Το περιστατικό με το μη επανδρωμένο θαλάσσης που εντοπίστηκε ανοιχτά της Λευκάδας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια απομονωμένη είδηση ή ως ένα τεχνικό ζήτημα που αφορά μόνο τις στρατιωτικές υπηρεσίες. Όταν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας δηλώνει δημόσια ότι οι ελληνικές αρχές γνωρίζουν τι είναι και τι περίπου περιέχει ένα τέτοιο μη επανδρωμένο σκάφος, η συζήτηση ξεπερνά το επίπεδο της απλής περιέργειας. Αφορά την εθνική ασφάλεια, την προστασία των πολιτών και τη θέση της Ελλάδας μέσα σε ένα γεωπολιτικό περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο επικίνδυνο.
Οι υποθέσεις δεν αποτελούν αποδείξεις. Το περιστατικό στη Λευκάδα δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε πεδίο μυστικών επιχειρήσεων. Δεν αποδεικνύει ότι περνούν συγκεκριμένα πολεμικά φορτία από ελληνικά τρένα. Δεν αποδεικνύει σύνδεση με τα Τέμπη ή με οποιαδήποτε άλλη υπόθεση.
Από την άλλη, η απουσία τελεσίδικης απόδειξης δεν αντιστρατεύεται το δικαίωμα της κοινωνίας να ρωτά. Αντιθέτως, σε μια εποχή όπου οι πόλεμοι δεν διεξάγονται πλέον μόνο με επίσημες ανακοινώσεις, σημαίες και συμβατικά μέτωπα, τα ερωτήματα των πολιτών γίνονται μέρος της δημοκρατικής άμυνας μιας χώρας. Το ζητούμενο δεν είναι να καλλιεργηθεί πανικός, αλλά να υπάρξει αφύπνιση: να γνωρίζουμε πού βρισκόμαστε, τι κινδύνους δημιουργεί η νέα στρατηγική πραγματικότητα και ποια ευθύνη έχει το κράτος να προστατεύει τους πολίτες του.
Η τραγωδία των Τεμπών άλλαξε οριστικά το πλαίσιο αυτής της συζήτησης. Μετά την 28η Φεβρουαρίου 2023, το ερώτημα «τι κουβαλάνε τα τρένα;» δεν είναι υπερβολή ούτε θεωρία συνωμοσίας. Είναι ερώτημα δημόσιας ασφάλειας. Το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, όπως παρουσιάστηκε δημόσια, ανέδειξε σοβαρές ελλείψεις ασφάλειας, υποστελέχωση, προβλήματα στη διερεύνηση και απώλεια κρίσιμων στοιχείων. Παράλληλα, στη δημόσια συζήτηση αναδείχθηκε το ζήτημα πιθανής παρουσίας άγνωστου εύφλεκτου υλικού και ιχνών υδρογονανθράκων, μεταξύ αυτών και ξυλολίου,που συνδέθηκαν με ερωτήματα γύρω από την πυρόσφαιρα και την καύσιμη ύλη που ενεπλάκη στο δυστύχημα. Δημοσιεύματα που επικαλούνται το πόρισμα ανέφεραν ότι η φωτιά άφησε διαφορετικά υπολείμματα και ότι η παρουσία ξυλολίου χαρακτηρίστηκε μη φυσιολογική ή ασυνήθιστη στο συγκεκριμένο πλαίσιο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί δικαστικά η μεταφορά παράνομου φορτίου.
Το ξυλόλιο δεν αποδεικνύει στρατιωτικό φορτίο. Δεν αποδεικνύει ουκρανική εμπλοκή. Δεν αποδεικνύει δόλο. Καταδεικνύει, όμως, ότι οι πολίτες έχουν πλέον κάθε λόγο να απαιτούν πλήρη και αξιόπιστη ασφάλεια στις μεταφορές υψηλού κινδύνου. Όχι απλώς «διαφάνεια» με τη γενική έννοια, αλλά ασφάλεια στην πράξη: έλεγχο φορτίων, καταγραφή επικίνδυνων υλικών, πρωτόκολλα για εύφλεκτες, εκρηκτικές ή διπλής χρήσης ουσίες, λογοδοσία όταν κάτι πάει στραβά. Και, κυρίως, ένα κράτος που δεν ζητά τυφλή εμπιστοσύνη από τους πολίτες, αλλά την κερδίζει με αποδείξεις.
Το ερώτημα για τις στρατιωτικές μεταφορές μέσω ελληνικού εδάφους είναι επίσης απολύτως θεμιτό. Η Ελλάδα δεν είναι εκτός χάρτη. Είναι μέλος του ΝΑΤΟ, βρίσκεται σε κομβική γεωγραφική θέση, διαθέτει λιμάνια στρατηγικής σημασίας και αποτελεί πέρασμα προς τα Βαλκάνια, τη Μαύρη Θάλασσα και την Ανατολική Ευρώπη. Το ίδιο το ΝΑΤΟ έχει παρουσιάσει την Αλεξανδρούπολη ως κόμβο στρατηγικής ανάπτυξης, με τακτικά και υλικοτεχνικά οχήματα να φεύγουν από το λιμάνι σιδηροδρομικώς στο πλαίσιο άσκησης.
Επομένως, το ερώτημα «γίνονται στρατιωτικές μεταφορές και μέσω τρένων;» δεν είναι ακραίο. Είναι αυτονόητο. Το κρίσιμο δεν είναι να δαιμονοποιηθεί κάθε στρατιωτική μεταφορά, αφού κράτη και συμμαχίες έχουν νόμιμες υποχρεώσεις και επιχειρησιακές ανάγκες. Το κρίσιμο είναι αν υπάρχει επαρκές πλαίσιο ασφάλειας. Ποιος γνωρίζει τι μεταφέρεται; Ποιος εγκρίνει τη διέλευση; Ποιος πιστοποιεί το φορτίο; Ποια υπηρεσία ενημερώνεται όταν υπάρχει επικίνδυνο υλικό; Ποια μέτρα λαμβάνονται για εργαζόμενους, κατοικημένες περιοχές, σταθμούς, σήραγγες και κρίσιμες υποδομές;
Η ευρωπαϊκή συζήτηση κινείται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Military Mobility Package με στόχο την ταχεία, συντονισμένη και ασφαλή μετακίνηση στρατιωτικού προσωπικού και εξοπλισμού μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζοντας ότι οι μεταφορές στρατιωτικού υλικού δεν είναι περιθωριακό θέμα, αλλά μέρος της ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας. Άρα, η Ελλάδα δεν μπορεί να προσποιείται ότι τέτοια ζητήματα δεν την αφορούν. Την αφορούν άμεσα.
Το διεθνές περιβάλλον κάνει αυτή τη συζήτηση ακόμη πιο επείγουσα. Στον Περσικό Κόλπο βλέπουμε μια επικίνδυνη μετάβαση από την κλασική διπλωματία και την ανοιχτή στρατιωτική αντιπαράθεση σε κάτι πιο θολό: περιορισμένα πλήγματα, μυστικές επιχειρήσεις, μη ανακοινωμένες ανταποδόσεις, χρήση μη επανδρωμένων, επιθέσεις σε υποδομές και διαρκή αμφισημία. Ο Guardian ανέφερε, επικαλούμενος τη Wall Street Journal, ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα φέρονται να πραγματοποίησαν μυστική επίθεση κατά ιρανικού στόχου, μεταξύ άλλων στο νησί Λαζάν, λίγο πριν από την ανακοίνωση εκεχειρίας στις 7 Απριλίου. Το ίδιο ρεπορτάζ αναφέρει και τη σύλληψη μελών των Φρουρών της Επανάστασης που φέρονται να επιχείρησαν ενέργειες στο Κουβέιτ.
Ακόμη και αν ορισμένες από αυτές τις πληροφορίες παραμένουν αντικείμενο δημοσιογραφικής και διπλωματικής επιβεβαίωσης, η μεγάλη εικόνα είναι σαφής: η περιοχή μας μπαίνει σε περίοδο γκρίζου πολέμου. Δημόσια, οι κυβερνήσεις μπορεί να μιλούν για αποκλιμάκωση. Παρασκηνιακά, όμως, προετοιμάζονται για πλήγματα, αντίποινα, κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ και επιχειρήσεις χαμηλής ορατότητας. Το Al Jazeera μετέδωσε ότι κράτη του Κόλπου ανέφεραν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα ακόμη και μετά την ανακοίνωση προσωρινής εκεχειρίας ΗΠΑ–Ιράν, ενώ η Defense News έχει καταγράψει ιρανικά πλήγματα σε υποδομές που υποστηρίζουν την αμερικανική αεροπορική ισχύ στην περιοχή.
Αυτό έχει άμεση σημασία για την Ελλάδα. Όχι επειδή πρέπει να μεταφερθούν μηχανικά όλα τα σενάρια του Κόλπου στο Ιόνιο ή στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Αλλά επειδή η λογική του σύγχρονου πολέμου είναι πλέον διακλαδική και υβριδική. Ένα λιμάνι μπορεί να είναι εμπορικό και ταυτόχρονα στρατηγικό. Ένας σιδηρόδρομος μπορεί να μεταφέρει επιβάτες, εμπορεύματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στρατιωτικό υλικό. Ένα μη επανδρωμένο μπορεί να εμφανιστεί μακριά από το επίσημο μέτωπο. Ένα φορτίο μπορεί να είναι πολιτικό, στρατιωτικό ή διπλής χρήσης. Και μια υποδομή μπορεί να γίνει στόχος όχι επειδή ανήκει στον στρατό, αλλά επειδή εξυπηρετεί στρατιωτική κινητικότητα.
Γι’ αυτό το βασικό αίτημα δεν είναι απλώς «να μάθουμε». Η διαφάνεια είναι μέσο, όχι τελικός σκοπός. Ο σκοπός είναι η παροχή ασφάλειας. Η Πολιτεία οφείλει να μπορεί να πει στους πολίτες, με τρόπο υπεύθυνο και χωρίς να αποκαλύπτει επιχειρησιακά μυστικά: ναι, υπάρχουν πρωτόκολλα· ναι, ελέγχονται τα επικίνδυνα φορτία· ναι, οι σιδηροδρομικές και λιμενικές υποδομές έχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης· ναι, οι τοπικές αρχές ξέρουν τι πρέπει να κάνουν· ναι, οι εργαζόμενοι δεν αφήνονται στο σκοτάδι· ναι, μετά τα Τέμπη κάτι ουσιαστικό άλλαξε.
Αντί γι’ αυτό, η κοινωνία συχνά εισπράττει αμηχανία, καθυστερήσεις, αμυντικές ανακοινώσεις και την εύκολη κατηγορία της «συνωμοσιολογίας». Όμως η καχυποψία των πολιτών δεν γεννήθηκε από το πουθενά. Γεννήθηκε από δυστυχήματα, ελλείψεις, αντιφάσεις, χαμένα στοιχεία, ανεπαρκείς εξηγήσεις και μια γενικότερη αίσθηση ότι μεγάλα ζητήματα χειρίζονται πίσω από κλειστές πόρτες. Η απάντηση σε αυτή την καχυποψία δεν μπορεί να είναι η περιφρόνηση. Πρέπει να είναι η θεσμική σοβαρότητα.
Μετά τα Τέμπη, το κράτος οφείλει να αποδεικνύει ότι όλα ελέγχονται. Μετά το περιστατικό στη Λευκάδα, πρέπει να εξηγηθεί, στο μέτρο που επιτρέπεται, τι σημαίνει αυτό για την ασφάλεια της χώρας.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή όπου η γραμμή ανάμεσα στην ειρήνη, την αποτροπή και την εμπλοκή γίνεται ολοένα πιο λεπτή. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβηθούμε. Σημαίνει ότι πρέπει να ζητήσουμε με ψυχραιμία ασφάλεια, ενημέρωση, έλεγχο.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο τι ήταν το μη επανδρωμένο στη Λευκάδα. Δεν είναι μόνο τι ακριβώς συνέβη με το ξυλόλιο στα Τέμπη. Δεν είναι μόνο αν γίνονται στρατιωτικές μεταφορές από ελληνικά τρένα. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ελλάδα διαθέτει κράτος ικανό να προστατεύσει τους πολίτες της σε μια εποχή όπου οι υποδομές, τα λιμάνια, οι σιδηρόδρομοι, τα μη επανδρωμένα και οι γεωπολιτικές συγκρούσεις συνδέονται μεταξύ τους. Και αν εμείς σαν πολίτες ξέρουμε τι συμβαίνει και είμαστε διατεθειμένοι για κάποιο δύσκολο σενάριο.
Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
Ο Γκάο Που είχε κλειστεί στο διαμέρισμά του για μήνες, βυθισμένος σε ένα αίσθημα απόγνωσης. Δεν είχε γνωριμίες, πολιτική ισχύ ή επιρροή. Το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να αναρτά δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αν και δεν πίστευε ότι αυτό θα βοηθούσε ιδιαίτερα. Και οι δύο γονείς του, ηγετικά στελέχη χριστιανικής κοινότητας που πλησίαζαν τα 70, βρίσκονταν πλέον σε κινεζική φυλακή και ο ίδιος ήταν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όταν η αστυνομία συνέλαβε τον πατέρα του, η μητέρα του τού είχε πει να προσέχει και να φροντίζει τον εαυτό του. Λίγες εβδομάδες αργότερα, συνελήφθη και εκείνη.
Το ζευγάρι, ο Γκάο Τσουανφού και η Πανγκ Γιου, ηγούνταν της Εκκλησίας Φως της Σιών στην κεντρική Κίνα. Με τα χρόνια, η εκκλησία εξελίχθηκε σε σημαντικό σημείο συνάντησης χριστιανών που επιθυμούσαν να λατρεύουν τον Θεό εκτός του ελέγχου του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), δήλωσε ο Γκάο Που στην εφημερίδα The Epoch Times. Οι γονείς του δεν αποτελούσαν απειλή, είπε· απλώς ήθελαν να υπηρετούν τον Θεό τους ειρηνικά. Όμως, για το Πεκίνο, η ανεξάρτητη πίστη δεν είναι αποδεκτή.
Οι γονείς του Γκάο Που, Γκάο Τσουανφού και Πανγκ Γιου, στο Σικάγο το 2018. (Ευγενική παραχώρηση του Gao Pu)
Το κινεζικό καθεστώς αναγνωρίζει επισήμως μόνο πέντε θρησκείες. Για να λειτουργήσουν, οι θρησκευτικές οργανώσεις πρέπει να εγγράφονται στο κράτος, να ευθυγραμμίζονται με τις σοσιαλιστικές αξίες και να επιδεικνύουν πίστη στο Κόμμα. Όποιος παρεκκλίνει από αυτά τα αυστηρά όρια κινδυνεύει με παρενόχληση από την αστυνομία, φυλάκιση ή και κάτι χειρότερο. Δεκάδες εκατομμύρια πιστοί αντιμετωπίζουν αυτόν τον κίνδυνο καθημερινά, είτε πρόκειται για χριστιανούς, Θιβετιανούς βουδιστές, μουσουλμάνους Ουιγούρους ή ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ.
Ο Γκάο, όπως και άλλα παιδιά Κινέζων θρησκευτικών αντιφρονούντων, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα παράδοξο. Ζει υπό την προστασία της αμερικανικής ελευθερίας. Ωστόσο, αντιμετωπίζει το ίδιο δίλημμα που θα είχε και στην Κίνα: να αυτολογοκριθεί απαλλάσσοντας τους δικούς του στην Κίνα από τη δίωξη του καθεστώτος ή να μιλήσει δημόσια, διακινδυνεύοντας την ασφάλειά τους.
Σε συνέντευξη Τύπου στην Ουάσιγκτον τον Μάρτιο, ο βουλευτής Τζον Μούλενααρ (R-Mich.), πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής για το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, παρουσίασε δύο νεαρές γυναίκες, την Κλαιρ Λάι και την Γκρέις Τζιν Ντρέξελ, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με παρόμοιο δίλημμα.
Η Κλαιρ Λάι, κόρη του Τζίμμυ Λάι, ιδρυτή της φιλοδημοκρατικής εφημερίδας Apple Daily, ο βουλευτής Τζον Μούλενααρ (R-Mich.), πρόεδρος της Ειδικής Επιτροπής της Βουλής για το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας, και η Γκρέις Τζιν Ντρέξελ, κόρη του ιδρυτικού πάστορα της Εκκλησίας της Σιών στο Πεκίνο, Έζρα Τζιν, δίνουν συνέντευξη Τύπου στο Καπιτώλιο. Ουάσιγκτον, 19 Μαρτίου 2026. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Ο Μούλενααρ επεσήμανε ότι είναι σημαντικό να γνωρίζουν οι Αμερικανοί ότι η ελευθερία που απολαμβάνουν στην πατρίδα τους δεν είναι δεδομένη παντού στον κόσμο. Όπως ανέφερε, στην Κίνα, άνθρωποι φυλακίζονται εξαιτίας της αγάπης τους για τον Θεό, της αγάπης τους για την ελευθερία και του σεβασμού προς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που όλοι θα ήθελαν να μοιράζονται. Το ΚΚ Κίνας δεν πιστεύει στην ελεύθερη έκφραση, προσέθεσε, επειδή δεν έχει εμπιστοσύνη στις ίδιες του τις ιδέες. Φοβάται τους ανθρώπους της πίστης και λογοκρίνει την αλήθεια.
Ο Γκάο ανέφερε ότι, τους πρώτους μήνες μετά τη σύλληψη των γονιών του, ένιωθε σαν «ένα άδειο κέλυφος». Αρκετοί άλλοι πάστορες είχαν καταδικαστεί σε πολυετείς ποινές φυλάκισης, κάτι που προμήνυε δυσοίωνες εξελίξεις και για τους γονείς του. Θυμήθηκε ότι ο δικηγόρος τους τού είχε πει να προετοιμαστεί για έναν μακρύ αγώνα.
