Ερωτήματα σχετικά με την απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να εγκρίνει την πώληση των εξελιγμένων μικροκυκλωμάτων H200 της NVIDIA στην Κίνα — εξαρτήματα τεχνητής νοημοσύνης που υπερβαίνουν σε ισχύ όσα επιτρέπουν οι ισχύοντες περιορισμοί εξαγωγών των ΗΠΑ στην Κίνα — θέτουν μέλη του Κογκρέσου.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Ουώρρεν, επικεφαλής της μειοψηφίας στην Επιτροπή Τραπεζικών, Στεγαστικών και Αστικών Υποθέσεων της Γερουσίας, και ο βουλευτής Γκρέγκορυ Μηκς, επικεφαλής της μειοψηφίας στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, απέστειλαν επιστολή στις 22 Δεκεμβρίου προς τον υφυπουργό Βιομηχανίας και Ασφάλειας, Τζέφρυ Κέσλερ, ζητώντας διευκρινίσεις για την αλλαγή της στάσης του προέδρου όσον αφορά τους περιορισμούς στις εξαγωγές τσιπ τεχνητής νοημοσύνης στην Κίνα.
Οι συγκεκριμένες επιτροπές διαθέτουν εποπτική αρμοδιότητα επί των αποφάσεων για τους ελέγχους εξαγωγών. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει στις 8 Δεκεμβρίου στην πλατφόρμα Truth Social ότι εγκρίνει την εξαγωγή των NVIDIA H200 στην Κίνα υπό τον όρο καταβολής 25% των εσόδων στο κράτος και ότι παρόμοιες ρυθμίσεις θα ισχύσουν και για άλλες αμερικανικές εταιρείες μικροκυκλωμάτων.
Αυτή είναι η πρώτη φορά που η σειρά εξελιγμένων τσιπ τεχνητής νοημοσύνης «hopper» της NVIDIA διατίθεται στην κινεζική αγορά χωρίς περιορισμούς ή τεχνικές τροποποιήσεις, σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε ως τώρα. Οι βουλευτές επισημαίνουν πως πρόκειται για ριζική μεταστροφή από τον Απρίλιο, όταν ο Τραμπ είχε απαγορεύσει την πώληση στην Κίνα των NVIDIA H20 — μιας λιγότερο ισχυρής εκδοχής που σχεδιάστηκε ειδικά προκειμένου να πληροί τους αμερικανικούς ελέγχους εξαγωγών. Το μοντέλο H200 συγκαταλέγεται στα πλέον προηγμένα κυκλώματα τεχνητής νοημοσύνης παγκοσμίως και ήδη αξιοποιείται για την ανάπτυξη κορυφαίων συστημάτων, μεταξύ άλλων με στρατιωτικές εφαρμογές. Οι συντάκτες της επιστολής εκφράζουν ανησυχία ότι η απόφαση απειλεί την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Οι βουλευτές ζητούν συγκεκριμένες πληροφορίες: τυχόν αλλαγές στους κανόνες ελέγχου εξαγωγών, συμφωνίες μεταξύ κυβερνήσεων που έχουν υπογραφεί, αξιολόγηση του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου για τα πιο προηγμένα τσιπ και την παραγωγική ικανότητα της Κίνας, καθώς και λεπτομέρειες για τις άδειες που εγκρίθηκαν εντός 48 ωρών από την έγκρισή τους.
Το πρακτορείο Reuters μετέδωσε, στις 18 Δεκεμβρίου, ότι ήδη βρίσκονται υπό εξέταση αιτήματα εξαγωγής των H200 στην Κίνα από δημόσιες υπηρεσίες. Πολλοί βουλευτές ασκούν σκληρή κριτική, υποστηρίζοντας ότι η διάθεση των H200 στους Κινέζους αποδυναμώνει τους αμερικανικούς περιορισμούς στις εξαγωγές, οι οποίοι αποσκοπούν στην ανάσχεση του εκσυγχρονισμού των κινεζικών Ενόπλων Δυνάμεων. Το H200 είναι πιο προηγμένο από οτιδήποτε μπορεί να παράγει αυτή τη στιγμή η κινεζική βιομηχανία, δεδομένων και των περιορισμών που εμποδίζουν τις κινεζικές εταιρείες να προμηθεύονται τα πιο εξελιγμένα μηχανήματα κατασκευής ημιαγωγών. Αναλυτές έχουν εστιάσει στη σημασία της πρόσβασης των Κινέζων στα H200 για την «κούρσα» τεχνητής νοημοσύνης, καθώς η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε απαγορεύσει τις εξαγωγές αυτού του προϊόντος στην Κίνα.
Ακαδημαϊκές εκτιμήσεις συγκλίνουν πως, εάν εγκριθούν οι πωλήσεις των H200, το χάσμα σε υπολογιστική ισχύ ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα θα μειωθεί δραστικά ή μπορεί ακόμη και να εξαλειφθεί στο μέλλον. Το Ινστιτούτο για την Πρόοδο είχε δημοσιεύσει σχετική ανάλυση λίγο προτού ο Τραμπ ανακοινώσει την απόφασή του, εκτιμώντας ότι αν συνεχιστεί η απαγόρευση, το 2026 οι ΗΠΑ θα διαθέτουν 21 έως 49 φορές περισσότερη υπολογιστική ισχύ AI από την Κίνα. Ωστόσο, εάν επιτραπούν οι πωλήσεις των H200, εκτιμάται ότι το προβάδισμα των ΗΠΑ θα περιοριστεί μόλις στις 1,3 έως 4 φορές. Από την άλλη, εάν οι αμερικανικές εταιρείες περάσουν στις επόμενης γενιάς «Blackwell», η δυνητική διαφορά ενδέχεται να ανέβει στο 2,1- 6,7..
Σε ανάλυση που δημοσίευσε λίγο μετά την ανακοίνωση Τραμπ, ο Κρις Μαγκουάιρ, ανώτερος εταίρος για Θέματα Κίνας και Αναδυόμενων Τεχνολογιών στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, υπολόγισε ότι τα H200 μπορούν να τριπλασιάσουν τη δυναμική της κινεζικής υπολογιστικής ισχύος στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Μαγκουάιρ σημειώνει ότι η άποψη των τεχνολογικών διευθυντών πως οι αμερικανικοί περιορισμοί θα «πυροδοτήσουν» ταχύτερη κινεζική πρόοδο στην τεχνητή νοημοσύνη, αντιβαίνει στα στοιχεία των ίδιων των κινεζικών κολοσσών cloud («hyperscalers»), οι οποίοι εκτιμούν μείωση της ισχύος τους αν δεν έχουν πια πρόσβαση στα τσιπ της NVIDIA.
Εταιρείες όπως η Huawei και η DeepSeek στηρίζονται στη λογική ότι η χρήση περισσότερων τσιπ χαμηλότερων δυνατοτήτων μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη προηγμένων μικροκυκλωμάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Μαγκουάιρ, ακόμη και αυτή η στρατηγική δεν αρκεί, καθώς το τεχνολογικό χάσμα με τις ΗΠΑ θα διευρύνεται εκθετικά όσο οι αμερικανικές εταιρείες προχωρούν σε μαζική παραγωγή συνεχώς καλύτερων τσιπ εκτός Κίνας.
Στη σύγκριση της δυναμικότητας AI ανάμεσα σε Huawei και NVIDIA, διαπιστώνεται ότι ακόμα κι αν η Huawei εκατονταπλασιάσει την παραγωγή της έως το 2027, δεν θα φτάσει ούτε στο μισό της παραγωγής της NVIDIA. Ακόμη και στα πλέον αισιόδοξα σενάρια για τη Huawei — να κατασκευάσει 800.000 τσιπ τεχνητής νοημοσύνης το 2025, 2 εκατομμύρια το 2026 και 4 εκατομμύρια το 2027 — τα νούμερα παραμένουν ανεπαρκή.
Όπως γράφει ο Μαγκουάιρ, «η Huawei θα παράγει μόνο περίπου το 5% της συνολικής υπολογιστικής ισχύος τεχνητής νοημοσύνης της NVIDIA το 2025, ποσοστό που θα μειωθεί σε 4% το 2026 και σε μόλις 2% το 2027». Καταλήγει πως «η Huawei δεν συνιστά απειλή που να δικαιολογεί χαλάρωση των ελέγχων εξαγωγών. Αντιθέτως, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι έλεγχοι αποδίδουν».
Ο κομψός κύριος στον σταθμό Knightsbridge του μετρό φορούσε κοστούμι και μια γραβάτα που δεν είχα δει εδώ και χρόνια. Στεκόταν κοντά στις πύλες εισόδου που μόλις είχα περάσει, αλλά όχι ως φύλακας.
«Χρειάζεστε βοήθεια, κύριε;»
Κοίταξα πίσω μου. Κανείς. Μιλούσε σε μένα. Τότε πρόσεξα τις λέξεις στο κόκκινο γιλέκο του: «[Είμαι] εδώ για να βοηθήσω».
«Φαίνομαι πολύ μπερδεμένος;» ρώτησα.
«Καθόλου, κύριε. Συναντώ Λονδρέζους που ζουν εδώ μια ζωή και μερικές φορές χρειάζονται λίγη βοήθεια στο μετρό. Πώς μπορώ να σας βοηθήσω;»
Εξέθεσα το πρόβλημά μου: έπρεπε να παρακάμψω έναν κλειστό σταθμό στη γραμμή Piccadilly. Ήταν Κυριακή, ημέρα επισκευών. Το παλαιότερο και δεύτερο μεγαλύτερο μετρό στον κόσμο απαιτεί συνεχή συντήρηση. Μου έδειξε μια σκάλα που οδηγούσε σε μια πιάτσα ταξί, ζήτησε συγγνώμη για την έλλειψη κυλιόμενης σκάλας και ανέφερε έναν ανελκυστήρα που μπορούσα να χρησιμοποιήσω, έχοντας παρατηρήσει τη βαλίτσα μου.
Μετά από 10 ώρες πτήσης, από τη Δυτική Ακτή στο αεροδρόμιο Χήθροου, χρειαζόμουν λίγη άσκηση. Έτσι, έσυρα τη βαλίτσα μου στις σκάλες και βγήκα στον λαμπερό μεσημεριανό ήλιο… στις αρχές Νοεμβρίου. Η θερμοκρασία ήταν 13 βαθμοί Κελσίου. Μου πήρε τρία λεπτά να βρω ταξί και είκοσι λεπτά αργότερα ήμουν στο ξενοδοχείο μου.
Όντας πεινασμένος, περπάτησα κατά μήκος του ποταμού, κάθισα σε μια παμπ στην όχθη του ποταμού και χόρτασα με το καλύτερο ‘γρήγορο’ της Βρετανίας: εξαιρετικό fish &chips, ψάρι και τηγανηές πατάτες. Ο αστραφτερός θόλος από ελεφαντόδοντο του καθεδρικού ναού του Αγίου Παύλου έλαμπε σε κοντινή απόσταση.
Αυτό το μικρό επεισόδιο καταρρίπτει τρεις παγιωμένους μύθους για το Λονδίνο: αδιάκοπα άσχημο καιρό, δύσκολη μετακίνηση και απαίσιο φαγητό. Τίποτα από αυτά δεν είναι αληθές. Η πόλη είναι ένας εξαιρετικός ταξιδιωτικός προορισμός. Είναι πολιτιστική πρωτεύουσα του κόσμου, γενέτειρα της αγγλοσαξονικής έννοιας της ελευθερίας, εύκολη στην περιήγηση, περπατήσιμη, ασφαλής και ευλογημένη με υπέροχα ξενοδοχεία και εστιατόρια. Είναι η πρώτη μου επιλογή για ένα αστικό ταξίδι και την επισκέπτομαι τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, σχεδόν πάντα εκτός σεζόν. Ακολουθούν μερικές ανακαλύψεις που έχω κάνει για την καλύτερη πόλη του κόσμου.
Κάποτε αγορά φρούτων και λαχανικών, το Covent Garden είναι πλέον γνωστό για τις αγορές του, τους καλλιτέχνες δρόμου και την καλλιτεχνική του κληρονομιά. Εκεί βρίσκεται και η Βασιλική Όπερα. (Aleksandr Dyskin/Shutterstock)
Προορισμός LHR
Το Λονδίνο έχει πέντε μεγάλα αεροδρόμια, μια διάκριση που μοιράζεται με μόνο μία άλλη μητροπολιτική περιοχή, το Λος Άντζελες: Χήθροου, Γκάτγουικ, Στάνστεντ, Λούτον και Σίτυ. Μόνο τα δύο πρώτα έχουν πτήσεις από τη Βόρεια Αμερική, αν και η άφιξη των στενών αεροσκαφών για διατλαντικές πτήσεις μπορεί να αλλάξει αυτό το γεγονός. Τα Στάνστεντ και Λούτον είναι πολύ φθηνότερα για τις αεροπορικές εταιρείες και, ως εκ τούτου, και για τους επιβάτες. Προς το παρόν, το Χήθροου Heathrow είναι το μέρος για διηπειρωτικά ταξίδια, εισερχόμενα και εξερχόμενα.
Δυσφημισμένο και ευρέως χλευασμένο, το Χήθροου (Heathrow/LHR) βρίσκεται 22 χλμ δυτικά του κέντρου του Λονδίνου και είναι το πιο συνδεδεμένο διεθνές αεροδρόμιο στον κόσμο, σύμφωνα με την εταιρεία στατιστικών εμπορικής αεροπορίας OAG — 89 αεροπορικές εταιρείες πετούν προς 214 προορισμούς σε 84 χώρες. Συνέπεια αυτής της υπεροχής είναι η παγκόσμια φήμη του ως «δύσκολο», κάτι που, σύμφωνα με την εμπειρία μου, δεν ισχύει. Έχω πετάξει προς, από και μέσω του Χήθροου περίπου εκατό φορές και δεν έχω αντιμετωπίσει ούτε ένα πρόβλημα.
Είναι εύκολο να μετακινηθείτε μεταξύ των τεσσάρων τερματικών σταθμών, η μεταφορά στο Λονδίνο είναι εξαιρετική, οι τερματικοί σταθμοί είναι πολυσύχναστοι αλλά εύχρηστοι και αποτελεσματικοί, και ο καιρός σπάνια προκαλεί διακοπή της λειτουργίας του. Ο τεράστιος όγκος της κυκλοφορίας σημαίνει ότι τις περισσότερες μέρες υπάρχουν καθυστερήσεις στις αφίξεις, αλλά αυτό ισχύει για όλα σχεδόν τα μεγάλα αεροδρόμια του κόσμου. Αν πετάτε με τη British Air (όπως το ήμισυ των επιβατών του Χήθροου), θα χρησιμοποιήσετε τον ειδικά κατασκευασμένο Τερματικός Σταθμός 5, εφοδιασμένο με συστήματα σχεδιασμένα για να σας μεταφέρουν μέσα και έξω αποτελεσματικά και άνετα.
