Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News που μεταδόθηκε στις 2 Μαρτίου ότι η στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν δεν θα εξελιχθεί σε «ατέρμονο πόλεμο», αν και ενδέχεται να διαρκέσει «κάποιο χρονικό διάστημα».
Παράλληλα, σημείωσε ότι δεν αναμένει η στρατιωτική εκστρατεία —η οποία αποσκοπεί στην εξουδετέρωση της πυρηνικής απειλής του Ιράν— να παραταθεί για χρόνια.
Ο Ισραηλινός ηγέτης υποστήριξε ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ένας ατέρμονος πόλεμος, προσθέτοντας ότι το ιρανικό καθεστώς βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του από τότε που «υφαρπάχθηκε» το Ιράν από τον γενναίο ιρανικό λαό πριν από 47 χρόνια.
Επισήμανε ακόμη ότι πρόκειται για μια γρήγορη και αποφασιστική ενέργεια και ότι θα δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις, αρχικά ώστε ο ιρανικός λαός να αποκτήσει τον έλεγχο της μοίρας του και να σχηματίσει τη δική του δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση, η οποία θα καταστήσει το Ιράν μια εντελώς διαφορετική χώρα.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά στρατιωτικά πλήγματα της 28ης Φεβρουαρίου, γεγονός που πυροδότησε αντίποινα από το Ιράν και τους περιφερειακούς του συμμάχους, συμπεριλαμβανομένης της λιβανέζικης ένοπλης οργάνωσης Χεζμπολάχ, η οποία έχει στοχοποιήσει το Ισραήλ.
Ο Νετανιάχου ανέφερε ότι η επιχείρηση επιδιώκει να ανοίξει τον δρόμο για τη δημοκρατία στο Ιράν προς όφελος του ιρανικού λαού και της ευρύτερης περιοχής, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η επιλογή της κυβέρνησης θα εξαρτηθεί από τον ίδιο τον ιρανικό λαό. Υποστήριξε επίσης ότι το Ιράν υπήρξε η κύρια κινητήρια δύναμη πολέμων τα τελευταία χρόνια, εκτιμώντας ότι το 95% όλων των προβλημάτων που παρατηρούνται στη Μέση Ανατολή προέρχονται από το Ιράν.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τόνισε ότι η στρατιωτική δράση ήταν επειγόντως αναγκαία για να ανακοπεί το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη ανακατασκεύαζε εγκαταστάσεις σε νέες τοποθεσίες και σε υπόγεια καταφύγια, γεγονός που, όπως ισχυρίστηκε, θα καθιστούσε το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και το πρόγραμμα ατομικής βόμβας του Ιράν απρόσβλητα μέσα σε λίγους μήνες.
Σύμφωνα με τον Νετανιάχου, εάν δεν λαμβανόταν δράση τώρα, δεν θα μπορούσε να ληφθεί στο μέλλον, επισημαίνοντας ότι η επέμβαση ήταν αναγκαία άμεσα και πραγματοποιήθηκε, διαφορετικά το «καθεστώς μαζικών δολοφονιών» του Ιράν θα αποκτούσε ασυλία έναντι μελλοντικής ενέργειας.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών είναι παρόμοιοι.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 2 Μαρτίου, ανέφερε ότι οι στόχοι της επιχείρησης είναι η καταστροφή της ικανότητας του Ιράν σε βαλλιστικούς πυραύλους και η διασφάλιση ότι δεν θα μπορέσει να την ανασυγκροτήσει, καθώς και ότι δεν θα μπορέσει να καλυφθεί πίσω από αυτήν για να αναπτύξει πυρηνικό πρόγραμμα.
Προειδοποίησε επίσης την Τεχεράνη ότι τα σφοδρότερα πλήγματα από τον αμερικανικό στρατό δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες που διαμένουν στο Ιράν και στις γειτονικές του χώρες να αναχωρήσουν άμεσα.
Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι δεν πρόκειται να αποκαλύψει λεπτομέρειες για τις τακτικές ενέργειες, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι τα πιο σκληρά πλήγματα από τον αμερικανικό στρατό επί του Ιράν δεν έχουν ακόμη έρθει και ότι η επόμενη φάση θα είναι ακόμη πιο τιμωρητική για την Τεχεράνη σε σύγκριση με την τρέχουσα κατάσταση.