Η ποινικοποίηση της πίστης
Τον περασμένο Οκτώβριο, η Γκρέις Τζιν Ντρέξελ ξύπνησε με ένα μήνυμα από τον πατέρα της, τον ηγέτη της Εκκλησίας της Σιών στο Πεκίνο, Έζρα Τζιν. Ήταν μια επιστολή προσευχής που είχε μόλις στείλει στο ποίμνιό του, εκφράζοντας ανησυχία για την κράτηση ενός άλλου πάστορα την προηγούμενη ημέρα.
Η Γκρέις και η μητέρα της προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν με τον Τζιν και τους ανθρώπους γύρω του όλη εκείνη την ημέρα. Κανείς δεν απαντούσε. Τελικά έμαθαν ότι είχε φυλακιστεί και ο ίδιος — ένας από τους είκοσι οκτώ που συνελήφθησαν στη μεγάλη επιχείρηση των κινεζικών αρχών εναντίον ανεπίσημων χριστιανικών εκκλησιών στο Πεκίνο.
Ο ιδρυτής της Εκκλησίας της Σιών, Έζρα Τζιν, σε φωτογραφία αρχείου. (Ευγενική παραχώρηση της Grace Jin Drexel)
Πέρασαν τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά του Νέου Σεληνιακού Έτους και το Πάσχα. Οι γιορτές — που κατά παράδοση συνδέονται με την οικογένεια — διαδέχονταν η μία την άλλη. Τόσο η Γκρέις όσο και ο Γκάο Που πέρασαν αυτές τις ημέρες ανησυχώντας για τους γονείς τους. Ούτε οι ίδιοι ούτε οι συγγενείς τους στην Κίνα κατάφεραν να επικοινωνήσουν μαζί τους. Ως φυλακισμένοι δεν μπορούν να λάβουν επιστολές ή τηλεφωνήματα.
Οι ελάχιστες πληροφορίες που έχουν συγκεντρώσει για τις συνθήκες κράτησής τους δεν είναι ενθαρρυντικές. Η μητέρα του Γκάο Που, που αντιμετωπίζει καρδιολογικά προβλήματα και άγχος, δεν μπορεί να λάβει τα φάρμακά της. Ο πατέρας της Γκρέις κοιμάται σε ένα στρώμα στο πάτωμα μαζί με δεκάδες άλλους, ενώ αέρας και βροχή μπαίνουν από το παράθυρο του κελιού που δεν έχει τζάμι, κάνοντας τους κρατούμενους να τρέμουν από το κρύο τη νύχτα.
Το ‘έγκλημα’ των γονιών του Γκάο Που ήταν ότι χρησιμοποιούσαν δεισιδαιμονίες για να παρεμποδίσουν την επιβολή του νόμου — κατηγορία που αργότερα μετατράπηκε σε απάτη. Ο Τζιν κατηγορείται για παράνομη χρήση δικτύων πληροφοριών. Τόσο ο Γκάο Που όσο και η Γκρέις δηλώνουν ότι οι ισχυρισμοί των κινεζικών αρχών είναι αβάσιμοι.
Η Γκρέις είπε στην Epoch Times ότι αν ρωτήσει κανείς τις αρχές ποια είναι η παράνομη πληροφορία που διαδίδεται, μπορούν μόνο να παραπέμψουν στα κηρύγματα και στη μουσική λατρείας που εξακολουθούν να είναι διαθέσιμα στο YouTube. Η ίδια διερωτάται γιατί αυτό θεωρείται παράνομο στην Κίνα και τι ακριβώς καθιστά ένα συνηθισμένο κήρυγμα ή μια μουσική λατρείας παράνομα.
Το κόστος της άρνησης
Οι θρησκευόμενοι στην Κίνα μπορεί να δουν τη ζωή τους να ανατρέπεται από τη μια μέρα στην άλλη αν χάσουν την εύνοια του Κόμματος.
Όταν το καθεστώς ξεκίνησε το 1999 την πανεθνική εκστρατεία εξάλειψης του Φάλουν Γκονγκ, η οποία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, οι ασκούμενοι της εν λόγω πνευματικής πρακτικής έμειναν άναυδοι. Χιλιάδες πήγαν στο Πεκίνο, για να παρακαλέσουν την ηγεσία να αλλάξει γνώμη, αλλά αυτό που τους περίμενε ήταν περισσότερες συλλήψεις και ξυλοδαρμοί.
Παρά το γεγονός ότι τα κρατικά μέσα ενημέρωσης είχαν εξυμνήσει πολλούς από αυτούς ως υποδειγματικούς πολίτες — εθελοντές πρώτης γραμμής σε μεγάλη πλημμύρα μόλις έναν χρόνο νωρίτερα, κορυφαίους εργαζομένους, φοιτητές ελίτ πανεπιστημίων, βετεράνους και επιστήμονες — μέσα σε μια νύχτα μετατράπηκαν σε δημόσιους εχθρούς με προορισμό τη φυλακή.
Παρόμοια μοίρα είχαν αργότερα και οι Κινέζοι χριστιανοί, σημείωσε ο πάστορας Μπομπ Φου, ιδρυτής της χριστιανικής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων China Aid.
Όταν ένας μεγάλος σεισμός κατέστρεψε την ορεινή επαρχία Σιτσουάν το 2008, εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί κινητοποιήθηκαν, μεταφέροντας προμήθειες στην περιοχή και δημιουργώντας πρόχειρα σχολεία για εκτοπισμένα παιδιά. Κι όμως, παρά τις ανιδιοτελείς προσπάθειες που κατέβαλαν, οι αρχές συνέχισαν να τους στοχοποιούν, είπε ο Φου. Ένας άνδρας που φιλοξένησε ομάδα χριστιανών εθελοντών και αργότερα ασπάστηκε τον χριστιανισμό κατηγορήθηκε για «παροχή χώρου για παράνομη συγκέντρωση» και «συμμετοχή σε παράνομες δραστηριότητες κηρύγματος», σύμφωνα με την China Aid. Κρατήθηκε επί πέντε ημέρες.
Ο Μπομπ Φου, πρόεδρος της China Aid, μιλά σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Επιτροπή για τον Παρόντα Κίνδυνο. Ουάσιγκτον, 2 Μαΐου 2019. (The Epoch Times)
Ο Φου δήλωσε στην Epoch Times ότι, στα μάτια του ΚΚΚ, τα πάντα είναι πολιτικά. Όταν το Κόμμα θέλει να «παίξει τον Θεό», τονίζει, η άρνηση κάποιου να υποκλιθεί στο πορτρέτο της κινεζικής ηγεσίας ή να λατρέψει το δόγμα του Κομμουνιστικού Κόμματος θεωρείται προδοσία.
Ο πατέρας της Γκρέις πληρώνει το τίμημα αυτής της άρνησης. Το 2018, οι αρχές έκλεισαν την Εκκλησία της Σιών αφού αρνήθηκε να εγκαταστήσει κάμερες παρακολούθησης μέσα στο κτίριο. Παράλληλα, του επέβαλαν απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.
Σύμφωνα με την Γκρέις, το καθεστώς λειτουργεί με τη λογική «υποτάσσεσαι ή πεθαίνεις».
Η Μωρήν Φέργκιουσον, μέλος της Επιτροπής των ΗΠΑ για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία (U.S. Commission on International Religious Freedom), περιέγραψε μια «γενικευμένη καταστολή». Όπως δήλωσε στην Epoch Times, οι αρχές διώκουν κάθε θρησκευτική κοινότητα, από τους μουσουλμάνους Ουιγούρους και τους ασκούμενους του Φάλουν Γκονγκ μέχρι το θιβετιανό κίνημα, τη μη αναγνωρισμένη καθολική εκκλησία και τις ανεπίσημες χριστιανικές εκκλησίες.
Η επίτροπος της Επιτροπής των ΗΠΑ για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία (USCIRF) Μωρήν Φέργκιουσον μιλά σε εκδήλωση της USCIRF. Ουάσιγκτον, 4 Μαρτίου 2026. (Στιγμιότυπο οθόνης μέσω The Epoch Times)
Η πολιτική αυτή είναι συστηματική και σκόπιμη, υποστηρίζει η Φέργκιουσον, προκειμένου να έχει το ΚΚΚ τον έλεγχο κάθε πτυχής της θρησκείας. Τονίζει δε ότι οι άνθρωποι της πίστης συχνά στοχοποιούνται επειδή οι αυταρχικές κυβερνήσεις θέλουν να ελέγχουν τους πολίτες, ενώ η ύπαρξη μιας ανώτερης δύναμης στην οποία πιστεύουν οι άνθρωποι και η υπακοή στη συνείδησή τους θεωρούνται απειλή από ένα αυταρχικό κράτος.
Από το 1999, οι Ηνωμένες Πολιτείες χαρακτηρίζουν σταθερά την Κίνα ως «χώρα ιδιαίτερης ανησυχίας» εξαιτίας των σοβαρών παραβιάσεων της θρησκευτικής ελευθερίας από το καθεστώς.
Από τη χαρά στην οδύνη
Η φωνή της Λιου Τζιτόνγκ σπάει όταν μιλά για τη 60χρονη μητέρα της, Κονγκ Τσινγκπίνγκ.
Η τελευταία τους συνάντηση ήταν στα τέλη του 2019. Η Κονγκ πήγε στο σπίτι της Λιου, κοντά στο Σαν Φρανσίσκο, και έμεινε μέχρι την Πρωτοχρονιά του Νέου Σεληνιακού Έτους. Κάθε μέρα, μετά τη δουλειά, η Λιου επέστρεφε βιαστικά στο σπίτι, όπου την υποδέχονταν οι μυρωδιές των φαγητών της πατρίδας — μοσχαρίσιο στιφάδο, τραγανό γλυκόξινο χοιρινό, τηγανητές γαρίδες.
Μήνες αργότερα, η Λιου ακόμη απολάμβανε τα ζουμερά ντάμπλινγκ που είχε βάλει η μητέρα της στην κατάψυξη. Κάθε μπουκιά την έκανε να νιώθει ότι η μητέρα της ήταν ακόμη κοντά της. Ωστόσο, αυτή η χαρά δεν κράτησε πολύ.
Περίπου έναν μήνα μετά την επιστροφή της Κονγκ στην Κίνα, η αστυνομία έκανε έφοδο στο σπίτι της, κατάσχοντας φυλλάδια και βιβλία για το Φάλουν Γκονγκ. Η Κονγκ έζησε κρυμμένη για περισσότερα από δύο χρόνια, μέχρι που οι αρχές την εντόπισαν και της επέβαλαν επταετή ποινή φυλάκισης.
Όταν άκουσε την απόφαση, η Λιου ένιωσε το μυαλό της να αδειάζει. Δήλωσε στην Epoch Times ότι τα επτά χρόνια είναι πάρα πολλά και πως δεν αντέχει καν να το σκέφτεται.
Η ασκούμενη του Φάλουν Γκονγκ Λιου Τζιτόνγκ στο Σαν Φρανσίσκο, στις 8 Απριλίου 2026. Η πινακίδα που κρατά γράφει: «Βοηθήστε με να σώσω τη μητέρα μου, Τσινγκπίνγκ Κόνγκ, ασκούμενη του Φάλουν Γκονγκ». (Jonny Liu/The Epoch Times)
Σύμφωνα με τη Λιου, η αστυνομία άλλαξε δύο φορές την κατάθεση μιας γειτόνισσας της Κονγκ, περιγράφοντας ότι μοίραζε φυλλάδια στη γειτονιά. Η γειτόνισσα αρνήθηκε να υπογράψει, ωστόσο η κατάθεση συμπεριελήφθη κανονικά στη δικογραφία, όπως προκύπτει από δικαστική απόφαση που εξέτασε η Epoch Times.
Η απόφαση επικαλούνταν ως επιβαρυντικό στοιχείο και τα πρωτοχρονιάτικα μηνύματα που είχε κρεμάσει η Κονγκ γύρω από την πόρτα του σπιτιού της.
Ένα από αυτά έγραφε: «Να είστε ειλικρινείς, να είστε καλοί και, πάνω απ’ όλα, ανεκτικοί». Οι λέξεις σχετίζονταν με τις τρεις βασικές αρχές — Αλήθεια, Καλοσύνη και Ανεκτικότητα — που αποτελούν τον πυρήνα των διδασκαλιών του Φάλουν Γκονγκ.
Η Λιου σχολίασε ότι η λογική των αρχών βρίσκεται «πέρα από κάθε κατανόηση», αναρωτώμενη ποια από αυτές τις λέξεις, που απλώς προτρέπουν τους ανθρώπους να γίνουν καλύτερες εκδοχές του εαυτού τους, παραβιάζει τον νόμο.
Εκφοβισμός πέρα από τα σύνορα
Είναι επώδυνο να ζει κανείς υπό την προστασία του αμερικανικού Συντάγματος (και ειδικά της Πρώτης Τροπολογίας), γνωρίζοντας ότι η άσκηση της ελευθερίας του θα επηρεάσει τους οικείους του στην Κίνα.
Η δράση της ακτιβίστριας Ρουσάν Αμπάς [Rushan Abbas], που μίλησε δημόσια για τη μαζική καταστολή των Ουιγούρων στο Σιντζιάνγκ, οδήγησε στη σύλληψη της αδελφής της, Γκουλσάν, η οποία παραμένει φυλακισμένη. Αφότου οι αρχές του Χονγκ Κονγκ επικήρυξαν τη διαφωνούσα Άννα Κουόκ [Anna Kwok], καταδίκασαν τον πατέρα της επειδή επιχείρησε να αποσύρει χρήματα που συνδέονταν με εκείνη.
Η Ρουσάν Αμπάς, ιδρύτρια της οργάνωσης Εκστρατεία για τους Ουιγούρους (Campaign for Uyghurs), μιλά για τον νόμο κατά των εξαναγκαστικών αφαιρέσεων οργάνων (Stop Forced Organ Harvesting Act), που εγκρίθηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ. Καπιτώλιο, Ουάσιγκτον, 7 Μαΐου 2025. (Madalina Vasiliu/The Epoch Times)
Απειλές δέχθηκε και η ίδια η Λιου. Λίγο αφότου μίλησε δημόσια για την υπόθεση της μητέρας της σε διαδήλωση, οι κινεζικές αρχές έδειξαν στον δικηγόρο της μητέρας της φωτογραφία της Λιου να κρατά πανό. Το μήνυμα ήταν σαφές: «Σας παρακολουθούμε». Μετέφεραν επίσης μια ξεκάθαρη προειδοποίηση: να μην επιστρέψει ποτέ στην Κίνα, όπως είπε.
Ο φόβος είναι πραγματικός. Η Γκρέις δήλωσε ότι αισθάνεται να την παρακολουθούν όταν συναντά ανθρώπους για να συζητήσουν την υπόθεση του πατέρα της. Το λάστιχο του αυτοκινήτου της μητέρας της σκίστηκε μέσα στο γκαράζ, κάτι που ενδεχομένως αποτελεί μέρος τακτικής εκφοβισμού, ανέφερε.
Καθώς περιμένουν το τρίτο τους παιδί, η Γκρέις και ο σύζυγός της εγκατέστησαν κάμερες ασφαλείας γύρω από το σπίτι τους, ενώ εκείνος κοιμάται με ένα μεταλλικό ρόπαλο δίπλα στο κρεβάτι, σε μια προσπάθεια να προστατέψει την οικογένειά του.
Η Γκρέις υποστηρίζει ότι οι κινεζικές αρχές θέλουν να τους αναγκάσουν να σιωπήσουν. Όπως λέει, εκείνη είναι απλώς ένας άνθρωπος που προσπαθεί να αποκαλύψει τι συνέβη στη δεύτερη ισχυρότερη χώρα του κόσμου· από την άλλη πλευρά, το Πεκίνο διαθέτει όλα τα μέσα: το δικαστικό σύστημα, την αστυνομία και πολλά ακόμη
Όταν η ευτυχία μετατράπηκε σε εφιάλτη
Για αυτά τα παιδιά Κινέζων θρησκευτικών αντιφρονούντων, η έννοια της υιικής ευσέβειας — της τιμής, του σεβασμού και της φροντίδας προς τους γονείς — είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην παραδοσιακή κινεζική κουλτούρα, ώστε δεν σκέφτονται καν να την αναφέρουν ρητά. Ωστόσο, βρίσκεται εκεί, ενισχύοντας το αίσθημα μουδιάσματος, αποχωρισμού και ενοχής.
Τον Μάιο του 2023, την ημέρα που η Ντόρια Λιου και ο σύζυγός της γιόρταζαν την Παγκόσμια Ημέρα Φάλουν Ντάφα, ημέρα αφιερωμένη στην πίστη τους και στην ανθεκτικότητα της κοινότητας του Φάλουν Γκονγκ παρά τη συνεχιζόμενη καταστολή στην Κίνα, κάλεσαν στο τηλέφωνο τη μητέρα της Λιου, Μενγκ Τζαοχόνγκ, επίσης ασκούμενη του Φάλουν Γκονγκ, η οποία βρισκόταν στην Κίνα.
Κατά τη διάρκεια της βιντεοκλήσης, η Λιου της έδειξε μια φωτογραφία στην οποία στην οποία το ζευγάρι κρατά τον λίγων μηνών γιο τους, φορώντας φωτεινά κίτρινα μπλουζάκια για τον εορτασμό της ημέρας. Η Μενγκ, που είχε αντέξει σιωπηλά πολυάριθμα βασανιστήρια σε κινεζικές φυλακές, σκούπισε διακριτικά τα μάτια της.