Το αεροδρόμιο Heathrow είναι το πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο στο Ηνωμένο Βασίλειο και ένας από τους μεγαλύτερους διεθνείς αεροπορικούς κόμβους στον κόσμο. Άνοιξε επίσημα για εμπορικές πτήσεις το 1946, αφού χρησιμοποιήθηκε από τη Βασιλική Αεροπορία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. (John Lamb/Getty Images)
Οι έλεγχοι ασφαλείας είναι αυστηροί, διεξοδικοί και αρκετά γρήγοροι. Οι περισσότερες πτήσεις προς τη Βόρεια Αμερική πραγματοποιούνται από τους πιο ήσυχους δορυφόρους B και C, στους οποίους μπορείτε να φτάσετε εύκολα με το μετρό. Όπως σε όλους τους παγκόσμιους κόμβους, πρέπει να παρακολουθείτε τις οθόνες των πτήσεων, καθώς οι πύλες αλλάζουν συχνά.
Εκτός από το Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, το Χήθροου είναι το καλύτερο σημείο στον κόσμο για να θαυμάσετε αεροπλάνα, με A380 διάσπαρτα στον διάδρομο προσγείωσης, σαν τα μικρά λεωφορεία στο Χονγκ Κονγκ. Μπορείτε ακόμα να δείτε ένα ή δύο 747. Νεότερα αεροσκάφη, όπως τα A350, είναι επίσης συνηθισμένα και μπορεί να υπάρχει ακόμη και ένα DC3 σε ένα μακρινό υπόστεγο. Πιστέψτε με, το να βλέπεις ένα 380 να απογειώνεται είναι καταπληκτικό.
Προσοχή στο κενό!
Για να μεταβείτε από το Χίλλινγκτον, την ευρύτερη περιοχή του Χήθροου, στο Λονδίνο, κατεβείτε στο μετρό (οι ανελκυστήρες βρίσκονται ακριβώς έξω από την αίθουσα αφίξεων) και πάρτε τη γραμμή Piccadilly προς τα ανατολικά. Περνά από τα περισσότερα κεντρικά αξιοθέατα του Λονδίνου, από το Harrods μέχρι το Παλάτι του Μπάκιγχαμ και το Κόβεντ Γκάρντεν, καθώς και από την πλειονότητα των ξενοδοχείων. Αγοράστε μια επαναφορτιζόμενη κάρτα Oyster από ένα περίπτερο (ή φορτώστε τη στο τηλέφωνό σας) και θα φτάσετε στο ξενοδοχείο σας σε 40 λεπτά, με 8,5 ευρώ περίπου.
Εναλλακτικά, χρησιμοποιήστε τη νέα γραμμή Queen Elizabeth, η οποία είναι ελαφρώς πιο άμεση και έχει πιο κομψά βαγόνια. Ίδιος χρόνος ταξιδιού, ίδια τιμή.
Αλλά τι γίνεται με το περίφημο Heathrow Express;
Είναι ένα από τα πιο υπερτιμημένα τουριστικά μέσα μεταφοράς στον πλανήτη. Ναι, είναι πιο γρήγορο (25 λεπτά, λένε), αλλά κοστίζει περισσότερο (περίπου 28 ευρώ) και σας αφήνει στο σταθμό Paddington, που βρίσκεται κοντά… στο πουθενά. Γι’ αυτό υπάρχει εκεί μια πολύ μεγάλη ουρά από τα διάσημα μαύρα ταξί του Λονδίνου, έτοιμα να μεταφέρουν τους ταξιδιώτες εκεί που πραγματικά θέλουν να πάνε.
Το Heathrow Express προσφέρει τη γρηγορότερη διαδρομή από το αεροδρόμιο Χήθροου στον σταθμό του Πάντιγκτον. Οι συρμοί αναχωρούν κάθε 15 λεπτά. (KPG-Payless/Shutterstock)
Αγοράστε ένα εισιτήριο για το μετρό, μελετήστε τον περίφημο χάρτη και θα διαπιστώσετε ότι μπορείτε να φτάσετε σχεδόν οπουδήποτε θέλετε σε μισή ώρα περίπου, με 4-9 ευρώ.
«Προσέξτε το κενό!» υπενθυμίζει στους ταξιδιώτες η δημόσια αναγγελία σε κάθε σταθμό του μετρό. Έχω μια καρφίτσα με αυτό το διάσημο meme. Ακόμα ψάχνω για ένα καπέλο. Δεν είναι τόσο συνηθισμένα στο Λονδίνο όσο στο Λίνκολν της Νεμπράσκα.
Μόλις φτάσετε στο κέντρο του Λονδίνου, μπορείτε να πάτε περπατώντας σχεδόν οπουδήποτε θελήσετε. Ή να πάρετε ένα ταξί, τα οποία τώρα δέχονται πιστωτικές κάρτες και πληρωμές μέσω τηλεφώνου. Από την εμπειρία μου, οι ταξιτζήδες του Λονδίνου είναι ομιλητικοί, γνώστες της πόλης και ευχαριστημένοι με το επάγγελμά τους.
Οι άμαξες με άλογα εξακολουθούν να κυκλοφορούν στο Λονδίνο, συνήθως σε τελετές, γάμους ή παρελάσεις. Ορισμένες εταιρείες προσφέρουν επίσης υπηρεσίες για τουρίστες. (Clovis Wood/Unsplash)
Αφήστε την ομπρέλα σας στο σπίτι
Μόνο μια φορά, βγαίνοντας από τον σταθμό Embankment γύρω στα τέλη Μάρτη, με υποδέχθηκε μια δυνατή ανοιξιάτικη βροχή που με ανάγκασε να περιμένω δέκα λεπτά πριν μπορέσω να περπατήσω μέχρι το ξενοδοχείο μου. Εκεί, οι πελάτες μπορούν να δανειστούν μία ομπρέλα.
Το Harrods, στην περιοχή Knightsbridge, είναι ένα από τα πιο διάσημα πολυτελή πολυκαταστήματα στον κόσμο. Διαθέτει περισσότερα από 330 τμήματα και 3.000 μάρκες. (laksena/Shutterstock)
Κατά τα άλλα, έχω πιει καφέ δίπλα στη λίμνη στο Χάυντ Παρκ τον Απρίλιο, έχω περπατήσει σε όλη την πόλη το βράδυ τον Ιανουάριο φορώντας μόνο ένα ελαφρύ παλτό και ούτω καθ’ εξής. Εν ολίγοις, έχω πάει πολλές φορές στο Λονδίνο, σε διάφορες εποχές, χωρίς να συναντήσω βροχές, χιόνι, τσουχτερό κρύο ή αφόρητη ζέστη. Επίσης, σε όλα τα χρόνια που το επισκέπτομαι, δεν έχω συναντήσει ποτέ τη διάσημη ομίχλη του, που μοιάζει με πηχτή σούπα. Θα ήθελα, όμως, να το ζήσω και αυτό.
Ποια είναι η καλύτερη εποχή; Σας συμβουλεύω να πάτε στα τέλη Οκτωβρίου ή στις αρχές Απριλίου. Θα χρειαστείτε ένα ελαφρύ μπουφάν ή παλτό. Το ελαφρύ μαλλί είναι η καλύτερη επιλογή. Ο κόσμος θα είναι πολύ λιγότερος από ό,τι το καλοκαίρι, όταν πρέπει να σπρώχνετε για να περάσετε τη γέφυρα του Ουεστμίνστερ για να φτάσετε στο Μπιγκ Μπεν, ιδρώνοντας από τη ζέστη και την υγρασία.
Υπάρχουν πολλά που μπορείτε να απολαύσετε και στα μέσα του χειμώνα, όπως ένα χαλαρό πρωινό στο ξενοδοχείο σας, μια επίσκεψη στο Βρετανικό Μουσείο ή στην Tate Britain για μερικές ώρες, ψητά κάστανα στο περίπτερο δίπλα στην κεντρική πύλη. Βρείτε ένα κοντινό καφέ για απογευματινό τσάι, πάρτε το μετρό για να επιστρέψετε στο ξενοδοχείο σας και φάτε ένα ελαφρύ δείπνο πριν πάτε στο West End για να δείτε μια παράσταση.
Στο Λονδίνο, το χιόνι είναι εξαιρετικά σπάνιο. Τα καλοκαίρια κυμαίνονται από ζεστά έως καυτά. Τα λουλούδια αρχίζουν να ανθίζουν τον Φεβρουάριο. Η ετήσια βροχόπτωση, παρεμπιπτόντως, είναι 60 εκ. Η Νέα Υόρκη έχει διπλάσια βροχόπτωση.
Η Μεγάλη Αίθουσα της Βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ στο Βρετανικό Μουσείο άνοιξε το 2000 ως η μεγαλύτερη δημόσια πλατεία στην Ευρώπη. Το αίθριό της περιέχει περισσότερα από 3.000 μοναδικά, ειδικά σχεδιασμένα γυάλινα πάνελ. (Sergii Figurnyi/Shutterstock)
Η Βιβλιοθήκη του Βασιλιά στο Βρετανικό Μουσείο χτίστηκε αρχικά για να στεγάσει τη συλλογή βιβλίων του Βασιλιά Γεωργίου Γ΄. Σήμερα, αποτελεί μέρος της Αίθουσας του Διαφωτισμού, η οποία επικεντρώνεται στη μελετητική δραστηριότητα του 18ου αιώνα. (Sylvain Sonnet/Getty Images)
Μια πόλη όπου ανθεί το θέατρο
«Μπορούσα σχεδόν να τεντώσω το χέρι μου και να πιάσω το μανίκι του!»
Καθόμουν στη δεύτερη σειρά του πιο γνωστού ανεξάρτητου θεάτρου του West End, του Donmar Warehouse, και, ειλικρινά, ήμουν κατάπληκτος. Ήταν μια τολμηρή παραγωγή του «Ερρίκου Ε΄», του έργου του Σαίξπηρ για έναν από τους μεγαλύτερους ήρωες της Βρετανίας, του οποίου οι στρατιές συγκλόνισαν τους Γάλλους στο Αγκινκούρ της Γαλλίας.
Σε αυτή την περίπτωση, ο Ερρίκος ήταν ντυμένος με επίσημη ενδυμασία ή στρατιωτική στολή, και στον οικείο χώρο του θεάτρου, που είχε μόλις 251 θέσεις, η μελαγχολική παρουσία του σταρ Κιτ Χάρινγκτον ήταν δραματικά συγκρατημένη, αλλά και πολύ επιβλητική ταυτόχρονα. Και πολύ, πολύ κοντά.
Η Earlham Street, που βρίσκεται στο West End, είναι ένας από τους επτά ακτινωτούς δρόμους που συγκλίνουν στο σταυροδρόμι και τον πυλώνα Seven Dials. (Gaid Kornsilapa/Shuttestock)
Ο Χάρινγκτον είχε πρόσφατα ολοκληρώσει μια μακρά και εξαιρετική πορεία ως Τζον Σνόου στο «Game of Thrones», που τον έκανε έναν από τους πιο διάσημους ηθοποιούς στον κόσμο. Η εμπειρία δεν ήταν μόνο αξέχαστη, αλλά και χαρακτηριστική: πουθενά αλλού δεν μπορείς να δεις μεγαλύτερους αστέρες σε καλύτερες παραγωγές των πιο αξιόλογων θεατρικών έργων από ό,τι στο Λονδίνο. Δεν είναι απλώς εντυπωσιακά δράματα με διασημότητες στην αφίσα. Είναι εξαιρετικά σκηνοθετημένα και ερμηνευμένα, βυθίζονται βαθιά στη θεατρική παράδοση της ανθρωπότητας και συχνά ξεπερνούν τα όρια μιας συνηθισμένης ερμηνείας.
Έχω δει μια παραγωγή της «Μήδειας», της κλασικής τραγωδίας του Ευριπίδη, σε θέατρο με κυκλική σκηνή, με τη φλογερή ερμηνεία της Σόφι Οκονέντο, πρωταγωνίστρια των ταινιών «Hotel Rwanda» και «Death on the Nile». Ο Ρόρυ Κίνηρ, συμπρωταγωνιστής σε τέσσερις πρόσφατες ταινίες του Μποντ, χρησιμοποίησε επιθέματα και αίμα στον «Μάκβεθ» του Εθνικού Θεάτρου . Ο πρωταγωνιστής του «Lawmen: Bass Reeves», Ντέιβιντ Ογιελόβο, ήταν ένας μαγευτικός Κοριολανός στην τραγωδία του Σαίξπηρ για τον Ρωμαίο ηγέτη που έφερε τον εαυτό του σε ένα τρομερό τέλος.
Αυτόν τον Νοέμβριο, παρακολούθησα μια εξαιρετική παραγωγή τού «Περιμένοντας τον Γκοντό» του Σάμιουελ Μπέκετ, του πιο προκλητικού, αξιομνημόνευτου και σημαντικού έργου του 20ού αιώνα.
Εκδοτήρια εισιτηρίων στο West End του Λονδίνου για τις παραστάσεις που παίζονται στην περιοχή, που φιλοξενεί περίπου σαράντα θέατρα. (Cloudy Design/Shutterstock)
Κανένα άλλο μέρος δεν μπορεί να συγκριθεί με την τεράστια θεατρική προσφορά του Λονδίνου. Παράλληλα με τα μεγάλα, εντυπωσιακά και διάσημα μιούζικαλ («Evita», «Lion King» κλπ), παίζονται και έργα του Μπένετ, του Σαίξπηρ, του Ευριπίδη. Αξιοποιήστε την ευκαιρία όσο βρίσκεται στο Λονδίνο· αυτές είναι εμπειρίες που ζείτε μια φορά στη ζωή σας.
Φυσικά, σχεδόν πάντα παίζεται κάποια παράσταση με έργο του Σαίξπηρ. Το Shakespeare’s Globe είναι μια πιστή αναπαράσταση του θεάτρου που χρησιμοποιούσε ο Σαίξπηρ πριν από 430 χρόνια, στο ίδιο σημείο και με εξαιρετικά προσιτές τιμές. Άλλοι αξιοσημείωτοι χώροι περιλαμβάνουν το ασύγκριτο Εθνικό Θέατρο με τις τρεις σκηνές, το πειραματικό Donmar Warehouse, το Royal Haymarket και το Harold Pinter. Υπάρχουν συνολικά περισσότερα από πενήντα θέατρα. Ο καλύτερος συνεκτικός κατάλογος παραστάσεων είναι το LondonTheatre.co.uk.
Σε ποια «πόλη» βρίσκεστε ακριβώς;
Αν στέκεστε στη γέφυρα του Ουεστμίνστερ, δεν βρίσκεστε στην πόλη του Λονδίνου. Βρίσκεστε στην πόλη του Ουεστμίνστερ. Η πόλη του Λονδίνου βρίσκεται περίπου ένα χιλιόμετρο προς τα ανατολικά. Ωστόσο, βρίσκεστε στο «Μεγάλο Λονδίνο». Έχει έκταση 1.572 τετραγωνικά χλμ και λίγο περισσότερους από 9 εκατομμύρια κατοίκους.
Η «πόλη του Λονδίνου», το Σίτυ, έχει έκταση περίπου 2,6 τετραγωνικό χλμ και 8.800 κατοίκους… τη νύχτα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, εργάζονται εκεί 500.000 άνθρωποι.