Σε αντίποινα για τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, το Ιράν εξαπέλυσε σειρά επιθέσεων κατά του Ισραήλ και γειτονικών κρατών του Κόλπου, στοχοποιώντας αμερικανικές και ισραηλινές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή, αλλά και αεροδρόμια και ξενοδοχεία.
Οι επιθέσεις αυτές προκάλεσαν την καταδίκη κρατών του Κόλπου, μεταξύ των οποίων και το Ομάν, το οποίο είχε διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή στις πυρηνικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν που ολοκληρώθηκαν χωρίς αποτέλεσμα τον περασμένο μήνα.
Ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν και πρώην μέλος των Φρουρών της Επανάστασης, δήλωσε ότι οι επιθέσεις δεν στρέφονταν κατά των συγκεκριμένων χωρών, αλλά κατά των αμερικανικών στρατιωτικών μέσων που φιλοξενούν.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X ανέφερε ότι όταν βάσεις που βρίσκονται σε μια χώρα χρησιμοποιούνται εναντίον του Ιράν και όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες διεξάγουν επιχειρήσεις στην περιοχή βασιζόμενες σε αυτές τις δυνάμεις, τότε οι βάσεις αυτές θα αποτελούν στόχο.
Ο Λαριτζανί δήλωσε την 1η Μαρτίου ότι θα συγκροτηθεί μεταβατικό συμβούλιο ηγεσίας για τη διακυβέρνηση του Ιράν έως ότου επιλεγεί ο διάδοχος του Χαμενεΐ. Το συμβούλιο αποτελείται από τρία μέλη· τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ και τον αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί.
Ο Λευκός Οίκος ετοιμάζεται να παρουσιάσει στρατηγική με στόχο τη συγκράτηση των αυξανόμενων τιμών ενέργειας, μετά τις κοινές επιχειρήσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 2 Μαρτίου, ο Ρούμπιο ανέφερε ότι ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσσεντ θα ανακοινώσουν μέτρα για τον περιορισμό της αύξησης των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως σημείωσε, η κυβέρνηση γνώριζε εκ των προτέρων ότι αυτό θα αποτελούσε παράγοντα, προσθέτοντας ότι το θέμα συζητήθηκε εκ νέου, και ότι από την επόμενη ημέρα θα άρχιζε η σταδιακή εφαρμογή των φάσεων του προγράμματος με στόχο τον μετριασμό των επιπτώσεων. Ωστόσο, δεν έδωσε λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των πρωτοβουλιών.
Οι τιμές του αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ κατέγραψαν άνοδο άνω του 8% και έκλεισαν τη συνεδρίαση της 2ας Μαρτίου στα 71,55 δολάρια (περίπου 66 ευρώ) ανά βαρέλι στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων της Νέας Υόρκης. Το Brent, διεθνές σημείο αναφοράς, αυξήθηκε κατά περίπου 9% φθάνοντας σχεδόν τα 80 δολάρια (περίπου 74 ευρώ) το βαρέλι στο ICE Futures του Λονδίνου. Πρόκειται για τα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιούνιο του 2025, όταν είχαν δεχθεί επίθεση οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Πριν από τα πλήγματα στο Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου κινούνταν ήδη ανοδικά, καθώς οι συναλλασσόμενοι ενσωμάτωναν στις εκτιμήσεις τους το ενδεχόμενο επιθέσεων.
Η πρόσφατη άνοδος των τιμών του πετρελαίου επηρεάζει και τους οδηγούς. Η μέση τιμή της βενζίνης διαμορφώθηκε στα 3 δολάρια (περίπου 2,80 ευρώ) ανά γαλόνι (περίπου 3,8 λίτρα) στις 2 Μαρτίου, αυξημένη κατά περισσότερο από 4% σε σύγκριση με έναν μήνα πριν, σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αυτοκινήτου (American Automobile Association).
Το πετρέλαιο αντιστοιχεί περίπου στο ήμισυ του κόστους ενός γαλονιού βενζίνης. Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 1% στις 2 Μαρτίου, φθάνοντας περίπου τα 3 δολάρια (περίπου 2,80 ευρώ) ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το πετρέλαιο θέρμανσης σημείωσαν επίσης άνοδο 14%, αγγίζοντας σχεδόν τα 3 δολάρια (περίπου 2,80 ευρώ) ανά γαλόνι.