Υποσχέθηκαν να μιλήσουν ξανά την επόμενη ημέρα. Αυτό δεν συνέβη ποτέ. Η Μενγκ φυλακίστηκε επειδή ενημέρωνε τον κόσμο σε μια λαϊκή αγορά για το Φάλουν Γκονγκ.
Η Ντόρια Λιου με τον σύζυγο και τον γιο της στο Σαν Φρανσίσκο, τον Ιούλιο του 2024. (Ευγενική παραχώρηση της Doria Liu)
Στα έντεκα χρόνια που η Λιου ζει μακριά από την Κίνα, αυτοεξόριστη, η Μενγκ έχασε τον γάμο της κόρης της, τη γέννηση του εγγονού της και τη χαρές να τον βλέπει να μεγαλώνει.
Οι ενοχές έκαναν την εμφάνιση τους όταν η Λιου και ο γιος της έφτιαχναν χιονάνθρωπους κοντά στη λίμνη Τάχο, όταν χαλάρωναν σε κάποια θερμή πηγή στην Ιαπωνία ή όταν μαζεύονταν με φίλους για ψήσιμο — κάτι που αγαπά επίσης η μητέρα της. Όταν όλοι γελούν, όταν η χαρά κορυφώνεται, τότε είναι που ο πόνος επιστρέφει ξαφνικά.
Η Λιου δήλωσε στην Epoch Times ότι αισθάνεται σαν να μην επιτρέπεται να είναι υπερβολικά ευτυχισμένη, γιατί μόλις νιώσει χαρά θυμάται ότι η μητέρα της υποφέρει στην Κίνα. Κάθε εμπειρία γίνεται μια ακόμη ανάμνηση που η Μενγκ έχασε. Δεν έχει ταξιδέψει ποτέ στο εξωτερικό ούτε έχει δει χιονοδρομικό κέντρο.
Σήμερα, η Λιου γράφει μακροσκελείς επιστολές, καταγράφοντας στιγμές της ζωής της και ζητώντας συμβουλές από τη μητέρα της για την ανατροφή των παιδιών. Κάθε ανταλλαγή διαρκεί μήνες, περιορισμένη από τη λογοκρισία σε επιφανειακές ευγένειες, αναγκάζοντάς τες να επικοινωνούν για την πίστη τους μέσα από κωδικοποιημένα μηνύματα. Είναι δύσκολο, αλλά αποτελεί τον μοναδικό τρόπο να δίνουν κουράγιο η μία στην άλλη.
Σε μία από τις επιστολές της, η Λιου έγραψε στη μητέρα της να μην ανησυχεί, διαβεβαιώνοντάς τη ότι δεν θα βυθιστεί στην κατάθλιψη και ότι επικεντρώνεται στην ελπίδα ότι θα την ξαναβρεί σύντομα. Έχει σκεφτεί να ρισκάρει τα πάντα και να επιστρέψει στην Κίνα. Ωστόσο, γνωρίζει ότι ακόμη κι έτσι οι πιθανότητες να δικαιωθεί η μητέρα της είναι ελάχιστες, ενώ θα έθετε και τον εαυτό της σε κίνδυνο.
Πρόσφατα έμαθε ότι η μητέρα της αντιμετωπίζει καρδιολογικά προβλήματα και δυσκολία στην αναπνοή. Η καρδιά της σφίγγεται και προσεύχεται να αντέξει η μητέρα της — και να μπορέσουν να ξανασυναντηθούν.
Πίστη μέσα στο σκοτάδι
Τα τελευταία έξι χρόνια, από τότε που φυλακίστηκε ο πατέρας της, Τζίμμυ Λάι, στο Χονγκ Κονγκ, η Κλαιρ Λάι βλέπει την υγεία και την όραση του μεγιστάνα των μέσων ενημέρωσης να επιδεινώνονται.
Τα σημάδια της φυλάκισης είναι εμφανή πάνω του — τα νύχια του έχουν πέσει, τα δόντια του έχουν σαπίσει και το δέρμα του έχει χάσει τη ζωντάνια του. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Λάι, το χαμόγελό του δεν έχει αλλάξει.
Η ίδια περιγράφει τον εαυτό της ως τον άνθρωπο της οικογένειας που ανησυχεί περισσότερο. Ο πατέρας της, καθολικός στο θρήσκευμα, έχει καταδικαστεί σε είκοσι χρόνια φυλάκισης βάσει του κινεζικού νόμου εθνικής ασφάλειας. Δεν έχει άμεση πρόσβαση στο φως του ήλιου ούτε στον καθαρό αέρα.
Άνθρωποι συγκεντρώνονται έξω από το Γενικό Προξενείο της Κίνας για να διαμαρτυρηθούν για την καταδίκη του επιχειρηματία των μέσων ενημέρωσης Τζίμμυ Λάι. Λος Άντζελες, ΗΠΑ, 14 Φεβρουαρίου 2026. (Apu Gomes/Getty Images)
Η Λάι αναφέρει ότι ο πατέρας της, αντί να πικραθεί, αγκάλιασε τον πόνο με αξιοπρέπεια και της ζήτησε να προσεύχεται για όσους τον κακομεταχειρίζονται.
Όπως λέει, οι σκληροί δεσμοφύλακες υπάρχουν για να του διδάξουν ταπεινότητα. Το συνεχές δίπλωμα φακέλων, που του προκαλεί έντονους πόνους στην πλάτη, τον βοηθά να δυναμώσει ψυχικά. Τα ταξίδια προς το δικαστήριο, όπου είναι αλυσοδεμένος και ακίνητος μέσα στο σκοτάδι, τού διδάσκουν υπομονή.
Η απλωμένη αγκαλιά του Θεού προς τους αμαρτωλούς, επισημαίνει, έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη σφιγμένη γροθιά και το σφυροδρέπανο του Κόμματος.
Η Γκρέις επίσης πιστεύει ότι οι δυσκολίες ίσως τελικά υπηρετούν έναν ανώτερο σκοπό. Σε κεντρική ομιλία της στη Σύνοδο για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία τον Φεβρουάριο, είπε ότι πιστεύει πως ο Θεός δοκιμάζει τους ανθρώπους σε τέτοιες περιόδους, όπως το ασήμι που εξευγενίζεται — μια διαδικασία επώδυνη αλλά γεμάτη αγάπη.
Ο Ντέιβιντ Στίλγουελ, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών για θέματα Ανατολικής Ασίας και Ειρηνικού, ο οποίος είχε υπηρετήσει επί δύο χρόνια στην αμερικανική πρεσβεία στο Πεκίνο, δήλωσε ότι το αθεϊστικό ΚΚΚ δεν έχει καταλάβει ότι η θρησκεία δυναμώνει υπό συνθήκες πίεσης.
Όπως αναφέρει, προτού ξεκινήσει η εκστρατεία κατά του Φάλουν Γκονγκ πριν από 27 χρόνια, ακόμη και οικογένειες υψηλόβαθμων στελεχών ασκούνταν σε αυτό. Δήλωσε στην Epoch Times ότι το καθεστώς κινήθηκε υπερβολικά επιθετικά κατά του Φάλουν Γκονγκ και ότι αυτό ήταν λάθος.
Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Ντέιβιντ Στίλγουελ. Ουάσιγκτον, ΗΠΑ, 21 Ιουνίου 2022. (Matthew Pearson/CPI Studios)
Ο Τζιανγκ Ζεμίν, ο οποίος ήταν επικεφαλής του ΚΚΚ το 1999, ήθελε να εξαφανιστεί το Φάλουν Γκονγκ μέσα σε τρεις μήνες. Αυτό δεν συνέβη. Όπως δεν εξαφανίστηκαν οι ανεπίσημες εκκλησίες από την Κίνα.
Ο Στίλγουελ χαρακτήρισε τη δίωξη της πίστης στην Κίνα «αυτοκαταστροφική», αφού περισσότερη καταστολή γεννά περισσότερη αντίσταση. Όπως είπε, αυτό είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης — αλλά και της πνευματικής.
Διατηρώντας την ελπίδα
Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του Νέου Σεληνιακού Έτους, η οικογένεια της Λιου Τζιτόνγκ ετοίμαζε ντάμπλινγκ με μοσχάρι και πιπεριά — αυτά που είχε φτιάξει και η μητέρα της προ έξι ετών, όταν ήταν ακόμη ελεύθερη.
Η Κονγκ έχασε περισσότερα από δεκατρία κιλά μέσα σε λίγους μήνες μετά την κράτησή της, αναφέρει η Λιου. Βρισκόταν σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας, όπου έραβε κάποια προϊόντα, αν και η Λιου δεν γνώριζε τι ακριβώς.
Ο Τζον Μούλενααρ, πρόεδρος της επιτροπής της Βουλής για την Κίνα, έστειλε πρόσφατα επιστολή στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη συστηματική θρησκευτική καταστολή στην Κίνα. Έγραψε ότι η έκταση και η κλίμακα των αυθαίρετων και άδικων κρατήσεων του ΚΚΚ, καθώς και άλλων παραβιάσεων όπως ο χωρισμός οικογενειών και η καταναγκαστική εργασία, ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Παρότρυνε τον πρόεδρο των ΗΠΑ να θέσει το ζήτημα κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο στα μέσα Μαΐου και να ζητήσει την απελευθέρωση των θρησκευτικών κρατουμένων.
Η σύλληψη των στενών φίλων Έζρα Τζιν και Γκάο Τσουανφού στην Κίνα έφερε πιο κοντά τα παιδιά τους στην Αμερική, κάνοντας τον αγώνα λιγότερο μοναχικό για την Γκρέις και τον Γκάο Που. Ο Γκάο είπε ότι χρειάζονται μια νίκη από τη δική τους πλευρά, όσο μικρή κι αν είναι. Αισθάνονται ευάλωτο, όμως θέλουν να απελευθερωθούν οι γονείς τους και δεν βλέπουν άλλη επιλογή από το να συνεχίσουν να μιλούν δημόσια.
Η Ντόρια Λιου θυμάται όταν εκείνη και η μητέρα της μπορούσαν ακόμη να μιλούν τηλεφωνικά. Η οικογένεια της Λιου είχε μόλις εγκατασταθεί στο νέο της σπίτι. Η μητέρα της μιλούσε για όλα τα λαχανικά που θα φύτευε· λίγα φασολάκια εδώ, λίγες μελιτζάνες εκεί —«μόλις έρθω», είχε πει. Το μικρό χωράφι παραμένει σε μεγάλο βαθμό ακαλλιέργητο. Μερικά νεαρά δέντρα στέκονται πίσω από μια περιποιημένη λωρίδα γης.
Η Λιου λέει ότι το χωράφι περιμένει τη μητέρα της να σπείρει τους σπόρους.
Η Γαλλία πιέζει την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενισχύσει την επιβολή των κανόνων απέναντι σε διαδικτυακές πλατφόρμες όπως οι Shein και Temu, εξαιτίας της πώλησης μη ασφαλών και παράνομων προϊόντων.
Οι γαλλικές αρχές προστασίας καταναλωτή αναφέρουν ότι ορισμένες ξένες διαδικτυακές αγορές εμφανίζουν ασυνήθιστα υψηλά ποσοστά μη συμμορφούμενων και επικίνδυνων προϊόντων σε σύγκριση με τα παραδοσιακά κανάλια λιανικής πώλησης.
Η Σάρα Λακός, επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Καταναλωτικών Υποθέσεων και Καταπολέμησης της Απάτης της Γαλλίας (DGCCRF), κάλεσε για ισχυρότερα μέτρα επιβολής σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων κυρώσεων για σοβαρές παραβιάσεις των κανόνων προστασίας καταναλωτή και των κανονισμών για τις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η Γαλλία εντατικοποίησε τους ελέγχους στις ξένες διαδικτυακές αγορές αφού οι αρχές εντόπισαν επικίνδυνα και παράνομα προϊόντα σε ορισμένες πλατφόρμες, μεταξύ των οποίων και απαγορευμένες ερωτικές κούκλες που έμοιαζαν με παιδιά.
Σύμφωνα με την DGCCRF, τη βασική αρχή προστασίας καταναλωτή και εποπτείας της αγοράς στη Γαλλία, περισσότερα από 100.000 προϊόντα επισημάνθηκαν για απομάκρυνση ή απόσυρση από την πώληση κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων ελέγχου που ξεκίνησαν το 2025.
Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε στις 29 Απριλίου, η DGCCRF ανέφερε ότι έλεγχοι σε σχεδόν 600 προϊόντα που αγοράστηκαν από επτά μεγάλες ξένες διαδικτυακές αγορές έδειξαν πως περίπου το 75% δεν συμμορφούταν με τους κανόνες της ΕΕ, ενώ το 46% θεωρήθηκε επικίνδυνο.
Οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι τριπλασίασαν τη δειγματοληψία προϊόντων μέσω διαδικτύου στο πλαίσιο κυβερνητικού σχεδίου για την ασφάλεια του ηλεκτρονικού εμπορίου, το οποίο ξεκίνησε την άνοιξη του 2025. Οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου, όπως προϊόντα για παιδιά, ηλεκτρικές συσκευές και υφάσματα.
Συνηθισμένα προβλήματα περιελάμβαναν κίνδυνο πνιγμού λόγω αποσπώμενων μικρών εξαρτημάτων, κίνδυνο πυρκαγιάς και ηλεκτροπληξίας σε ηλεκτρικές συσκευές, καθώς και υπερβολικά επίπεδα επιβλαβών χημικών ουσιών σε ορισμένα προϊόντα. Γάλλοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο τεράστιος όγκος χαμηλού κόστους εισαγωγών που εισέρχονται στην ΕΕ δυσκολεύει τις τελωνειακές αρχές να εντοπίζουν κάθε μη ασφαλές προϊόν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε επίσημη διαδικασία κατά της Shein βάσει του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες το 2025. Η έρευνα αφορά την πώληση παράνομων προϊόντων και περιεχομένου, τις πρακτικές σχεδιασμού της πλατφόρμας και τη διαφάνεια των συστημάτων συστάσεών της. Η Επιτροπή διερευνά επίσης την Temu για πιθανές αποτυχίες στην αποτροπή πώλησης παράνομων προϊόντων μέσω της πλατφόρμας της.
Βάσει των κανόνων προστασίας καταναλωτή της ΕΕ, τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλλουν πρόστιμα έως και 4% του ετήσιου κύκλου εργασιών ενός εμπόρου στο σχετικό κράτος-μέλος για εκτεταμένες παραβάσεις που επηρεάζουν τους καταναλωτές. Ξεχωριστά, παραβιάσεις του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες μπορούν να οδηγήσουν σε κυρώσεις έως και 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας πλατφόρμας.
Γάλλοι και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι τα μέτρα επιβολής αποσκοπούν στην αντιμετώπιση σοβαρής ή επαναλαμβανόμενης μη συμμόρφωσης από μεγάλες διαδικτυακές αγορές. Η ΕΕ μοιράζεται επίσης προειδοποιήσεις για επικίνδυνα μη διατροφικά προϊόντα μεταξύ των κρατών-μελών μέσω του συστήματος Safety Gate.
Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην προστασία των καταναλωτών από μη ασφαλείς εισαγωγές, διασφαλίζοντας παράλληλα θεμιτό ανταγωνισμό για τις επιχειρήσεις που συμμορφώνονται με τα πρότυπα της ΕΕ.
Οι νομοθέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα κράτη-μέλη κατέληξαν στις 12 Μαΐου σε προσωρινή συμφωνία για την ενίσχυση της προμήθειας βασικών φαρμάκων, μέσω αύξησης της εγχώριας παραγωγής και μείωσης της εξάρτησης από εισαγωγές. Η συμφωνία αποτελεί βήμα προόδου για τον Νόμο περί Κρίσιμων Φαρμάκων, που είχε προταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέρυσι, και στοχεύει να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες της εφοδιαστικής αλυσίδας που επηρεάζουν περίπου 270 φάρμακα τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για την υγειονομική ασφάλεια της Ένωσης των 27 κρατών.
Τα μέτρα του σχεδίου αφορούν φάρμακα όπως αντιβιοτικά, ινσουλίνη και εμβόλια, καθώς και φάρμακα για χρόνιες και σπάνιες ασθένειες. Το σχέδιο αποσκοπεί στην επέκταση της παραγωγικής ικανότητας της ΕΕ και στη μείωση της εξάρτησης από προμηθευτές όπως η Κίνα και η Ινδία.
Σύμφωνα με το σχέδιο — το οποίο χρειάζεται έγκριση τόσο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο — η Ένωση θα προωθήσει βιομηχανικά «στρατηγικά έργα» και θα στηρίξει επιλέξιμες εταιρείες για τη δημιουργία, τον εκσυγχρονισμό ή την επέκταση της παραγωγικής τους ικανότητας. Παράλληλα, θα δίνεται στις αρχές της ΕΕ η δυνατότητα να ευνοούν την ευρωπαϊκή παραγωγή στις δημόσιες προμήθειες, μεταξύ άλλων επιβραβεύοντας προμηθευτές με βάση το ποσοστό φαρμάκων και δραστικών φαρμακευτικών ουσιών που παράγονται εντός των κρατών-μελών της Ένωσης.
Ο Όλιβερ Βάρχελι, επίτροπος της ΕΕ για την Υγεία και την Καλή Μεταχείριση των Ζώων, δήλωσε ότι η συμφωνία επιτεύχθηκε σε μια «κρίσιμη στιγμή, κατά την οποία η ευαλωτότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων είναι τόσο εμφανής». Σε ανακοίνωσή του, ανέφερε ότι ο Νόμος περί Κρίσιμων Φαρμάκων αποτελεί «την απαραίτητη ζώνη ασφαλείας της Ευρώπης», καθώς αποτρέπει ελλείψεις, μειώνει την εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές και ενισχύει την παραγωγή πιο κοντά στην ευρωπαϊκή αγορά, ώστε να προστατεύεται η δημόσια υγεία. Πρόσθεσε ότι οι ασθενείς στην ΕΕ πρέπει να έχουν πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται όταν τα χρειάζονται, και ότι η σημερινή πράξη θα συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου.