Το μετρό του Λονδίνου αποτελείται από 11 γραμμές και περισσότερους από 270 σταθμούς στο ευρύτερο Λονδίνο, καθιστώντας το ένα από τα παλαιότερα και πιο εκτεταμένα συστήματα μετρό στον κόσμο. Ο σταθμός Westminster είναι ο πλησιέστερος σταθμός μετρό για να φτάσετε στο Μπιγκ Μπεν και την Πλατεία του Κοινοβουλίου. (Marianna/Pexels)
Το ευρύτερο Λονδίνο είναι μια τεράστια μητροπολιτική περιοχή που αποτελείται από 32 ξεχωριστούς δήμους — όπως η Νέα Υόρκη, αλλά με πολύ περισσότερους από τους πέντε δήμους του ‘Μεγάλου Μήλου’. Η πόλη του Λονδίνου, που χρονολογείται από τη ρωμαϊκή εποχή (47 μ.Χ.), δεν είναι δήμος. Είναι πόλη. Όταν ακούτε κάποιον στο Λονδίνο να αναφέρεται στο «Σίτυ», εννοεί αυτήν, που είναι και το όνομα της οικονομικής περιοχής. Είναι σαν τη Wall Street, αλλά είναι πόλη, όχι δρόμος.
Να θυμάστε: Βρίσκεστε σε μια χώρα που προσκολλάται και τιμά στυλ και διακρίσεις που φαίνονται αρχαϊκά σε άλλους λαούς, ξεκινώντας από τη μοναρχία — και παρά τα όσα μπορεί να ακούτε, οι Ουίνδσορ δεν πρόκειται να φύγουν. Η Κάθριν, πριγκίπισσα της Ουαλίας, έχει βαθμολογία δημοτικότητας 74%· ο σύζυγός της Ουίλλιαμ, ο μελλοντικός βασιλιάς, έχει επίσης 74%. Οποιοσδήποτε πολιτικός θα ήταν ενθουσιασμένος με αυτά τα νούμερα.
Ο εκάστοτε βασιλιάς (ή βασίλισσα) είναι ο αρχηγός του κράτους. Αλλά η κυβέρνηση διοικείται από τον πρωθυπουργό, στον οποίο ο αρχηγός του κράτους πάντα υποχωρεί. Περπατήστε δίπλα από το Παλάτι του Μπάκιγχαμ, την βασιλική κατοικία, που εξακολουθεί να φυλάσσεται από απίστευτα ευθυτενείς νεαρούς άνδρες με κατακόκκινες στολές, και σκεφτείτε το γεγονός ότι οι 775 αίθουσεςτου δεν είναι πλέον η έδρα της εξουσίας.
Η πύλη του Παλατιού του Μπάκιγχαμ, επίσημης κατοικίας των Βρετανών μοναρχών στο Λονδίνο από το 1837. (Roméo/Pexels)
Το σύνταγμα της Ιππικής Φρουράς εκτελεί τελετουργικά καθήκοντα στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ. Οι στρατιώτες φορούν παραδοσιακές στολές με μεταλλικούς θώρακες και κράνη με φτερά. (Luke Ow/Unsplash)
Μπορείτε να περπατήσετε κοντά στον αριθμό 10 της Downing Street, την πραγματική έδρα της εξουσίας, και να σκεφτείτε το γεγονός ότι μοιάζει πολύ με οποιοδήποτε κτίριο στο Upper East Side. Έχει περίπου το 1/100 του μεγέθους του Λευκού Οίκου.
Μια κουζίνα καλύτερη από τη φήμη της
Είναι γεγονός ότι στο συλλογικό ασυνείδητο έχει εδραιωθεί η άποψη ότι η αγγλική κουζίνα είναι η χειρότερη του κόσμου, με τα φασόλια κονσέρβα, το βραστό λάχανο, τον αρακά πουρέ και μπριζόλες σαν πετσί.
Ξεχάστε όλα αυτά. Δεν ισχύουν.
Υπάρχουν 85 εστιατόρια με αστέρια Michelin στο Λονδίνο, περισσότερα από όσα έχει η Νέα Υόρκη. Το Παρίσι έχει 123, το Τόκυο 160. Μπορείτε — όπως έκανα εγώ — να ξοδέψετε εύκολα 500 δολάρια για δείπνο για δύο άτομα στο Mayfair, την πολυτελή γειτονιά ανατολικά του Χάυντ Παρκ, την περιοχή της υψηλής γαστρονομίας. Ήταν ένα εξαιρετικό δείπνο, αν και η ατμόσφαιρα ήταν λίγο αυστηρή και τα τραπέζια πολύ κοντά μεταξύ τους.
Αλλά οι πραγματικοί γαστρονομικοί θησαυροί του Λονδίνου είναι τα παραδοσιακά βρετανικά φαγητά. Τα πιο γνωστά από αυτά είναι το fish & chips και το κάρυ.
Fish & chips στην παμπ «The Anchor», με θέα τον καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου. (Eric Lucas)
Γιατί; Το ψάρι είναι βασικό συστατικό της διατροφής εδώ και χιλιετίες, για προφανείς λόγους. Το κάρυ οφείλεται στο αποικιοκρατικό παρελθόν του Ηνωμένου Βασιλείου και στην εποχή της Εταιρείας των Ανατολικών Ινδιών, που έφερε στο νησί συνταξιούχους αξιωματούχους της Κοινοπολιτείας και μετανάστες που είχαν μεγάλη προτίμηση στο πικάντικο ινδικό άρτυμα. Κάθε παμπ προσφέρει fish & chips. Αν δεν είναι καλό, τότε είναι κακή παμπ.
Το fish & chips δεν βρίσκεται μόνο στις παμπ. Δοκιμάστε το Poppies, ένα διάσημο κατάστημα στο East End, που φέρνει κάθε πρωί φρέσκα ψάρια από τα λιμάνια και πατάτες από τα αγροκτήματα, και τα τηγανίζει όλα σε φιστικέλαιο. Τολμήστε να προσθέσετε και μια μερίδα ζελέ χελιού: πιο αγγλικό δεν γίνεται!
Για κάρυ είναι καλύτερα να πάτε στο διάσημο Brick Lane, έναν δρόμο στο East End. Παλιά κατασκευάζονταν τούβλα εκεί, αλλά τώρα δεκάδες καταστήματα σερβίρουν καυτά κάρυ. Οι πωλητές στέκονται στο πεζοδρόμιο και διαφημίζουν τα πλεονεκτήματα του καταστήματός τους. Αν πάτε γύρω στις 17:00, θα έχετε ένα τραπέζι μόνο για εσάς και την αδιάκοπη προσοχή ενός σερβιτόρου που θα γοητευτεί από την απόλαυση που σας προσφέρει αυτή η μοναδική γαστρονομική εμπειρία. Μπορεί να είναι Αγγλία, αλλά το κάρυ είναι πικάντικο. Το ψωμί νάαν είναι το αντίδοτο.
Για πρωινό αναζητήστε ένα σάντουιτς με μπέικον: περιέχει παχιές φέτες αγγλικού μπέικον, ένα απλό άλειμμα όπως βούτυρο ή μαγιονέζα, και… αυτό είναι όλο. Δεν χρειάζεται τίποτα άλλο.
Πολλοί αγγλόφιλοι, συμπεριλαμβανομένου και του ανταποκριτή σας, πιστεύουν ότι το ζενίθ της αγγλικής κουζίνας τα ουαλικά σκόουν με την πηχτή κρέμα γάλακτος. Με υφή ξινής κρέμας, αλλά με πολύ πιο γλυκιά και πλούσια γεύση, η αγγλική κρέμα γάλακτος παρασκευάζεται από κρέμα αγελάδας Jersey. Δεν χρειάζεται τίποτα περισσότερο. Το σκόουν είναι απλώς το μέσον.
Τα καλά ουαλικά σκόουν δεν είναι ποτέ ξηρά, δεν θρυμματίζονται στα χέρια σας και ψήνονται σε πλάκα, όχι στον φούρνο. Τα περισσότερα καφέ-μπιστρό προσφέρουν κρέμα γάλακτος και σκόουν. Προτιμήστε το για το μεσημεριανό σας διάλειμμα!
Αγγλικά σκόουνς με κρέμα γάλακτος και μαρμελάδα. (Cristina Ionescu/Shutterstock)
Μία πόλη με μουσειακή αξία
Όπως και στη Νέα Υόρκη, πολλά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα του Λονδίνου ιδρύθηκαν με την προϋπόθεση ότι θα παραμείνουν δωρεάν και ανοιχτά για όλους. Και είναι… για όσους έχουν το σθένος να προσπεράσουν μια σειρά από εκκλήσεις για «δωρεές» και υπενθυμίσεις για το πόσο κοστίζει η λειτουργία των κορυφαίων μουσείων του κόσμου. Οι επισκέπτες πληρώνουν για τις ειδικές εκθέσεις.
Αν είστε εκεί μόνο για τα δωρεάν πράγματα, δεν βλάψει να ρίξετε μερικές λίρες στα κουτιά για δωρεές. Είμαι τόσο αγγλόφιλος που διατηρώ ετήσια συνδρομή στις γκαλερί Tate (το Tate Britain, το μουσείο παραδοσιακής τέχνης, και το Tate Modern).
Αν και τα μουσεία τέχνης της Νέας Υόρκης είναι μεγαλύτερα και καλύτερα, το Λονδίνο είναι μια ασύγκριτη πόλη μουσείων. Εδώ βρίσκονται πολλά παγκοσμίου φήμης αντικείμενα, όπως η Στήλη της Ροζέτας, το έργο «The Fighting Temeraire» του J.M.W. Turner, το παλαιότερο χαλί στον κόσμο και πολλά άλλα.
Το Βρετανικό Μουσείο, η Βρετανική Βιβλιοθήκη, οι γκαλερί Tate, η Εθνική Πινακοθήκη, η Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων, το Victoria and Albert, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και ο Πύργος του Λονδίνου (όπου φυλάσσονται τα στέμματα) είναι από τα πιο γνωστά. Μικρότερα, αλλά εξίσου αξιόλογα και πιο εύκολα προσβάσιμα είναι το Imperial War Museum, τα Churchill War Rooms και, φυσικά, το Μουσείο Σέρλοκ Χολμς, που βρίσκεται πράγματι στο 221B της Baker Street. Υπάρχουν περισσότερα από 60 μουσεία, κάτι που είναι πραγματικά εκπληκτικό και πολύ πέρα από τις δυνατότητες οποιουδήποτε επισκέπτη σε ένα μόνο ταξίδι.
Η Εθνική Βιβλιοθήκη Τέχνης, που βρίσκεται μέσα στο Μουσείο Βικτώρια & Άλμπερτ, είναι η σημαντικότερη ερευνητική και αναφορική βιβλιοθήκη της χώρας για την τέχνη και το design. (Wang Sing/Shutterstock)
Τοαγαπημένο μου παρουσιάζει σε ένα μικρό δωμάτιο την τεράστια σημασία της Βρετανίας στην ιστορία της ανθρωπότητας. Μπείτε στη Βρετανική Βιβλιοθήκη, κατευθυνθείτε προς το βάθος και θα δείτε από κοντά ένα από τα τέσσερα πρωτότυπα αντίγραφα της Magna Carta, το 800 ετών έγγραφο που θεωρείται το θεμέλιο της ελευθερίας στον δυτικό πολιτισμό. Εκεί κοντά βρίσκονται και οι χειρόγραφοι στίχοι του Paul McCartney για το «Yesterday», το πιο δημοφιλές τραγούδι στην ιστορία της μουσικής. Αμφότερα είναι εκπληκτικά τεκμήρια της ανθρώπινης κατάστασης, αμφότερα είναι κατ’ εξοχήν βρετανικά, αμφότερα βρίσκονται μπροστά σας.
Αρκετά από τα μουσεία είναι επίσης γνωστά για την απόκτηση και τη φύλαξη ιστορικών αντικειμένων που δεν παραδόθηκαν οικειοθελώς. Τα πιο αμφιλεγόμενα είναι τα Ελγίνεια Μάρμαρα από τον Παρθενώνα, που εκλάπησαν από την Αθήνα πριν από περισσότερα από 200 χρόνια. Εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο, περιτριγυρισμένα από μεγάλες πινακίδες που παρουσιάζουν λεπτομερή επιχειρήματα για το γιατί πρέπει να παραμείνουν εκεί. Η Ελλάδα τα θέλει πίσω, ενώ η Αίγυπτος ζητά τη στήλη της Ροζέτας. Το διαμάντι Koh-i-Noor, που αποκτήθηκε με αθέμιτα μέσα στην Ινδία, είναι τοποθετημένο σε ένα στέμμα που εκτίθεται στον Πύργο του Λονδίνου.
«Το Λονδίνο είναι μια πόλη αντιφάσεων και χάους, αλλά αυτό είναι που το κάνει τόσο συναρπαστικό και ζωντανό», είπε κάποτε η ηθοποιός Έμμα Γουώτσον.
Μήπως η μεγάλη σημασία και τα μεγάλα επιτεύγματα φέρουν εγγενώς αμφίβολο βάρος; Η επίσκεψη στο Λονδίνο προσφέρει την ευκαιρία να το σκεφτούμε, σε μια πόλη που ταυτόχρονα γιορτάζει την ελευθερία και τη βασιλεία, το παρελθόν και το παρόν.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϋ έχει αρχίσει να περιγράφει αυτό που αποκαλεί «ασφαλιστικές δικλίδες» για την ανανεωμένη προσέγγιση του Καναδά με την Κίνα. Η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ), τα κρίσιμα ορυκτά και η άμυνα, όπως υποστηρίζει, θα παραμείνουν εκτός πεδίου για βαθιά συνεργασία. Η διαφοροποίηση του εμπορίου, εν τω μεταξύ, παρουσιάζεται ως συνετή αντιστάθμιση έναντι της υπερβολικής εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε πρώτη ανάγνωση, αυτό ακούγεται λογικό. Στην πράξη, όμως, στηρίζεται σε μια εσφαλμένη υπόθεση· ότι η Κίνα μπορεί να προσεγγιστεί επιλεκτικά, τμηματικά, χωρίς στρατηγικές συνέπειες.
Όμως, η Κίνα δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Το Πεκίνο δεν διαχωρίζει την οικονομία από την ισχύ, την τεχνολογία από την επιρροή ή το εμπόριο από τον εξαναγκασμό. Η τεχνητή νοημοσύνη, τα κρίσιμα ορυκτά, οι ακαδημαϊκές ανταλλαγές, η πρόσβαση στην αγορά και η πίεση στην κινεζική διασπορά δεν αποτελούν ανεξάρτητους τομείς. Είναι ενοποιημένα εργαλεία κρατικής πολιτικής. Η ιδέα ότι ο Καναδάς μπορεί να χαράξει καθαρά όρια γύρω από την προσέγγισή του συνιστά παρεξήγηση της φύσης του καθεστώτος με το οποίο έχει να κάνει.
Αυτό δεν είναι εικασία. Ο Καναδάς έχει ήδη βιώσει πώς οι οικονομικοί δεσμοί μετατρέπονται σε μοχλό πίεσης. Το είδαμε με τους αυθαίρετους δασμούς στην ελαιοκράμβη. Το είδαμε με την κράτηση Καναδών πολιτών. Το βλέπουμε στις διαρκείς προσπάθειες ξένης παρέμβασης και στον εκφοβισμό Καναδών κινεζικής καταγωγής που μιλούν δημόσια. Αυτά δεν ήταν παρεξηγήσεις ή πρόσκαιρες παρεκκλίσεις. Ήταν μηνύματα.
