EPOCH TIMES

Ο επικεφαλής βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης προειδοποίησε, στις 22 Μαΐου, τις επιχειρήσεις να  επισπεύσουν την απεξάρτησή τους από αλυσίδες εφοδιασμού που κυριαρχεί η Κίνα, μετά από συνάντηση των υπουργών Εμπορίου της ΕΕ στις Βρυξέλλες με θέμα την οικονομική ασφάλεια, τις διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και τη διαφοροποίηση.

Ο Στεφάν Σεζουρνέ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιος για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική, ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να εξαρτώνται από μία μόνο χώρα για όλες τις κρίσιμες εισροές τους. Η συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων συγκέντρωσε υπουργούς Εμπορίου της ΕΕ και ανώτερους αξιωματούχους από τα κράτη-μέλη.

Ο Σεζουρνέ δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου του Συμβουλίου ότι ελάχιστες επιχειρήσεις στην Ευρώπη λαμβάνουν υπ’ όψιν τον γεωπολιτικό κίνδυνο που συνδέεται με τις αλυσίδες εφοδιασμού. Όπως παρατήρησε, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επικαιροποιήσουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια ώστε, για παράδειγμα, να μην προέρχεται το 100% των πρώτων υλών για ένα συγκεκριμένο προϊόν από μία μόνο χώρα.

Το Συμβούλιο της ΕΕ ανέφερε ότι οι υπουργοί συζήτησαν την οικονομική ασφάλεια, τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, τις αγορές ενέργειας και την ανάγκη επιτάχυνσης της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας και των διαδρομών μεταφοράς, αποφεύγοντας παράλληλα νέες μακροπρόθεσμες εξαρτήσεις. Οι υπουργοί υπογράμμισαν επίσης ότι η επέκταση του εμπορικού δικτύου της ΕΕ είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την προώθηση της οικονομικής διαφοροποίησης.

Ο Σεζουρνέ δήλωσε ακόμη στη συνέντευξη Τύπου ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να εκδίδει οδηγίες προς τις επιχειρήσεις και ότι οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο οι εταιρείες θα διαφοροποιήσουν επαρκώς τις πηγές τους. Όπως σημείωσε, αυτό δεν συμβαίνει σήμερα.

Το μήνυμα περί διαφοροποίησης δεν περιορίστηκε στον Σεζουρνέ.

Ο Μιχάλης Δαμιανός, υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, ανέφερε στη σύνοψη του Συμβουλίου ότι το εμπόριο μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, βοηθώντας την Ένωση να «διαφοροποιήσει και να μειώσει τους κινδύνους». Η Κύπρος ασκεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Ο κοινοβουλευτικός γραμματέας της Λετονίας, Αρτιόμς Ουρσούλσκις, δήλωσε ότι η οικονομική ασφάλεια και το ανοιχτό εμπόριο δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Λετονίας, ο Ουρσούλσκις σημείωσε ότι η ΕΕ πρέπει ταυτόχρονα να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού και να επεκτείνει ενεργά τη συνεργασία με ομοϊδεάτες και αξιόπιστους εταίρους.

Η υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Χέλεν ΜακΕντή, δήλωσε πριν από τη συνεδρίαση ότι οι υπουργοί θα συζητούσαν τρόπους ενίσχυσης της οικονομικής ανθεκτικότητας της ΕΕ και μείωσης των στρατηγικών κινδύνων που συνδέονται με την περιφερειακή αστάθεια. Η ΜακΕντή παρατήρησε ότι οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ είναι «αναπόσπαστο στοιχείο» για τη διαφοροποίηση κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού και το άνοιγμα εξαγωγικών αγορών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Η υφυπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Μαρία Τριπόντι, δήλωσε στη συνεδρίαση ότι η αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει επιδεινώσει το «γεωοικονομικό περιβάλλον» της ΕΕ και έχει αναδείξει διαρθρωτικές ευπάθειες. Η Τριπόντι υποστήριξε ότι η ΕΕ θα πρέπει να διαφοροποιήσει τις οικονομικές συνεργασίες και τις αλυσίδες εφοδιασμού, και παράλληλα να προωθήσει εμπορικές διαπραγματεύσεις με εταίρους όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία.

Σπάνιες γαίες

Η προειδοποίηση της ΕΕ ακολουθεί δύο γύρους κινεζικών ελέγχων στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, οι οποίοι ενίσχυσαν τις ανησυχίες για την έκθεση των αλυσίδων εφοδιασμού.

Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας και η Γενική Διοίκηση Τελωνείων ανακοίνωσαν στις 4 Απριλίου 2025 ελέγχους σε αρκετά είδη που σχετίζονται με μεσαίες και βαριές σπάνιες γαίες. Στην ανακοίνωση αναφερόταν ότι τα μέτρα υιοθετήθηκαν για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας και των συμφερόντων της χώρας, καθώς και για την εκπλήρωση υποχρεώσεων μη διάδοσης. Οι εξαγωγείς υποχρεώνονταν να υποβάλλουν αίτηση αδειοδότησης για τα αναφερόμενα είδη, μεταξύ των οποίων προϊόντα που σχετίζονται με σαμάριο, γαδολίνιο, τέρβιο, δυσπρόσιο, λουτήτιο, σκάνδιο και ύττριο.

Το Πεκίνο επέκτεινε τους ελέγχους στις 9 Οκτωβρίου 2025. Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας και οι τελωνειακές αρχές ανακοίνωσαν πρόσθετους περιορισμούς σε είδη που σχετίζονται με όλμιο, έρβιο, θούλιο, ευρώπιο και υττέρβιο, με εφαρμογή από τις 8 Νοεμβρίου 2025.

Ξεχωριστή ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εμπορίου, που εκδόθηκε την ίδια ημέρα, επέβαλε ελέγχους σε ορισμένα προϊόντα εκτός Κίνας που σχετίζονται με σπάνιες γαίες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ξένες οντότητες οφείλουν σε ορισμένες περιπτώσεις να λαμβάνουν κινεζικές άδειες εξαγωγής διπλής χρήσης όταν εξάγουν προϊόντα εκτός Κίνας που περιέχουν είδη σπάνιων γαιών κινεζικής προέλευσης ή παράγονται με χρήση κινεζικής τεχνολογίας εξόρυξης, τήξης, διαχωρισμού, μεταλλουργίας, κατασκευής μαγνητών ή ανακύκλωσης σπάνιων γαιών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέφερε τον Νοέμβριο του 2025 ότι η Κίνα εισήγαγε δύο κύματα ελέγχων στις εξαγωγές σπάνιων γαιών τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο του 2025 και αργότερα μετέθεσε την εφαρμογή του δεύτερου κύματος έως τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με την ενημέρωση, οι έλεγχοι εξαγωγών επηρεάζουν σημαντικά την ΕΕ, καθώς τα στοιχεία σπάνιων γαιών αποτελούν κρίσιμες εισροές για τους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, της ανανεώσιμης ενέργειας και της άμυνας.