Βραχυπρόθεσμες προοπτικές
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το αργό παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα στις μετασυνεδριακές συναλλαγές, κινούμενα γύρω στα 71 δολάρια (περίπου 66 ευρώ) το βαρέλι, καθώς οι αγορές παρακολουθούν τις εξελίξεις.
Οι τιμές παρουσίασαν διακυμάνσεις εν μέσω αντικρουόμενων αναφορών ότι τα Στενά του Ορμούζ, ζωτικής σημασίας θαλάσσιος δίαυλος για το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο, είχαν κλείσει. Ωστόσο, εταιρείες είχαν ήδη αρχίσει να εκτρέπουν την κυκλοφορία από την περιοχή για προληπτικούς λόγους. Περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαιοειδών διακινούνται μέσω αυτού του διαδρόμου. Το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που εξάγεται από την περιοχή κατευθύνεται προς την Ασία, με την Κίνα να αποτελεί τον κύριο πελάτη του Ιράν.
Ενόψει των εξελίξεων, αναλυτές επισημαίνουν ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και η έκταση των αντιποίνων της Τεχεράνης θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για τις τιμές του πετρελαίου —καθώς και για τις ευρύτερες αγορές— εντός της εβδομάδας. Ο επικεφαλής στρατηγικής αγορών της Freedom Capital Markets, Τζέι Γουντς (Jay Woods), ανέφερε σε σημείωμα που απέστειλε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι συναλλασσόμενοι θα παρακολουθούν ιδίως τα Στενά του Ορμούζ, την αντίδραση της απόδοσης του 10ετούς ομολόγου και το κατά πόσον η άνοδος του αργού συνιστά απλώς μια πρόσκαιρη αντίδραση σε ειδησεογραφικούς τίτλους ή μια νέα βιώσιμη τάση. Πρόσθεσε ότι, δεδομένου πως η αγορά είχε πρόσφατα δυσκολευτεί να ενισχυθεί ακόμη και με θετικές ειδήσεις, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να προκαλέσει αρνητική αλυσιδωτή αντίδραση και να οδηγήσει την αγορά σε φάση διόρθωσης.
Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια κατέγραψαν άνοδο στην έναρξη της εβδομάδας διαπραγμάτευσης, με την απόδοση του 10ετούς ομολόγου αναφοράς να κινείται ελαφρώς πάνω από το 4%.
Μια παρατεταμένη σύγκρουση και διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό τόσο των επιχειρήσεων όσο και των καταναλωτών, οι οποίες είχαν υποχωρήσει τους τελευταίους μήνες. Ο επικεφαλής μακροοικονομικής στρατηγικής της LPL Financial, Κρίστιαν Κερ (Kristian Kerr), ανέφερε σε ηλεκτρονικό μήνυμα προς την Epoch Times ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή στις ροές πετρελαίου ή φυσικού αερίου, ιδίως αν είναι σοβαρή και μακράς διάρκειας, έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις πληθωριστικές προσδοκίες, να επιβαρύνει την επιχειρηματική εμπιστοσύνη και να αυξήσει τη μεταβλητότητα σε όλες τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων.
Επεσήμανε ότι όσο πιο έντονο και παρατεταμένο είναι το γεωπολιτικό σοκ, τόσο μεγαλύτερος είναι ο πιθανός αντίκτυπος στις αγορές.
Ο «Δαίδαλος», ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής της Ελλάδας, ολοκλήρωσε τη συναρμολόγησή του στα εργαστήρια της HPE στην Τσεχία και βρίσκεται πλέον στη φάση των τελικών δοκιμών πριν μεταφερθεί και εγκατασταθεί στο Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου τον ερχόμενο Σεπτέμβριο. Για το ελληνικό οικοσύστημα έρευνας και καινοτομίας — και ιδιαίτερα για τις εγχώριες νέες επιχειρήσεις — η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ παγκόσμιας κλάσης.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, ο «Δαίδαλος» δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη τεχνικό έργο, αλλά μια στρατηγική επένδυση εθνικής σημασίας που εντάσσει τη χώρα στον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής υπολογιστικής και τεχνολογικής ισχύος. Σε μια περίοδο όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα δεδομένα καθορίζουν οικονομικές και γεωπολιτικές ισορροπίες, στόχος είναι η Ελλάδα να μην παραμένει καταναλωτής τεχνολογίας, αλλά να παράγει γνώση, καινοτομία και εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Ο υπερυπολογιστής θα αποτελέσει τον υπολογιστικό πυρήνα του AI Factory «Pharos», προσφέροντας σε νεοφυείς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και δημόσιους φορείς πρόσβαση σε προηγμένες υποδομές που μέχρι σήμερα διέθεταν ελάχιστα κράτη. Από εφαρμογές στην υγεία και τη βιώσιμη ανάπτυξη έως εργαλεία για την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, το εγχείρημα φιλοδοξεί να ενισχύσει τον ρόλο της χώρας στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης και να θεμελιώσει έναν νέο πυλώνα ψηφιακής κυριαρχίας.