Το βαθύτερο ζήτημα είναι η επιβολή. Οι ασφαλιστικές δικλίδες έχουν σημασία μόνο αν η υπέρβασή τους συνεπάγεται συνέπειες. Ωστόσο, ο Καναδάς δυσκολεύεται να επιβάλει κόστος όταν το Πεκίνο ανταποδίδει ή παραβιάζει κανόνες. Καθυστερεί στην εφαρμογή μητρώου ξένων πρακτόρων. Διστάζει να αντιμετωπίσει άμεσα την παρέμβαση. Προσφέρει διαβεβαιώσεις στις πληττόμενες κοινότητες, αλλά σπάνια αποφασιστική δράση. Η διακήρυξη «κόκκινων γραμμών» είναι εύκολη. Η υπεράσπισή τους είναι δυσκολότερη. Μέχρι σήμερα, ο Καναδάς δεν έχει δείξει ότι είναι έτοιμος να πράξει το δεύτερο.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά παρουσιάζει επίσης τη διαφοροποίηση ως διόρθωση της υπερβολικής εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η διαφοροποίηση είναι λογική. Η εξίσωση της Ουάσιγκτον και του Πεκίνου ως συγκρίσιμων κινδύνων δεν είναι. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένας ατελής σύμμαχος, αλλά δεν αποτελούν αντίπαλη δύναμη που επιδιώκει να υπονομεύσει την καναδική κυριαρχία ή τους δημοκρατικούς θεσμούς. Μας συνδέουν κοινά συμφέροντα, αξίες και αμυντικές ρυθμίσεις. Η Κίνα είναι ένας στρατηγικός ανταγωνιστής που λειτουργεί υπό αυταρχικό σύστημα και χρησιμοποιεί την πρόσβαση ως μοχλό, ενώ η αμοιβαιότητα, αν υφίσταται, εφαρμόζεται επιλεκτικά.
Από οπτική άμυνας και ασφάλειας, οι κίνδυνοι είναι οξύτεροι ακριβώς στους τομείς που κατονομάζει ο Κάρνεϋ. Η τεχνητή νοημοσύνη και τα κρίσιμα ορυκτά δεν είναι απλώς εμπορικά περιουσιακά στοιχεία. Αποτελούν θεμέλια της μελλοντικής στρατιωτικής ικανότητας, της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων και της διαλειτουργικότητας των συμμαχιών. Η εισαγωγή κινεζικού κεφαλαίου, επιρροής ή μοχλών αγοράς σε αυτά τα οικοσυστήματα δημιουργεί μακροπρόθεσμα στρατηγική ευαλωτότητα, ακόμη κι αν η αρχική συνεργασία εμφανίζεται περιορισμένη ή ως μια απλή συναλλαγή.
Υπάρχει επίσης μια συμμαχική διάσταση που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η αξιοπιστία του Καναδά στο πλαίσιο των Five Eyes και του ΝΑΤΟ στηρίζεται στην κρίση και την αξιοπιστία, όχι στη ρητορική. Οι σύμμαχοι θα προσπεράσουν τη γλώσσα των «ασφαλιστικών δικλίδων» και θα αξιολογήσουν τη συμπεριφορά. Μια στάση που μοιάζει οικονομικά ευκαιριακή και στρατηγικά αμφίσημη κινδυνεύει να διαβρώσει την εμπιστοσύνη ακριβώς τη στιγμή που η συνοχή μεταξύ των δημοκρατικών κρατών έχει τη μεγαλύτερη σημασία.
Τίποτε από αυτά δεν υποστηρίζει την απομόνωση ή την αποδέσμευση. Ο Καναδάς θα εμπορεύεται με την Κίνα. Η διπλωματία θα συνεχιστεί. Ο διάλογος είναι αναγκαίος. Όμως η συνεργασία πρέπει να εδράζεται στον ρεαλισμό, όχι στην ελπίδα ότι η προσεκτική διατύπωση μπορεί να εξουδετερώσει τον δομικό κίνδυνο. Πρέπει να βασίζεται στην παραδοχή ότι ο ανταγωνισμός θα είναι διαρκής, ότι η συμπεριφορά θα είναι ασύμμετρη και ότι το Πεκίνο θα εκμεταλλεύεται πρόθυμα κάθε άνοιγμα.
Αν ο Καναδάς είναι πράγματι σοβαρός ως προς τη διαφοροποίηση, ο ασφαλέστερος δρόμος βρίσκεται σε χώρες με κοινές αντιλήψεις: την Ευρώπη, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, αξιόπιστα κράτη του Ινδο-Ειρηνικού και δημοκρατικές οικονομίες όπου οι εμπορικοί δεσμοί δεν λειτουργούν ταυτόχρονα ως εργαλεία εξαναγκασμού. Αυτές οι σχέσεις μπορεί να αναπτύσσονται πιο αργά και να μην είναι άμεσα προσοδοφόρες, αλλά δεν φέρουν τα ίδια στρατηγικά βάρη.
Οι ασφαλιστικές δικλίδες δεν συνιστούν στρατηγική. Είναι αξιόπιστες μόνο στον βαθμό που υπάρχει βούληση να επιβληθούν. Χωρίς αυτή την αποφασιστικότητα, ο Καναδάς κινδυνεύει να παρασυρθεί σε μια σχέση που προσφέρει βραχυπρόθεσμη οικονομική άνεση με μακροπρόθεσμο στρατηγικό κόστος. Ασφαλιστικές δικλίδες χωρίς αποφασιστικότητα δεν είναι προστασία. Είναι προσποίηση.
Ο διορισμός του κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Τζεφ Λάντρυ, ως ειδικού απεσταλμένου ανακοινώθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2025. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι ο Λάντρυ κατανοεί πόσο ουσιώδης είναι η Γροιλανδία για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και ότι θα προωθήσει δυναμικά τα συμφέροντα της χώρας για την ασφάλεια, την προστασία και την επιβίωση των συμμάχων της και όλου του κόσμου, συγχαίροντάς τον για τη νέα του θέση.
Ο Λάντρυ απάντησε με δική του ανάρτηση στην πλατφόρμα X, λέγοντας ότι θα παραμείνει κυβερνήτης, ενώ θα επικεντρωθεί και στην επέκταση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ανέφερε ότι ευχαριστεί τον πρόεδρο, ότι είναι τιμή του να υπηρετήσει σε αυτή την εθελοντική θέση ώστε να γίνει η Γροιλανδία μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ότι αυτό δεν θα επηρεάσει σε καμία περίπτωση τη θέση του ως κυβερνήτη της Λουιζιάνα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει αρκετές φορές ότι η Γροιλανδία, η οποία αποτελεί δανέζικη επικράτεια, σήμερα σε μεγάλο βαθμό αυτοδιοικούμενη, θα έπρεπε να αποτελεί μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το κίνητρο των ΗΠΑ, σύμφωνα με δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, είναι τα πλούσια κοιτάσματα της Γροιλανδίας, σε ορυκτά όπως ψευδάργυρος, χρυσός, χαλκός κ.ά., και σπάνιες γαίες, η ποσότητα των οποίων εκτιμάται στους 1,5 εκατομμύριο τόνους.
Τόσο η Γροιλανδία όσο και η Δανία έχουν απορρίψει την προσφορά των Ηνωμένων Πολιτειών και οι εκπρόσωποί τους συναντήθηκαν μέσα στον Δεκέμβριο για να δεσμευτούν σε «αμοιβαίο σεβασμό».
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρέντρικσεν, και ο ομόλογός της στη Γροιλανδία, Γιενς-Φρέντρικ Νίλσεν, απάντησαν στις ανανεωμένες εκκλήσεις για έναν δεσμό Ηνωμένων Πολιτειών–Γροιλανδίας, επισημαίνοντας ότι τα εθνικά σύνορα και η κυριαρχία των κρατών εδράζονται στο Διεθνές Δίκαιο, όπως έχουν ήδη αναφέρει και στο παρελθόν. Τόνισαν ότι πρόκειται για θεμελιώδεις αρχές και ότι δεν μπορεί κανείς να προσαρτήσει μια άλλη χώρα, ούτε καν με επιχείρημα τη διεθνή ασφάλεια.
Στη συνέχεια, οι ηγέτες περιέγραψαν την πρόθεση του εδάφους να παραμείνει ανεξάρτητο, λέγοντας ότι η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα πάρουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, όπως πρόσθεσαν σε δήλωση που εστάλη μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από το γραφείο της κας Φρέντρικσεν. Είπαν ακόμη ότι αναμένουν σεβασμό προς την κοινή εδαφική τους ακεραιότητα.
Σε συνέντευξη στους Financial Times που δημοσιεύθηκε τον Μάιο, η υπουργός Ορυκτών Πόρων της Γροιλανδίας, Νάγια Νάθανιλσεν, άφησε να εννοηθεί ότι η χώρα ενδέχεται να στραφεί στην Κίνα για επενδύσεις. Όπως είπε, θέλουν να αναπτύξουν τον επιχειρηματικό τους τομέα και να τον διαφοροποιήσουν και ότι αυτό απαιτεί επενδύσεις από το εξωτερικό.
Μετέφερε την προτίμηση της χώρας για μια συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, αλλά είπε ότι, αν εκείνοι δεν εμφανιστούν, θεωρεί πως θα χρειαστεί να κοιτάξουν αλλού.
Η Ιαπωνία ετοιμάζεται να επαναφέρει σε λειτουργία το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο στον κόσμο, σε μια εξέλιξη-ορόσημο για την επιστροφή της στη χρήση της πυρηνικής ενέργειας, σχεδόν 15 χρόνια μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα.
Το πυρηνικό συγκρότημα Kashiwazaki-Kariwa, το οποίο βρίσκεται περίπου 219 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Τόκυο, ήταν ανάμεσα στους 54 αντιδραστήρες που τέθηκαν εκτός λειτουργίας μετά το πυρηνικό ατύχημα του Μαρτίου 2011, όταν υπέστη σοβαρές ζημιές το εργοστάσιο Fukushima Daiichi. Η καταστροφή προκλήθηκε από τον Μεγάλο Σεισμό της Ανατολικής Ιαπωνίας μεγέθους 9,0 Ρίχτερ, ο οποίος συνοδεύτηκε από ισχυρό τσουνάμι.
Σήμερα, η Ιαπωνία έχει επανεκκινήσει την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας σε 14 από τους 33 αντιδραστήρες που παραμένουν λειτουργικοί, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Το Kashiwazaki-Kariwa θα είναι το πρώτο πυρηνικό εργοστάσιο που θα επαναλειτουργήσει υπό τη διαχείριση της Tokyo Electric Power Co (TEPCO), της ίδιας εταιρείας που διαχειριζόταν και το εργοστάσιο της Φουκουσίμα. Η επανεκκίνηση μπορεί να γίνει άμεσα, μετά την ψήφο εμπιστοσύνης που έδωσε η τοπική συνέλευση της περιφέρειας Νιγκάτα στον κυβερνήτη Χιντέγιο Χαναζούμι, χθες, 22 Δεκεμβρίου.
Ο Χαναζούμι, ο οποίος στήριζε την επανεκκίνηση από τον προηγούμενο μήνα, δήλωσε μετά την ψηφοφορία ότι πρόκειται για ένα σημαντικό ορόσημο, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο πως δεν σηματοδοτεί το τέλος της διαδικασίας και τονίζοντας ότι δεν μπαίνει τέλος στην ασφάλεια των κατοίκων της Νιγκάτα.
Βαθύς διχασμός
Η συνεδρίαση της τοπικής συνέλευσης ανέδειξε τον έντονο διχασμό της τοπικής κοινωνίας γύρω από την επανεκκίνηση, παρά τη στήριξη των νομοθετών προς τον κυβερνήτη.
Ένα μέλος της συνέλευσης υποστήριξε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης ότι η απόφαση συνιστά καθαρά μια πολιτική διευθέτηση, η οποία δεν λαμβάνει υπ’ όψιν τη βούληση των κατοίκων της Νιγκάτα.
Σάκοι με χώμα μολυσμένο από ραδιενέργεια είναι συγκεντρωμένοι σε χώρο προσωρινής αποθήκευσης στην πόλη Οκούμα, της περιφέρειας Φουκουσίμα. Ιαπωνία, 19 Φεβρουαρίου 2025. (Yuichi Yamazaki/AFP μέσω Getty Images)
Την ίδια ώρα, περίπου 300 διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το κτίριο της συνέλευσης κρατώντας πλακάτ με συνθήματα κατά της επανεκκίνησης, όπως «Όχι στα πυρηνικά» και «Στηρίξτε τη Φουκουσίμα».
Ο 77χρονος Κενισίρο Ισιγιάμα, κάτοικος της πόλης Νιγκάτα, δήλωσε μετά την ψηφοφορία ότι αισθάνεται βαθιά οργή. Υπογράμμισε πως, σε περίπτωση ατυχήματος στο εργοστάσιο, οι κάτοικοι θα είναι εκείνοι που θα υποστούν τις συνέπειες.
Επιπτώσεις της εκκένωσης
Το τσουνάμι, ύψους σχεδόν 15 μέτρων, κατέστρεψε την παροχή ρεύματος και τα συστήματα ψύξης τριών αντιδραστήρων στο Fukushima Daiichi, προκαλώντας πυρηνικό ατύχημα επιπέδου 7 στη Διεθνή Κλίμακα Πυρηνικών και Ραδιολογικών Συμβάντων και υψηλή διαρροή ραδιενέργειας.
Η εκκένωση των περιοχών έχει δεχθεί έντονη κριτική, καθώς θεωρείται ότι προκάλεσε περισσότερη βλάβη παρά όφελος, κυρίως λόγω του έντονου στρες που υπέστησαν οι εκτοπισμένοι, ιδίως οι ηλικιωμένοι. Ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι απώλειες ζωών θα ήταν πολύ μικρότερες εάν οι κάτοικοι είχαν παραμείνει στα σπίτια τους ή είχαν καταφύγει σε ασφαλείς χώρους, αντί να εκκενώσουν τις περιοχές.
Εκπρόσωπος της TEPCO, ο Μασακάτσου Τακάτα, δήλωσε ότι η εταιρεία παραμένει απολύτως προσηλωμένη στο να μην επαναληφθεί ποτέ παρόμοιο ατύχημα και στο να διασφαλιστεί ότι οι κάτοικοι της Νιγκάτα δεν θα βιώσουν κάτι αντίστοιχο, αποφεύγοντας ωστόσο να σχολιάσει το ακριβές χρονοδιάγραμμα.
Κατά το τρέχον έτος, η TEPCO δεσμεύτηκε να επενδύσει 100 δισ. γεν (544 εκατ. ευρώ) στην περιοχή μέσα στην επόμενη δεκαετία, στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να κερδίσει την εμπιστοσύνη των επιφυλακτικών κατοίκων. Οι μετοχές της εταιρείας κατέγραψαν άνοδο 2% στις απογευματινές συναλλαγές της Δευτέρας στο Τόκυο, υπεραποδίδοντας έναντι του δείκτη Nikkei, ο οποίος ενισχύθηκε κατά 1,8%.