Στις 20 Μαΐου, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας ανακοίνωσε ότι οι κινεζικές και αμερικανικές εμπορικές ομάδες είχαν επικοινωνήσει σχετικά με ζητήματα ελέγχου εξαγωγών και ότι θα μελετήσουν από κοινού τρόπους αντιμετώπισης των ανησυχιών κάθε πλευράς. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι η Κίνα εξετάζει αιτήσεις αδειοδότησης για επιτρεπόμενες πολιτικές χρήσεις σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς.

Η πολιτική της ΕΕ 

Ο νόμος της ΕΕ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες θέτει στόχους για το 2030 σχετικά με στρατηγικές πρώτες ύλες: τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ θα πρέπει να εξορύσσεται εντός της Ένωσης, το 40% να υφίσταται επεξεργασία στην ΕΕ και το 25% να ανακυκλώνεται στην ΕΕ. Ο νόμος ορίζει επίσης ότι όχι περισσότερο από το 65% της ετήσιας κατανάλωσης οποιασδήποτε στρατηγικής πρώτης ύλης της ΕΕ θα πρέπει να προέρχεται από μία μόνο τρίτη χώρα.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το Σχέδιο Δράσης RESourceEU για τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Επιτροπή ανέφερε ότι το σχέδιο θα στηρίξει τη διαφοροποίηση, την ανακύκλωση, τη δημιουργία αποθεμάτων, τις κοινές αγορές και τις επενδύσεις, με άμεση έμφαση στους μόνιμους μαγνήτες σπάνιων γαιών, στις πρώτες ύλες μπαταριών και στα υλικά που σχετίζονται με την άμυνα. Όπως σημείωσε, το σχέδιο θα κινητοποιήσει σχεδόν 3 δισ. ευρώ σε διάστημα 12 μηνών.

Η εμπορική ανισορροπία με την Κίνα έχει αυξήσει την πίεση στις Βρυξέλλες. Η Eurostat ανακοίνωσε ότι η ΕΕ εξήγαγε αγαθά αξίας 199,6 δισ. ευρώ προς την Κίνα το 2025 και εισήγαγε αγαθά αξίας 559,4 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα εμπορικό έλλειμμα αγαθών ύψους 359,8 δισ. ευρώ. Οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Κίνα το 2025 μειώθηκαν κατά 6,5% σε σχέση με το 2024, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,4%.

Συντονισμός με ΗΠΑ

Η ΕΕ έχει επίσης ενισχύσει τον συντονισμό της με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών.

Στις 23 Απριλίου 2026, η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον μνημόνιο κατανόησης, θεσπίζοντας στρατηγική συνεργασία για κρίσιμα ορυκτά. Η Επιτροπή ανέφερε ότι η συμφωνία θεσπίζει Σχέδιο Δράσης ΕΕ-ΗΠΑ για κρίσιμα ορυκτά, το οποίο καλύπτει την εξόρυξη, την επεξεργασία, την ανακύκλωση, τις επενδύσεις και την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού.

Στη συνέντευξη Τύπου του Συμβουλίου, ο Σεζουρνέ δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τις εμπορικές συνεργασίες και τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, να συνεργαστεί με τα κράτη-μέλη και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και να αποφύγει νέες στρατηγικές εξαρτήσεις. Τόνισε επίσης ότι η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και τις δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω πρωτοβουλιών όπως η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας.

Του Arthur Zhang

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πρότεινε να δοθεί στην Ουκρανία καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συμβάλει στη διευκόλυνση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία.

Σε επιστολή της 18ης Μαΐου προς τους ηγέτες της ΕΕ, την οποία είδε η εφημερίδα The Epoch Times, ο Μερτς πρότεινε να επιτραπεί στην Ουκρανία να συμμετέχει στις συνόδους κορυφής και στις υπουργικές συνεδριάσεις της Ένωσης των 27 κρατών-μελών, χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου στις αποφάσεις. Η επιστολή του έρχεται την ώρα που η Ένωση εξετάζει εάν θα επιχειρήσει να ξεκινήσει δικές της διαπραγματεύσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η Ουκρανία επιδιώκει εδώ και καιρό την ένταξή της στην ΕΕ, έχοντας εκφράσει για πρώτη φορά τη μακροπρόθεσμη φιλοδοξία της να ενταχθεί στην Ένωση το 1993, μόλις δύο χρόνια μετά την ανεξαρτητοποίησή της με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η χώρα υπέβαλε επίσημα αίτηση ένταξης τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες ημέρες αφότου η Ρωσία προχώρησε σε πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.

Η επικρατούσα άποψη μεταξύ Ευρωπαίων αξιωματούχων είναι ότι δεν είναι ρεαλιστικό η Ουκρανία να επιτύχει πλήρη ένταξη μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, αν και το 2027 είχε τεθεί ως πιθανός στόχος σε σχέδιο ειρήνης 20 σημείων που συζητήθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Εγγύηση ασφάλειας

Ο Γερμανός ηγέτης πρότεινε τα κράτη-μέλη της ΕΕ να δεσμευτούν ότι θα εφαρμόσουν στην Ουκρανία τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης, «ώστε να δημιουργηθεί ουσιαστική εγγύηση ασφάλειας».

Αναλυτές εκτιμούν ότι μια τέτοια διαδρομή προς την ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να παρουσιάσει στους Ουκρανούς μια ειρηνευτική συμφωνία με δύσκολους όρους, ιδιαίτερα εάν η χώρα δεν ανακτήσει τον έλεγχο όλων των εδαφών που έχει χάσει από τη Ρωσία ή δεν ενταχθεί στη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ.

Η πρόταση του Μερτς ενδέχεται να αποτελέσει μια ενδιάμεση λύση ανάμεσα στην ταχεία ένταξη και στο σημερινό καθεστώς της Ουκρανίας ως υποψήφιας χώρας, που βρίσκεται στην αρχή της διαδικασίας. Η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ είναι μακρά και γραφειοκρατική, περιλαμβάνοντας λεπτομερείς διαπραγματεύσεις και νομικές μεταρρυθμίσεις ώστε να ικανοποιηθούν οι δημοκρατικές και οικονομικές απαιτήσεις της Ένωσης. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους σε 35 τομείς πολιτικής, που εκτείνονται από τη Δικαιοσύνη έως τη γεωργία και την αλιεία.