Ο «Δαίδαλος» έρχεται να αντικαταστήσει τον «ARIS», που λειτουργούσε από το 2015, σηματοδοτώντας ένα τεχνολογικό άλμα. Η μέγιστη υπολογιστική του ισχύς φτάνει τα 89 Petaflop σε διπλή ακρίβεια (FP64), δηλαδή 89 τετράκις εκατομμύρια αριθμητικές πράξεις ανά δευτερόλεπτο. Το σύστημα βασίζεται στην αρχιτεκτονική Nvidia GH200 Grace Hopper, η οποία συνδυάζει επεξεργαστή ARM (Grace CPU) και GPU Hopper στο ίδιο κύκλωμα, με εξαιρετικά υψηλό bandwidth μνήμης. Πρόκειται για τεχνολογία αιχμής, σχεδιασμένη για απαιτητικές επιστημονικές προσομοιώσεις αλλά και για την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Η αναφορά στη «διπλή ακρίβεια» δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια χωρίς σημασία. Στην υπολογιστική επιστήμη, οι δεκαδικοί αριθμοί αποθηκεύονται με κινητή υποδιαστολή. Η απλή ακρίβεια (32 bits) είναι αρκετή για γραφικά ή πολλές εφαρμογές AI. Η διπλή ακρίβεια (64 bits), όμως, προσφέρει πολύ μεγαλύτερη αριθμητική πιστότητα. Σε πεδία όπως τα κλιματικά μοντέλα, η αστροφυσική ή η κβαντική χημεία, ακόμη και ένα μικρό σφάλμα στρογγυλοποίησης μπορεί να αλλοιώσει δραματικά το τελικό αποτέλεσμα. Με τα 89 Petaflops σε FP64, ο «Δαίδαλος» τοποθετεί την Ελλάδα σε ιδιαίτερα υψηλή θέση διεθνώς, ακόμη και στη λίστα Top 500.
Η επένδυση, ύψους περίπου 50 εκατομμυρίων ευρώ, υλοποιείται από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και την ΕΔΥΤΕ, με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα EuroHPC JU. Η επιλογή του χώρου εγκατάστασης έχει και συμβολικό χαρακτήρα: ο υπερυπολογιστής θα στεγαστεί στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού της Γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων στο Λαύριο. Εκεί όπου άλλοτε βρισκόταν η καρδιά της ελληνικής βιομηχανικής δραστηριότητας, θα λειτουργεί πλέον η καρδιά της ψηφιακής εποχής. Παράλληλα, οι εγκαταστάσεις έχουν σχεδιαστεί ώστε να αξιοποιούν σε μεγάλο βαθμό ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και καινοτόμα συστήματα ψύξης, καθιστώντας το κέντρο δεδομένων ιδιαίτερα αποδοτικό ενεργειακά.
Πέρα από την καθαρή υπολογιστική ισχύ, το οικοσύστημα «Pharos» θα προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υπηρεσιών: κανόνες πρόσβασης, τεχνική υποστήριξη, διαχείριση δεδομένων, ανωνυμοποίηση ευαίσθητων πληροφοριών και προετοιμασία «AI-ready» datasets. Έτσι, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια, νεοφυείς επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να αξιοποιούν την υποδομή με ασφάλεια και συμμόρφωση, χωρίς τα εμπόδια που συχνά συνοδεύουν έργα μεγάλης κλίμακας.
