Σχολιασμός
Αφού απομάκρυνε τον σοσιαλιστή ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί πλέον να ανοικοδομήσει τη χώρα ύστερα από δεκαετίες διαφθοράς, παραμέλησης και λεηλασίας.
Υπό τον Μαδούρο και τον προκάτοχό του, Ούγκο Τσάβες, η Βενεζουέλα υποβαθμίστηκε από αυτό που κάποτε ήταν η πλουσιότερη χώρα της Νότιας Αμερικής και μία από τις 20 πλουσιότερες στον κόσμο, σε «ένα αποτυχημένο πετρελαϊκό κράτος». Μεταξύ 2014 και 2021, το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν της Βενεζουέλας μειώθηκε κατά περισσότερο από 70%.
Σήμερα, οι υποδομές της χώρας έχουν καταρρεύσει, το δικαστικό της σύστημα πλήττεται από διαφθορά και ευνοιοκρατία, και, δεδομένου του ιστορικού απαλλοτριώσεων ιδιωτικών περιουσιακών στοιχείων, πολλοί ξένοι επενδυτές θεωρούν ότι η χώρα «δεν προσφέρεται για επενδύσεις». Επιπλέον, μεγάλο μέρος του πλούτου και των αποταμιεύσεων της χώρας εξαϋλώθηκε, καθώς το εθνικό νόμισμα, το μπολιβάρ, υπέστη δύο περιόδους υπερπληθωρισμού, φτάνοντας στο αποκορύφωμα του 234% τον μήνα το 2018 και ξεπερνώντας εκ νέου το 150% τον μήνα το 2020.
Έχοντας περάσει δεκαετίες συμβουλεύοντας κυβερνήσεις για το πώς να διορθώσουν κατεστραμμένες οικονομίες, ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, Στιβ Χάνκε (Steve Hanke), γνωστός ως «ο γιατρός του χρήματος», ανέφερε ότι έχει δει και χειρότερα. Ανέφερε στην εφημερίδα The Daily Signal ότι η Κίνα βρισκόταν σε πολύ χειρότερη κατάσταση από τη Βενεζουέλα το 1979, επομένως όλα αυτά είναι εφικτά. Ωστόσο, το πρώτο κρίσιμο βήμα είναι η σταθεροποίηση ενός νομίσματος που βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Πρόσθεσε ότι εάν δεν καταφέρουν να περιορίσουν τον πληθωρισμό, ουσιαστικά δεν πρόκειται να συμβεί τίποτα σημαντικό.
Όταν ο Χάνκε ήταν σύμβουλος της Βουλγαρίας το 1997, η χώρα αντιμετώπιζε παρόμοια οικονομικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου ανεξέλεγκτου πληθωρισμού και τραπεζικής κρίσης. Η λύση που πρότεινε ήταν ένα νομισματικό συμβούλιο, στο οποίο το εγχώριο νόμισμα μιας χώρας υποστηρίζεται κατά 100% από ένα ξένο αποθεματικό νόμισμα, όπως το δολάριο ΗΠΑ ή το ευρώ, με σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία.
Ο πληθωρισμός ήταν 242% τον μήνα και ότι με την εφαρμογή του νομισματικού συμβουλίου τον Ιούλιο, ο πληθωρισμός μειώθηκε αμέσως, πέφτοντας κάτω από το 10% σε ετήσια βάση. Μέσα σε ένα έτος, τα συναλλαγματικά αποθέματα της Βουλγαρίας είχαν τριπλασιαστεί, τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια είχαν μειωθεί στο 2%, το τραπεζικό σύστημα επανήλθε σε φερεγγυότητα και η οικονομία ανέκαμπτε ξανά.
Την 1η Ιανουαρίου 2026, αφού πληρούσε τις προϋποθέσεις, η Βουλγαρία εντάχθηκε στη ζώνη του ευρώ.
Ακολουθώντας αυτό το μοντέλο, σταθερότητα νομίσματος επιτεύχθηκε επίσης σε χώρες όπως η Εσθονία, η Λιθουανία και η Βοσνία. Ο Χάνκε είχε επίσης προτείνει ένα νομισματικό συμβούλιο στον τότε πρόεδρο της Βενεζουέλας, Ραφαέλ Καλντέρα, τη δεκαετία του 1990, αλλά τότε οι συνθήκες ήταν διαφορετικές.
Ανέφερε ότι το κράτος δικαίου έχει επιδεινωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε δεν θα συνιστούσε την εφαρμογή νομισματικού συμβουλίου αυτή τη στιγμή. Αντίθετα, σημείωσε ότι η Βενεζουέλα θα πρέπει να καταργήσει πλήρως το μπολιβάρ και να υιοθετήσει το δολάριο ΗΠΑ ως εθνικό νόμισμα.
Σε μια διαδικασία που ονομάζεται δολαριοποίηση, ουσιαστικά καταργείται η κεντρική τράπεζα και το τοπικό νόμισμα, αντικαθιστάμενα από το νόμισμα που θα λειτουργούσε ως αγκύρωση σε ένα σύστημα νομισματικού συμβουλίου.