Ο Μερτς ανέφερε στην επιστολή του ότι η πρότασή του αντανακλά την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας ως χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο και ότι θα συμβάλει στη διευκόλυνση των εν εξελίξει ειρηνευτικών συνομιλιών στο πλαίσιο μιας διαπραγματευμένης λύσης ειρήνης, προσθέτοντας πως αυτό είναι ουσιώδες όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ενδιάμεση λύση ένταξης

Ο Μερτς υποστήριξε ότι αυτό «δεν θα ήταν μια ελαφριά μορφή ένταξης» και ότι θα «υπερέβαινε κατά πολύ» τη Συμφωνία Σύνδεσης που διέπει σήμερα τις σχέσεις ΕΕ–Ουκρανίας. Η ένταξη στην ΕΕ απαιτεί τη συναίνεση και επικύρωση από καθένα από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης, διαδικασία που θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά εμπόδια.

Ο Γερμανός καγκελάριος περιέγραψε επίσης τα οφέλη που θα μπορούσε να λάβει η Ουκρανία ως συνδεδεμένο μέλος —κατηγορία που δεν προβλέπεται από τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ— όπως η παρουσία συνδεδεμένου επιτρόπου χωρίς δικαίωμα ψήφου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εκπροσώπων χωρίς δικαίωμα ψήφου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο Μερτς πρότεινε ακόμη τη δημιουργία ενός μηχανισμού «άμεσης επαναφοράς», σε περίπτωση που η Ουκρανία υπαναχωρήσει από τα πρότυπα κράτους δικαίου ή από τη διαδικασία ένταξης. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η πρόταση δεν θα επηρεάσει το καθεστώς άλλων υποψήφιων χωρών και εισηγήθηκε η Ένωση να εξετάσει «καινοτόμες λύσεις» για χώρες που επιδιώκουν εδώ και καιρό την ένταξή τους στην ΕΕ. Ο Μερτς σχεδιάζει να συζητήσει τις ιδέες του με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, αναφέροντας ότι στόχος του είναι να επιτευχθεί σύντομα συμφωνία και να δημιουργηθεί ειδική ομάδα εργασίας που θα επεξεργαστεί τις λεπτομέρειες.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι οι επίσημες ενταξιακές συνομιλίες με την Ουκρανία θα πρέπει να ξεκινήσουν «χωρίς καθυστέρηση», ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει στηρίξει σταθερά την ουκρανική αίτηση ένταξης.

 

Ο Ζελένσκι χαιρέτισε την Τετάρτη τις ενδείξεις πιθανής προόδου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, λέγοντας σε διάγγελμά του ότι αυτό είναι «πολύ σημαντικό για εμάς» και ότι η Ουκρανία έχει εκπληρώσει όλα όσα απαιτούνται για αυτήν την πρόοδο.

Το εμπόδιο της Ουγγαρίας

Σε παλαιότερες δηλώσεις του, ο τότε πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν είχε υποστηρίξει ότι η Ουκρανία «δεν είναι έτοιμη» να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ, επικαλούμενος τη διαδεδομένη διαφθορά στη χώρα, καθώς και την καταγγελλόμενη κακομεταχείριση των ουγγρικής καταγωγής πολιτών από το Κίεβο. Μετά την ανάδειξη νέας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης στις εκλογές του Απριλίου, η στάση της Ουγγαρίας ενδέχεται να αλλάξει.

Ο Γερμανός ηγέτης δήλωσε ότι η προσέγγισή του θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες χώρες που αναμένουν την ένταξή τους, συμπεριλαμβανομένων κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, όπου οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να πραγματοποιήσουν σύνοδο κορυφής τον επόμενο μήνα.

Ο Μερτς επανέλαβε ότι η πρότασή του «θα μπορούσε να ενισχύσει τις εν εξελίξει ειρηνευτικές συνομιλίες στο πλαίσιο μιας διαπραγματευμένης λύσης ειρήνης» και ότι αυτό είναι ουσιώδες όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και για την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου.

Ο Ζελένσκι θεωρεί την ένταξη στην ΕΕ εγγύηση ασφάλειας για ένα σταθερό μέλλον της Ουκρανίας μετά το τέλος του πολέμου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει την ιδέα ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας την πρόταση «εντελώς παράλογη».

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί την επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία απειλή για την ασφάλεια της χώρας του. Παράλληλα, έχει αναφέρει ότι δεν αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, καθώς η Ένωση δεν αποτελεί στρατιωτική συμμαχία.

Προτάσεις για συνομιλίες ΕΕ–Ρωσίας

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Κόστα δήλωσε ότι «χρειάζεται, την κατάλληλη στιγμή, να υπάρξουν συνομιλίες με τη Ρωσία για την αντιμετώπιση των κοινών ζητημάτων ασφαλείας». Όπως ανέφερε, τέτοιες διαπραγματεύσεις δεν χρειάζεται να «διαταράξουν» τις συνομιλίες υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά η Ευρώπη θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα δικά της ζητήματα ασφάλειας.

Ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης έχουν πρόσφατα κάνει εικασίες σχετικά με πιθανούς διαπραγματευτές της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι και ο επίσης πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Ο Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να συνομιλήσει με τον Σρέντερ, ωστόσο ορισμένοι αξιωματούχοι αντιδρούν εξαιτίας των δεσμών του Γερμανού πολιτικού με τον ρωσικό ενεργειακό τομέα και της φερόμενης στενής σχέσης του με τον Ρώσο πρόεδρο.

Ο Ζελένσκι έχει χαιρετίσει έναν πιθανό ευρωπαϊκό ρόλο, δηλώνοντας την Κυριακή ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις και ότι είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία, καθώς και να καθοριστεί ποιος θα εκπροσωπεί συγκεκριμένα την Ευρώπη.

Της Rachel Roberts

Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press

Η νέα κυβέρνηση της Ουγγαρίας, υπό τον πρωθυπουργό Πήτερ Μαγυάρ, κινείται προς στενότερη ευθυγράμμιση των εσωτερικών πολιτικών της με τις προσδοκίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη μετανάστευση και το ΛΟΑΤΚΙ περιεχόμενο, σε αυτό που αναλυτές περιγράφουν ως σημαντική ιδεολογική ανατοποθέτηση κατά τη μετα-Όρμπαν εποχή.

Ο Μαγυάρ ορκίστηκε στις 9 Μαΐου, μετά τη σαρωτική νίκη του κόμματός του, Tisza, στις βουλευτικές εκλογές της 12ης Απριλίου. Οι εκλογές αυτές έβαλαν τέλος στα δεκαέξι συνεχόμενα χρόνια εξουσίας του Βίκτορ Ορμπάν, μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε από συντηρητική διακυβέρνηση και αντίσταση στις πιέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη μετανάστευση, την ιδεολογία φύλου και τη βοήθεια προς την Ουκρανία.