Στην πράξη, οι εφαρμογές εκτείνονται από την ιατρική και τη γενετική — με προσομοιώσεις για ανακάλυψη νέων φαρμάκων και ταχύτερη ανάλυση DNA — έως την πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαινομένων με μεγαλύτερη ακρίβεια για τον ελλαδικό χώρο. Ταυτόχρονα, οι ελληνικές νέες επιχειρήσεις θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να εκπαιδεύουν τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τους εντός χώρας, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από ακριβές υποδομές του εξωτερικού.
Ο «Δαίδαλος» δεν είναι απλώς ένας ισχυρός υπολογιστής. Είναι μια δήλωση πρόθεσης ότι η Ελλάδα επιδιώκει να συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση της ψηφιακής και τεχνολογικής επανάστασης, επενδύοντας σε υποδομές που μετατρέπουν την υπολογιστική ισχύ σε εργαλείο εθνικής στρατηγικής.
Με 37 χρόνια στην εξουσία, οι εικασίες για το ποιος θα μπορούσε να διαδεχθεί τον Αλί Χαμενεΐ στην ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είχαν αποκτήσει τη δική τους δυναμική, με ονόματα που κυμαίνονταν από τον κληρικό γιο του έως πρώην προέδρους, ακόμη και το ενδεχόμενο ενός ηγετικού συμβουλίου.
Ωστόσο, μετά το πλήγμα Ηνωμένων Πολιτειών–Ισραήλ που αποδυνάμωσε το καθεστώς, πλήττοντας καίριες εγκαταστάσεις και πρόσωπα, αρχής γενομένης από τον ίδιο τον Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα, η κατάσταση είναι υπερβολικά ρευστή για να μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ποιος θα μπορούσε να αναλάβει την ηγεσία και ποιοι είναι πλέον οι πραγματικοί διαμορφωτές της εξουσίας, ανέφεραν αναλυτές στην εφημερίδα The Epoch Times. Όπως επεσήμαναν, πιθανοί υποψήφιοι ενδέχεται να εξουδετερωθούν από τα συνεχιζόμενα πλήγματα ή ακόμη και να καταρρεύσει το ίδιο το καθεστώς.
Παρότι η κατάσταση εξελίσσεται ραγδαία, διαφαίνονται ορισμένα πιθανά σενάρια ως προς το σε ποιους μπορεί να στηριχθεί προσωρινά το καθεστώς και πώς ενδέχεται να διαρθρωθεί ο ηγετικός ρόλος.
Επισήμως, ο ρόλος της ηγεσίας ασκείται προς το παρόν από το τριμελές Μεταβατικό Ηγετικό Συμβούλιο, αποτελούμενο από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ Χοσεΐν Μοχσενί Εζεΐ και το μέλος του Συμβουλίου των Φρουρών Αλιρεζά Αραφί, όπως προβλέπει το Σύνταγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, εκφωνεί το εβδομαδιαίο κήρυγμα της προσευχής της Παρασκευής στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης στις 19 Ιουνίου 2009. (AFP PHOTO/BEHROUZ MEHRI / Getty Images)
Ωστόσο, υπάρχουν εικασίες ότι άλλα πρόσωπα και οργανισμοί που δρουν παρασκηνιακά ενδέχεται να λαμβάνουν τις κρίσιμες αποφάσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά τις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη διασφάλιση της επιβίωσης του καθεστώτος. Το κοινό πλήγμα Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ κατά του Ιράν εξαπολύθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά την αποτυχία πολλαπλών γύρων συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η μακρά περίοδος εξουσίας του Χαμενεΐ
Οι πολυάριθμες συνελεύσεις και συμβούλια που συγκροτούν τη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σε συνδυασμό με ένα δίκτυο ισχυρών οργανισμών —με επικεφαλής το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), το οποίο εκτείνει την επιρροή του σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας, από τις επιχειρήσεις έως την πολιτική— σημαίνουν ότι δεν λείπουν στελέχη του καθεστώτος ικανά να καλύψουν καίριους ρόλους.
Ωστόσο, ο Χαμενεΐ είχε εδραιώσει με σταθερό τρόπο τον έλεγχό του επί του καθεστώτος κατά τη διάρκεια των δεκαετιών της εξουσίας του και ο θάνατός του αφήνει σημαντικό κενό.