Την ίδια στιγμή, στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι πολιτικές τιμολόγησης της κυβέρνησης Τραμπ έχουν επηρεάσει τον φαρμακευτικό τομέα, καθυστερώντας ορισμένες κυκλοφορίες πρωτοποριακών θεραπειών στην Ευρώπη.
Η Έμερ Κουκ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων, δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι η περιοχή βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο όσον αφορά τη διασφάλιση της προμήθειας φαρμάκων και κάλεσε τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τον συντονισμό τους. Μιλώντας στην εκδήλωση Reuters Pharma Europe 2026, στη Βαρκελώνη, η Κουκ ανέφερε ότι όλοι προσπαθούν να διαχειριστούν τις επιπτώσεις της αμερικανικής πολιτικής τιμολόγησης, όχι μόνο στις τιμές αλλά και στο πού διεξάγονται οι κλινικές δοκιμές, πού γίνεται η εμπορική διάθεση και πού πραγματοποιούνται οι κυκλοφορίες νέων φαρμάκων.
Ο πρόεδρος Τραμπ εγκαινίασε την πολιτική του «πλέον ευνοούμενου κράτους» τον Μάιο του 2025, με στόχο την εξάλειψη της διαφοράς τιμών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων πλούσιων χωρών. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Λευκού Οίκου τον Ιούλιο του 2025, οι Αμερικανοί πλήρωναν την τριπλάσια τιμή για επώνυμα φάρμακα σε σχέση με πολίτες άλλων ανεπτυγμένων χωρών, ακόμη και με τις εκπτώσεις που παρέχουν οι κατασκευαστές στις ΗΠΑ.
Σε επιστολή προς φαρμακευτικές εταιρείες στις 31 Ιουλίου, ο Τραμπ προσέφερε απαλλαγές από δασμούς σε όσες συμφωνούσαν να συμμορφωθούν με τα νέα πρότυπα τιμολόγησης. Μέχρι σήμερα, ο Λευκός Οίκος έχει καταλήξει σε συμφωνία με δεκαεπτά μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες για τη μείωση των τιμών στο κυβερνητικό πρόγραμμα Medicaid και για ασθενείς που πληρώνουν τοις μετρητοίς.
Στις 24 Φεβρουαρίου, κατά τη διάρκεια της Ομιλίας για την Κατάσταση του Έθνους, ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε το Κογκρέσο να κατοχυρώσει νομοθετικά την πολιτική τιμολόγησης. Με τη μετατροπή της από εκτελεστική πρωτοβουλία σε ομοσπονδιακό νόμο, ένας μελλοντικός πρόεδρος δεν θα μπορεί απλώς να την ανατρέψει με εκτελεστικό διάταγμα.
Μέχρι στιγμής, το Κογκρέσο δεν έχει προχωρήσει στην ψήφιση σχετικής νομοθεσίας. Ωστόσο, στις 5 Μαΐου, ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση εξακολουθεί να «συνεργάζεται με το Κογκρέσο για τη νομοθετική κατοχύρωση αυτών των εθελοντικών συμφωνιών, ώστε οι ασθενείς να συνεχίσουν να επωφελούνται από τις εκπτώσεις στις τιμές». Στο πλαίσιο της πολιτικής αυτής, οι τιμές των φαρμάκων στις ΗΠΑ συνδέονται με τις χαμηλότερες τιμές που ισχύουν σε άλλες πλούσιες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα με την πολιτική του «πλέον ευνοούμενου κράτους», ο Τραμπ επέβαλε στις 2 Απριλίου δασμούς 100% σε ορισμένα πατενταρισμένα φαρμακευτικά προϊόντα και στις δραστικές φαρμακευτικές ουσίες τους που εισάγονται στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Με τη συμβολή των Sylvia Xu και Lawrence Wilson και πληροφορίες από το Reuters
Η κυβέρνηση Τραμπ κατηγόρησε τα Ηνωμένα Έθνη ότι διευκολύνουν τη μαζική μετανάστευση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, ενώ παράλληλα προωθούν πολιτικές που χαρακτήρισε ως «αντικατάσταση πληθυσμού μέσω μετανάστευσης».
Σε ανάρτηση της 11ης Μαΐου στην πλατφόρμα X, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι υπηρεσίες του ΟΗΕ «διευκόλυναν συστηματικά τη μαζική μετανάστευση» προς τη Δύση, παρότι οι πολίτες των χωρών αυτών ζητούν αυστηρότερους ελέγχους στη μετανάστευση. Το υπουργείο επικαλέστηκε την έκθεση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ του Φεβρουαρίου 2026 σχετικά με το Παγκόσμιο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, σημειώνοντας ότι η έκθεση προτρέπει τις χώρες να επεκτείνουν τις νόμιμες οδούς μετανάστευσης και να προχωρήσουν στη «νομιμοποίηση» μεταναστών.
Το Διεθνές Φόρουμ Επανεξέτασης της Μετανάστευσης, που πραγματοποιήθηκε από τις 5 έως τις 8 Μαΐου στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, αξιολόγησε την πρόοδο του Παγκόσμιου Συμφώνου του 2018 για Ασφαλή, Τακτική και Νόμιμη Μετανάστευση, ενός μη δεσμευτικού πλαισίου συνεργασίας για τη μετανάστευση.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι δεν υπέγραψε τη διακήρυξη προόδου του φόρουμ της 8ης Μαΐου, επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα «νομιμοποιήσουν παγκόσμια σύμφωνα που επιτρέπουν τη μαζική μετανάστευση προς την Αμερική ή τα δυτικά κράτη». Παράλληλα, σημείωσε ότι υπό τον πρόεδρο Τραμπ το υπουργείο θα «διευκολύνει τον επαναπατρισμό των μεταναστών και όχι την αντικατάσταση του πληθυσμού μέσω μετανάστευσης».
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατηγόρησε υπηρεσίες του ΟΗΕ και μη κυβερνητικές οργανώσεις που χρηματοδοτούνται από τον ΟΗΕ ότι συνέβαλαν στη διευκόλυνση της μετανάστευσης μέσω διαδρομών που οδηγούν από την Κεντρική Αμερική προς τα σύνορα των ΗΠΑ, όπως το πέρασμα Νταριέν ανάμεσα στην Κολομβία και τον Παναμά. Σύμφωνα με το υπουργείο, αξιωματούχοι του ΟΗΕ υποδέχονταν μετανάστες κατά μήκος της διαδρομής, ενώ μη κυβερνητικές οργανώσεις που χρηματοδοτούνται από τον ΟΗΕ μοίραζαν χάρτες σε ανθρώπους που ταξίδευαν προς τον βορρά.
Για την κατάσταση στην Ευρώπη, η ανάρτηση αναφέρει ότι παρά την πίεση από την παράνομη μετανάστευση, αξιωματούχοι του ΟΗΕ «στελέχωναν όλα τα σημεία της μεταναστευτικής διαδρομής της Μεσογείου», από τις ακτές της Λιβύης έως το Αιγαίο και τα ελληνικά νησιά.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 12 Μαΐου, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ Λαντάου ανέφερε ότι ο σκοπός των πολυμερών θεσμών είναι «να προωθούν τα συμφέροντα κυρίαρχων εθνικών κρατών, όμως τελευταία αυτοί οι θεσμοί φαίνεται να επιδιώκουν την υπονόμευση της ίδιας της κυριαρχίας των κρατών που τους δημιούργησαν». Πρόσθεσε ότι, από όσο γνωρίζει, καμία χώρα δεν έχει ψηφίσει υπέρ των ανοιχτών συνόρων ή της μαζικής μετανάστευσης, ωστόσο οι πολυμερείς θεσμοί εξακολουθούν να προωθούν αυτές τις πολιτικές.
Το σχέδιο της Βρετανίας για τη Ρουάντα
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρθηκε επίσης στην αποτυχημένη απόπειρα του Ηνωμένο Βασιλείου για απέλαση μεταναστών στη Ρουάντα, υποστηρίζοντας ότι αξιωματούχοι του ΟΗΕ άσκησαν πίεση στις αεροπορικές ρυθμιστικές αρχές ώστε να παρακωλυθεί η διαδικασία, κάτι που χαρακτήρισε «κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας του Ηνωμένου Βασιλείου».
Η πολιτική για τη Ρουάντα, η οποία ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2022, θα επέτρεπε τη μεταφορά ορισμένων μεταναστών που εισήλθαν παράνομα στη Βρετανία — μεταξύ αυτών και όσων διέσχισαν τη Μάγχη με μικρές βάρκες — στη Ρουάντα, ώστε να εξεταστούν εκεί τα αιτήματά τους για άσυλο. Ο τότε πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον είχε δηλώσει ότι η πολιτική αυτή αποσκοπούσε στην αποτροπή των κυκλωμάτων διακίνησης ανθρώπων. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε τον Ιούλιο του 2024, μετά την άνοδο των Εργατικών στην εξουσία.
Σε επιστολή των Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ προς τη βρετανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (CAA) τον Απρίλιο του 2024, εμπειρογνώμονες ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ προειδοποιούσαν ότι η διευκόλυνση της μεταφοράς των μεταναστών προς απέλαση στη Ρουάντα θα μπορούσε να συνιστά παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η επιστολή ανέφερε ότι, εάν η CAA πληροφορούνταν πως κάποια αεροπορική εταιρεία είχε συνάψει συμφωνία ναύλωσης με τη βρετανική κυβέρνηση για τη μεταφορά ανθρώπων στη Ρουάντα, θα εξέταζε κατά πόσον η εταιρεία εξακολουθεί να πληροί τις απαιτήσεις «καταλληλότητας» για τη διατήρηση της άδειάς της.
Αντικατάσταση πληθυσμού μέσω μετανάστευσης
Ο όρος «αντικατάσταση πληθυσμού μέσω μετανάστευσης» έχει εμφανιστεί και στο παρελθόν, σε δημογραφικές μελέτες του ΟΗΕ. Μελέτη του Τμήματος Πληθυσμού του ΟΗΕ τού 2000 εξέταζε κατά πόσον η μετανάστευση θα μπορούσε να αντισταθμίσει τη μείωση του πληθυσμού σε χώρες με υπογεννητικότητα.
Η μελέτη όριζε την αντικατάσταση πληθυσμού μέσω μετανάστευσης ως τη «διεθνή μετανάστευση που θα ήταν αναγκαία για να αντισταθμιστούν οι μειώσεις στο μέγεθος του πληθυσμού, οι μειώσεις στον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, καθώς και η συνολική γήρανση του πληθυσμού».
Σύμφωνα με τη μελέτη, χωρίς μετανάστευση, χώρες με γεννητικότητα κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης θα έβλεπαν τον πληθυσμό τους να μειώνεται, με ορισμένες να προβλεπόταν ότι θα χάσουν ακόμη και το ένα τέταρτο ή το ένα τρίτο του πληθυσμού τους κατά το πρώτο μισό του 21ου αιώνα.
Η ίδια μελέτη ανέφερε επίσης ότι, αν και η μετανάστευση θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιστάθμιση της μείωσης του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού, το επίπεδο μετανάστευσης που θα απαιτούνταν για να αποτραπεί η γήρανση του πληθυσμού θα ήταν πολύ μεγαλύτερο.
Σύμφωνα με την έκθεση, έως το 2050 αυτές οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές θα οδηγούσαν σε πληθυσμούς όπου το ποσοστό μεταναστών μετά το 1995 και των απογόνων τους θα κυμαινόταν μεταξύ 59% και 99%, προσθέτοντας ότι φαίνεται «εξαιρετικά απίθανο τέτοιες ροές να μπορέσουν να συμβούν σε αυτές τις χώρες στο προβλέψιμο μέλλον».
Η Άλις Βάιντελ, επικεφαλής του δεξιού πολιτικού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), χαιρέτισε τη στάση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε ανάρτησή της στις 12 Μαΐου στην πλατφόρμα X, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον ορθώς απέρριψε το Παγκόσμιο Σύμφωνο του ΟΗΕ για τη Μετανάστευση, το οποίο χαρακτήρισε «εργαλείο αντικατάστασης πληθυσμού μέσω μετανάστευσης που υπονομεύει τα δυτικά κράτη». Πρόσθεσε ότι πρόκειται ακριβώς για αυτό για το οποίο το AfD προειδοποιεί εδώ και χρόνια.
Η εφημερίδα The Epoch Times επικοινώνησε με τον ΟΗΕ για σχόλιο.
Η ραγδαία, ανεξέλεγκτη αύξηση του πληθυσμού των αγριόχοιρων, σε συνδυασμό με την εξάπλωση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων, έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές, υγειονομικές και οικονομικές κρίσεις της σύγχρονης εποχής για τη δυτική Ευρώπη. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν ένα απλό ζήτημα διαχείρισης της άγριας πανίδας, σήμερα αποτελεί υπαρξιακή απειλή για ολόκληρο τον πρωτογενή τομέα, αναγκάζοντας τα κράτη να λάβουν ακραία μέτρα.
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του υγειονομικού κινδύνου, πρέπει να κοιτάξουμε την προέλευση του προβλήματος. Η αφρικανική πανώλη των χοίρων (ASF), όπως μαρτυρά και το όνομά της, εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην αφρικανική ήπειρο (Κένυα) στις αρχές του 20ού αιώνα. Στην Αφρική, ο ιός κυκλοφορεί ενδημικά μεταξύ των άγριων χοίρων της περιοχής, οι οποίοι παρουσιάζουν ανθεκτικότητα. Ωστόσο, η μετάδοσή του στα οικόσιτα ζώα προκαλεί τεράστια θνησιμότητα, γεγονός που ιστορικά έχει διαλύσει ολόκληρους αγροτικούς και κτηνοτροφικούς τομείς σε αφρικανικές χώρες, απειλώντας τον επισιτισμό εκατομμυρίων ανθρώπων. Η μεταπήδηση αυτού του άκρως μεταδοτικού ιού στην Ευρώπη έχει σημάνει παγκόσμιο συναγερμό.
Μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο, ευρωπαϊκά κράτη υιοθετούν επιθετικές πολιτικές ελέγχου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία. Προκειμένου να ελέγξει τον υπερπληθυσμό των αγριόχοιρων και να αποκόψει τις οδούς μετάδοσης της νόσου, η γερμανική πολιτεία έχει επιστρατεύσει τους κυνηγούς, δίνοντάς τους καθαρά επιχειρησιακό ρόλο με ισχυρά οικονομικά κίνητρα. Σε κρατίδια υψηλού κινδύνου, όπως η Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, οι αρχές αποζημιώνουν τους κυνηγούς με ποσά που αγγίζουν τα 200 ευρώ για κάθε αγριόχοιρο που θανατώνουν, ενώ σε άλλες ζώνες το μπόνους ανέρχεται στα 150 ευρώ. Το Βερολίνο δεν αντιμετωπίζει τη θήρα ως χόμπι, αλλά ως ένα επιδοτούμενο, απαραίτητο εργαλείο κρατικής υγειονομικής άμυνας.
Ωστόσο, το πρόβλημα του υπερπληθυσμού δεν αφορά μόνο τη μετάδοση του ιού στους κτηνοτρόφους. Η ασφυκτική πίεση που ασκούν τα κοπάδια των αγριόχοιρων χτυπά οριζόντια κάθε παραγωγό, σε κάθε κλάδο της γεωργίας. Είναι κοινή παρανόηση ότι τα ζώα αυτά καταστρέφουν μόνο μεγάλες εκτάσεις με σιτηρά ή καλαμπόκι. Η πραγματικότητα είναι εφιαλτική για το σύνολο των αγροτών: από τους παραγωγούς θερμοκηπίων μέχρι τους καλλιεργητές υπαίθριων κηπευτικών. Κοπάδια εισβάλλουν σε χωράφια ισοπεδώνοντας κυριολεκτικά καλλιέργειες με πιπεριές, αγγούρια, ντομάτες και πεπόνια, ενώ καταστρέφουν ολοσχερώς πανάκριβα συστήματα άρδευσης (σωλήνες και λάστιχα σταγόνας) στην προσπάθειά τους να βρουν νερό και ρίζες.
Τα στοιχεία από τις μεγάλες αγροτικές ενώσεις της Δυτικής Ευρώπης είναι αποκαλυπτικά. Στην Ιταλία, η Coldiretti (η μεγαλύτερη εθνική ένωση αγροτών) δημοσίευσε πρόσφατα έκθεση όπου χαρακτηρίζει τους αγριόχοιρους «εθνική καταστροφή», καταγράφοντας ζημιές άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως στη γεωργία, όπου πλήττονται καλλιέργειες από τα κηπευτικά μέχρι τους αμπελώνες της Τοσκάνης. Στην Ισπανία, η αγροτική συνομοσπονδία ASAJA αναφέρει συνεχείς καταστροφές σε υπαίθριες καλλιέργειες λαχανικών και υποδομές, ενώ στη Γαλλία, παραδοσιακοί συνεταιρισμοί οίνου στην περιοχή του Μπορντώ αναφέρουν τεράστιες απώλειες στην παραγωγή σταφυλιών, καθώς τα ζώα καταναλώνουν τους καρπούς και σπάνε τα κλήματα.