Δημοσκόπηση του Οκτωβρίου έδειξε ότι το 60% των κατοίκων θεωρεί πως δεν έχουν εκπληρωθεί οι προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση, ενώ σχεδόν το 70% εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο η TEPCO να διαχειριστεί ξανά το εργοστάσιο.
Η 52χρονη αγρότισσα Αγιάκο Όγκα συγκαταλέγεται στους ~160.000 ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την περιοχή γύρω από το εργοστάσιο της Φουκουσίμα το 2011. Λέει ότι γνωρίζει από πρώτο χέρι τον κίνδυνο ενός πυρηνικού ατυχήματος και ότι δεν μπορεί να τον αγνοήσει, προσθέτοντας πως εξακολουθεί να αντιμετωπίζει συμπτώματα παρόμοια με αυτά του μετατραυματικού στρες μετά την καταστροφή.
Ο κυβερνήτης Χαναζούμι δήλωσε ότι ελπίζει πως, μακροπρόθεσμα, η Ιαπωνία θα μπορέσει να μειώσει την εξάρτησή της από την πυρηνική ενέργεια, σημειώνοντας ότι επιθυμεί μια εποχή όπου η χώρα δεν θα χρειάζεται να βασίζεται σε πηγές ενέργειας που προκαλούν ανησυχία.
Η ψηφοφορία της 22ας Δεκεμβρίου ήταν το τελευταίο εμπόδιο πριν από την επανεκκίνηση του πρώτου αντιδραστήρα από την TEPCO. Σύμφωνα με εκτίμηση του ιαπωνικού υπουργείου Εμπορίου, ο συγκεκριμένος αντιδραστήρας και μόνο θα μπορούσε να αυξήσει την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή του Τόκυο κατά 2%.
Η ΑΙ αυξάνει τη ζήτηση ενέργειας
Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι έχει εκφράσει τη στήριξή της στην επανεκκίνηση των πυρηνικών μονάδων με στόχο τον περιορισμό του κόστους των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων, τα οποία καλύπτουν το 60% έως 70% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Το προηγούμενο έτος, η Ιαπωνία δαπάνησε 10,7 τρισ. γεν (57,7 δισ. ευρώ) για εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου και άνθρακα, ποσό που αντιστοιχεί στο ένα δέκατο του συνολικού κόστους των εισαγωγών της.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι εκφωνεί την πρώτη της προγραμματική ομιλία στο Κοινοβούλιο. Τόκυο, 24 Οκτωβρίου 2025. (Kim Kyung-Hoon/File Photo/Reuters)
Παρά τη μείωση του πληθυσμού της, η χώρα εκτιμά ότι η ενεργειακή ζήτηση θα αυξηθεί την επόμενη δεκαετία, κυρίως λόγω των αυξημένων αναγκών των κέντρων επεξεργασίας δεδομένων που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Η Ιαπωνία έχει θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό του ποσοστού της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα, δηλαδή να φτάσει το 20%, έως το 2040.
Η συνολική ισχύς του Kashiwazaki-Kariwa ανέρχεται σε 8,2 γιγαβάτ, τα οποία επαρκούν για την ηλεκτροδότηση αρκετών εκατομμυρίων κατοικιών.
Τέλος, η μεγαλύτερη εταιρεία πυρηνικής ενέργειας της χώρας, η Kansai Electric Power, ανακοίνωσε τον Ιούλιο ότι θα ξεκινήσει έρευνες για την κατασκευή αντιδραστήρα στη δυτική Ιαπωνία, σε ένα έργο που προορίζεται να αποτελέσει τον πρώτο νέο πυρηνικό σταθμό μετά την καταστροφή της Φουκουσίμα.
Η κυβέρνηση του Ισραήλ ολοκλήρωσε τη νομιμοποίηση δεκαεννέα (19), μέχρι πρότινος μη εγκεκριμένων, προκεχωρημένων σημείων οικισμών εποίκων στη Δυτική Όχθη, αναιρώντας την εκκένωση αρκετών ισραηλινών οικισμών πριν από 20 χρόνια.
Η κίνηση ανακοινώθηκε στις 21 Δεκεμβρίου από τον υπουργό Οικονομικών του Ισραήλ Μπεζαλέλ Σμότριτς, ο οποίος περιέγραψε την απόφαση ως διόρθωση μιας «ιστορικής αδικίας», όπως τη χαρακτήρισε, για όσους αγωνίζονται για έναν σιωνιστικό σκοπό, και ως βήμα για να αποτραπεί η ίδρυση παλαιστινιακού κράτους. Ο Σμότριτς ανήρτησε στην πλατφόρμα X ότι οι Ισραηλινοί θα συνεχίσουν να αναπτύσσουν, να χτίζουν και να εγκαθίστανται στη γη που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους, εκφράζοντας την πίστη του στη δικαιοσύνη της πορείας τους. Ο ίδιος μεγάλωσε σε οικισμό της Δυτικής Όχθης και επί χρόνια υποστηρίζει την επέκταση της ισραηλινής παρουσίας εκεί, καθώς και σε άλλα εδάφη.
Μεταξύ των νέων, πλέον εγκεκριμένων, προκεχωρημένων οικισμών είναι οι Γκανίμ και Καντίμ, δύο πρώην οικισμοί που συνορεύουν με την παλαιστινιακή πόλη Τζενίν. Η περιοχή έχει επισημανθεί από τον ισραηλινό στρατό ως εστία τρομοκρατικής δραστηριότητας και έχει βρεθεί στο επίκεντρο επαναλαμβανόμενων επιδρομών, μεταξύ των οποίων και μιας επιχείρησης τον Απρίλιο, κατά την οποία οι ισραηλινές δυνάμεις ασφαλείας δήλωσαν ότι σκότωσαν τον επικεφαλής του τοπικού τρομοκρατικού δικτύου της Χαμάς.
Η απόφαση ολοκληρώνει την ανατροπή της εκκένωσης τεσσάρων οικισμών στο βόρειο τμήμα της Δυτικής Όχθης — Γκανίμ, Καντίμ, Χόμες και Σα-Νουρ — οι οποίοι είχαν διαλυθεί στο πλαίσιο της πολιτικής «απεμπλοκής» του Ισραήλ το 2005. Εκείνη την περίοδο, οι οικισμοί αυτοί περιβάλλονταν από παλαιστινιακά πληθυσμιακά κέντρα και προηγούμενες ισραηλινές κυβερνήσεις είχαν κρίνει ότι απαιτούσαν περισσότερους πόρους ασφαλείας από όσους δικαιολογούσε η στρατηγική τους αξία.
Το 2005, ο τότε πρωθυπουργός Αριέλ Σαρόν διέταξε τη μονομερή αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων και εποίκων από τη Γάζα, μαζί με την εκκένωση των τεσσάρων απομονωμένων οικισμών στη Δυτική Όχθη. Κατά τη διαδικασία, Ισραηλινοί στρατιώτες γκρέμισαν σπίτια με μπουλντόζες και απομάκρυναν με τη βία Εβραίους εποίκους που αρνούνταν να φύγουν.
Η προσπάθεια αναστροφής της αποσύνδεσης ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2023, όταν το ισραηλινό κοινοβούλιο, η Κνεσέτ, ενέκρινε τροποποίηση στον νόμο απεμπλοκής της εποχής Σαρόν. Η αλλαγή επέτρεψε σε Ισραηλινούς να έχουν πρόσβαση σε περιοχές που είχαν εκκενωθεί στο παρελθόν και αποκατέστησε ορισμένα δικαιώματα σε εδάφη που είχαν ανακληθεί με βάση την αρχική νομοθεσία.
Δύο μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2023, ο ισραηλινός στρατός ακύρωσε την επιβολή του νόμου απεμπλοκής γύρω από το Χόμες, επιτρέποντας την είσοδο Ισραηλινών στον χώρο. Τον Μάιο του 2024, ο τότε υπουργός Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ επέκτεινε την πρόσβαση στις περιοχές των πρώην οικισμών Σα-Νουρ, Γκανίμ και Καντίμ.
Σύμφωνα με τον Σμότριτς, η σημερινή κυβέρνηση υπό τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει εγκρίνει 69 προκεχωρημένα σημεία οικισμών τα τελευταία τρία χρόνια.
Η επανίδρυση των οικισμών πιθανότατα θα απαιτήσει αυξημένες αναπτύξεις ισραηλινών στρατιωτικών δυνάμεων για την ασφάλεια της περιοχής, η οποία σε μεγάλο βαθμό διοικείται από παλαιστινιακές αρχές.
Η ανακοίνωση προκάλεσε την καταδίκη του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Χάμις Φάλκονερ, Βρετανός υπουργός αρμόδιος για τη Μέση Ανατολή, έγραψε σε ανάρτηση της 21ης Δεκεμβρίου, στην πλατφόρμα X, ότι το Ηνωμένο Βασίλειο καταδικάζει την έγκριση που έδωσε η ισραηλινή κυβέρνηση σε δεκαεννέα νέους οικισμούς στην Παλαιστίνη, προσθέτοντας ότι είναι παράνομοι βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Σημείωσε ότι η κίνηση ενδέχεται να υπονομεύσει το «σχέδιο των 20 σημείων» και τις προοπτικές για μακροπρόθεσμη ειρήνη και ασφάλεια, κάτι που — όπως ανέφερε — μόνο μια λύση δύο κρατών μπορεί να εγγυηθεί. Στο σημείο αυτό παρέπεμψε στο ειρηνευτικό σχέδιο που υπογράφηκε με τη διαμεσολάβηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό των συγκρούσεων στη Γάζα μεταξύ του Ισραήλ και της τρομοκρατικής οργάνωσης Χαμάς.
Τον Σεπτέμβριο, παρουσιάζοντας την πρότασή του για ειρήνη στη Μέση Ανατολή στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι θα αντιταχθεί στην προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε τα σχέδια για έναν νέο στόλο μεγάλων πολεμικών πλοίων, τα οποία θα φέρουν την ονομασία θωρηκτά «κλάσης Τραμπ», στο πλαίσιο του οράματός του για τη δημιουργία ενός «Χρυσού Στόλου». Οι ανακοινώσεις έγιναν στο Παλμ Μπητς της Φλόριντα, τη Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2025.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Μαρ-α-Λάγκο, παρουσίᾳ του υπουργού Πολέμου Πητ Χέγκσεθ, του υπουργού Ναυτικού Τζον Φέλαν και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο πρόεδρος αναφέρθηκε στα θωρηκτά κλάσης Iowa της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σημειώνοντας ότι η νέα κλάση θα αντιπροσωπεύει «εκατό φορές τη δύναμη και την ισχύ [εκείνων]».
Ο Τραμπ ανέφερε ότι έχει εγκρίνει σχέδιο ώστε το Πολεμικό Ναυτικό να ξεκινήσει την κατασκευή δύο ολοκαίνουργιων, εξαιρετικά μεγάλων θωρηκτών, των μεγαλύτερων που έχουν κατασκευαστεί ποτέ. Σύμφωνα με τον ίδιο, πλοία τέτοιου τύπου δεν έχουν υπάρξει στο παρελθόν, ενώ ο σχεδιασμός τους εξετάζεται εδώ και πολύ καιρό και ξεκίνησε κατά την πρώτη του προεδρική θητεία. Για το Πολεμικό Ναυτικό, οι τελευταίες δεκαετίες σημαδεύτηκαν από ακυρώσεις και άλλα θέματα, συμπεριλαμβανομένης της ακύρωσης του προγράμματος φρεγατών κλάσης Constellation τον προηγούμενο μήνα.
Ο πρόεδρος δήλωσε ότι το αρχικό σχέδιο προβλέπει την κατασκευή δύο πλοίων, την επέκταση του προγράμματος σε δέκα και, τελικά, την αύξηση του συνολικού αριθμού σε 20 έως 25 θωρηκτά. Πρόσθεσε ότι τα δύο πρώτα πλοία της κλάσης αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα σε δυόμισι χρόνια.
Παράλληλα, ανέφερε ότι σκοπεύει να συναντηθεί τις επόμενες ημέρες με εργολάβους, προκειμένου να συζητήσει τον περιορισμό των αμοιβών των ανώτατων στελεχών, των μερισμάτων και των επαναγορών μετοχών, ενθαρρύνοντάς τους να επενδύσουν περισσότερο στις ίδιες τους τις επιχειρήσεις.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο Τζον Φέλαν χαρακτήρισε τα νέα πολεμικά πλοία ως θωρηκτά «κλάσης Τραμπ» και δήλωσε ότι θα είναι τα «μεγαλύτερα, φονικότερα, πιο ευέλικτα και αισθητικά αρτιότερα πολεμικά πλοία σε όλους τους ωκεανούς του κόσμου». Ένα από τα πρώτα πλοία της νέας κλάσης θα ονομαστεί USS Defiant.
Αυτή δεν αποτελεί την πρώτη φορά που οι Ένοπλες Δυνάμεις αποδίδουν ονομασία νέου οπλικού συστήματος προς τιμήν του Ντόναλντ Τραμπ, 47ου προέδρου των ΗΠΑ. Το ίδιο έτος, η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ ονόμασε το νέο μαχητικό αεροσκάφος τεχνολογίας χαμηλής παρατηρησιμότητας ως F-47.
Σεδηλώσεις του τη Δευτέρα, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα αναμειχθεί προσωπικά στον σχεδιασμό των νέων θωρηκτών και ανέφερε ότι τα πλοία θα εξοπλιστούν με εκτοξευτές υπερηχητικών πυραύλων, ηλεκτρομαγνητικά πυροβόλα και λέιζερ υψηλής ισχύος.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 19 Δεκεμβρίου, ο Φέλαν ανακοίνωσε για πρώτη φορά σχέδια για μια ξεχωριστή νέα κλάση φρεγατών, η παραγωγή της οποίας θα ξεκινήσει στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Χρυσός Στόλος», διευκρινίζοντας ότι τα πλοία θα βασίζονται σε δοκιμασμένο αμερικανικό σχεδιασμό, θα ναυπηγούνται σε αμερικανικά ναυπηγεία και θα χρησιμοποιούν αμερικανική εφοδιαστική αλυσίδα, με στόχο την ταχεία ενίσχυση της μαχητικής ισχύος του στόλου.
Η νέα αυτή, ακόμη ανώνυμη, κλάση φρεγατών συνεχίζει από το σημείο όπου τερματίστηκε το πρόγραμμα Constellation. Το πλοίο θα βασίζεται στον ίδιο βασικό σχεδιασμό που χρησιμοποιεί η Huntington Ingalls Industry για τα σκάφη εθνικής ασφάλειας κλάσης Legend της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ. Οι φρεγάτες αποτελούν μικρότερη κατηγορία πολεμικών πλοίων σε σύγκριση με τα αντιτορπιλικά, τα καταδρομικά και τα θωρηκτά.
