάσιο μπισκότων «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, προκαλώντας μεγάλη πυρκαγιά. Τραγικός απολογισμός της βιομηχανικής αυτής καταστροφής ήταν ο θάνατος πέντε εργατριών της νυχτερινής βάρδιας. Οι έρευνες για τα αίτια της έκρηξης βρίσκονται σε εξέλιξη από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) του Πυροσβεστικού Σώματος, η οποία συλλέγει στοιχεία και μαρτυρίες ώστε να δοθούν απαντήσεις για το τί ακριβώς συνέβη.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η προσοχή των ειδικών εστιάζεται στο σύστημα τροφοδοσίας των βιομηχανικών φούρνων του εργοστασίου, οι οποίοι λειτουργούσαν με προπάνιο από τέσσερις μεγάλες εξωτερικές δεξαμενές. Οι δεξαμενές αυτές (χωρητικότητας ~9 m³ η καθεμία) δεν εξερράγησαν, καθώς η έκρηξη φαίνεται πως έγινε σε εσωτερικό χώρο, κάτι που υποδηλώνει διαρροή στο δίκτυο σωληνώσεων που μετέφερε το αέριο προς τους φούρνους. Πράγματι, κατά την αυτοψία εντοπίστηκαν στο υπόγειο του εργοστασίου σωλήνες προπανίου που είχαν υποστεί διάτρηση, δηλαδή έφεραν τρύπες. Το σενάριο μιας διαρροής προπανίου θεωρείται επικρατέστερο — το προπάνιο είναι ιδιαίτερα εκρηκτικό αέριο, το οποίο επιπλέον είναι άχρωμο και άοσμο, γεγονός που κάνει δύσκολη τον άμεσο εντοπισμό του σε περίπτωση διαρροής. Παράλληλα, εξετάστηκε και η πιθανότητα η έκρηξη να προκλήθηκε ή να ενισχύθηκε από συσσώρευση σκόνης αλευριού στον αέρα, ένα γνωστό φαινόμενο στη βιομηχανία τροφίμων, όπου ακόμη και υλικά όπως το αλεύρι ή η ζάχαρη μπορούν, υπό κατάλληλες συνθήκες, να γίνουν εκρηκτικά όταν αιωρούνται σε λεπτόκοκκη μορφή.

Ωστόσο, οι αξιωματικοί της Πυροσβεστικής επεσήμαναν ότι κανείς από τους αυτόπτες μάρτυρες δεν ανέφερε κάποια ασυνήθιστη μυρωδιά ή άλλες ενδείξεις αμέσως πριν από την έκρηξη, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο και κάποιου άλλου απρόβλεπτου παράγοντα που θα διευκρινιστεί από τους πραγματογνώμονες. Οι τελικές απαντήσεις θα δοθούν μετά την ολοκλήρωση της αυτοψίας και των εργαστηριακών αναλύσεων, ενώ στο έργο της προανάκρισης συνδράμει και εισαγγελέας που παρίσταται από την πρώτη στιγμή στον τόπο της τραγωδίας.

Την ίδια στιγμή, στο προσκήνιο έρχονται σοβαρές καταγγελίες εργαζομένων για προειδοποιητικά σημάδια που φαίνεται πως είχαν αγνοηθεί. Σύμφωνα με μαρτυρίες, επί μέρες πριν το συμβάν πολλοί στο εργοστάσιο είχαν αντιληφθεί έντονη μυρωδιά αερίου στον χώρο παραγωγής. Εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι είχαν επανειλημμένα εκφράσει παράπονα και ενημερώσει τους υπευθύνους για αυτή τη δυσοσμία, όμως δεν ελήφθησαν διορθωτικά μέτρα — κάτι που, όπως λένε, τελικά οδήγησε στην τραγωδία. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 37χρονης Ελένης Κατσαρού, μιας εκ των εργατριών που χάθηκαν, της οποίας η μητέρα (επίσης εργαζόμενη στο εργοστάσιο επί 28 χρόνια) καταγγέλλει ότι «εδώ και ένα μήνα και παραπάνω τους λέγαμε ότι μυρίζει υγραέριο, αλλά δεν έδινε κανένας σημασία».

Σύμφωνα με τη συγκλονισμένη μητέρα, η οσμή του υγραερίου ήταν διαρκώς παρούσα «παντού μέσα» στο εργοστάσιο — «στα μπάνια μύριζε, στη λάντζα μύριζε, παντού μύριζε» — και παρά τις συνεχείς οχλήσεις του προσωπικού δεν έγινε απολύτως τίποτα για να αντιμετωπιστεί η πιθανή διαρροή. Η ίδια περιγράφει συνθήκες πλημμελούς συντήρησης στον χώρο: καλώδια πεταμένα στο δάπεδο, πολύμπριζα στο πάτωμα και γενικά ελλιπή μέτρα ασφαλείας, για τα οποία επίσης είχαν γίνει επισημάνσεις χωρίς ανταπόκριση. «Εργάζομαι εκεί 28 χρόνια… όλα αυτά τα λέγαμε και δεν έκαναν τίποτα. Δεν συντηρούσαν ποτέ τίποτα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας με πόνο ότι τελικά έχασε την ίδια της την κόρη στο μεροκάματο του συγκεκριμένου εργοστασίου.