Στον αντίποδα αυτής της πανευρωπαϊκής κινητοποίησης, η κατάσταση στην Ελλάδα παρουσιάζει εικόνα επικίνδυνης αδράνειας. Η πληθυσμιακή έκρηξη των αγριόχοιρων στη χώρα μας έχει δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα. Πέρα από τις εκτεταμένες καταστροφές στη γεωργία — με παραγωγούς στην Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο, την Εύβοια και την Πελοπόννησο να βλέπουν τα κηπευτικά και τις σοδειές από τις δενδροκαλλιέργειές τους να εξαφανίζονται σε μια νύχτα, αφήνοντας ζημιές χιλιάδων ευρώ — τα ζώα εμφανίζονται πλέον σε πυκνοκατοικημένες, αστικές περιοχές. Ταυτόχρονα, τα σοβαρά τροχαία ατυχήματα στο επαρχιακό και ορεινό οδικό δίκτυο αυξάνονται δραματικά.
Αν και η απειλή της αφρικανικής πανώλης καραδοκεί στα σύνορα της χώρας μέσω των Βαλκανίων, η διαχείριση παραμένει αποσπασματική. Σε αντίθεση με το γερμανικό μοντέλο της κεντρικής χρηματοδότησης και του εθνικού σχεδιασμού, το ελληνικό κράτος βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην «εθελοντική» συνδρομή του υφιστάμενου κυνηγετικού πλαισίου (μέσω των συνεργείων δίωξης). Η προσέγγιση αυτή λειτουργεί ως «πυροσβεστήρας» σε τοπικό επίπεδο, στερούμενη ωστόσο μιας ενιαίας, επιδοτούμενης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής.
Αυτό που στον ελληνικό Τύπο συχνά αποκαλείται «SCALP Naval» αντιστοιχεί στο γαλλικό MdCN/NCM και ανήκει στην ίδια οικογένεια βαθιάς κρούσης με το αεροεκτοξευόμενο πύραυλο cruise Storm Shadow/Scalp. Η εφημερίδα Le Parisien έγραψε ότι η γραμμή του MdCN επανεκκινεί έπειτα από διακοπή του 2021, επειδή το Γαλλικό Ναυτικό θέλει να ανανεώσει και να αυξήσει τα αποθέματά του, ενώ η επίσημη γαλλική και η MBDA τεκμηρίωση παρουσιάζουν το MdCN ως ναυτικό πύραυλο cruise πολύ μεγάλου βεληνεκούς για κρούση ξηράς από φρεγάτες FREMM και υποβρύχια Barracuda. Παράλληλα, σε ανώτερο επίπεδο, Λονδίνο και Παρίσι ανακοίνωσαν επισήμως τον Ιούλιο του 2025 ότι παραγγέλλουν περισσότερους Storm Shadow/Scalp και αναβαθμίζουν ξανά τις γραμμές παραγωγής.
Η άλλη είδηση, περί γερμανικής πρόθεσης αγοράς των τουρκικών Yildirimhan και Tayfun Block-4, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη επιφύλαξη. Τα δημόσια και επίσημα τεκμηριωμένα γερμανικά βήματα που εντοπίζονται σήμερα κινούνται αλλού: στη συμφωνία ΗΠΑ-Γερμανίας του 2024 για ανάπτυξη δυνατοτήτων μακρού πλήγματος στη Γερμανία, στη μεταγενέστερη γερμανική αίτηση για Typhon ως λύση-γέφυρα, καθώς και στην ευρωπαϊκή διαδρομή ELSA και στη βρετανογερμανική προσπάθεια Deep Precision Strike. Με άλλα λόγια, η σχετική είδηση πρέπει προς το παρόν να αντιμετωπίζεται ως δημοσιογραφική αναφορά και όχι ως καθιερωμένη πολιτική απόφαση.
Υπάρχει και μία τρίτη, πιο διακριτική, αλλά ουσιώδης παρατήρηση: τα δημόσια στοιχεία δείχνουν γερμανική προσπάθεια για προμήθεια αμερικανικών Typhon/Tomahawk και ταυτόχρονα νέα γερμανική βιομηχανική κινητικότητα σε pyra;yloyw cruise και Patriot μέσω άλλων σχημάτων, όχι όμως μια ήδη ανακοινωμένη και κλειδωμένη γερμανική γραμμή παραγωγής Tomahawk με σαφές δημόσιο χρονοδιάγραμμα. Άρα ορισμένα στοιχεία δημοσιευμάτων φαίνεται να προηγούνται των μέχρι τώρα επιβεβαιωμένων τεκμηρίων.
Η γαλλική επανεκκίνηση και τι πραγματικά σημαίνει
Η γαλλική κίνηση δεν είναι απλώς «μια ακόμη παραγγελία πυραύλων». Είναι η επιστροφή της Γαλλίας σε μια λογική αποθέματος, παραγωγικής συνέχειας και στρατηγικής αυτονομίας για όπλα βαθιάς κρούσης. Το MdCN βρίσκεται σε υπηρεσία στο γαλλικό ναυτικό από το 2017, παρέχει δυνατότητα πλήγματος στην ενδοχώρα από ναυτικές πλατφόρμες, και η Γαλλία έδειξε το 2024 ότι το όπλο είναι επιχειρησιακά ώριμο με τον πρώτο ταυτόχρονο διπλό βολισμό από φρεγάτα και υποβρύχιο. Το ότι το Παρίσι ξανανοίγει τώρα τη γραμμή δείχνει πως η Γαλλία δεν θέλει η βαθιά κρούση να παραμείνει μια σπάνια «επίλεκτη» δυνατότητα, αλλά να γίνει ξανά αξιόπιστη, αναπληρώσιμη και μαζικοποιήσιμη σε συνθήκες πολέμου υψηλής έντασης.
Η κίνηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος αν ενταχθεί στη συνολική γαλλοβρετανική τροχιά. Η επίσημη ανακοίνωση του Ηνωμένου Βασιλείου τον Ιούλιο του 2025 μιλά ανοικτά για νέες παραγγελίες Storm Shadow, αναβάθμιση των υφιστάμενων γραμμών παραγωγής και ταυτόχρονη προώθηση του διαδόχου τους, ενώ η βρετανική κυβέρνηση στις αρχές του 2026 συνέδεσε τη γαλλοβρετανική και βρετανογερμανική συνεργασία με νέα όπλα μακράς ακτίνας και υπερηχητικές δυνατότητες. Στην πράξη, η Γαλλία δεν ξανανοίγει μία παλιά γραμμή απλώς για να «γεμίσει αποθήκες», αλλά συμμετέχει σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα βαθιάς κρούσης που πάει από την αεροπορική κρούση και τη ναυτική κρούση έως τις μελλοντικές χερσαίες λύσεις.
Αυτό ταιριάζει απολύτως με τη γαλλική στρατηγική. Η Γαλλία είναι το μόνο κράτος-μέλος της ΕΕ που διαθέτει πυρηνικά όπλα, ενώ το αεροπλανοφόρο της παραμένει εργαλείο πολιτικής και στρατηγικής πρώτης γραμμής, συνδεδεμένο ακόμη και με την αεροναυτική πυρηνική αποτροπή μέσω του ASMP-A. Όταν, λοιπόν, το Παρίσι επενδύει ταυτόχρονα σε φορείς ναυτικής κρούσης, σε SCALP/Storm Shadow και σε ευρωπαϊκά προγράμματα μακρού πλήγματος, δεν ενεργεί ως «συνηθισμένος εισαγωγέας οπλικών συστημάτων», αλλά ως δύναμη που θέλει να παραμείνει ο ευρωπαϊκός πυλώνας στρατηγικής κυριαρχίας.
Η τουρκική πυραυλική επιτάχυνση και τα όριά της
Η Τουρκία πράγματι επιταχύνει. Το Tayfun είναι σήμερα η πιο ώριμη, επιβεβαιωμένη πλευρά αυτής της εικόνας. Η ίδια η Roketsan το παρουσιάζει ως σύστημα βαλλιστικού πλήγματος κατά «βαθέων στόχων», με ισχυρή αντοχή σε παρεμβολές και επισήμως δεδηλωμένο βεληνεκές άνω των 280 χλμ. στην ανοικτή τεκμηρίωση της εταιρείας, ενώ τον Απρίλιο του 2026 η Roketsan ανακοίνωσε παραδόσεις Tayfun στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και νέες επενδύσεις που θα αυξήσουν πολλαπλάσια τη σειριακή παραγωγή. Άρα, το κρίσιμο εδώ δεν είναι μόνο ότι η Τουρκία «έχει έναν πύραυλο», αλλά ότι ο Tayfun φαίνεται να μετατρέπεται από επίδειξη σε γραμμή παραγωγής και παράδοση σε μονάδες.
Για τον Tayfun Block-4, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική από ό,τι αφήνουν να εννοηθούν αρκετοί τίτλοι. Στην επίσημη παρουσίαση της Roketsan στο IDEF 2025 χαρακτηρίζεται ως «υπερηχητική» έκδοση του Tayfun, με βάρος πάνω από 7 τόνους, μήκος περίπου 10 μέτρα και ρόλο προσβολής στρατηγικών στόχων από μεγάλη απόσταση. Ωστόσο, στο επίσημο υλικό δεν δημοσιεύεται καθαρό, τεχνικά επαληθευμένο βεληνεκές, ενώ τουρκικές δηλώσεις του καλοκαιριού του 2025 ανέφεραν ότι επρόκειτο να αρχίσουν οι δοκιμές του Block-4. Με άλλα λόγια, ο Block-4 είναι σημαντικός ως ένδειξη τεχνολογικής κατεύθυνσης και βιομηχανικής φιλοδοξίας, αλλά όχι ακόμη ως πλήρως τεκμηριωμένη επιχειρησιακή ικανότητα με καθαρά δημοσιευμένα χαρακτηριστικά.
Ο Yildirimhan είναι ακόμη πιο εντυπωσιακός σε επίπεδο σήματος — και ακόμη πιο αβέβαιος σε επίπεδο ωριμότητας. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας και αμυντικά μέσα παρουσίασαν στη SAHA 2026 ένα όπλο που περιγράφεται ως το πρώτο τουρκικό διηπειρωτικό βαλλιστικό βλήμα, με υγρά καύσιμα, πολεμική κεφαλή τριών τόνων και βεληνεκές 6.000 χλ.. Όμως τα ίδια τα τουρκικά στοιχεία λένε πως έχουν ολοκληρωθεί οι εργαστηριακές δοκιμές και ότι οι δοκιμές πεδίου/εδάφους αναμένονται. Ακόμη και αναλυτικά κείμενα που αντιμετωπίζουν σοβαρά το πρόγραμμα επισημαίνουν ότι αυτό που παρουσιάστηκε στο SAHA 2026 ήταν ένα μοντέλο επίδειξης και ότι τα μεγάλα ερωτήματα για την πραγματική επιχειρησιακή του κατάσταση παραμένουν ανοιχτά. Συνεπώς, ο Yildirimhan πρέπει να ιδωθεί σήμερα περισσότερο ως στρατηγικό μήνυμα και πρόγραμμα υπό εξέλιξη παρά ως όπλο έτοιμο για αξιόπιστη επιχειρησιακή υπηρεσία.
Υπάρχει και ένα τελευταίο τεχνικό σημείο που αξίζει προσοχής. Στις τουρκικές πηγές ο όρος «υπερηχητικός» χρησιμοποιείται ευρέως για Tayfun Block-4 και Yildirimhan, αλλά τα επίσημα υλικά τεκμηριώνουν πρωτίστως ταχύτητα και όχι απαραίτητα μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική κατά το πρότυπο του υπερηχητικού οχήματος ολίσθησης (hypersonic glide vehicle – HGV) με τα χαρακτηριστικά που συνδέονται συνήθως με τις πιο προηγμένες κατηγορίες τέτοιων όπλων. Άρα, η πολιτική σημασία των τουρκικών προγραμμάτων είναι μεγάλη, αλλά η τεχνική τους αποτίμηση θέλει ψυχραιμία.
Η γερμανική αναζήτηση βαθιάς κρούσης
Η πραγματική ιστορία πίσω από όλα αυτά είναι η γερμανική αγωνία για τις δυνατότητες βαθιάς κρούσης στην Ευρώπη. Το 2024, Ουάσιγκτον και Βερολίνο ανακοίνωσαν ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινούσαν από το 2026 περιοδικές αναπτύξεις οπλικών συστημάτων μακρού πλήγματος στη Γερμανία, με μελλοντική σύνθεση που θα περιελάμβανε SM-6, Tomahawk και αναπτυσσόμενα υπερηχητικά όπλα. Αυτό είχε σαφή λογική: να καλυφθεί ένα ευρωπαϊκό κενό αποτροπής. Το 2025 το Βερολίνο έκανε και επίσημο βήμα προς αγορά του Typhon, δηλαδή του αμερικανικού επίγειου εκτοξευτή που μπορεί να βάλλει Tomahawk και SM-6. Το 2026, όμως, με την αμερικανική αναδίπλωση και τις συζητήσεις για αποσύρσεις, ο Μπόρις Πιστόριους, υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, μίλησε ανοιχτά για «κενό ικανότητας» που ανοίγει ξανά.
Η γερμανική απάντηση είναι τριπλή και αρκετά καθαρή στα δημόσια τεκμήρια. Πρώτον, εκσυγχρονισμός των υπαρχόντων Taurus και επιτάχυνση του Taurus Neo. Δεύτερον, αναζήτηση διαθέσιμης λύσης από την αγορά, με βασικό υποψήφιο το αμερικανικό Typhon/Tomahawk. Τρίτον, ανάπτυξη ευρωπαϊκής βάσης μέσω του ELSA, στο οποίο συμμετέχουν Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και μέσω της βρετανογερμανικής προσπάθειας Deep Precision Strike με εμβέλεια άνω των 2.000 χλμ. Αυτή είναι η δημόσια, τεκμηριωμένη στρατηγική. Γι’ αυτό και, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, το τουρκικό σενάριο δεν εμφανίζεται σήμερα ως η επίσημη κύρια γραμμή του Βερολίνου αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, ως μια δυνητική, ανεπιβεβαίωτη παράλληλη σκέψη.
Υπάρχει και ο ευρωπαϊκός χρηματοδοτικός παράγοντας. Το SAFE είναι σχεδιασμένο για κοινές προμήθειες και καλύπτει ρητά πυραύλους και βαθιά πλήγματα. Όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο ξεκαθαρίζουν ότι μόνο η Ουκρανία και οι χώρες EEA-EFTA συμμετέχουν εξ αρχής «επί ίσοις όροις» και ως προς την προμήθεια από τις αμυντικές τους βιομηχανίες. Οι υποψήφιες χώρες της ΕΕ — κατηγορία στην οποία ανήκει η Τουρκία — μπορούν να συμμετέχουν σε κοινές προμήθειες, αλλά τα ζητήματα βιομηχανικής επιλεξιμότητας δεν είναι αυτόματα λυμένα και, επιπλέον, τα συμβόλαια πρέπει να τηρούν τον κανόνα ότι το ποσοστό εξωευρωπαϊκών/μη επιλέξιμων εξαρτημάτων δεν υπερβαίνει το 35%. Άρα, ακόμη κι αν υπήρχε πολιτική βούληση, η χρηματοδότηση μιας καθαρά τουρκικής λύσης μέσω SAFE δεν θα ήταν απλή.
Αυτό βοηθά να διαβαστεί πιο ψύχραιμα η γερμανική διάσταση: το Βερολίνο δεν ψάχνει «τουρκικό πύραυλο» επειδή ξαφνικά άλλαξε γεωπολιτικό στρατόπεδο. Ψάχνει άμεσα διαθέσιμη βαθιά κρούση επειδή η συστηματική γερμανική αδυναμία σε αυτόν τον τομέα αποκαλύφθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία και οξύνθηκε από την αβεβαιότητα ως προς τις ΗΠΑ. Αυτό είναι το στρατηγικό υπόστρωμα όλης της συζήτησης.
Η ευρύτερη γεωπολιτική και γεωστρατηγική ανάγνωση
Αν το δούμε με όρους «μεσογειακές δυνάμεις, χερσαίες δυνάμεις, θαλάσσιες δυνάμεις», οι τρεις χώρες μπαίνουν σε διαφορετικά κουτιά. Η Γαλλία είναι η κατ’ εξοχήν ευρωπαϊκή θαλάσσια-στρατηγική δύναμη: έχει πυρηνική αποτροπή ως μοναδικό κράτος της ΕΕ με πυρηνικά όπλα, διαθέτει αεροπλανοφόρο με ρόλο υψηλής στρατηγικής αξίας και κατέχει ώριμη ναυτική δυνατότητα βαθιάς κρούσης με το MdCN. Η Γερμανία είναι η ευρωπαϊκή ηπειρωτική-βιομηχανική δύναμη: το ίδιο το BMVg μιλά για στόχο να εξελιχθεί η Bundeswehr στην ισχυρότερη συμβατική στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης, με προτεραιότητα στη χερσαία και συμμαχική άμυνα. Η Τουρκία, τέλος, είναι μια ηπειρωτική-περιφερειακή δύναμη-κόμβος, με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, έλεγχο κρίσιμου γεωγραφικού χώρου μεταξύ Μαύρης Θάλασσας, Αιγαίου και ανατολικής Μεσογείου, και διαρκώς αυξανόμενη εγχώρια πυραυλική βιομηχανία.