Άσυλο

Το πρώτο σήμα ήρθε στο ζήτημα της μετανάστευσης. Η υπουργός Εξωτερικών Ανίτα Ορμπάν, η οποία δεν συγγενεύει με τον τέως πρωθυπουργό, δήλωσε στην Επιτροπή Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ουγγαρίας στις 11 Μαΐου ότι η χώρα θα επιτρέψει στους μετανάστες να υποβάλλουν αιτήσεις ασύλου στα ουγγρικά σύνορα και όχι από τρίτες χώρες.

Η πρόταση αντιπροσώπευε «μια απότομη αναστροφή» σε σχέση με την απερχόμενη κυβέρνηση του Fidesz, η οποία είχε αρνηθεί να επιτρέψει την υποβολή αιτήσεων ασύλου σε ουγγρικό έδαφος, δήλωσε σε συνέντευξή του στην Epoch Times ο Ροντρίγκο Μπαγιεστέρος, επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Κολλέγιο Mathias Corvinus της Βουδαπέστης. Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα αυτή πολιτική βρίσκεται σε αντίθεση με τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Tisza «να είναι αυστηρότερο από το Fidesz τόσο στη νόμιμη όσο και στην παράνομη μετανάστευση».

Η κίνηση αποσκοπεί στην άρση του ημερήσιου προστίμου ύψους 1 εκατ. ευρώ που επέβαλε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) τον Ιούνιο του 2024 για την πολιτική ασύλου της Ουγγαρίας. Η Ανίτα Ορμπάν δήλωσε ότι το πρόστιμο πρέπει να διακοπεί.

Ο Βίκτορ Ορμπάν είχε αρνηθεί να καταβάλει το ημερήσιο πρόστιμο που επέβαλε το ΔΕΕ για την παραβίαση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής νομοθεσίας από την Ουγγαρία. Το ΔΕΕ είχε αποφανθεί ότι η Ουγγαρία δεν συμμορφώθηκε με την απόφαση του 2020 σχετικά με το δικαίωμα των αιτούντων άσυλο να παραμένουν στη χώρα έως την εκδίκαση της έφεσής τους, καθώς και σχετικά με την απομάκρυνση παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. Το ημερήσιο πρόστιμο αφαιρείται περιοδικά από το μερίδιο της Ουγγαρίας στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ η απόφαση του ΔΕΕ προέβλεπε και εφάπαξ πρόστιμο 200 εκατ. ευρώ — το υψηλότερο που έχει επιβληθεί ποτέ σε κράτος-μέλος της Ένωσης.

Κατά τη διάρκεια της ακρόασης, η Ανίτα Ορμπάν επιχείρησε επίσης να διασκεδάσει τις ανησυχίες σχετικά με το Σύμφωνο Μετανάστευσης της ΕΕ, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026. Δήλωσε στους βουλευτές ότι το σύμφωνο δεν «συνεπάγεται μαζική μετανάστευση προς την Ουγγαρία», αλλά μάλλον «αμοιβαία συνδρομή» μεταξύ των κρατών-μελών. Όπως ανέφερε, η εφαρμογή του θα μπορούσε να σημαίνει αποδοχή περιορισμένου αριθμού μεταναστών είτε παροχή οικονομικής και υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Παγωμένα κονδύλια

Ο Ζόλταν Κόσκοβιτς, γεωπολιτικός αναλυτής στο Κέντρο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Βουδαπέστης, παρουσίασε την αλλαγή ως υποχρέωση της κυβέρνησης Μάγκυαρ, εφόσον επιθυμεί να αποδεσμεύσει τα 18 δισ. ευρώ σε ευρωπαϊκά κονδύλια που παραμένουν παγωμένα για την Ουγγαρία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παγώσει την πρόσβαση στα κονδύλια επειδή η απερχόμενη κυβέρνηση του Βίκτορ Ορμπάν δεν συμμορφωνόταν με αρκετούς νόμους της ΕΕ. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε το πάγωμα των κονδυλίων ως μέσο προστασίας αυτού που περιέγραψε ως αξίες της ΕΕ και προώθησης μεταρρυθμίσεων στα κράτη-μέλη.

Ο νέος υπουργός θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τις ελάχιστες απαιτήσεις των Βρυξελλών στο μεταναστευτικό, ώστε να ανακτηθούν τα παγωμένα ευρωπαϊκά κονδύλια, δήλωσε ο Κόσκοβιτς. Σύμφωνα με τον Κόσκοβιτς, οι Βρυξέλλες επέμεναν στη μαζική μετανάστευση ως δημογραφική λύση, παρά τα αυξανόμενα στοιχεία που δείχνουν, όπως είπε, ότι σε μεγάλο βαθμό δεν επετεύχθη ενσωμάτωση των αφιχθέντων ούτε στον ευρωπαϊκό πολιτισμό ούτε στην οικονομία. Ως αποτέλεσμα, πρόσθεσε, επιβάρυναν τους δημόσιους πόρους αντί να ενισχύσουν το ΑΕΠ της Ευρώπης.

Ακόμη και οι συντηρητικές κυβερνήσεις, υποστήριξε, είναι υποχρεωμένες να τηρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις αυτής της ατζέντας, διαφορετικά αντιμετωπίζουν οικονομικές κυρώσεις με την αιτιολογία ότι παραβιάζουν το κράτος δικαίου της ΕΕ.

Ο Κόσκοβιτς ανέφερε ότι για να κατανοήσει κανείς σωστά την κατάσταση, πρέπει να αντιληφθεί ότι η νέα κυβέρνηση είναι υποτελής στις Βρυξέλλες και πρέπει να ακολουθεί τις κατευθύνσεις τους. Παρομοίασε τις Βρυξέλλες με πρωτεύουσα μιας προοδευτικής αυτοκρατορίας, με τη Βουδαπέστη να λειτουργεί ως μία από τις διοικήσεις της. Πρόσθεσε ότι οι υπουργοί μπορεί να μη μιλούν όπως οι προοδευτικοί ή ακόμη και να μη θεωρούν έτσι οι ίδιοι τα πράγματα, αλλά στην πράξη δεν μπορούν να αποκλίνουν από τις κατευθύνσεις των Βρυξελλών.

Η φον ντερ Λάιεν, ωστόσο, υποστήριξε ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες της Ένωσης ως μέλη της. Όπως δήλωσε, η αποδοχή των κανόνων είναι που διαφοροποιεί το κράτος δικαίου από την αυθαίρετη εξουσία.