Στην ανακοίνωση για τις φρεγάτες την προηγούμενη εβδομάδα, ο αρχηγός Ναυτικών Επιχειρήσεων, ναύαρχος Ντάρυλ Κωντλ, ανέφερε ότι πρόσφατες στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στις Θάλασσες της Ερυθράς και της Καραϊβικής απέδειξαν την αξία της δυνατότητας αποστολής μικρότερων πολεμικών πλοίων για κατανεμημένες επιχειρήσεις. Όπως δήλωσε, απαιτούνται περισσότερα ικανά μικρά μαχητικά πλοία ανοιχτής θαλάσσης, ώστε να καλυφθεί το κενό και να παραμείνουν τα αντιτορπιλικά επικεντρωμένα στις επιχειρήσεις υψηλής έντασης.
Της ανακοίνωσης για τον «Χρυσό Στόλο» είχε προηγηθεί η υπογραφή του Νόμου Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας (National Defense Authorization Act – NDAA), ο οποίος εγκρίνει δαπάνες ύψους 901 δισ. δολαρίων για στρατιωτικά και προγράμματα εθνικής ασφάλειας για το οικονομικό έτος 2026.
Την πρόθεση της Γαλλίας να ναυπηγήσει ένα νέο πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο, το οποίο θα αντικαταστήσει το γερασμένο «Σαρλ ντε Γκωλ» που τέθηκε σε υπηρεσία το 2001, επιβεβαίωσε ο πρόεδρος της χώρας, Εμμανουέλ Μακρόν, στις 21 Δεκεμβρίου. «Σύμφωνα με τις δύο τελευταίες νομοθεσίες στρατιωτικού προγραμματισμού και έπειτα από ενδελεχή και επιμελή αξιολόγηση, αποφάσισα να εξοπλίσω τη Γαλλία με ένα νέο αεροπλανοφόρο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Μακρόν προέβη στην ανακοίνωση αυτή μιλώντας σε Γάλλους στρατιώτες που σταθμεύουν στο Άμπου Ντάμπι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κοντά στα Στενά του Ορμούζ — ένα κομβικό σημείο για τη διεθνή διακίνηση πετρελαίου. Επεσήμανε πως «η απόφαση να ξεκινήσει το μεγάλο αυτό πρόγραμμα ελήφθη αυτή την εβδομάδα» και τόνισε ότι το αεροπλανοφόρο θα κατασκευαστεί στη Γαλλία, ενώ υποσχέθηκε να επισκεφθεί τα ναυπηγεία τον Φεβρουάριο. «Το έργο αυτό θα ενισχύσει την οικονομία της χώρας, καθώς θα εμπλακούν 800 προμηθευτές», ανέφερε.
Ο πρόεδρος περιέγραψε το νέο αεροπλανοφόρο ως «ένα σύμβολο ισχύος του έθνους μας, της βιομηχανίας και της τεχνολογίας μας, ισχύς αφιερωμένη στην ελευθερία των θαλασσών και στην αντιμετώπιση των προκλήσεων των καιρών, αλλά και στη σταθερότητα προς όφελος του στρατηγικού μας εταίρου, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, με τα οποία μας συνδέουν ισχυροί δεσμοί εμπιστοσύνης».
Η υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων και Βετεράνων της Γαλλίας, Κατρίν Βωτρίν, ανέφερε σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα Χ ότι «η κατασκευή της νέας γενιάς αεροπλανοφόρου θα αποτελέσει τον ακρογωνιαίο λίθο των [γαλλικών] Ενόπλων Δυνάμεων». Πρόσθεσε ότι η ένταξή του σε υπηρεσία προγραμματίζεται για το 2038.
Η επιβεβαίωση του Μακρόν ακολούθησε τη σχετική εξαγγελία σχεδίου του το 2020 για τη ναυπήγηση νέου αεροπλανοφόρου. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του υπουργείου Ενόπλων Δυνάμεων και Υποθέσεων Βετεράνων, το νέο πλοίο ονόματι PNG θα διαθέτει δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες Κ-22 και θα μεταφέρει τα γαλλικής κατασκευής μαχητικά Rafale M. Το υπουργείο διευκρινίζει πως το αεροπλανοφόρο θα μπορεί να αναλαμβάνει βαριά οπλισμένες και μακρινές αεροπορικές αποστολές, για παρατεταμένες περιόδους και με ελάχιστο χρόνο προετοιμασίας.
Το νέο πλοίο θα έχει μήκος ~310 μέτρα, έναντι των 261 μέτρων του «Σαρλ ντε Γκωλ», ωστόσο θα είναι μικρότερο από το «USS Gerald Ford» των ΗΠΑ, το μεγαλύτερο πολεμικό πλοίο στον κόσμο, με μήκος 335 μέτρα. Η Γαλλία αποτελεί τη μοναδική πυρηνική δύναμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μια από τις λίγες χώρες της ηπείρου — μαζί με την Ιταλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο — που διαθέτει αεροπλανοφόρο.
Αντιδρώντας στις νέες παγκόσμιες απειλές για την ασφάλεια, η Γαλλία ενισχύει τις αμυντικές της δαπάνες και τους στρατηγικούς της εταίρους. Στις 13 Ιουλίου, ο Μακρόν ανακοίνωσε πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 6,5 δισ. ευρώ για την άμυνα τα έτη 2026 και 2027. Σε ομιλία του, την παραμονή της εθνικής εορτής της Βαστίλης, τόνισε: «Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ένα μείγμα επίμονων και αναδυόμενων απειλών, από την ισλαμιστική τρομοκρατία και τις κυβερνοεπιθέσεις, έως τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας στα σύνορα του ΝΑΤΟ».
Η Γαλλία ενισχύει επίσης τις στρατηγικές της συμμαχίες με τους ευρωπαίους εταίρους. Στις 10 Ιουλίου, ο Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός, σερ Κηρ Στάρμερ, δεσμεύτηκαν να συντονίσουν την ανεξάρτητη πυρηνική δύναμή τους, αν χρειαστεί να υπερασπιστούν την Ευρώπη. Πρόκειται για την πρώτη φορά που Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο — οι μοναδικές χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ με πυρηνική δύναμη στην Ευρώπη — συμφωνούν σε συντονισμένη χρήση πυρηνικών όπλων.
Το τελευταίο διάστημα, η Γαλλία επιδιώκει να αυξήσει το στρατιωτικό της δυναμικό, εγκαινιάζοντας πρόγραμμα στρατιωτικής θητείας για νέους. Το πρόγραμμα, που ανακοινώθηκε στις 27 Νοεμβρίου, απευθύνεται σε άνδρες και γυναίκες 18 και 19 ετών, παρέχοντας αμειβόμενη εκπαίδευση σε όπλα, ασκήσεις πεδίου και στρατιωτική πειθαρχία. Μετά από δέκα μήνες, οι συμμετέχοντες θα μπορούν να επιλέξουν αν θα παραμείνουν στον στρατό, αν θα ενταχθούν στην εφεδρεία ή αν θα επιστρέψουν στην πολιτική ζωή. Όσοι υπηρετούν θα αναλαμβάνουν αποστολές εντός γαλλικού εδάφους. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το 2026 θα συμμετάσχουν 3.000 νέοι, με τον αριθμό να αυξάνεται στους 10.000 το 2030, ενώ στόχος του Μακρόν είναι να φτάσουν τους 50.000 μέχρι το 2036.
Με πληροφορίες από τα Associated Press και Reuters
Στις 22 Δεκεμβρίου, το κινεζικό κομμουνιστικό καθεστώς επέβαλε υψηλούς προσωρινούς δασμούς στα γαλακτοκομικά προϊόντα που εισάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μία ακόμη κίνηση αντεκδίκησης για τη διερεύνηση της ΕΕ σχετικά με τις επιδοτήσεις στα ηλεκτρικά οχήματα της Κίνας. Οι νέοι δασμοί, οι οποίοι διαφέρουν ανάλογα με τον Ευρωπαίο παραγωγό τυριών, κυμαίνονται από 21,9% έως 42,7%, σύμφωνα με απόφαση του υπουργείου Εμπορίου του καθεστώτος.
Η έρευνα για τα εισαγόμενα γαλακτοκομικά προϊόντα — συμπεριλαμβανομένων φρέσκων και επεξεργασμένων τυριών, καθώς και ορισμένων προϊόντων γάλακτος και κρέμας — ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024, λίγο μετά την ανακοίνωση της Κομισιόν για επιβολή δασμών στα ηλεκτρικά οχήματα που κατασκευάζονται στην Κίνα.
Στα προκαταρκτικά συμπεράσματα που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις 22 Δεκεμβρίου, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας ανέφερε ότι «τα γαλακτοκομικά προϊόντα από την ΕΕ ήταν επιδοτούμενα, προκαλώντας σημαντική ζημιά στους εγχώριους παραγωγούς». Ως εκ τούτου, οι εισαγωγείς θα υποχρεούνται να καταβάλλουν επιπλέον τελωνειακούς δασμούς υπό τη μορφή εγγυήσεων σε μετρητά. Τα προσωρινά αυτά μέτρα θα τεθούν σε ισχύ από τις 23 Δεκεμβρίου.
Αν και τα νέα τιμολόγια ενδέχεται να αναθεωρηθούν προς τα κάτω μόλις το Πεκίνο εκδώσει την τελική του απόφαση, η κίνηση αυτή απειλεί να οξύνει περαιτέρω τις εντάσεις με την Ευρώπη. Την περασμένη εβδομάδα, το Πεκίνο ανακοίνωσε επίσης την επιβολή πρόσθετων δασμών σε χοιρινό κρέας και παραπροϊόντα χοίρου από την ΕΕ, που κυμαίνονται από 4,9% έως 19,8%. Οι εν λόγω δασμοί είναι αισθητά χαμηλότεροι από τα προκαταρκτικά ποσοστά, που είχαν ανακοινωθεί σε προηγούμενη απόφαση του Σεπτεμβρίου, και αναμένεται να διαρκέσουν για πέντε χρόνια.
Τον Ιούλιο, η Κίνα επέβαλε δασμούς αντι-ντάμπινγκ έως και 34,9% στο ευρωπαϊκό μπράντι, ωστόσο τα περισσότερα γαλλικά κονιάκ εξαιρέθηκαν εφόσον πωλούνταν σε ή άνω της ελάχιστης καθορισμένης τιμής. Τον Σεπτέμβριο του προηγούμενου έτους, ο τότε Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, είχε επικρίνει τις έρευνες του Πεκίνου για το μπράντι, το χοιρινό και τα γαλακτοκομικά ως «αδικαιολόγητες και βασισμένες σε αμφιλεγόμενους ισχυρισμούς», όπως ανέφερε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ως απάντηση στις έρευνες του Πεκίνου για τα ευρωπαϊκά γαλακτοκομικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει καταγγελία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, οι εξαγωγές τυριών της ΕΕ προς την Κίνα σημείωσαν μείωση κατά 15% στο πρώτο οκτάμηνο του έτους σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγουμένου έτους. Η ΕΕ παραμένει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας τυριών παγκοσμίως, με τις περισσότερες πωλήσεις να κατευθύνονται προς το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία.
Οι πρόσφατες κινήσεις του Πεκίνου κατά των Ευρωπαίων παραγωγών γαλακτοκομικών και τυριών έρχονται ως απάντηση στην κλιμάκωση της πίεσης από τις Βρυξέλλες για τις μηχανιστικές εμπορικές πρακτικές του κινεζικού καθεστώτος. Τον Οκτώβριο του 2024, η ΕΕ επέβαλε δασμούς έως και 45% στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, έπειτα από ετήσια έρευνα που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι κατασκευαστές της Κίνας ωφελούνται από αθέμιτες κρατικές επιδοτήσεις, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιομηχανία αυτοκινήτου της Ευρώπης.
Μόνο το τρέχον έτος, η ΕΕ έχει επιβάλει οριστικούς δασμούς σε δεκαοκτώ (18) κινεζικά προϊόντα και έχει εκκινήσει δεκαπέντε (15) έρευνες για διάφορες εισαγωγές από την Κίνα, όπως αναφέρει το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας. Αξιοσημείωτο είναι ότι στις 19 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε τρεις νέες έρευνες αντι-ντάμπινγκ για κινεζικές εισαγωγές, στοχεύοντας προϊόντα από κινητούς γερανούς έως πρωτεΐνη αρακά.
Το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ Οττάβας και Αλμπέρτας συνδέει την έγκριση ενός αγωγού προς τις ακτές της Βρετανικής Κολομβίας με το έργο δέσμευσης άνθρακα της Pathways Alliance, ύψους 16,5 δισ. δολαρίων, για το οποίο οι εταιρείες του κλάδου προσβλέπουν σε σημαντική κρατική στήριξη. Αν και το ποσό αυτό φαίνεται μεγάλο, αντιπροσωπεύει μόνο ένα μικρό μέρος από το τεράστιο σύνολο των χρημάτων των Καναδών φορολογουμένων που κατευθύνονται, από όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, σε πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τον στόχο των μηδενικών εκπομπών.
Στα ποσά αυτά περιλαμβάνονται δισεκατομμύρια που διοχετεύονται μέσω εσωτερικών πολιτικών, καθώς και μια «διεθνή χρηματοδοτική δέσμευση για το κλίμα» ύψους 5,3 δισ. δολαρίων, την οποία ανακοίνωσε η Οττάβα το 2021, για πολυετή χρηματοδότηση με στόχο να βοηθηθούν αναπτυσσόμενες χώρες να «αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή».
Μόνο το 2024, οι ομοσπονδιακές δαπάνες για την περιβαλλοντική προστασία αυξήθηκαν κατά 35,6% και έφτασαν τα 24 δισ. δολάρια, με σημαντικό μέρος τους να προορίζεται για τη μείωση των εκπομπών. Συγκριτικά, η Αλμπέρτα δρομολογεί 28 δισ. δολάρια για λειτουργικές δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης στον προϋπολογισμό του 2025, ενώ οι ομοσπονδιακές μεταβιβάσεις προς τις επαρχίες για το επόμενο οικονομικό έτος εκτιμώνται στα 108 δισ. δολάρια, εκ των οποίων τα μισά αφορούν την υγεία.
Ακολουθεί μια ενδεικτική αποτύπωση βασικών προγραμμάτων και δαπανών που σχετίζονται με το κλίμα. Καθώς όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης εμπλέκουν αυτά τα κονδύλια σε σύνθετα πλέγματα χρηματοδοτήσεων, επιδοτήσεων και πολιτικών, η πραγματική κλίμακα είναι πολύ μεγαλύτερη· για τον λόγο αυτό παρατίθενται μόνο επιλεγμένα παραδείγματα.
Ομοσπονδιακές δαπάνες
Στον πρώτο προϋπολογισμό, στις αρχές Νοεμβρίου, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϋ ενίσχυσε και επέκτεινε μια σειρά επενδυτικών φορολογικών πιστώσεων που στηρίζουν έργα «καθαρής ενέργειας» και μηδενικών εκπομπών. Σε αυτές περιλαμβάνονται επιστρεπτέες πιστώσεις έως περίπου 60% για τη δέσμευση άνθρακα, 30% για την καθαρή τεχνολογία και τη βιομηχανική παραγωγή καθαρής τεχνολογίας, καθώς και έως 40% για το «καθαρό υδρογόνο», στο πλαίσιο της Στρατηγικής Κλιματικής Ανταγωνιστικότητας της κυβέρνησης.