Από αυτή την οπτική, η γαλλική επανεκκίνηση των SCALP/MdCN και η τουρκική προβολή Tayfun/Yildirimhan δεν είναι το ίδιο φαινόμενο. Η Γαλλία επενδύει σε μια ώριμη, κυρίαρχη ικανότητα που της επιτρέπει να χτυπά από θάλασσα και αέρα χωρίς να ζητά άδεια χρήσης βάσεων τρίτων χωρών. Η Τουρκία επενδύει σε μια λογική χερσαίας αποτροπής, εμβέλειας και βιομηχανικής αυτονόμησης, με ισχυρό στοιχείο επίδειξης πολιτικής ισχύος. Η Γαλλία εκφράζει την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία από τη σκοπιά της θαλάσσιας και αεροπορικής προβολής ισχύος. Η Τουρκία επιχειρεί να μετατρέψει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία σε μοχλό περιφερειακής και διαθεσμικής αναβάθμισης μέσα στο ΝΑΤΟ και πέρα από αυτό.
Το πιο βαθύ συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη μπαίνει ξανά σε εποχή επίγειας βαθιάς κρούσης. Μετά από δεκαετίες όπου η αποτροπή βασιζόταν κυρίως στην αμερικανική ομπρέλα, στην αεροπορία και στις ναυτικές δυνατότητες, τώρα επιστρέφουν στο κέντρο της συζήτησης οι χερσαίοι εκτοξευτές, τα βλήματα 500+ χλμ., τα όπλα ακριβείας άνω των 2.000 χλμ, ακόμη και τα «φθηνά» μη επανδρωμένα μίας χρήσεως (one-way effectors). Αυτό το επιβεβαιώνουν το αμερικανογερμανικό πλαίσιο του 2024, η γερμανική στροφή σε Typhon/Tomahawk, οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ELSA και DPS, και η τουρκική επιτάχυνση στην εγχώρια παραγωγή. Η Ανατολική Μεσόγειος επηρεάζεται άμεσα, όχι επειδή είναι η μόνη εστία αυτής της αλλαγής, αλλά επειδή εκεί τέμνονται το ναυτικό βάθος της Γαλλίας, η χερσαία-θαλάσσια ανάδυση της Τουρκίας και η νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Αν, επιπλέον, συνυπολογίσει κανείς ότι το Βερολίνο έχει ήδη δείξει μεγαλύτερο πραγματισμό στις αμυντικές σχέσεις με την Άγκυρα, αίροντας το 2025 το γερμανικό βέτο για την εξαγωγή Eurofighter Typhoon στην Τουρκία, τότε η ιδέα μιας ευρύτερης αμυντικής εξομάλυνσης Γερμανίας-Τουρκίας δεν είναι αδιανόητη. Αυτό δεν αποδεικνύει γερμανική αγορά Tayfun ή Yildirimhan, αλλά εξηγεί γιατί τέτοια σενάρια ακούγονται πλέον περισσότερο «πολιτικά πιθανά» από ό,τι θα ακούγονταν πριν δύο ή τρία χρόνια.
Τι σημαίνει αυτό για Ελλάδα και Κύπρο
Για την Ελλάδα, η πρώτη άμεση ανάγνωση είναι ότι η γαλλική επανεκκίνηση λειτουργεί θετικά. Η MBDA υπέγραψε ήδη από το 2023 συμβόλαιο εκσυγχρονισμού μέσης ζωής για τους ελληνικούς SCALP της Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ η εταιρεία υπογραμμίζει ότι το όπλο εξοπλίζει τόσο τα Mirage 2000-5 όσο και τα Rafale της Ελλάδας. Άρα, η επιστροφή της γραμμής SCALP/MdCN και η γαλλοβρετανική ώθηση σε νέες παραγγελίες και διαδόχους ενισχύουν τη βιωσιμότητα του οικοσυστήματος βαθιάς κρούσης στο οποίο ήδη συμμετέχει η Αθήνα.
Η δεύτερη ανάγνωση είναι πιο απαιτητική. Αν μια γερμανική-τουρκική συνεργασία σε πυραυλικά συστήματα προχωρούσε πράγματι, ο κύριος κίνδυνος για την Ελλάδα και την Κύπρο δεν θα ήταν κατ’ ανάγκην το άμεσο επιχειρησιακό σοκ από τον Yildirimhan, ο οποίος ακόμη δεν έχει δοκιμαστεί στο πεδίο, αλλά η πολιτική και βιομηχανική κανονικοποίηση της Τουρκίας ως προμηθευτή βαθιάς κρούσης για ευρωπαϊκές και νατοϊκές ανάγκες. Αυτό θα ήταν αλλαγή επιπέδου: από «δύσκολος αλλά αναγκαίος σύμμαχος» της νοτιοανατολικής πτέρυγας σε δυνητικό βιομηχανικό κόμβο της ευρωπαϊκής επανεξοπλιστικής προσπάθειας. Η ουσία, δηλαδή, θα βρισκόταν λιγότερο στα χιλιόμετρα εμβέλειας και περισσότερο στη θέση της Τουρκίας μέσα στις αρχιτεκτονικές προμήθειας και νομιμοποίησης της Δύσης. Αυτό είναι αναλυτικό συμπέρασμα που προκύπτει από το γεγονός ότι ο Yildirimhan είναι ακόμη σε προ-δοκιμαστική φάση, ενώ η γερμανική αναζήτηση λύσεων είναι άμεση και δομική.
Για την Κύπρο ειδικά, το κρίσιμο πεδίο είναι και θεσμικό. Το SAFE δείχνει ότι η μάχη για την ευρωπαϊκή άμυνα δεν θα κριθεί μόνο στα πεδία βολών αλλά και στους κανόνες επιλεξιμότητας, στις κοινές προμήθειες και στις πολιτικές συμμαχίες γύρω από αυτές. Εφ’ όσον η Τουρκία δεν είναι από τις χώρες που συμμετέχουν εξ αρχής «επί ίσοις όροις» ως προς την προμήθεια από την αμυντική τους βιομηχανία, κάθε απόπειρα ένταξης τουρκικών συστημάτων σε τέτοια σχήματα θα είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πολιτικής τριβής. Αυτό δίνει σε Αθήνα και Λευκωσία ένα πεδίο παρέμβασης που δεν είναι στρατιωτικό με τη στενή έννοια, αλλά ευρωπαϊκό-κανονιστικό.
Η ελληνική οπτική καλείται να ξεχωρίσει τα ώριμα και παραγωγικά τεκμηριωμένα από τα προωθητικά και ακόμη αδοκίμαστα, και ταυτόχρονα να αντιληφθεί ότι η μεγάλη εικόνα αφορά την παραγωγή, τα αποθέματα, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα θεσμικά κανάλια της Δύσης. Στον έναν πόλο, η Γαλλία ξαναχτίζει αποθέματα και ευρωπαϊκή βιομηχανική συνέχεια. Στον άλλον, η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την άνοδο της δικής της αμυντικής βιομηχανίας. Στη μέση, η Γερμανία ψάχνει επειγόντως να καλύψει τα κενά της. Αυτή είναι η πραγματική τριγωνική δυναμική που πρέπει να παρακολουθεί η Αθήνα.
Οι βιομηχανικές πολιτικές της Κίνας απειλούν τη μεταποιητική παραγωγή των ανεπτυγμένων οικονομιών με απώλεια κερδών της τάξεως των 650 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με νέα έκθεση. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει αλλαγές στους κανόνες δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα για τη βαριά βιομηχανία, εν μέσω αυξημένων ανησυχιών για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Η ανάλυση, που δημοσιεύθηκε από το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ και εκπονήθηκε από την ερευνητική εταιρεία Rhodium Group, αναφέρει ότι η στρατηγική του Πεκίνου ενέχει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης των βιομηχανικών δυνατοτήτων των χωρών G7 έως το 2030. Σύμφωνα με την έκθεση, οι κινεζικές πολιτικές γίνονται πιο συστηματικές και διάχυτες, ενώ το Πεκίνο ενισχύει ενεργά τον έλεγχο των αλυσίδων αξίας μέσω κανονισμών και οικονομικού εξαναγκασμού.
Η ομάδα G7 περιλαμβάνει τον Καναδά, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με το ποσό των 650 δισ. δολαρίων να αντιστοιχεί περίπου στο 12% των μεταποιητικών εξαγωγών τους, εφ’ όσον συνεχιστούν οι τρέχουσες τάσεις.
Η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και τα χημικά συγκαταλέγονται μεταξύ των τομέων που αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από τους Κινέζους ανταγωνιστές. Η έκθεση ζητά καλύτερο συντονισμό μεταξύ των ανεπτυγμένων χωρών· αν και πολλές κυβερνήσεις έχουν ήδη αντιδράσει με εμπορικά μέτρα, βιομηχανικές πολιτικές και προσπάθειες για τη μείωση των κινδύνων στις αλυσίδες εφοδιασμού, οι ενέργειες αυτές παραμένουν αποσπασματικές.
Οι συντάκτες της έκθεσης αναφέρουν ότι χωρίς πιο συντονισμένη δράση η βιομηχανική πολιτική της Κίνας θα συνεχίσει κατά πάσα πιθανότητα να αναδιαμορφώνει τις παγκόσμιες αγορές, να παγιώνει εξαρτήσεις και να διαβρώνει τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις αναδυόμενες οικονομίες. Μεταξύ των πιθανών συνεπειών περιλαμβάνονται η μείωση των επενδύσεων, η αποδυνάμωση της καινοτομίας και η απώλεια βιομηχανικών δυνατοτήτων στις ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η έκθεση, με τίτλο «China’s Next-Generation Industrial Policy» («Η κινεζική βιομηχανική πολιτική της επόμενης γενιάς»), περιγράφει την προσέγγιση του Πεκίνου ως «βιομηχανική πολιτική των πάντων», η οποία εκτείνεται στις πρώτες ύλες, στον εξοπλισμό, στις τελικές εφαρμογές, στις υπηρεσίες και στην τεχνολογία αιχμής. Η στρατηγική αυτή βασίζεται στο σχέδιο «Made in China 2025», που ξεκίνησε το 2015, και έχει βοηθήσει τη χώρα να αποκτήσει ηγετική θέση στα ηλιακά πάνελ, στα τρένα υψηλής ταχύτητας και στις μπαταρίες λιθίου, ενώ παράλληλα έχει σημειώσει πρόοδο στα φαρμακευτικά προϊόντα και στην τεχνητή νοημοσύνη.
Αξιολόγηση της Rhodium Group για λογαριασμό του Εμπορικού Επιμελητηρίου των ΗΠΑ, το 2025, διαπίστωσε ότι το «Made in China 2025» πέτυχε σημαντική πρόοδο στη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας σε τομείς όπως τα οχήματα νέας ενέργειας.
Το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας στη μεταποίηση έχει περίπου διπλασιαστεί από το 2019, φθάνοντας περίπου τα 2 τρισ. δολάρια, ενώ ο αριθμός των προϊόντων στα οποία η Κίνα αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 50% των παγκόσμιων εξαγωγών σχεδόν διπλασιάστηκε (από 192 σε 315) μεταξύ 2021 και 2024. Οι προειδοποιήσεις για τις συνέπειες της κινεζικής βιομηχανικής στρατηγικής έχουν διατυπωθεί εδώ και χρόνια.
Έκθεση του Mercator Institute for China Studies το 2016 ανέφερε ότι, εάν η Κίνα πετύχει με το «Made in China 2025», οι ξένες εταιρείες και οι βιομηχανικές χώρες θα βρεθούν αντιμέτωπες με έναν ισχυρό ανταγωνιστή, υποστηριζόμενο από μαζική κρατική στήριξη σε ευρύ φάσμα προηγμένων μεταποιητικών βιομηχανιών.
Το Εμπορικό Επιμελητήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κίνα προειδοποίησε το 2017 για τον κίνδυνο που θα αντιμετώπιζε ο θεμιτός ανταγωνισμός, ενώ το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ επεσήμανε τη στροφή της Κίνας προς αποτελέσματα που κατευθύνονται από το κράτος. Η νέα έκθεση υπογραμμίζει ότι το κόστος των καθυστερημένων αντιδράσεων είναι πλέον ορατό μέσω της απώλειας ανταγωνιστικότητας και των στρατηγικών ευπαθειών.
Αντιδράσεις στην Ευρώπη για το σύστημα εκπομπών ETS
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ετοιμάζεται να επικαιροποιήσει τους κανόνες που καθορίζουν πόσα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών άνθρακα θα λαμβάνουν οι βαριές βιομηχανίες έως το 2030, καθώς οι Βρυξέλλες επιχειρούν να διατηρήσουν σε τροχιά τη βασική τους κλιματική πρωτοβουλία εν μέσω πίεσης για βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε διαβούλευση για επικαιροποιημένες τιμές αναφοράς του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS) για την περίοδο 2026–2030.
Το ETS είναι το σύστημα ανώτατου ορίου και εμπορίας εκπομπών της ΕΕ για τομείς όπως η ενέργεια, η βαριά βιομηχανία και οι αερομεταφορές. Στο πλαίσιο του συστήματος, οι εταιρείες οφείλουν να παραδίδουν δικαιώματα για τις εκπομπές τους και να αγοράζουν διαπραγματεύσιμα περιουσιακά στοιχεία, γνωστά ως δικαιώματα εκπομπών της ΕΕ, προκειμένου να καλύπτουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Οι ηγέτες της ΕΕ έχουν δώσει προτεραιότητα σε μια ενεργειακή προσέγγιση που βασίζεται κυρίως στις ανανεώσιμες πηγές, στο πλαίσιο του στόχου της Ένωσης να καταστεί «κλιματικά ουδέτερη» έως το 2050, που αποτελεί κεντρικό στόχο της Πράσινης Συμφωνίας της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Το πρόγραμμα ETS αποτελεί βασικό μοχλό για την απανθρακοποίηση και η ΕΕ υποστηρίζει ότι έχει μειώσει μαζικά την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων. Οι φορείς εκμετάλλευσης που δεν καλύπτουν τις εκπομπές τους αντιμετωπίζουν πρόστιμο 100 ευρώ για κάθε μετρικό τόνο υπερβάλλουσας εκπομπής.
Σύμφωνα με την πρόταση, η βιομηχανία θα συνεχίσει κατά μέσο όρο να λαμβάνει δωρεάν δικαιώματα που καλύπτουν περίπου το 75% των εκπομπών. Αυτό σημαίνει ότι, εάν ένα εργοστάσιο εκπέμπει 100 μετρικούς τόνους, η βιομηχανία θα εξακολουθήσει να λαμβάνει δωρεάν δικαιώματα για περίπου 75 μετρικούς τόνους, ενώ η εταιρεία θα πρέπει να αγοράζει δικαιώματα για τους υπόλοιπους 25 μετρικούς τόνους, εκτός εάν μειώσει τις εκπομπές της.
Ο Ευρωπαίος επίτροπος για το κλίμα, τις μηδενικές καθαρές εκπομπές και την καθαρή ανάπτυξη, Βόπκε Χούκστρα, δήλωσε ότι αυτό διασφαλίζει πως το ETS της ΕΕ θα συνεχίσει να προωθεί την απανθρακοποίηση, την ανταγωνιστικότητα και τις καθαρές επενδύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι τα μέτρα θα συμβάλουν στη στήριξη της «ανταγωνιστικότητας και απανθρακοποίησης» της βιομηχανίας της ΕΕ, ενισχύοντας παράλληλα τη σταθερότητα και την προβλεψιμότητα της ευρωπαϊκής αγοράς άνθρακα. Οι τιμές αναφοράς προηγούνται της αναθεώρησης του ETS της ΕΕ, η οποία αναμένεται τον Ιούλιο.
Το σχέδιο αντιμετωπίζει έντονες πολιτικές πιέσεις από κυβερνήσεις και βιομηχανίες που ανησυχούν για τις υψηλές τιμές ενέργειας. Σύμφωνα με έκθεση της S&P Global, εξετάζονταν αλλαγές καθώς η αγορά άνθρακα της ΕΕ δεχόταν ισχυρές πολιτικές πιέσεις. Όπως ανέφερε η έκθεση, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, πολλές κυβερνήσεις πιέζουν για μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώσουν την προβλεψιμότητα των τιμών.
Δέκα χώρες της ΕΕ — η Πολωνία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία, η Τσεχία, η Σλοβακία, η Αυστρία, η Κροατία, η Βουλγαρία, η Ελλάδα και η Ιταλία — υπέγραψαν επιστολή ζητώντας αλλαγές στο σύστημα. Στην επιστολή αναφέρεται ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι, ενώ οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις υπογραμμίζουν εκ νέου την ευθραυστότητα των σημερινών οικονομικών οικοσυστημάτων και το δύσκολο περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις.
Οι χώρες ανέφεραν ακόμη ότι η κλιματική αλλαγή πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά, προειδοποίησαν όμως ότι η Ευρώπη θα πετύχει την πράσινη μετάβαση μόνο εάν παραμείνει ισχυρή η βιομηχανική της βάση.
Παράλληλα, υποστήριξαν ότι ο κόσμος έχει αλλάξει σημαντικά από τότε που υπογράφηκε η Πράσινη Συμφωνία. Σύμφωνα με την επιστολή, οι τιμές ενέργειας έχουν εκτοξευθεί, ο πληθωρισμός έχει καταστήσει ακόμη πιο δαπανηρές τις επενδύσεις που απαιτούνται για τη μετάβαση και οι σημερινές λύσεις απανθρακοποίησης δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς ώστε να είναι οικονομικά βιώσιμες για βιομηχανίες όπου η μείωση εκπομπών είναι δύσκολη.
Στην επιστολή υποστηρίζεται ότι η πορεία του ETS έως το 2034 είναι «υπερβολικά απότομη και φιλόδοξη», και ότι το σημερινό πλαίσιο έχει εξελιχθεί σε «υπαρξιακό κίνδυνο για πολλούς στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς της Ευρώπης».