Συνταγματική ταυτότητα

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ευρωπαϊκό δίκαιο υπερισχύει του εθνικού δικαίου. Οι συντηρητικοί στην Ευρώπη συχνά υποστηρίζουν ότι αυτό εμποδίζει τις δεξιές κυβερνήσεις να θεσπίζουν νομοθεσία αρκετά ισχυρή ώστε να αλλάξουν πορεία σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, παρότι οι εθνικοί νόμοι σε ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης ήδη υπερβαίνουν το ίδιο το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Προκειμένου να αντιδράσουν σε αυτόν τον περιορισμό, αρκετές δεξιές κυβερνήσεις και κόμματα προώθησαν την ιδέα ότι το εθνικό Σύνταγμα θα πρέπει να υπερισχύει του δικαίου της ΕΕ σε ορισμένους τομείς, ένα δόγμα γνωστό ως συνταγματική ταυτότητα.

Ως απάντηση στη μεταναστευτική κρίση του 2015 και στις ποσοστώσεις μετεγκατάστασης προσφύγων της ΕΕ, η κυβέρνηση Ορμπάν είχε εισάγει συνταγματική τροποποίηση, η οποία υιοθετήθηκε τελικά το 2018 ως η Έβδομη Τροποποίηση του Θεμελιώδους Νόμου της Ουγγαρίας, κατοχυρώνοντας τη «συνταγματική ταυτότητα» ως βασική αξία που το κράτος οφείλει να προστατεύει.

Ωστόσο, το ΔΕΕ απέρριψε επανειλημμένα αυτό το επιχείρημα, κρίνοντας ότι η εθνική συνταγματική ταυτότητα δεν μπορεί να υπερισχύει των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ, και η Ουγγαρία βρέθηκε τελικά αντιμέτωπη με πρόστιμα επειδή αρνήθηκε να συμμορφωθεί με τους κανόνες της ΕΕ για το άσυλο.

Παρόμοια πορεία ακολούθησε και η Πολωνία. Το 2021, το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας έκρινε ότι ορισμένες διατάξεις των ευρωπαϊκών συνθηκών ήταν ασύμβατες με το εθνικό Σύνταγμα. Το ΔΕΕ ακύρωσε αυτές τις αποφάσεις τον Δεκέμβριο του 2025, κρίνοντας ότι το ανώτατο δικαστήριο της Πολωνίας δεν μπορούσε να παρεκκλίνει από την αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου.

Το ΔΕΕ υποστηρίζει επίσης ότι ο καθορισμός του εύρους των αρμοδιοτήτων της ΕΕ δεν ανήκει στα εθνικά δικαστήρια αλλά αποκλειστικά στα ευρωπαϊκά δικαστήρια και ότι μόλις μια χώρα ενταχθεί στην ΕΕ, αναλαμβάνει «νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις από τις οποίες τα κράτη-μέλη δεν μπορούν να απαλλαγούν».

Ο Μπαγιεστέρος, ωστόσο, αμφισβήτησε τη νομική συλλογιστική του ΔΕΕ, δηλώνοντας ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι γνωστό για την ακτιβιστική του προσέγγιση, ιδιαίτερα στον τομέα της μετανάστευσης, και διαμορφώνει το ευρωπαϊκό δίκαιο με τρόπους που καθιστούν σχεδόν παράνομο τον αποτελεσματικό έλεγχο των συνόρων, δίνοντας προτεραιότητα στα συμφέροντα μη ευρωπαίων μεταναστών.

Νόμος περί προστασίας των παιδιών 

Η ίδια λογική είναι εμφανής και στην πολιτιστική πολιτική, ανέφεραν οι ίδιοι αναλυτές. Η υπουργός Δικαιοσύνης Μάρτα Γκέρεγκ δήλωσε σε κοινοβουλευτική επιτροπή στις 12 Μαΐου ότι η Ουγγαρία θα αναθεωρήσει τον νόμο του 2021 για την «προστασία των παιδιών», ο οποίος απαγόρευε την απεικόνιση της ομοφυλοφιλίας και της αλλαγής φύλου σε υλικό προσβάσιμο σε ανηλίκους.

Η Γκέρεγκ δήλωσε ότι η Ουγγαρία είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πράγμα που σημαίνει ότι έχει υποχρεώσεις. Σε σχέση με τη συγκεκριμένη δικαστική απόφαση, είπε, το υπουργείο Δικαιοσύνης πρέπει να προχωρήσει σε νόμιμη διόρθωση.

Η κίνηση ακολουθά την απόφαση του ΔΕΕ της 21ης Απριλίου, σύμφωνα με την οποία η νομοθεσία παραβίαζε το ευρωπαϊκό δίκαιο και αυτό που το Δικαστήριο περιέγραψε ως «την ίδια την ταυτότητα της Ένωσης».

Η απόφαση ευθυγραμμίζεται με προηγούμενες νομικές γνωμοδοτήσεις στην υπόθεση. Ο γενικός εισαγγελέας είχε προηγουμένως δηλώσει ότι η συγκεκριμένη νομοθεσία «βασίζεται σε αξιολογική κρίση ότι η ομοφυλοφιλική και μη ταυτιζόμενη με το βιολογικό φύλο ζωή δεν έχει ίση αξία ή καθεστώς με την ετεροφυλοφιλική και ταυτιζόμενη με το βιολογικό φύλο ζωή».

«Το ουγγρικό νομοσχέδιο είναι ντροπή», είχε δηλώσει επίσης η φον ντερ Λάιεν το 2021, υποσχόμενη ότι θα χρησιμοποιήσει «όλες τις εξουσίες της Επιτροπής ώστε να διασφαλιστεί ότι τα δικαιώματα όλων των πολιτών της ΕΕ είναι εγγυημένα, όποιοι κι αν είναι και όπου κι αν ζουν».

Η απόφαση του ΔΕΕ, σύμφωνα με τον Μπαγιεστέρος, «χρησιμοποιεί εξαιρετικά ιδεολογικό λεξιλόγιο, αναφερόμενη, για παράδειγμα, σε άτομα των οποίων η ταυτότητα φύλου αντιστοιχεί στο φύλο τους. Όπως πρόσθεσε, αυτή είναι μια καθαρά ακτιβιστική γλώσσα, που έχει ενσωματωθεί στη νομολογία της Ευρώπης.

Ο Κόσκοβιτς υποστήριξε ότι, για τις Βρυξέλλες, το ζήτημα των ΛΟΑΤΚΙ λειτουργεί ως θρησκευτικό δόγμα και καμία κυβέρνηση που λειτουργεί υπό την εποπτεία τους δεν θα επιτραπεί να αποκλίνει από αυτό. Ο Μπαγιεστέρος προέβλεψε ότι το πλαίσιο προστασίας των παιδιών της Ουγγαρίας πιθανότατα θα καταργηθεί πλήρως τους επόμενους μήνες.