Η δολαριοποίηση έχει εφαρμοστεί αποτελεσματικά στον Παναμά, το Ελ Σαλβαδόρ και τον Ισημερινό. Η Βενεζουέλα είναι ήδη ανεπίσημα δολαριοποιημένη, με εκτιμήσεις να αναφέρουν ότι περισσότερο από το ήμισυ των συναλλαγών πραγματοποιείται ήδη σε δολάρια ΗΠΑ.
Αφού επιτευχθεί μακροοικονομική σταθερότητα, η κυβέρνηση μπορεί στη συνέχεια να αρχίσει να αντιμετωπίζει σταδιακά όλα τα υπόλοιπα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν, ανέφερε ο Χάνκε.
Σημείωσε ότι, αν εξετάσει κανείς τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις, όπως στη Νέα Ζηλανδία ή στη Μεγάλη Βρετανία επί της πρωθυπουργού Μάργκαρετ Θάτσερ, ή την ομάδα οικονομολόγων στο Σικάγο που επηρέασε τη Χιλή, αυτές δεν πραγματοποιήθηκαν από τη μία ημέρα στην άλλη. Πρόσθεσε ότι απαιτείται οικοδόμηση εμπιστοσύνης και δυναμικής, ώστε αυτή να λειτουργήσει προωθητικά και να επιτρέψει την αντιμετώπιση των προβλημάτων ένα προς ένα.
Μεγάλο μέρος της προσοχής από τον Ιανουάριο έχει στραφεί στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, αν και τα κοιτάσματά της βρίσκονται σήμερα σε κακή κατάσταση ύστερα από δεκαετίες κακοδιαχείρισης και λεηλασίας από το κράτος.
Ο Χάνκε ανέφερε ότι ο «τσαβισμός» έχει καταστήσει ουσιαστικά άνευ αξίας τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο και ότι οι δυτικές πετρελαϊκές εταιρείες διστάζουν να επανεπενδύσουν.
Τον Ιανουάριο, το κοινοβούλιο της Βενεζουέλας ψήφισε νέο νόμο με στόχο το άνοιγμα του πετρελαϊκού τομέα σε ιδιωτική ανάπτυξη, ωστόσο πιθανότατα θα απαιτηθούν περισσότερα μέτρα για την προσέλκυση επενδύσεων στη χώρα. Η Βενεζουέλα πρέπει να εγκαθιδρύσει ένα αξιόπιστο νομικό σύστημα που να εγγυάται τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, όπως οι νόμοι που θέσπισε η Χιλή για τις εξορυκτικές παραχωρήσεις τη δεκαετία του 1980, σύμφωνα με τον Χάνκε.
Ανέφερε ότι ο μεταλλευτικός νόμος της Χιλής καθιέρωσε ισχυρά δικαιώματα ιδιοκτησίας και σαφείς κανόνες λειτουργίας. Μεταξύ άλλων, ο νόμος προβλέπει ότι σε περίπτωση απαλλοτρίωσης από το κράτος, το κράτος υποχρεούται να καταβάλει στον ιδιοκτήτη την πλήρη παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών από την περιουσία που απαλλοτριώθηκε, ενώ παράλληλα ορίζει ότι οι ξένοι επενδυτές αντιμετωπίζονται ισότιμα με τους Βενεζουελάνους.
Πέρα από το πετρέλαιο, άλλοι τομείς με μεγάλες δυνατότητες περιλαμβάνουν τη γεωργία και την εξόρυξη, οι οποίοι επίσης υπέστησαν εθνικοποιήσεις υπό τον Τσάβες και τον Μαδούρο.
Η Βενεζουέλα διαθέτει πλούσια ανεκμετάλλευτη αγροτική γη και εκτεταμένους υδάτινους πόρους γλυκού νερού, ωστόσο οι τιμές γης παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές υπό το βάρος σοβαρού νομικού και πολιτικού κινδύνου, σύμφωνα με τον Χάνκε. Η ανασφάλεια ως προς τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, οι διαταραχές στις αγορές εισροών, οι έλεγχοι τιμών και συναλλάγματος, καθώς και η κατάρρευση των υποδομών έχουν συνδυαστικά οδηγήσει τον τομέα πολύ κάτω από το δυναμικό παραγωγής του.
Πρόσθεσε ότι υπάρχουν επίσης σημαντικά αποθέματα χρυσού, σιδηρομεταλλεύματος, βωξίτη, άνθρακα, νικελίου και ορισμένων κρίσιμων υλικών, όπως το κολτάν, αλλά, όπως και στη γεωργία, η εξόρυξη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υποδομών.
Όσον αφορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Χάνκε ζήτησε τον πλήρη τερματισμό του αμερικανικού εμπάργκο.
Τόνισε ότι η πρώτη άμεση ενέργεια που θα πρέπει να αναλάβουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στη Βενεζουέλα είναι η άρση όλων των κυρώσεων, κάτι που μπορεί να γίνει κυριολεκτικά με μία υπογραφή.
Του Kevin Stocklin
Αναδημοσίευση κατόπιν άδειας από την εφημερίδα The Daily Signal, έκδοση του The Heritage Foundation.