Ο αναλυτής ιρανικών υποθέσεων Μπαμπάκ Σεκαραμπί (Babak Shekarabi), με έδρα τον Καναδά, δήλωσε στην Epoch Times ότι πρόκειται αναμφίβολα για ένα ανεπανόρθωτο πλήγμα για την Ισλαμική Δημοκρατία, επισημαίνοντας πως σε ένα σύστημα όπως αυτό της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν επιτρέπεται η αποτελεσματική μεταβίβαση της εξουσίας και ότι, ειδικότερα, ο Χαμενεΐ δεν το επέτρεψε ποτέ.
Ο πολιτικός αναλυτής Σαΐντ Μπασιρτάς (Saeed Bashirtash), με έδρα το Βέλγιο, εκτίμησε επίσης στην Epoch Times ότι τόσο τα συνεχιζόμενα πλήγματα όσο και η ίδια η δομή της Ισλαμικής Δημοκρατίας καθιστούν αδύνατη την αποτελεσματική αντικατάσταση του Χαμενεΐ. Όπως ανέφερε, ο Χαμενεΐ χρειάστηκε πολλά χρόνια για να εδραιώσει την εξουσία του μετά την ανάληψη της ηγεσίας.
Ο Χαμενεΐ ανέλαβε το αξίωμα του Θεματοφύλακα του Ισλαμικού Νομικού —τον επίσημο τίτλο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν— το 1989, μετά τον θάνατο του ιδρυτή του καθεστώτος, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί. Το δόγμα της επιτροπείας του Ισλαμικού Νομικού προβλέπει ότι ένας κατάλληλος σιίτης κληρικός πρέπει να ασκεί την ύψιστη εξουσία επί των κρατικών υποθέσεων, παρέχοντας στον ηγέτη υπέρτατη ισχύ επί του έθνους.
Πριν αναλάβει την ηγεσία, ο Χαμενεΐ είχε διατελέσει ο τρίτος πρόεδρος του Ιράν μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, υπό τον Χομεϊνί. Λίγο μετά την ανάληψη της ηγεσίας, ο θρησκευτικός του βαθμός αναβαθμίστηκε ταχύτατα, κίνηση που αμφισβητήθηκε από ορισμένους καθιερωμένους κληρικούς.
Όπως και ο προκάτοχός του, φυλάκισε και εκτέλεσε αντιπάλους του καθεστώτος. Παράλληλα, παραγκώνισε στελέχη του ίδιου του καθεστώτος που θα μπορούσαν να απειλήσουν τον έλεγχό του. Ορισμένες από αυτές τις κινήσεις ήταν εμφανείς, όπως ο κατ’ οίκον περιορισμός του πρώην πρωθυπουργού Μιρ Χοσεΐν Μουσαβί, ο οποίος αμφισβήτησε τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών του 2009.
Γυναίκες περπατούν δίπλα σε προεκλογικές αφίσες του Αγιατολάχ Αλιρεζά Αραφί, υποψηφίου για τη Συνέλευση των Ειδικών στις επικείμενες εκλογές, στην Τεχεράνη του Ιράν στις 21 Φεβρουαρίου 2024. (AP Photo/Vahid Salemi)
Οι εικασίες για εκκαθαρίσεις στο παρασκήνιο είναι, ωστόσο, σχεδόν απεριόριστες, δεδομένης της αδιαφάνειας των αυταρχικών καθεστώτων. Φήμες κυκλοφορούν εδώ και χρόνια σχετικά με το αν ο γιος του ιδρυτή Χομεϊνί, Αχμάντ Χομεϊνί, απεβίωσε από φυσικά αίτια σε ηλικία 49 ετών ή αν στοχοποιήθηκε ως πιθανός αντίπαλος για την ηγεσία, ενώ ανάλογες εικασίες έχουν διατυπωθεί και για πρόσωπα όπως ο επί μακρόν ισχυρός παράγοντας του καθεστώτος και πρώην πρόεδρος Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί.