Ενέργεια

Αντιθέτως, στο ζήτημα της ρωσικής ενέργειας, η κυβέρνηση του Tisza έχει σηματοδοτήσει συνέχεια.

Η Ουγγαρία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη ρωσική ενέργεια, λαμβάνοντας περίπου τα τρία τέταρτα του φυσικού αερίου της και περίπου το 86% του πετρελαίου της μέσω αγωγών από τη Ρωσία, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Η προηγούμενη κυβέρνηση Ορμπάν είχε επανειλημμένα παρουσιάσει αυτή την εξάρτηση ως γεωγραφικό περιορισμό, επικαλούμενη τη θέση της Ουγγαρίας ως περίκλειστης χώρας και την απουσία εναλλακτικών οδών εφοδιασμού που θα μπορούσαν να τεθούν γρήγορα σε λειτουργία χωρίς σημαντικές αυξήσεις τιμών.

Ο υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας Ιστβάν Καπιτάνι δήλωσε στους βουλευτές ότι η Ουγγαρία δεν θα εγκαταλείψει το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, επιδιώκοντας διαφοροποίηση ενώ θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τις υπάρχουσες υποδομές, συμπεριλαμβανομένου του αγωγού Druzhba που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω της Ουκρανίας και του αγωγού Αδριατικής που συνδέει την Ουγγαρία με την Κροατία. Όπως ανέφερε, η χώρα δεν θέλει να απεξαρτηθεί από τη ρωσική ενέργεια, αλλά να στηρίζεται σε πολλαπλές πηγές.

Η θέση αυτή φέρνει το νέο υπουργικό συμβούλιο σε πιθανή τροχιά σύγκρουσης με το πλαίσιο REPowerEU της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο έχει θέσει ως προθεσμία το τέλος του 2027 για την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.

Για τον Κόσκοβιτς, ωστόσο, οι δηλώσεις της νέας ουγγρικής κυβέρνησης ανέδειξαν τα όρια της ρητορικής της ΕΕ. Όπως δήλωσε, η επίσημη πολιτική είναι η διακοπή των ρωσικών προμηθειών, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απλώς δεν μπορεί να τις αντικαταστήσει, επειδή στερείται εναλλακτικών λύσεων.

Ως απόδειξη του χάσματος μεταξύ των διακεκηρυγμένων θέσεων των Βρυξελλών και της πραγματικής πρακτικής των κρατών-μελών, ανέφερε τις ισπανικές εισαγωγές ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου, οι οποίες κατέγραψαν ιστορικό υψηλό τον Μάρτιο.

Του Etienne Fauchaire

Σε συνέντευξή του στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, η οποία δημοσιεύθηκε στις 19 Μαΐου, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ αναφέρθηκε σε αυτό που χαρακτήρισε «κλιμακούμενη ρητορική» από την Ευρώπη σχετικά με «την επικείμενη απειλή πολέμου υψηλής έντασης» με τη Ρωσία.

Ο Ριαμπκόφ δήλωσε ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της κλιμάκωσης των εντάσεων, συμπεριλαμβανομένων προκλητικών κινήσεων στον πυρηνικό τομέα, αυξάνονται οι στρατηγικοί κίνδυνοι, καθώς και ο κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, με δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.

Το ΝΑΤΟ εκφράζει επίσης ανησυχίες για την κλιμάκωση των εντάσεων με τη Ρωσία, με τις ευρωπαϊκές χώρες-μέλη της συμμαχίας να ενισχύουν την άμυνά τους.

Στις 9 Ιουνίου 2025, σε ομιλία του στο Chatham House στο Λονδίνο, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούττε, είχε δηλώσει ότι «η Ρωσία μπορεί να είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη εναντίον του ΝΑΤΟ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια», καλώντας τη συμμαχία να ενισχύσει την άμυνά της και να είναι προετοιμασμένη να ανταποκριθεί σε ένα διευρυνόμενο φάσμα απειλών.

Είχε επίσης αναφέρει ότι η νέα γενιά ρωσικών πυραύλων ταξιδεύει με υπερηχητική ταχύτητα και ότι η απόσταση από τη Ρωσία μέχρι τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καλύπτεται πλέον μέσα σε λίγα λεπτά, προσθέτοντας ότι δεν υπάρχει πλέον Ανατολή ή Δύση, αλλά μόνο η Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Το ΝΑΤΟ ανέφερε σε ανάρτησή του στην ιστοσελίδα του τον Δεκέμβριο του 2025 ότι η Ρωσία «αποτελεί τη σημαντικότερη και πιο άμεση απειλή για την ασφάλεια των συμμάχων», προσθέτοντας ότι η συμμαχία στοχεύει «να περιορίσει και να αντιμετωπίσει τις επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας και να αντισταθμίσει την ικανότητά της να διεξάγει αποσταθεροποιητικές δραστηριότητες εναντίον του ΝΑΤΟ και των συμμάχων του».

Το 2024, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε αναθεωρημένο πυρηνικό δόγμα, μειώνοντας το όριο για τη χρήση πυρηνικών όπλων. Σύμφωνα με αυτό, επίθεση κατά της Ρωσίας από οποιαδήποτε χώρα με χρήση συμβατικών πυραύλων που έχουν παρασχεθεί από πυρηνική δύναμη θα θεωρείται κοινή επίθεση κατά της χώρας.

Την περασμένη εβδομάδα, τα ανατολικά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ανέφεραν ότι οι επανειλημμένες παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους κατά μήκος της ανατολικής πτέρυγας της συμμαχίας αναδεικνύουν την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας απέναντι σε πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Οι ηγέτες της Βουλγαρίας, της Τσεχίας, της Εσθονίας, της Λετονίας, της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας και της Ουγγαρίας — της λεγόμενης «Ομάδας των Εννέα του Βουκουρεστίου» — καθώς και των πέντε σκανδιναβικών χωρών (Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία και Σουηδία), εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση μετά από σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα της Ρουμανίας, αναφέροντας ότι «η Ρωσία είναι και θα παραμείνει η σημαντικότερη, μακροπρόθεσμη και άμεση απειλή για την ασφάλεια των συμμάχων».

Ρωσική επίδειξη πυρηνικής ετοιμότητας

Στις 19 Μαΐου, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ξεκίνησε τριήμερες πυρηνικές ασκήσεις, σύμφωνα με το TASS, με στόχο την εξάσκηση στην προετοιμασία και ανάπτυξη πυρηνικών δυνάμεων, εν μέσω όσων χαρακτήρισε απειλές επιθετικότητας.

Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι στις ασκήσεις θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 64.000 στρατιωτικοί και πάνω από 7.800 μονάδες στρατιωτικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων πλέον των 140 αεροσκαφών, 73 πλοίων και 200 εκτοξευτών πυραύλων. Σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων, θα συμμετάσχουν επίσης 13 υποβρύχια, μεταξύ των οποίων 8 στρατηγικά υποβρύχια καταδρομικά μεταφοράς πυραύλων.

Σύμφωνα με το υπουργείο, στις ασκήσεις θα συμμετάσχουν επίσης οι στόλοι του ρωσικού ναυτικού του Βορρά και του Ειρηνικού, καθώς και μονάδες αεροπορίας μεγάλου βεληνεκούς και δυνάμεις από τις στρατιωτικές περιφέρειες του Λένινγκραντ και της Κεντρικής Ρωσίας.

Το υπουργείο ανέφερε ακόμη ότι οι ασκήσεις θα περιλαμβάνουν και εκπαίδευση στην προετοιμασία και ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο έδαφος της Λευκορωσίας.

Το TASS μετέδωσε ότι το υπουργείο Άμυνας της Λευκορωσίας ανακοίνωσε στις 18 Μαΐου πως οι στρατιωτικές μονάδες της χώρας που έχουν αναλάβει τη χρήση πυρηνικών όπλων θα εξασκηθούν στη διαλειτουργικότητα με τη Ρωσία, ενώ υπογράμμισε πως οι ασκήσεις δεν στρέφονται εναντίον καμίας χώρας και δεν συνιστούν απειλή για την περιοχή.

Της Victoria Friedman

Για ερωτήματα περί κοινωνικής δυσφορίας και ενσωμάτωσης των μεταναστών δεύτερης γενιάς έκανε λόγο ο υπουργός Εσωτερικών της Ιταλίας, Ματέο Πιαντεντόζι στις 18 Μαΐου, με αφορμή το περιστατικό της 16ης στη βόρεια πόλη της Μόντενα, κατά το οποίο οδηγός έριξε το αυτοκίνητό του πάνω στο πλήθος. Ο Σαλίμ Ελ Κουντρί, Ιταλός πολίτης μαροκινής καταγωγής, 31 ετών, έπεσε με το όχημά του πάνω σε πεζούς, πριν προσκρούσει σε βιτρίνα καταστήματος. Οκτώ άνθρωποι τραυματίστηκαν, οι τέσσερις σοβαρά. Σύμφωνα με τον υπουργό, παρά την υφιστάμενη διάγνωση για τον Ελ Κουντρί, η ενέργειά του δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή απλώς «ως πράξη ενός μεμονωμένου παρανοϊκού».

Οι ιταλικές αρχές ανέφεραν ότι ο Ελ Κουντρί στην προσπάθειά του να διαφύγει τραυμάτισε ελαφρά με μαχαίρι ένα άτομο, προτού ακινητοποιηθεί από παρευρισκόμενους και στη συνέχεια συλληφθεί από την αστυνομία. Ένα από τα θύματα, γυναίκα της οποίας το όνομα δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα, εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Il Giornale, ο Πιαντεντόζι δήλωσε ότι το περιστατικό δεν ανταποκρίνεται στο προφίλ «τρομοκράτη που σχεδιάζει βίαιες ενέργειες» και ότι ο δράστης αντιμετώπιζε προβλήματα ψυχικής υγείας. Ο Ελ Κουντρί είχε διαγνωστεί με σχιζοειδή διαταραχή προσωπικότητας.

 

Ο υπουργός ανέφερε ότι ενδέχεται να είχε κινηθεί από μίσος που συνδεόταν με την πεποίθηση ότι είχε υποστεί διακρίσεις. Όπως παρατήρησε, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής διαθέσιμα δεδομένα, δεν είχαν διαπιστωθεί ενδείξεις οργανωμένης ισλαμιστικής ριζοσπαστικοποίησης ούτε προκύπτει σύνδεση με δίκτυα φονταμενταλιστικής προπαγάνδας. Από τις έρευνες και την ανάλυση των κινητών τηλεφώνων δεν φαίνεται προς το παρόν να προκύπτουν στοιχεία που να παραπέμπουν στο κλασικό προφίλ τρομοκράτη που σχεδιάζει βίαιες ενέργειες.

Προσέθεσε, ωστόσο, ότι η ακριβής αξιολόγηση της υπόθεσης θα γίνει όταν οι ερευνητές ολοκληρώσουν το έργο τους και ότι, σε κάθε περίπτωση, η επίθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως πράξη ενός μεμονωμένου παρανοϊκού. Πρόκειται για εσκεμμένη επίθεση εναντίον ανυπεράσπιστων πολιτών, εξαιρετικής σοβαρότητας, η οποία εγείρει βαθιά ερωτήματα σχετικά με την κοινωνική δυσφορία, την ενσωμάτωση και την ταυτότητα ορισμένων ατόμων δεύτερης γενιάς.

Το περιστατικό αναζωπύρωσε τη μακροχρόνια συζήτηση στην Ιταλία για τη μετανάστευση και την κοινωνική συνοχή, ζήτημα που συνέβαλε στην άνοδο της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι στην εξουσία το 2022. Σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, στις 16 Μαΐου, η Μελόνι ευχαρίστησε «τους πολίτες που παρενέβησαν με θάρρος για να σταματήσουν τον υπεύθυνο».

 

Η Ιταλίδα πρωθυπουργός ανέφερε ότι είχε μιλήσει με τον δήμαρχο και παρέμενε σε διαρκή επικοινωνία με τις αρχές για να παρακολουθεί τις εξελίξεις της υπόθεσης. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο δράστης θα λογοδοτήσει πλήρως για τις πράξεις του.

Ο Πιαντεντόζι δήλωσε ακόμη ότι ο Ελ Κουντρί είχε κάποια στιγμή στείλει ηλεκτρονικό μήνυμα στο πανεπιστήμιό του, το οποίο περιείχε ύβρεις κατά Χριστιανών και άλλες βλάσφημες εκφράσεις, αν και αργότερα είχε ζητήσει συγγνώμη.

Οι εισαγγελείς τον συνέλαβαν με κατηγορίες που περιλαμβάνουν μαζική επίθεση και πρόκληση βαριών σωματικών βλαβών. Η δικαστική ακρόαση για την επικύρωση της κράτησής του αναβλήθηκε για τις 19 Μαΐου.

Ο υπουργός ανέφερε ότι ο Ελ Κουντρί ήταν γιος Μαροκινών μεταναστών, γεννημένος στο Μπέργκαμο της βόρειας Ιταλίας, περίπου 40 χιλιόμετρα από το Μιλάνο, και ότι είχε αποφοιτήσει από πανεπιστήμιο. Σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στις Ηνωμένες Πολιτείες, η γέννηση στην Ιταλία δεν συνεπάγεται αυτόματα απόδοση ιταλικής υπηκοότητας και τα παιδιά μεταναστών που γεννιούνται στη χώρα πρέπει αργότερα να υποβάλουν αίτηση για να την αποκτήσουν.