Την ίδια στιγμή, ομάδες που εκπροσωπούν συμφέροντα στους τομείς της αιολικής ενέργειας, της ηλιακής ενέργειας και του υδρογόνου επικρίνουν τις κινήσεις υπέρ της χαλάρωσης των κανόνων του ETS. Σε κοινή ανακοίνωση, οι ομάδες παρατηρούν ότι το ETS υπήρξε «καθοριστικό» στην προώθηση της στροφής της Ευρώπης προς την καθαρή ενέργεια, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Προειδοποιούν δε ότι η «υπονόμευση του ETS της ΕΕ ή η εισαγωγή βραχυπρόθεσμων διορθωτικών παρεμβάσεων» θα αυξήσει το κόστος κεφαλαίου και θα καθυστερήσει τις τελικές επενδυτικές αποφάσεις για έργα καθαρής ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια αστάθεια θα υπονόμευε τη χρηματοδοτική βιωσιμότητα έργων καθαρής ενέργειας και βιομηχανικής απανθρακοποίησης.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα συνοδεύεται από αντιπροσωπεία επιχειρηματικών στελεχών κατά το ταξίδι του στην Κίνα όπου θα έχει συνομιλίες με τον ηγέτη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), Σι Τζινπίνγκ, όπως επιβεβαίωσαν αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου.
Η επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα από τις 13 έως τις 15 Μαΐου σηματοδοτεί την πρώτη εμφάνιση Αμερικανού προέδρου στη χώρα από την επίσημη επίσκεψη που είχε πραγματοποιήσει εκεί το 2017, κατά την πρώτη του θητεία.
Επικεφαλής επιχειρήσεων από τους κλάδους της αεροδιαστημικής, της γεωργίας, των χρηματοοικονομικών, της τεχνολογίας και άλλων τομέων θα συμμετάσχουν στις διμερείς συνομιλίες που αφορούν δασμούς, εμπορικές συμφωνίες, κανονισμούς εξαγωγών τεχνολογίας και άλλα ζητήματα σχετικά με τις επιχειρηματικές σχέσεις των δύο χωρών.
Οι προσδοκίες επικεντρώνονται σε μια σειρά ανακοινώσεων κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, που θα αφορούν νέες παραγγελίες αεροσκαφών και άλλων αμερικανικών προϊόντων, βελτιωμένη πρόσβαση σε τεχνολογία και ημιαγωγούς, καθώς και χρηματοοικονομικές συμφωνίες για τη διευκόλυνση συναλλαγών.
Μεταξύ των δεκαέξι στελεχών που θα συμμετάσχουν στο ταξίδι περιλαμβάνονται: ο επιχειρηματίας της τεχνολογίας και της αεροδιαστημικής Έλον Μασκ, ο Τιμ Κουκ της Apple, ο Κέλλυ Όρτμπεργκ της Boeing, ο Λάρρυ Φινκ της BlackRock και ο Στήβεν Σβάρτσμαν της Blackstone, ενώ ο Μπράιαν Σάικς της Cargill θα εκπροσωπήσει τον αγροδιατροφικό κλάδο. Η Τζέην Φρέηζερ της Citi, ο Μάικλ Μίεμπαχ της Mastercard, ο Ράιαν ΜακΙνέρνυ της Visa και ο Ντέιβιντ Σόλομον της Goldman Sachs θα συμβάλουν στις προσπάθειες διαπραγμάτευσης συμφωνιών στους τομείς των χρηματοοικονομικών και της επενδυτικής τραπεζικής.
Τον κατάλογο των στελεχών που έχουν ανακοινωθεί μέχρι στιγμής συμπληρώνουν ο Τσακ Ρόμπινς της Cisco, ο Τζιμ Άντερσον της Coherent, ο Χ. Λώρενς Καλπ της GE Aerospace, ο Γιάκομπ Θάισεν της Illumina, η Ντίνα Πάουελ ΜακΚόρμικ της Meta, ο Σαντζάι Μεχρότρα της Micron και ο Κριστιάνο Άμον της Qualcomm, υπογραμμίζοντας την έμφαση της κυβέρνησης στην οικονομική διπλωματία.
Συνολικά, η ομάδα εκπροσωπεί τους βασικούς κλάδους που συνθέτουν την οικονομική σχέση μεταξύ των δύο χωρών.
Σύμφωνα με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ σχεδιάζει να συζητήσει με τον Σι αρκετά ευαίσθητα ζητήματα κατά την επικείμενη συνάντησή τους, μεταξύ των οποίων η Ταϊβάν, το εμπόριο και οι δεσμεύσεις αγορών, το Ιράν, η Ρωσία, οι σπάνιες γαίες, οι κυβερνοαπειλές και η τεχνητή νοημοσύνη.
Άλλα ζητήματα που αναμένεται να συζητηθούν μεταξύ του Τραμπ και του Σι περιλαμβάνουν τον πόλεμο με το Ιράν και τη εμπορική διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο ότι ο Σι πιθανότατα θα θέσει περισσότερο το ζήτημα της Ταϊβάν απ’ ό,τι ο ίδιος, προσθέτοντας ότι η συζήτηση θα αφορά επίσης την ενέργεια και το Ιράν.
Ανθρώπινα δικαιώματα και θρησκευτικές διώξεις
Στην ατζέντα της συνόδου αναμένεται να βρεθούν και οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα, ενώ στις 11 Μαΐου, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι σκοπεύει να θέσει στον Σι τις υποθέσεις του επιχειρηματία των μέσων ενημέρωσης Τζίμμυ Λάι και του πάστορα Έζρα Τζιν Μινγκρί.
Ο Λάι, μακροχρόνιος επικριτής του ΚΚΚ, βρίσκεται φυλακισμένος στο Χονγκ Κονγκ εδώ και περισσότερα από πέντε χρόνια. Ήταν μεταξύ των πρώτων γνωστών προσωπικοτήτων του φιλοδημοκρατικού κινήματος που συνελήφθησαν βάσει του εκτεταμένου νόμου εθνικής ασφάλειας του Χονγκ Κονγκ, ο οποίος επιβλήθηκε από το Πεκίνο τον Ιούνιο του 2020, έπειτα από μήνες αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Οι κινεζικές αρχές συνέλαβαν επίσης τον Τζιν το 2025 εξαιτίας των χριστιανικών δραστηριοτήτων του και του ηγετικού του ρόλου ως πάστορα της Εκκλησίας της Σιών.
Ο Τραμπ ανέφερε ότι ο Λάι προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση στην Κίνα επειδή προσπάθησε να κάνει το σωστό, αλλά δεν τα κατάφερε, φυλακίστηκε και πολλοί άνθρωποι επιθυμούν την αποφυλάκισή του, προσθέτοντας ότι και ο ίδιος θα ήθελε να τον δει ελεύθερο.
Παράλληλα με τις επίσημες επαφές, ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ για τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία, Σαμ Μπράουνμπακ, κάλεσε την κυβέρνηση Τραμπ να υιοθετήσει πιο επιθετική στάση απέναντι στις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη θρησκευτική καταστολή στην Κίνα.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «American Thought Leaders» της EpochTV, ο Μπράουνμπακ παρομοίασε την Κίνα υπό το κυβερνών ΚΚΚ με «ένα σύγχρονο Άουσβιτς» και υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να «περάσουν στην αντεπίθεση» αντί να αποφεύγουν το ζήτημα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το θέμα από θέση ισχύος και να αναδείξουν τις διώξεις ως στοιχείο που αποκλείει το κινεζικό καθεστώς από παγκόσμιο ηγετικό ρόλο.
Ο Σαμ Μπράουνμπακ, πρώην πρέσβης των ΗΠΑ για τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία, καταθέτει ενώπιον της Υποεπιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής για την Αφρική, στο Καπιτώλιο. Ουάσιγκτον, 4 Φεβρουαρίου 2026. (Madalina Kilroy/The Epoch Times)
Ο Μπράουνμπακ ανέφερε ότι η Κίνα βρίσκεται σε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, είτε αυτό γίνεται αντιληπτό είτε όχι. Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στην καλύτερή τους εκδοχή όταν υπερασπίζονται αρχές, μία από τις οποίες είναι η θρησκευτική ελευθερία, δηλαδή το δικαίωμα κάθε ανθρώπου να αποφασίζει ο ίδιος για την ψυχή του, σημειώνοντας ότι αυτό το μήνυμα θα πρέπει να απευθυνθεί άμεσα στο ΚΚΚ.
Ο Μπράουνμπακ εκτίμησε ότι ο Τραμπ θα θέσει ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη συνάντησή του με τον Σι, αν και δεν αναμένει κάποια σημαντική πρόοδο. Όπως ανέφερε, δεν περιμένει πολλά, επειδή το ΚΚΚ έχει προειλημμένη στάση, προσθέτοντας ότι οι κινεζικές αρχές συλλαμβάνουν εκατοντάδες χριστιανούς πάστορες και καταπιέζουν και άλλες θρησκευτικές ομάδες.
Χαρακτήρισε το καθεστώς «κακό», υποστηρίζοντας ότι έχει σκοτώσει περισσότερους από τους ίδιους του τους πολίτες από οποιοδήποτε άλλο καθεστώς στην ιστορία της ανθρωπότητας και παρόλα αυτά η Δύση το αντιμετωπίζει σαν μια φυσιολογική χώρα.
Η μέθοδος του Ρήγκαν
Σύμφωνα με τον Μπράουνμπακ, ο Τραμπ θα πρέπει να ακολουθήσει το παράδειγμα του προέδρου Ρόναλντ Ρήγκαν, χαρακτηρίζοντας δημόσια την Κίνα «κακό καθεστώς». Το 1983, ο Ρήγκαν είχε αποκαλέσει για πρώτη φορά τη Σοβιετική Ένωση «αυτοκρατορία του κακού», παρουσιάζοντας τον Ψυχρό Πόλεμο ως ηθική σύγκρουση ανάμεσα στο καλό και το κακό.
Ο Μπράουνμπακ θεωρεί ότι ο Τραμπ θα πρέπει να προσκαλέσει στον Λευκό Οίκο ανθρώπους που έχουν διωχθεί στην Κίνα λόγω της πίστης τους, ώστε να μοιραστούν δημόσια τις ιστορίες τους και να μεταδοθούν παγκοσμίως. Πρότεινε να συμπεριληφθούν ασκούμενοι του Φάλουν Γκονγκ, Θιβετιανοί βουδιστές, χριστιανοί και μουσουλμάνοι, μαζί με παγκόσμιους και θρησκευτικούς ηγέτες, με στόχο να αναδειχθούν τα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα και να ενισχυθεί η υποστήριξη για τη θρησκευτική ελευθερία παγκοσμίως.
Ο Μπράουνμπακ αναφέρθηκε επίσης στην εμβληματική ομιλία «Μην φοβάστε» του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Πολωνία το 1979, πριν από την πτώση του κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη, δηλώνοντας ότι θα επιθυμούσε να δει τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ να κάνει το ίδιο στην Ταϊβάν. Εκτιμά δε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να πιέσουν το Βατικανό να μιλήσει ανοιχτά για όσα χαρακτήρισε ως «τρεις γενοκτονίες» που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Κίνα.
Στο νέο του βιβλίο με τίτλο «China’s War on Faith», ο Μπράουνμπακ αναφέρεται στις συνεχιζόμενες γενοκτονίες εναντίον των μουσουλμάνων Ουιγούρων, των Θιβετιανών βουδιστών και των ασκούμενων του Φάλουν Γκονγκ. Όπως δήλωσε, χρησιμοποιεί τον νομικό ορισμό της γενοκτονίας, τον οποίο περιγράφει ως «την πρόθεση να εξαλειφθεί ή να καταστραφεί μια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων».
Ο Μπράουνμπακ διετέλεσε πρέσβης των ΗΠΑ για τη διεθνή θρησκευτική ελευθερία από το 2018 έως το 2021, κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ. Προηγουμένως, είχε υπηρετήσει ως κυβερνήτης του Κάνσας, γερουσιαστής των ΗΠΑ και μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Ο Μπράουνμπακ θεωρεί σημαντικό να γίνεται διάκριση ανάμεσα στον κινεζικό λαό και το καθεστώς όταν ασκείται κριτική στην Κίνα. Όπως δήλωσε, έχει μία θετή κόρη κινεζικής καταγωγής, την οποία αγαπά βαθιά, όπως αγαπά και τον κινεζικό λαό και τον κινεζικό πολιτισμό, αλλά το ΚΚΚ είναι κάτι διαφορετικό.
Όπως σημείωσε, πρόκειται για δύο τεράστια συστήματα που βρίσκονται αντιμέτωπα και η πραγματική σύγκρουση είναι ανάμεσα στο ΚΚΚ και τον δυτικό πολιτισμό.
Τον Οκτώβριο του 2025, στη Νότια Κορέα, οι δύο ηγέτες είχαν συζητήσει, μεταξύ άλλων, θέματα εμπορίου και ασφάλειας. Στο μέλλον, σχεδιάζεται επίσκεψη του Σι στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά τη διάρκεια της θητείας του Τραμπ, αν και ακόμη δεν έχει καθοριστεί κάποια ημερομηνία.
Αυξάνοντας την οικονομική πίεση προς το ιρανικό καθεστώς για να το αναγκάσουν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, η Ουάσιγκτον βάζει στο παιχνίδι και το Πεκίνο, το οποίο αποτελεί βασική πηγή στήριξης της ιρανικής οικονομίας αγοράζοντας το πετρέλαιο της χώρας παρά τις κυρώσεις. Αναλυτές εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει εν μέρει για να ενισχυθεί η διαπραγματευτική ισχύς του Αμερικανού προέδρου εν όψει της προγραμματισμένης επίσκεψής του στο Πεκίνο στα μέσα Μαΐου.
Η επιχείρηση «Economic Fury», που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ με στόχο τον περιορισμό των πηγών εσόδων του Ιράν, ξεκίνησε στις 15 Απριλίου.
Την ίδια ημέρα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε, κατά την παραλαβή κινεζικής ανθρωπιστικής βοήθειας στην Τεχεράνη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «σκοπεύουν πρώτα να καταστρέψουν [το Ιράν] και στη συνέχεια να στραφούν κατά της Κίνας». Δύο ημέρες νωρίτερα είχε αρχίσει ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν.
Οι δηλώσεις του Ιρανού προέδρου ενδέχεται να αποτελούν παράδειγμα ενός κατώτερου εταίρου που επιχειρεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη υποστήριξη, ωστόσο, σύμφωνα με τον Ουίλλιαμ Λη [William Lee], επικεφαλής οικονομολόγο της συμβουλευτικής εταιρείας Global Economic Advisors, περιέχουν «ένα στοιχείο αλήθειας». Όπως δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times, «ο τελικός στόχος είναι η Κίνα».
Σύμφωνα με τον Λη, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να «στερήσουν από την Κίνα την πρόσβαση σε φθηνό πετρέλαιο». Στο πλαίσιο της εκστρατείας μέγιστης οικονομικής πίεσης, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προειδοποίησε δύο κινεζικές τράπεζες για πιθανές δευτερογενείς κυρώσεις με αιτιολογία τη στήριξη που παρέχουν στην ιρανική οικονομία, ενώ επέβαλε ήδη κυρώσεις σε μεγάλο ανεξάρτητο κινεζικό διυλιστήριο, αυτό της Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co.
Στα τέλη Απριλίου, ο αμερικανικός στρατός αναχαίτισε πλοίο χωρίς σημαία στον Ινδικό Ωκεανό. Το σκάφος κατευθυνόταν προς τη Νοτιοανατολική Ασία μεταφέροντας εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου, τα οποία πιθανότατα προορίζονταν για την Κίνα.
Κυρώσεις σε κινεζικό διυλιστήριο πετρελαίου
Τις τελευταίες δεκαετίες, το Πεκίνο αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος του ιρανικού πετρελαίου παρά τις αμερικανικές κυρώσεις. Τα έσοδα από τις πωλήσεις του πετρελαίου διατηρούν ζωντανή την ιρανική οικονομία, ενώ κεφάλαια διοχετεύονται και στον στρατό της χώρας. Παράλληλα, το Ιράν προσφέρει στην Κίνα ενέργεια με έκπτωση και μια πλατφόρμα για συναλλαγές σε κινεζικό γουάν, παρακάμπτοντας έτσι τις αμερικανικές κυρώσεις που βασίζονται στο δολάριο.
Η διακοπή της χρηματοδότησης του ιρανικού στρατού σημαίνει περιορισμό των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου, με βασικό πελάτη την Κίνα. Σε αντίθεση με τις κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις, οι οποίες αποφεύγουν την αγορά ιρανικού πετρελαίου ώστε να μην εκθέσουν μεγάλες κινεζικές τράπεζες σε δευτερογενείς κυρώσεις, τα ανεξάρτητα διυλιστήρια πετρελαίου έχουν κυρίως το Ιράν ως προμηθευτή.
Στις 24 Απριλίου, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στο διυλιστήριο της Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co. Σύμφωνα με το υπουργείο, η Hengli συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους πελάτες ιρανικού πετρελαίου και έχει πραγματοποιήσει συναλλαγές δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ιράν. Το μέτρο κατά της Hengli αποτέλεσε μέρος σειράς ενεργειών που στόχευαν τον στόλο και το παράπλευρο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
Συστοιχία δεξαμενών στον Τερματικό Σταθμό Αργού Πετρελαίου του λιμανιού Τσινγκντάο, στην επαρχία Σάντονγκ. Κίνα, 12 Απριλίου 2026. (Staff/Getty Images)
Ο παράνομος στόλος αποτελείται από ένα δίκτυο παλαιών δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο αποκρύπτοντας την προέλευση και τον προορισμό του. Η αμερικανική ομάδα United Against Nuclear Iran έχει καταγράψει περισσότερα από 500 πλοία που εξυπηρετούν τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με τον Ρέι Πάουελ [Ray Powell], διευθυντή της πρωτοβουλίας «Sealight» στο Gordian Knott Center for National Security Innovation του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, οι μεταφορές από πλοίο σε πλοίο πραγματοποιούνται συνήθως ανατολικά των Στενών της Σιγκαπούρης, κοντά στη Μαλαισία, όταν πρόκειται για φορτία ιρανικού πετρελαίου με προορισμό την Κίνα.