Παρόμοια εικόνα με προειδοποιήσεις που έμειναν αναπάντητες μεταφέρουν και άλλοι συγγενείς θυμάτων. Η αδερφή μιας εκ των εργατριών δήλωσε ότι έμαθε μετά το συμβάν πως «μύριζε πάρα πολύ υγραέριο για περίπου έναν μήνα, ιδιαίτερα όταν πήγαιναν στις τουαλέτες» και ότι παρότι το ανέφεραν οι εργαζόμενοι «κανένας δεν έκανε τίποτα» — υπογραμμίζοντας ότι κάποιος υπεύθυνος θα έπρεπε να είχε ελέγξει την καταγγελία ώστε να μη φτάσουμε εδώ. Εξαιρετικά σοβαρά ερωτήματα προκύπτουν λοιπόν για το κατά πόσον υπήρξε αμέλεια εκ μέρους της διοίκησης ως προς την τήρηση των κανόνων ασφαλείας και την αντιμετώπιση μιας ύποπτης διαρροής.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αντίθετες μαρτυρίες που δίνουν μια διαφορετική εικόνα για τις συνθήκες στο εργοστάσιο. Η προϊσταμένη της νυχτερινής βάρδιας (η οποία έτυχε να έχει άδεια και απουσίαζε τη μοιραία νύχτα) δήλωσε σε τηλεοπτικό μέσο ότι «εντός του εργοστασίου δεν μύριζε κάτι, δεν καταλάβαμε κάτι, γι’ αυτό και δουλεύαμε άνετα». Σύμφωνα με την ίδια, οι εγκαταστάσεις της «Βιολάντα» θεωρούνταν πρότυπες: «Το εργοστάσιο ήταν σύγχρονο, τα μηχανήματα τέλεια, η καθαριότητα υποδειγματική», με διαρκείς ελέγχους και μέτρα πυρασφάλειας. «Δεν νομίζω να υπήρξε κάποιος εργαζόμενος που να έκανε ποτέ καταγγελία, ανώνυμη ή επώνυμη, και να δουλεύει στη Βιολάντα», αμφισβητώντας ότι υπήρχαν προηγούμενα παράπονα. Όλοι στο προσωπικό δηλώνουν σοκαρισμένοι και αδυνατούν να εξηγήσουν πώς συνέβη κάτι τέτοιο ξαφνικά, μέσα σε ένα περιβάλλον που — σύμφωνα με ορισμένους — πληρούσε τις προδιαγραφές. Το βράδυ πριν την καταστροφή, διοίκηση και εργαζόμενοι είχαν κόψει μαζί τη βασιλόπιτα της νέας χρονιάς και τίποτα δεν προμήνυε την τροπή που θα έπαιρναν τα πράγματα λίγες ώρες μετά.

Σε επίπεδο ευθυνών, οι αρχές προχώρησαν άμεσα σε συλλήψεις στελεχών της επιχείρησης. Ήδη από το απόγευμα της Τρίτης 27 Ιανουαρίου, συνελήφθησαν από αξιωματικούς της ΔΑΕΕ ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα», ο υπεύθυνος τεχνικός ασφαλείας του εργοστασίου, καθώς και ο τεχνικός βάρδιας (της μοιραίας νύχτας). Σε βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία με βαρύτατες κατηγορίες: αντιμετωπίζουν δίωξη για ανθρωποκτονίες από αμέλεια (αναφορικά με τους πέντε θανάτους), πρόκληση σοβαρών σωματικών βλαβών κατά συρροή, καθώς και αδικήματα περί εμπρησμού και έκρηξης. Τα τρία στελέχη οδηγήθηκαν ενώπιον των αξιωματικών της προανάκρισης και έδωσαν εξηγήσεις, ενώ κρατούνται. Αναμένεται να προσαχθούν στην Εισαγγελέα Τρικάλων για την απαγγελία των κατηγοριών και τις περαιτέρω δικαστικές ενέργειες.

Εν τω μεταξύ, συνεχίζονται οι προσπάθειες πλήρους κατάσβεσης και αποκατάστασης του χώρου από τα συνεργεία — το εργοστάσιο έχει υποστεί εκτεταμένες ζημιές, ειδικά στο ισόγειο και το υπόγειο, όπου φαίνεται πως εντοπίζεται το επίκεντρο της έκρηξης. Η τοπική κοινωνία είναι συγκλονισμένη: ο Δήμος  κήρυξε τριήμερο δημοτικό πένθος στη μνήμη των θυμάτων, ενώ εκατοντάδες κάτοικοι, συγγενείς και φίλοι θρηνούν για τον χαμό των πέντε γυναικών. Πρόκειται για εργαζόμενες ηλικίας 35 έως 55 ετών, πολλές εκ των οποίων μητέρες που δούλευαν νυχτερινές βάρδιες για να φροντίζουν τα παιδιά και τα εγγόνια τους την ημέρα — γεγονός που κάνει την τραγωδία ακόμη πιο βαρύνουσα για την τοπική κοινωνία.