Ο δήμαρχος υπερασπίζεται τους μετανάστες

Ο δήμαρχος της Μόντενα, Μάσσιμο Μετσέττι, χαρακτήρισε ανοησία τις γενικεύσεις για τους μετανάστες, επισημαίνοντας ότι μεταξύ εκείνων που αντιμετώπισαν και ακινητοποίησαν τον δράστη ήταν και δύο Αιγύπτιοι.

Χιλιάδες κάτοικοι συγκεντρώθηκαν στις 17 Μαΐου στην κεντρική πλατεία της Μόντενα για να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους προς τα θύματα.

Σύμφωνα με τη Eurostat, τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την 1η Ιανουαρίου 2025 στην Ιταλία ζούσαν 6,9 εκατομμύρια άνθρωποι που είχαν γεννηθεί στο εξωτερικό, σε συνολικό πληθυσμό 58,9 εκατομμυρίων κατοίκων.

Ο Πιαντεντόζι δήλωσε ότι όσοι γίνονται δεκτοί στην Ιταλία πρέπει να σέβονται τους νόμους και τις αξίες της χώρας. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι πρέπει επίσης να καταρριφθεί ο μύθος πως η κατοχή άδειας παραμονής ή ακόμη και υπηκοότητας αρκεί για να θεωρηθεί επιτυχημένη η ενσωμάτωση.

Όπως ανέφερε, η ενσωμάτωση είναι μια πολύ βαθύτερη και πιο σύνθετη διαδικασία, που περιλαμβάνει την εκπαίδευση, τη νομιμότητα, την εργασία, την αποδοχή των δημοκρατικών αξιών και πραγματικές κοινωνικές συνθήκες. Συμπλήρωσε ότι, ορισμένες φορές, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων δεύτερης γενιάς που μεγαλώνουν υπό αντίξοες συνθήκες ή στο περιθώριο, αυτή η πορεία μπορεί να αποτύχει.

Έκθεση που δημοσιεύθηκε το 2024 από το πρόγραμμα Measuring Irregular Migration για την καταγραφή της παράνομης μετανάστευσης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εκτιμά ότι στην Ιταλία ζουν περίπου 458.000 παράνομοι μετανάστες.

Του Chris Summers

Με πληροφορίες από το Associated Press

Στη συμφωνία συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Βαλτική Θάλασσα εντάχθηκε και η Νορβηγία, καθώς ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος παρατείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια στην περιοχή.

Η Στρατηγική της ΕΕ για την Περιφέρεια της Βαλτικής Θάλασσας (EUSBSR) ανέφερε σε ανακοίνωσή της στις 18 Μαΐου ότι η Νορβηγία έγινε το ένατο μέλος της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι η συμμετοχή της θα επιτρέψει στο Όσλο να αντιμετωπίσει κοινά εδαφικά ζητήματα, όπως η πολιτική ασφάλεια και η ανθεκτικότητα.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε, δήλωσε ότι η ένταξη «θα ενισχύσει τη συνεργασία της Νορβηγίας με την ΕΕ σε μια περιοχή που έχει καταστεί κεντρικής σημασίας για την ευρωπαϊκή και νορβηγική ασφάλεια», σημειώνοντας ότι η συμμετοχή στην ομάδα θα προσφέρει την ευκαιρία για το Όσλο να συνεργαστεί σε τομείς όπως η ναυτική συνεργασία, η επιτήρηση και η ασφάλεια.

Το EUSBSR ιδρύθηκε το 2009 με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων. Στους στόχους του περιλαμβάνονται η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η διατήρηση αξιόπιστων αγορών ενέργειας στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Οι άλλες χώρες που συμμετέχευν στο EUSBSR είναι η Δανία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Πολωνία και η Σουηδία. Η Νορβηγία δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην ανατολική Ουκρανία το 2022, η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, έπειτα από σειρά διακοπών σε καλώδια ηλεκτρικής ενέργειας, τηλεπικοινωνιακές συνδέσεις και αγωγούς φυσικού αερίου.

Τον Νοέμβριο του 2025, κατά τη διαδικασία ένταξης της χώρας του στο EUSBSR, ο Άιντε είχε δηλώσει ότι η στρατηγική οπτική της χώρας του για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας «έχει αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για τη Νορβηγία τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω της επισφάλειας που έχει προκύψει από την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τη χρήση υβριδικών μέτρων».

Ρωσία

Σε ανάρτηση ιστολογίου για το London School of Economics and Political Science (LSE) τον Φεβρουάριο, ακαδημαϊκοί ανέφεραν ότι οι κινήσεις της Ρωσίας — η οποία μοιράζεται χερσαία σύνορα με τη Νορβηγία — δείχνουν ότι το Όσλο πρέπει να εμπλακεί περισσότερο στην ασφάλεια της βόρειας Ευρώπης.

Οι συγγραφείς Στέφαν Γκέντσλε και Μάρκο Πιέτρο Ντ’ Αττόμα, καθηγητές στο Πανεπιστήμιο του Άγκντερ στη Νορβηγία, έγραψαν στο ιστολόγιο του LSE ότι η περιφερειακή συνεργασία στη Βαλτική έχει καταστήσει ζητήματα όπως «οι υβριδικές απειλές, οι δολιοφθορές σε υποθαλάσσιες υποδομές και η ενεργειακή ασφάλεια δίπλα στην προστασία του περιβάλλοντος ως βασικές περιφερειακές ανησυχίες».

Οι Γκέντσλε και Ντ’ Αττόμα σημείωσαν ότι αν και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991, η στρατηγική σημασία της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας μειώθηκε σταδιακά, «εκείνη η εποχή έχει πλέον παρέλθει». Όπως έγραψαν, «η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η διπλωματική πίεση του προέδρου Τραμπ προς τη Γροιλανδία επανέφεραν τον ‘Ευρύτερο Βορρά’ σε παγκόσμιο επίπεδο και την περιοχή της Βαλτικής σε περιφερειακό επίπεδο στο επίκεντρο της γεωπολιτικής προσοχής.

»Ένας θαλάσσιος χώρος που άλλοτε χαρακτηριζόταν κυρίως από συνεργασία έχει μετατραπεί ταχύτατα σε περιοχή πρώτης γραμμής για την αποτροπή, με έμφαση στην προστασία κρίσιμων υποδομών και θαλάσσιων οδών που απειλούνται από τον σκιώδη στόλο της Ρωσίας».

Της Victoria Friedman

Με πληροφορίες από το Reuters