Από δημοσιονομική σκοπιά, οι φορολογικές πιστώσεις αποτελούν μορφή κρατικής δαπάνης. Η παροχή φορολογικών ελαφρύνσεων για έργα «καθαρής τεχνολογίας», όπως η δέσμευση άνθρακα, μειώνει τα κρατικά έσοδα, τα οποία τελικά πρέπει να αντισταθμιστούν είτε μέσω υψηλότερων φόρων αλλού είτε μέσω αυξημένου δημόσιου χρέους.
Ομοσπονδιακές φορολογικές πιστώσεις στον εταιρικό φόρο εισοδήματος που σχετίζονται με πρωτοβουλίες για μηδενικές εκπομπές — όλα τα ποσά είναι σε εκατομμύρια δολάρια. (Πηγή: The Epoch Times, στοιχεία από το υπουργείο Οικονομικών του Καναδά. Δημιουργήθηκε με Datawrapper)
Τον Ιούλιο του 2024, το Γραφείο Κοινοβουλευτικού Προϋπολογισμού υπολόγισε ότι μόνο έξι φορολογικές πιστώσεις για «τομείς καθαρής ενέργειας και τεχνολογίας» θα κοστίσουν στον Καναδά 103 δισ. δολάρια για την 13ετή περίοδο από το 2022–23 έως το 2034–35. Στις πιστώσεις αυτές περιλαμβάνονται και εκείνες για την αλυσίδα εφοδιασμού ηλεκτρικών οχημάτων και για την καθαρή ηλεκτρική ενέργεια, πέραν των τεσσάρων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Υποδομές και κατοικίες
Η Τράπεζα Υποδομών του Καναδά, κρατική εταιρεία που χρηματοδοτεί έργα υποδομών και διαθέτει κεφάλαια συνολικής αξίας 54,4 δισ. δολαρίων, δρομολογεί σημαντικό μέρος των πόρων της σε «πράσινες υποδομές» και «καθαρή ενέργεια».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα των έργων που χρηματοδοτούνται είναι η διάθεση έως 100 εκατ. δολαρίων για «έργα αναβάθμισης ενεργειακά αποδοτικών κτιρίων», όπως μετατροπές φωτισμού σε LED, συστήματα θέρμανσης και ψύξης υψηλής απόδοσης με ηλεκτροδότηση, επιτόπια ηλιακή ενέργεια σε συνδυασμό με αποθήκευση σε μπαταρίες και άλλες τεχνολογίες μείωσης εκπομπών.
Παράλληλα, το ομοσπονδιακό πρόγραμμα επιχορηγήσεων «Canada Greener Homes Grant» παρείχε χρηματοδότηση για «ενεργειακά αποδοτικές αναβαθμίσεις» σε ιδιωτικές κατοικίες, όπως βελτίωση μόνωσης, αντικατάσταση παραθύρων ή θυρών και εγκατάσταση ηλιακών πάνελ. Συνολικά, το επταετές αυτό πρόγραμμα, που ξεκίνησε τον Μάιο του 2021, αναμενόταν να κοστίσει 2,6 δισ. δολάρια. Πλέον δεν δέχεται νέες αιτήσεις.
Γεωργία
Το Ταμείο Κλιματικής Δράσης για Αγροκτήματα, που ανακοινώθηκε για πρώτη φορά στον προϋπολογισμό του 2021, αποτελεί πρωτοβουλία ύψους 704 εκατ. δολαρίων και παρέχει επιχορηγήσεις για να βοηθήσει τους αγρότες να υιοθετήσουν πρακτικές διαχείρισης που αποθηκεύουν άνθρακα και μειώνουν τις εκπομπές αερίων. Μια επέκταση του ταμείου για την περίοδο 2025–28 θα διαθέσει επιπλέον 300 εκατ. δολάρια, με στόχο να στηρίξει τις προσπάθειες των αγροτών να «καταστούν πιο ανθεκτικοί στο κλίμα».
Μεταφορές και ηλεκτρικά οχήματα
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παρείχε επιδοτήσεις έως 5.000 δολάρια για ηλεκτρικά οχήματα από το 2019. Το πρόγραμμα ανεστάλη τον Ιανουάριο του 2025, όταν εξαντλήθηκαν τα κονδύλια. Άλλα προγράμματα στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνουν χρηματοδότηση για την προσαρμογή των σιδηροδρόμων στην κλιματική αλλαγή και για έργα απανθρακοποίησης των δημόσιων συγκοινωνιών.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, σε συνεργασία με ορισμένες επαρχίες, έχει επίσης δεσμεύσει δισεκατομμύρια σε επιδοτήσεις για εργοστάσια ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών, ορισμένα από τα οποία έχουν έκτοτε ακυρωθεί.
Μονάδα δέσμευσης άνθρακα στο Σκουάμις της Βρετανικής Κολομβίας, σε φωτογραφία αρχείου. (The Canadian Press/Darryl Dyck)
Πρώτα Έθνη
Ορισμένα προγράμματα έχουν ευρύτερο χαρακτήρα, όπως τα ομοσπονδιακά κονδύλια (περισσότερα από 2 δισ. δολάρια) που έχουν ανακοινωθεί από το 2020 για «κλιματική δράση από ιθαγενείς λαούς», συμπεριλαμβανομένης της βοήθειας προς τα Πρώτα Έθνη και τους Ινουίτ για τη «διαχείριση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στην υγεία».
Χρηματοδότηση για τη νεολαία
Ο προϋπολογισμός του 2025 κατευθύνει επιπλέον 40 εκατ. δολάρια για τα επόμενα δύο χρόνια, από το 2026–27, με στόχο τη δημιουργία ενός Youth Climate Corps (Σώμα Νεολαίας για το Κλίμα), το οποίο θα παρέχει «αμειβόμενη κατάρτιση σε πράσινες δεξιότητες και θέσεις εργασίας», εκπαιδεύοντας νέους ώστε να «ανταποκρίνονται γρήγορα σε κλιματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης».
Η ιδέα ενός καναδικού Σώματος Νεολαίας για το Κλίμα είχε προωθηθεί μέσω εκστρατείας που ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2023 από τη Climate Emergency Unit (Μονάδα Κλιματικής Έκτακτης Ανάγκης), ένα εγχείρημα του Ινστιτούτου David Suzuki, το οποίο χαρακτήριζε την πρόταση ως «ένα τολμηρό νέο δημόσιο πρόγραμμα που θα απασχολούσε δεκάδες χιλιάδες νέους Καναδούς σε εργασίες σχετικές με το κλίμα, προσφέροντας καλές αμοιβές και σταδιοδρομία στην αναπτυσσόμενη καθαρή οικονομία».
Η χρηματοδότηση αυτή ακολουθά άλλες δαπάνες με επίκεντρο τη νεολαία: τον Ιούλιο του 2025, παραδείγματος χάριν, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα διαθέσει 14,4 εκατ. δολάρια για να «ενδυναμώσει τους νέους Καναδούς στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Σε αυτά περιλαμβάνονται 1,8 εκατ. δολάρια για το Ίδρυμα Πάρκων της Βρετανικής Κολομβίας, με στόχο την «ανάπτυξη της περιβαλλοντικής παιδείας και ηγεσίας των νέων Καναδών στη Βρετανική Κολομβία».
Προγράμματα της εποχής Τρυντώ
Η κυβέρνηση Κάρνεϋ καταργεί σταδιακά ορισμένα από τα πιο προβεβλημένα προγράμματα επιχορηγήσεων της εποχής Τριντό, όπως τη χρηματοδότηση ύψους 3,2 δισ. δολαρίων για τη φύτευση δύο δισεκατομμυρίων δέντρων σε ολόκληρο τον Καναδά μεταξύ 2021 και 2031. Το πρόγραμμα «Δύο Δισεκατομμύρια Δένδρα» υποσχόταν ότι θα «βοηθήσει τον Καναδά να υπερβεί τον στόχο μείωσης εκπομπών της Συμφωνίας των Παρισίων για το 2030 και να θέσει τα θεμέλια για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050».
Ταυτόχρονα, μακροχρόνια προγράμματα επιχορηγήσεων, όπως το Green Municipal Fund (GMF/Πράσινο Δημοτικό Ταμείο), το οποίο αυξήθηκε από 125 εκατ. δολάρια το 2000 σε 1,625 δισ. δολάρια έως το 2023, παραμένουν σε ισχύ.
Στο ταμείο αυτό φαίνεται να μπορούν να ενταχθούν έργα πολύ διαφορετικής κλίμακας. Οι επιχορηγήσεις έχουν κυμανθεί από 11.000 δολάρια για δήμο στο νησί Βανκούβερ, με στόχο τη μελέτη της σκοπιμότητας «μετατροπής του νέου κτιρίου της τοπικής μονάδας της Βασιλικής Καναδικής Έφιππης Αστυνομίας σε εγκατάσταση μηδενικών εκπομπών», έως 72.500 δολάρια για την πόλη Μπράντον στη Μανιτόμπα, για τη μελέτη της σκοπιμότητας μείωσης των εκπομπών άνθρακα από τον στόλο οχημάτων της δημοτικής αρχής.
Διεθνής χρηματοδότηση
Οι ομοσπονδιακές δαπάνες για το κλίμα δεν περιορίζονται εντός των συνόρων του Καναδά, καθώς σημαντικά ποσά κατευθύνονται στο εξωτερικό για να βοηθήσουν άλλες χώρες να «αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή».
Μόνο την περίοδο 2015–2022, ο Καναδάς διέθεσε πάνω από 8,7 δισ. δολάρια ως «διεθνή χρηματοδότηση για το κλίμα» προς αναπτυσσόμενες χώρες.
Ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος Στήβεν Γκυλμπώ (Steven Guilbeault) μιλά κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής Canada 2020 Net-Zero Leadership Summit. Οττάβα, 19 Απριλίου 2023. (The Canadian Press/Sean Kilpatrick)
Αν και ο πρώτος προϋπολογισμός της κυβέρνησης Κάρνεϋ περιορίζει γενικά τη διεθνή βοήθεια, διατηρεί τη στρατηγική στήριξης άλλων χωρών στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στη σύνοδο κορυφής COP30 για το κλίμα, που πραγματοποιήθηκε στη Βραζιλία τον Νοέμβριο, η Οττάβα ανακοίνωσε 392 εκατ. δολάρια για «συμπεριληπτικές, τοπικά καθοδηγούμενες λύσεις για το κλίμα» σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Η νέα αυτή δέσμη χρηματοδότησης περιλαμβάνει 106 εκατ. δολάρια για την έναρξη του Inclusive Climate Action Fund (Ταμείο Συμπεριληπτικής Κλιματικής Δράσης), το οποίο θα χρηματοδοτεί επιχειρήσεις στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική για την «προώθηση έργων μετριασμού και προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή». Περιλαμβάνει επίσης 263 εκατ. δολάρια για το International Fund for Agricultural Development (Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης), με στόχο την «ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της προσαρμοστικής ικανότητας των μικρών αγροτών στις αναπτυσσόμενες χώρες».
Επαρχιακή χρηματοδότηση
Η Οττάβα δεν είναι η μόνη που αφιερώνει σημαντικό μέρος των δαπανών της σε στόχους που σχετίζονται με το κλίμα· οι επαρχίες έχουν υιοθετήσει ανάλογες στρατηγικές.
Κάθε επαρχία διαθέτει μέρος των δημόσιων πόρων της σε πρωτοβουλίες μείωσης εκπομπών. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών λαμβάνει τη μορφή επιχορηγήσεων ή φορολογικών ελαφρύνσεων προς εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη δέσμευση άνθρακα ή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Μελέτη του Fraser Institute, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, εκτίμησε ότι η Οττάβα και οι τέσσερις μεγαλύτερες επαρχίες — Κεμπέκ, Οντάριο, Αλμπέρτα και Βρετανική Κολομβία — παρείχαν τουλάχιστον 158 δισ. δολάρια την περίοδο 2014-15 έως 2024-25, μέσω δαπανών και φορολογικών πιστώσεων, για τη στήριξη μιας «οικονομίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα».
Η εκτίμηση αυτή καλύπτει μόνο μέρος της συνολικής εικόνας, καθώς εστιάζει ειδικά σε δαπάνες και φορολογικές πιστώσεις για τη δημιουργία μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών στον Καναδά, ενώ οι κλιματικές δαπάνες περιλαμβάνουν επίσης δράσεις όπως η ευαισθητοποίηση της νεολαίας ή πρωτοβουλίες σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Οντάριο
Το υπουργείο Περιβάλλοντος του Οντάριο εκτιμά ότι θα δαπανήσει περίπου 15,7 εκατ. δολάρια για την «κλιματική αλλαγή και την ανθεκτικότητα» το 2025–26.
Όπως και σε άλλα επίπεδα διακυβέρνησης, ένα μέρος των δαπανών του Οντάριο που σχετίζονται με το κλίμα είναι έμμεσο. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση Φορντ διέθεσε 92 εκατ. δολάρια στον προϋπολογισμό του 2025 για το πρόγραμμα ChargeON, το οποίο στηρίζει την εγκατάσταση σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε ολόκληρη την επαρχία.
Ο πρωθυπουργός του Οντάριο, Νταγκ Φορντ, μιλά σε εκδήλωση στο Άλιστον. Οντάριο, 25 Απριλίου 2024. (The Canadian Press/Nathan Denette)
Από το 2020, το Οντάριο έχει δεσμεύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε επαρχιακές επιδοτήσεις και φορολογικά κίνητρα για να στηρίξει την αλυσίδα εφοδιασμού των ηλεκτρικών οχημάτων, στο πλαίσιο κοινών ομοσπονδιακών-επαρχιακών προσπαθειών που συνολικά ξεπερνούν τα 20 δισ. δολάρια.
Το ποσό αυτό περιλαμβάνει δεσμεύσεις που έγιναν στο πλαίσιο συνεργατικών συμφωνιών με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ιδιωτικές εταιρείες. Μέρος της χρηματοδοτικής στήριξης είχε προβλεφθεί για εργοστάσια μπαταριών εταιρειών όπως η Stellantis-LGES στο Ουίνδσορ, η Honda στο Άλιστον και η Volkswagen στο Σαιντ Τόμας. Χρηματοδότηση έλαβε επίσης η Ford Motor Company για να μετατρέψει το εργοστάσιο στο Όουκβιλ ώστε να παράγει ηλεκτρικά οχήματα.
Το ακριβές ποσό που έχει ήδη εκταμιευθεί είναι δύσκολο να παρακολουθηθεί, επειδή ορισμένες πληρωμές εξαρτώνται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας ή από την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων από μια εταιρεία, ενώ άλλη χρηματοδότηση παρέχεται ως μελλοντικές φορολογικές πιστώσεις.
Άλλες επαρχίες
Η Αλμπέρτα έχει δεσμεύσει δισεκατομμύρια δολάρια για έργα και προγράμματα δέσμευσης, αξιοποίησης και αποθήκευσης άνθρακα. Η επαρχία χρησιμοποιεί κυρίως τα έσοδα από το σύστημα Technology Innovation and Emissions Reduction (TIER) — που προκύπτουν από την τιμή άνθρακα που πληρώνουν οι μεγάλοι ρυπαντές — για να χρηματοδοτεί έργα μείωσης εκπομπών μέσω φορέων όπως οι Emissions Reduction Alberta (ERA) και Alberta Innovates.