Η Hengli διαθέτει δυναμικότητα διύλισης περίπου 400.000 βαρελιών ημερησίως, σύμφωνα με την εταιρεία δεδομένων εμπορευμάτων Kpler, η οποία παρακολουθεί τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ναυτιλίας. Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο των ημερήσιων κινεζικών εισαγωγών από το Ιράν. Άλλη εταιρεία αναλύσεων, η Vortexa, υπολόγισε τις κινεζικές εισαγωγές ιρανικού πετρελαίου μεταξύ 1,4 και 1,7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως πέρυσι και σε 1,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως φέτος.
Η εταιρεία βρίσκεται στο Νταλιάν και η Kpler εκτίμησε ότι το κοντινό λιμάνι παραλάμβανε κατά μέσο όρο 202.000 βαρέλια ιρανικού πετρελαίου ημερησίως πέρυσι και 253.000 βαρέλια ημερησίως έως τώρα φέτος.
Οι εισαγωγές αργού πετρελαίου της Κίνας από το Ιράν και τη Βενεζουέλα πιθανότατα καταγράφονται ως εισαγωγές από τη Μαλαισία. (Πηγή: Global Trade Tracker για τις εξαγωγές της Μαλαισίας και Vortexa για τα υπόλοιπα στοιχεία από άλλες πηγές, δημιουργήθηκε με το Datawrapper)
Ο Μαξ Μέιζλις [Max Meizlish], ερευνητικός συνεργάτης στο Ίδρυμα για την Προάσπιση των Δημοκρατιών [Foundation for Defense of Democracies], δήλωσε ότι η Hengli είναι «μεγαλύτερη και συνεπώς πιθανότατα πιο ενσωματωμένη στο κινεζικό τραπεζικό σύστημα σε σύγκριση με προηγούμενους στόχους».
Πέρα από το τραπεζικό σύστημα, το κινεζικό αυτό διυλιστήριο πετρελαίου είναι βαθιά ενταγμένο στην πολιτική και οικονομική δομή του καθεστώτος. Ρεπορτάζ κρατικών κινεζικών μέσων ενημέρωσης το 2018 αποκάλυψε ότι η Hengli αποτελεί θυγατρική μειοψηφικής συμμετοχής της Sinochem Group, σήμερα Sinochem Holdings, ενός ομίλου που εποπτεύεται από επιτροπή υπαγόμενη στο Κρατικό Συμβούλιο της Κίνας. Στο ίδιο δημοσίευμα, ο πρόεδρος της Hengli παρουσίαζε την εταιρεία ως ενεργειακό πρωταθλητή της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος», του κεντρικού γεωπολιτικού σχεδίου οικονομικής και στρατιωτικής επέκτασης του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ.
Σε ανακοίνωση προς το Χρηματιστήριο της Σαγκάης στις 27 Απριλίου, η Hengli ανέφερε ότι «ουδέποτε συμμετείχε σε οποιαδήποτε εμπορική δραστηριότητα με το Ιράν» και ότι «η εταιρεία θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί κανάλια προμήθειας αργού πετρελαίου με διακανονισμό σε ρενμίνμπι [RMB]», χρησιμοποιώντας την επίσημη ονομασία του κινεζικού νομίσματος.
Η Τζουν Τζ. Λιάο [June G. Liao], έμπειρη δημοσιογράφος και ειδική σε θέματα Κίνας, εκτίμησε ότι εάν η Hengli δεν είχε πράγματι εμπλοκή στην αγορά ιρανικού πετρελαίου, δεν θα χρειαζόταν να εκδώσει τέτοια ανακοίνωση υπεράσπισης έναντι των κυρώσεων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις συναλλαγές σε κινεζικό γουάν μετά την επιβολή των μέτρων.
Στις 2 Μαΐου, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας εξέδωσε εντολή για την παρεμπόδιση των αμερικανικών κυρώσεων κατά της Hengli και τεσσάρων ακόμη ανεξάρτητων διυλιστηρίων πετρελαίου, στα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν επιβάλει κυρώσεις πριν από τον πόλεμο με το Ιράν.
Σε αυτό ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απάντησε δηλώνοντας στην Epoch Times στις 5 Μαΐου ότι όποιος αγνοεί τις αμερικανικές κυρώσεις θα βρεθεί αντιμέτωπος με δευτερογενείς κυρώσεις. «Δεν λαμβάνουμε αυτά τα μέτρα για συμβολικούς λόγους», σημείωσε.
Αναχαίτιση δεξαμενόπλοιων του παράνομου στόλου
Οι κινεζικές τελωνειακές αρχές σταμάτησαν να δημοσιοποιούν στοιχεία για τις εισαγωγές πετρελαίου από το Ιράν το 2022 και οι περισσότερες κινεζικές αγορές ιρανικού πετρελαίου εμφανίζονται ως εισαγωγές από τη Μαλαισία.
Σήμερα, περισσότερα από 160 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου βρίσκονται στη θάλασσα και τουλάχιστον 140 εκατομμύρια βαρέλια βρίσκονται εκτός της ζώνης αποκλεισμού, δήλωσε η Έμμα Λι [Emma Li], αναλύτρια αγοράς της Vortexa. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να εμποδίσει και αυτά τα φορτία να αποφέρουν έσοδα στο Ιράν.
Στις 20 και 21 Απριλίου, ο αμερικανικός στρατός αναχαίτισε το δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου χωρίς σημαία M/T Tifani, το οποίο, σύμφωνα με τον Πάουελ, είναι «ένα από τα πλέον καταγεγραμμένα δεξαμενόπλοια του παράνομου στόλου».
Το πλοίο αναχαιτίστηκε στον Ινδικό Ωκεανό κοντά στις Μαλδίβες ενώ κατευθυνόταν ανατολικά. Μετά την αναχαίτιση, άλλαξε πορεία και ο προορισμός του παραμένει άγνωστος, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποκάλυψαν τα σχέδιά τους για το πλοίο. Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, το Tifani μετέφερε περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου. Με βάση εκτιμήσεις του TankerTrackers.com, το φορτίο αυτό αξίζει περισσότερα από 200 εκατομμύρια δολάρια.
Τα πλοία αυτά είχαν προσαρμόσει τις διαδρομές τους κατά μήκος των ακτών στα χωρικά ύδατα της Ινδίας και του Πακιστάν, ώστε να αποφύγουν τον αμερικανικό αποκλεισμό, γνωρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα εισέρχονταν σε αυτά τα ύδατα. Ωστόσο, μόλις τα δεξαμενόπλοια του παράνομου στόλου εξέρχονται από την άμεση ζώνη αποκλεισμού, εισέρχονται στον Ινδικό Ωκεανό.
Μετά την αναχαίτιση του Tifani στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, τα δεξαμενόπλοια του παράνομου στόλου «δεν μπορούν πλέον να είναι βέβαια ότι θα φτάσουν στον προορισμό τους», δήλωσε ο Πάουελ, αν και εκτίμησε ότι το αποτρεπτικό αποτέλεσμα θα είναι προσωρινό.
Στις 22 Απριλίου, ο αμερικανικός στρατός αναχαίτισε ακόμη ένα δεξαμενόπλοιο χωρίς σημαία, το Majestic X, στον Ινδικό Ωκεανό μεταξύ Σρι Λάνκα και Ινδονησίας, περίπου στο ίδιο σημείο όπου είχε ακινητοποιηθεί το Tifani. Και τα δύο πλοία βρίσκονταν στον αμερικανικό κατάλογο κυρώσεων. Το Majestic X κατευθυνόταν προς το Τζουσάν της Κίνας.
Ενδεχόμενη κινεζική στρατιωτική στήριξη
Πέρα από την αγορά πετρελαίου από το Ιράν, η Κίνα ενδέχεται να παρέχει και όπλα στην Τεχεράνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ απείλησε στις 12 Απριλίου ότι θα επιβάλει δασμούς 50% στα κινεζικά προϊόντα εάν επιβεβαιωθούν σχετικές πληροφορίες.
Δύο ημέρες αργότερα, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας δήλωσε ότι θα απαντήσει με αντίποινα σε οποιουσδήποτε νέους αμερικανικούς δασμούς.
Μία εβδομάδα αργότερα, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) αναχαίτισε το ιρανικής σημαίας φορτηγό πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων M/V Touska. Χωρίς να κατονομάσει το πλοίο, ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του στο CNBC στις 21 Απριλίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εντόπισαν πλοίο που μετέφερε ένα «δώρο από την Κίνα» το οποίο «δεν ήταν καθόλου ευχάριστο», σημείωσε ωστόσο ότι «έτσι είναι ο πόλεμος».
Αμερικανικές δυνάμεις περιπολούν στην Αραβική Θάλασσα κοντά στο M/V Touska, στα Στενά του Ορμούζ, στις 20 Απριλίου 2026. (U.S. Navy μέσω Getty Images)
Σύμφωνα με τη Νίκκι Χέιλυ [Nikki Haley], πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, το Touska μετέφερε χημικές πρόδρομες ουσίες για πυραύλους.
Η Γκάλια Λάβι [Galia Lavi], αναπληρώτρια διευθύντρια του Κέντρου Πολιτικής Ισραήλ–Κίνας στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, δήλωσε ότι η στρατιωτική εμπλοκή της Κίνας με το Ιράν θα παραμείνει περιορισμένη στην παροχή υλικών διπλής χρήσης.
Ο λόγος είναι, κατά τη Λάβι, ότι η Κίνα δεν επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το Ιράν όπλα εναντίον άλλων στρατηγικών εταίρων της στην περιοχή, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Επιπλέον, δεν θέλει να εκτεθεί, γνωρίζοντας ότι τα όπλα της ενδέχεται να αποδειχθούν κατώτερα από εκείνα του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών σε πραγματικές συγκρούσεις.
Παρότι το Πεκίνο ενδέχεται να επιδιώκει να περιορίσει την έκθεσή του στρατιωτικά, η Ουάσιγκτον στέλνει το μήνυμα ότι ακόμη και η έμμεση στήριξη προς το Ιράν θα έχει συνέπειες. Στις 8 Μαΐου, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε κυρώσεις κατά τριών κινεζικών εταιρειών επειδή παρείχαν δορυφορικές εικόνες που επέτρεψαν ιρανικές στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να λαμβάνουν μέτρα ώστε να λογοδοτούν οι οντότητες με έδρα την Κίνα για τη στήριξή τους προς το Ιράν και να διασφαλιστεί ότι η Τεχεράνη δεν θα μπορέσει να ανασυστήσει προγράμματα που σχετίζονται με ευαίσθητη τεχνολογία διάδοσης μετά την επιχείρηση «Epic Fury». Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις εναντίον Αμερικανών στρατιωτών και εταίρων των ΗΠΑ δεν θα μείνουν αναπάντητες.
Ενίσχυση διαπραγματευτικής ισχύος
Ο Μέιζλις, ο οποίος είχε εργαστεί παλαιότερα σε θέματα κυρώσεων στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, επεσήμανε ότι οι πρόσφατες αμερικανικές ενέργειες συμπίπτουν χρονικά με τη σύνοδο Τραμπ–Σι στο Πεκίνο.
Όπως ανέφερε, το μέτρο περιελάμβανε μια ασυνήθιστη περίοδο χάριτος ενός μήνα, ώστε άλλες οντότητες να μπορέσουν να διακόψουν τις συναλλαγές τους με τη Hengli. Αυτό σημαίνει ότι οι κυρώσεις ανακοινώθηκαν πριν από τη σύνοδο και θα τεθούν σε ισχύ στα τέλη Μαΐου. Σύμφωνα με τον Μέιζλις, ο χαρακτηρισμός της Hengli ως οντότητας υπό κυρώσεις από το υπουργείο Οικονομικών είναι «σημαντικός αλλά όχι επαρκής».
Ο Μέιζλις δήλωσε ότι το υπουργείο στοχοποιεί ένα ανεξάρτητο διυλιστήριο πετρελαίου, αλλά η πραγματική πίεση ασκείται στις τράπεζες που διακινούν τα χρήματα και συνδέονται στενά με την κινεζική οικονομία και τις κινεζικές κρατικές επιχειρήσεις. Οι χρηματοπιστωτικές κυρώσεις θεωρούνται ισχυρό εργαλείο, ωστόσο οι αναλυτές διαφωνούν ως προς τον χρόνο εφαρμογής τους.
Ο Γιε Γιαο-γιουάν [Yeh Yao-yuan], καθηγητής διεθνών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σεντ Τόμας στο Χιούστον, εκτίμησε ότι δεν έχει ακόμη έρθει η στιγμή για σοβαρές αμερικανικές κινήσεις. Σύμφωνα με τον Γιε, ο Τραμπ ενδέχεται να χρειαστεί μερικούς ακόμη μήνες για να διευθετήσει τον πόλεμο με το Ιράν, όμως μια ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν πιθανότατα θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα για την Κίνα.
Όπως ανέφερε, η απώλεια πρόσβασης σε φθηνό ιρανικό πετρέλαιο θα αποδυνάμωνε την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Κίνα και συνολικά τις οικονομικές της προοπτικές λόγω υψηλότερου ενεργειακού κόστους. Παράλληλα, ο μεγαλύτερος αμερικανικός έλεγχος στις τιμές του πετρελαίου θα προσέφερε στον Τραμπ επιπλέον διαπραγματευτική ισχύ για την παράταση της εκεχειρίας με την Κίνα σχετικά με τις σπάνιες γαίες.
Σύμφωνα με το Global Change Data Lab, μη κερδοσκοπικό οργανισμό με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, περίπου το 20% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας της Κίνας προέρχεται από το πετρέλαιο.
Ως αποτέλεσμα της συνάντησης Τραμπ–Σι στη Νότια Κορέα τον Οκτώβριο του 2025, το Πεκίνο συμφώνησε να αναστείλει για έναν χρόνο τον έλεγχο που θα απαγόρευε τις εξαγωγές οποιωνδήποτε σπάνιων γαιών προέρχονται από την Κίνα ή χρησιμοποιούν κινεζική τεχνολογία επεξεργασίας. Ο όρος αυτός ισχύει για τα περισσότερα στοιχεία σπάνιων γαιών παγκοσμίως.
Άποψη του υπό κατασκευή Βιομηχανικού Πάρκου Σπάνιων Γαιών στην κομητεία Ανγιουάν, στην επαρχία Τζιανγκσί. Κίνα, 21 Νοεμβρίου 2025. (Hector Retamal/AFP μέσω Getty Images)
Το Reuters ανέφερε ότι τα κινεζικά διυλιστήρια λαμβάνουν έκπτωση περίπου 10 δολαρίων ανά βαρέλι στο ιρανικό πετρέλαιο. Με ημερήσιες εισαγωγές 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών και έκπτωση 10 δολαρίων ανά βαρέλι, η Epoch Times εκτιμά ότι η ετήσια εξοικονόμηση της Κίνας από το ιρανικό πετρέλαιο ανέρχεται σε περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια πετρελαίου αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τέταρτο της διυλιστικής δυναμικότητας της Κίνας. Σύμφωνα με τον ανώτερο αναλυτή αργού πετρελαίου της Kpler, Σου Μουγιού [Xu Muyu], τα διυλιστήρια αυτά αντιμετωπίζουν πιέσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε κλείσιμο εάν το Πεκίνο δεν προσφέρει ουσιαστικές επιδοτήσεις, καθώς η αύξηση του κόστους του ιρανικού πετρελαίου τα θέτει σε μειονεκτική θέση.
Ο Γιε εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τις χρηματοπιστωτικές κυρώσεις ως διαπραγματευτικό εργαλείο, αλλά δεν θα προχωρήσει σε σοβαρές κινήσεις έως ότου αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη ανεξαρτησία στην αλυσίδα εφοδιασμού σπάνιων γαιών. Το χρονικό αυτό πλαίσιο τοποθετείται στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια.
Σύμφωνα με τον Γιε, η βασική αξία μιας συνόδου Τραμπ–Σι είναι να διασκεδάσει τις ανησυχίες των διεθνών αγορών ότι οι δύο ισχυρότερες χώρες του κόσμου δεν θα καταλήξουν πλήρως εχθρικές μεταξύ τους. Σήμερα, οι δύο χώρες δεν διαθέτουν ουσιαστικά άλλο περιθώριο διαπραγμάτευσης πέρα από τη λογική «ημιαγωγοί έναντι σπάνιων γαιών».
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Λιάο, η εντατικοποίηση των χρηματοπιστωτικών κυρώσεων ανοίγει νέο παράθυρο διαπραγματεύσεων για την Ουάσιγκτον. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απλώς προετοιμάζονται. Το Πεκίνο γνωρίζει ότι οι πραγματικές ευπάθειες βρίσκονται στις κινεζικές τράπεζες και όχι στα ανεξάρτητα διυλιστήρια πετρελαίου.
Όπως δήλωσε, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλλουν κυρώσεις στη Hengli ως τρόπο αντιπαράθεσης με τον Σι Τζινπίνγκ σχετικά με τον ρόλο που διαδραματίζει το κινεζικό καθεστώς στο ζήτημα του Ιράν. Παράλληλα, θέτει το ερώτημα εάν το Πεκίνο θα συνεχίσει να διευκολύνει το Ιράν, ποιο τίμημα είναι διατεθειμένο να πληρώσει για αυτόν τον ρόλο και εάν τελικά μπορεί να αντέξει αυτό το κόστος.