Η ERA έχει διαθέσει 991,7 εκατ. δολάρια από το 2009 για να εκκινήσει «την πιλοτική εφαρμογή, την επίδειξη και την ανάπτυξη λύσεων καθαρής τεχνολογίας που μειώνουν τις εκπομπές».
Ο οργανισμός, που χρηματοδοτείται μέσω του TIER, προκηρύσσει επίσης ανοιχτούς διαγωνισμούς για εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε έργα σχετιζόμενα με το κλίμα, όπως το Tailings Technology Challenge. Πρόκειται για ταμείο 50 εκατ. δολαρίων που εγκαινίασε η ERA φέτος, ώστε να χρηματοδοτήσει έργα — έως 15 εκατ. δολάρια το καθένα — τα οποία «βοηθούν στη μείωση και τη διαχείριση των νερών των ορυχείων και των τελμάτων που προκύπτουν από την εξόρυξη πετρελαιοφόρων άμμων».
Η Μανιτόμπα έχει επίσης σε εξέλιξη πρωτοβουλίες, όπως πρόγραμμα επιδότησης ηλεκτρικών οχημάτων, ένα πρόγραμμα χρηματοδότησης «με βάση την αξιολόγηση» για τη στήριξη της μείωσης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ένα Climate Action Fund (Ταμείο Κλιματικής Δράσης) για επενδύσεις σε πράσινα έργα και τον φορέα Efficiency Manitoba, κρατική εταιρεία που προσφέρει προγράμματα και οικονομική στήριξη σε κατοικίες, επιχειρήσεις και κοινότητες σε πεδία όπως οι αντλίες θερμότητας και οι ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Η στρατηγική του Σασκάτσουαν για το κλίμα περιλαμβάνει επαρχιακές πρωτοβουλίες όπως το Saskatchewan Technology Fund, που επενδύει σε έργα τα οποία μειώνουν την ένταση εκπομπών, καθώς και διάφορες δράσεις για την επίτευξη ηλεκτρικού δικτύου μηδενικών εκπομπών έως το 2050.
Βρετανική Κολομβία
Η Βρετανική Κολομβία ήταν η πρώτη επαρχία στον Καναδά που επέβαλε φόρο άνθρακα, και οι πρωτοβουλίες μηδενικών εκπομπών αποτελούν εδώ και καιρό βασικό άξονα της πολιτικής της.
Η επαρχία διέθεσε πάνω από 650 εκατ. δολάρια από το 2011 για να ενθαρρύνει την υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων. Οι καταναλωτές στη Βρετανική Κολομβία μπορούσαν προηγουμένως να συνδυάσουν την επαρχιακή επιδότηση των 4.000 δολαρίων με την ομοσπονδιακή επιδότηση των 5.000 δολαρίων, φτάνοντας συνολικά τις 9.000 δολάρια. Η Βρετανική Κολομβία τερμάτισε φέτος τις επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα, έπειτα από έντονη συζήτηση.
Αρκετές άλλες επαρχίες δοκίμασαν επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα, με το Οντάριο να δίνει επιδοτήσεις έως 14.000 δολάρια μέχρι να καταργηθούν από τον πρωθυπουργό της επαρχίας, Νταγκ Φορντ, το 2018.
Παρότι οι επιδοτήσεις ηλεκτρικών οχημάτων φαίνεται να υποχωρούν ως επιλογή πολιτικής, αυτό δεν σημαίνει ότι η Βρετανική Κολομβία επιβραδύνει κατ’ ανάγκη τις κλιματικές δαπάνες της. Η επαρχία δαπάνησε κατ’ εκτίμηση 817 εκατ. δολάρια για «πρωτοβουλίες σχετιζόμενες με το κλίμα» το 2024-25 και προβλέπεται να δαπανήσει άλλα 590 εκατ. δολάρια το 2025-26. Οι δαπάνες αυτές αφορούν επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα σε μια σειρά τομέων, όπως «καθαρότερη βιομηχανία», «καθαρότερα κτίρια» και «καθαρότερες μεταφορές».
Κεμπέκ
Το Κεμπέκ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις κλιματικές δαπάνες, με μεγάλο μέρος τους να επικεντρώνεται στο «Σχέδιο 2030 για μια Πράσινη Οικονομία», το οποίο, όπως αναφέρεται, «καθοδηγεί τη δράση της κυβέρνησης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στη διάρκεια αυτής της δεκαετίας».
Το σχέδιο αυτό έλαβε αρχικά 6,7 δισ. δολάρια για το πρόγραμμα υλοποίησης 2021–26 και, τον Ιούνιο του 2025, διατέθηκαν 10,1 δισ. δολάρια ακόμη για την περίοδο 2025–30. Χρηματοδοτείται κυρίως από την αγορά άνθρακα της επαρχίας, με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση των μεταφορών, την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, την ενίσχυση της βιομηχανίας και την προστασία της φύσης.
Το Κεμπέκ έχει προχωρήσει και σε άλλες δεσμεύσεις για το κλίμα, όπως η απαγόρευση πώλησης αυτοκινήτων με κινητήρες βενζίνης το 2035, απαγόρευση που η επαρχία χαλάρωσε τον Σεπτέμβριο ώστε να προσφέρει «ανάσα» στη βιομηχανία αυτοκινήτου. Ο νέος στόχος απαιτεί το 90% των νέων αυτοκινήτων που θα πωλούνται το 2035 να είναι μηδενικών εκπομπών, αντί για το 100%.
Ατλαντικός Καναδάς
Ο προϋπολογισμός της Νέας Σκωτίας για το 2025–26 αναδεικνύει δαπάνη 35 εκατ. δολαρίων για το σχέδιο Climate Change Plan for Clean Growth, το οποίο επενδύει σε «πράσινες» θέσεις εργασίας, ηλιακή και αιολική ενέργεια, καθώς και στην προστασία των κοινοτήτων από κλιματικές επιπτώσεις όπως οι πλημμύρες. Το σχέδιο των 35 εκατ. δολαρίων περιλαμβάνει επίσης 6,1 εκατ. δολάρια για να «κατασκευαστούν και να ανακαινιστούν κατοικίες και διαμερίσματα έτοιμα για μηδενικές εκπομπές» και 1,25 εκατ. δολάρια για να «δοθεί η δυνατότητα σε περισσότερους αγρότες να υιοθετήσουν καθαρές τεχνολογίες που στηρίζουν πιο βιώσιμη γεωργία».
Το Νιου Μπράνσγουικ, εν τω μεταξύ, εργάζεται για τη μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια σε συνεργασία με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, δίνοντας έμφαση σε μεγάλες επενδύσεις στην αιολική ενέργεια, σε μικρούς αρθρωτούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMR) και σε προγράμματα που απευθύνονται στους καταναλωτές, όπως υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και προγράμματα αντλιών θερμότητας.
Το Νησί του Πρίγκιπα Εδουάρδου καθιέρωσε το 2020 ένα ετήσιο Climate Challenge Fund, το οποίο μπορεί να χορηγεί έως 100.000 δολάρια σε έργα που «μειώνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου» ή «προωθούν τη δημόσια εκπαίδευση» για την κλιματική αλλαγή, μεταξύ άλλων συναφών στόχων. Σε προηγούμενα έργα περιλαμβάνεται το STEAM PEI, μια πρωτοβουλία που επικεντρώνεται σε «σχέδια μαθημάτων για τη δράση στο κλίμα και στην υλοποίηση εργαστηρίων μέσα στις τάξεις», με στόχο να «εμπλέξει τη νεολαία σε πρακτικές λύσεις για τοπικές και παγκόσμιες περιβαλλοντικές προκλήσεις».
Οι δαπάνες των Νιουφάουντλαντ (Νέα Γη) και Λαμπραντόρ για μηδενικές εκπομπές επικεντρώνονται στην ηλεκτροδότηση κατοικιών, στη στήριξη της καθαρής τεχνολογίας με φορολογικές πιστώσεις, σε επενδύσεις σε ηλεκτρικά οχήματα και φόρτιση, καθώς και στην αξιοποίηση φυσικών πόρων για αιολική ενέργεια, υδρογόνο και κρίσιμα ορυκτά. Παράλληλα, περιλαμβάνουν ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για μετάβαση από πετρέλαιο σε ηλεκτρισμό, με στόχο την επίτευξη μηδενικών εκπομπών έως το 2050, ενώ επιδιώκεται ταυτόχρονα να διατηρηθεί ισορροπία με την ανάπτυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ορισμένοι δήμοι εντάσσουν επίσης κλιματικές πρωτοβουλίες στους προϋπολογισμούς τους, όπως το Τορόντο που ενσωματώνει φέτος για πρώτη φορά έναν «προϋπολογισμό άνθρακα» στον ετήσιο προϋπολογισμό του, ώστε να κατευθύνει πόρους σε ένα ευρύ φάσμα πρωτοβουλιών που σχετίζονται με το κλίμα.
Σύμφωνα με σύνοψη του The Atmospheric Fund (TAF), ενός δημοτικού φορέα που χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες μείωσης αερίων στο Τορόντο και τη γύρω περιοχή, ο «προϋπολογισμός άνθρακα» ύψους 2 δισ. δολαρίων περιλαμβάνει «31 νέες ή ενισχυμένες δράσεις για το κλίμα, οι οποίες θα επιφέρουν εκτιμώμενη ετήσια μείωση 244.615 τόνων εκπομπών άνθρακα, όταν υλοποιηθούν πλήρως».
Μεταξύ των διαφόρων δαπανών περιλαμβάνονται 636 εκατ. δολάρια σε διάστημα δύο ετών για την αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων και συστημάτων φόρτισης και 239 εκατ. δολάρια για την «απόκτηση νέων κτιρίων και την ανακαίνισή τους σε καταφύγια έτοιμα για μηδενικές εκπομπές».
Η έννοια των «προϋπολογισμών άνθρακα» ως εργαλείο ενσωμάτωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη διαδικασία δημοτικού προϋπολογισμού, εξαπλώνεται στον Καναδά. Σύμφωνα με το Sustainability Solutions Group, έναν οργανισμό κλιματικού σχεδιασμού, το Έντμοντον έγινε η πρώτη πόλη της Βορείου Αμερικής που ανέπτυξε «προϋπολογισμό άνθρακα», ενσωματώνοντάς τον στον συνολικό κύκλο προϋπολογισμού 2023–26. Το Μοντρεάλ εισήγαγε τον πρώτο του «προϋπολογισμό άνθρακα» στον προϋπολογισμό του 2024, τον οποίο το ίδιο σχήμα περιέγραψε ως «ένα σωρευτικό ανώτατο όριο των εκπομπών του Μοντρεάλ έως το 2050».
Οικονομικές επιπτώσεις
Πέρα από τις άμεσες κρατικές δαπάνες για το κλίμα, ένας ακόμη παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν είναι η επίδραση στην καναδική οικονομία από διάφορα μέτρα που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών άνθρακα, όπως η τιμολόγηση του άνθρακα, οι Clean Fuel Regulations (Κανονισμοί Καθαρών Καυσίμων) και η υποχρεωτικότητα για πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων.
Μελέτη του Fraser Institute τον Ιούλιο του 2024 ανέφερε ότι η εφαρμογή του στόχου του Καναδά για σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2030 θα είχε σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Η μελέτη προέβλεπε ότι το ομοσπονδιακό σχέδιο για την επίτευξη του στόχου θα μείωνε το πραγματικό ΑΕΠ του Καναδά κατά 6,2% και θα οδηγούσε το εισόδημα ανά εργαζόμενο σε στασιμότητα στη διάρκεια της δεκαετίας του 2020, ενώ θα «μειωνόταν κατά 1,5% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2022».
Ηλεκτρικό όχημα, σε εκδήλωση για την προώθηση του Greening Government Fund. Οττάβα, 27 Ιουνίου 2023. (The Canadian Press/Justin Tang)
Παρότι η κυβέρνηση Κάρνεϋ έχει χαλαρώσει τους κανονισμούς για τις εκπομπές σε σύγκριση με την κυβέρνηση Τρυντώ — για παράδειγμα καταργώντας τον φόρο άνθρακα για τους καταναλωτές και καθυστερώντας την ομοσπονδιακή υποχρεωτικότητα πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων — άλλοι κανονισμοί παραμένουν, ιδίως ο φόρος άνθρακα για τη βιομηχανία. Ο προϋπολογισμός του Νοεμβρίου δεσμεύεται ότι η Οττάβα θα συνεργαστεί με τις επαρχίες και τα εδάφη «για τον καθορισμό μιας πολυδεκαετούς πορείας της βιομηχανικής τιμής άνθρακα που στοχεύει σε μηδενικές εκπομπές έως το 2050».
Ωστόσο, τα σημαντικά κονδύλια που κατευθύνονται από όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής δεν συνάδουν με τον σχετικά μικρό ρόλο που διαδραματίζει ο Καναδάς στις παγκόσμιες εκπομπές. Σύμφωνα με στοιχεία της καναδικής κυβέρνησης, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της χώρας αντιστοιχούσαν στο 1,4% των συνολικών παγκόσμιων εκπομπών το 2022, ενώ οι εκπομπές ανά κάτοικο έχουν μειωθεί κατά 16,1% από το 2005. Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι μία μόνο χώρα, η Κίνα, ευθυνόταν για το 27,4% των παγκόσμιων εκπομπών, αυξημένο από το 18,6% του συνόλου το 2005.
Οι κλιματικές δαπάνες διαφέρουν από άλλες μορφές κρατικών δαπανών, επειδή είναι εξαιρετικά δύσκολο να καταγραφούν συνολικά. Δεν υπάρχει ένα ετήσιο ομοσπονδιακό στατιστικό στοιχείο που να αποτυπώνει το σύνολο των κλιματικών δαπανών. Αντίθετα, οι δαπάνες διασπείρονται σε διάφορες επιχορηγήσεις, προγράμματα, εφ’ άπαξ πρωτοβουλίες, εξειδικευμένες φορολογικές πιστώσεις και μεταβιβάσεις προς αναπτυσσόμενες χώρες. Επιπλέον, η επιβάρυνση που μπορεί να επιφέρουν στην οικονομία οι κλιματικές πολιτικές και οι κανονισμοί είναι δύσκολο να μετρηθεί.
Ο προσδιορισμός ενός συγκεκριμένου ποσού γίνεται ακόμη πιο δύσκολος όταν λαμβάνονται υπ’ όψιν οι κλιματικές δαπάνες των επαρχιακών και δημοτικών κυβερνήσεων, οι οποίες αποτυπώνονται σε ένα ευρύ φάσμα επιχορηγήσεων, φορολογικών πιστώσεων, πρωτοβουλιών και κανονισμών.
Ως αποτέλεσμα, η κλίμακα και η πολυπλοκότητα των κρατικών δαπανών που αφιερώνονται στο κλίμα παραμένουν δύσκολα προσδιορίσιμες.