Οι διαμορφωτές της εξουσίας
Ο Αλιρεζά Κιανί (Alireza Kiani), αναλυτής ιρανικών υποθέσεων με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες και αρχισυντάκτης της Fereydoun —μιας περσόφωνης κοινωνικής, πολιτικής και πνευματικής επιθεώρησης που εκδίδεται και λειτουργεί υπό την αιγίδα της Εθνική Ένωση για τη Δημοκρατία στο Ιράν (National Union for Democracy in Iran – NUFDI)— εκτίμησε ότι στο πλαίσιο του τριμελούς Μεταβατικού Ηγετικού Συμβουλίου, ο πρόεδρος και ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης δεν θεωρούνται οι βασικοί παίκτες. Μεγαλύτερη βαρύτητα αποδίδεται στο τρίτο μέλος, τον Αραφί, έναν εδραιωμένο κληρικό.
Ο Αραφί, πρώην ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής στην θρησκευτικά σημαντική πόλη Κομ —έδρα του κύριου σιιτικού ιεροδιδασκαλείου του Ιράν— έχει διατελέσει σε ανώτατες θέσεις σε σειρά επιδραστικών οργάνων του καθεστώτος, μεταξύ των οποίων το Συμβούλιο των Φρουρών, η Συνέλευση των Ειδικών και το Ανώτατο Συμβούλιο Πολιτιστικής Επανάστασης.
Ο Κιανί ανέφερε στην Epoch Times ότι η ποικιλία των θέσεων που έχει κατέχει ο Αραφί δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι επρόκειτο για εξαιρετικά κρίσιμους ρόλους, αλλά υποδηλώνει ότι διαθέτει ευρύ και βαθύ δίκτυο θεσμικής αφοσίωσης. Πρόσθεσε ότι τα σχόλια σχετικά με τις ηγετικές ικανότητες του Αραφί και άλλων πρέπει να διατυπώνονται με επιφύλαξη, λόγω της ρευστότητας της κατάστασης, εκτιμώντας ότι ενδέχεται να σημειωθούν ραγδαίες εξελίξεις πριν πρόσωπα όπως ο Αραφί προλάβουν να παγιώσουν τις προοπτικές τους.
Την ίδια άποψη συμμερίζεται και ο Μπασιρτάς, ο οποίος υποστήριξε ότι το καθεστώς βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση, με τον ηγέτη και κορυφαίους επικεφαλής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και άλλων στρατιωτικών δομών να έχουν εξουδετερωθεί, ενώ οι υπόλοιποι κρύβονται για να αποφύγουν στοχευμένες επιθέσεις. Ωστόσο, το Σώμα των Φρουρών παραμένει σημαντική πολιτική δύναμη στο παρασκήνιο, προσθέτοντας ότι η επιρροή του Αραφί θα εξαρτηθεί επίσης από τη στήριξη του Σώματος.
Ο Μπασιρτάς προειδοποίησε να μην παραγνωρίζεται ο ρόλος άλλων βασικών παραγόντων εξουσίας στο παρασκήνιο, όπως ο Αλί Λαριτζανί, νυν γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, και ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του Κοινοβουλίου του καθεστώτος.
Πέραν των σημερινών τους τίτλων, οι δύο άνδρες υπήρξαν επί μακρόν κεντρικές φυσιογνωμίες στο Σώμα των Φρουρών και σε άλλα καίρια όργανα της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ο Λαριτζανί και οι αδελφοί του έχουν κατέχει σημαντικές θέσεις στο καθεστώς, με τον ίδιο να θεωρείται ο πλέον επιδραστικός εκ των πέντε, έχοντας διοριστεί σε καίριες θέσεις από τον Χαμενεΐ. Ο Γκαλιμπάφ, πρώην δήμαρχος της Τεχεράνης και αρχηγός της αστυνομίας της χώρας, υπήρξε επίσης πρόσωπο της εμπιστοσύνης του Χαμενεΐ.
Ο Μπασιρτάς εκτίμησε ότι είναι πιθανό όλοι αυτοί να χρησιμοποιήσουν προς το παρόν ένα πρόσωπο όπως ο Αραφί ως βιτρίνα, με τις αποφάσεις να λαμβάνονται από τους ίδιους στο παρασκήνιο.
Ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν (Α), και ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του Κοινοβουλίου του Ιράν, στο Κοινοβούλιο στην Τεχεράνη στις 27 Μαΐου 2024. (Morteza Nikoubazl/NurPhoto μέσω Getty Images)
Ο αναλυτής Μπιτζάν Κιαν (Bijan Kian), με έδρα την Καλιφόρνια, ο οποίος έχει υπηρετήσει σε ανώτερες θέσεις υπό πολλούς προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών, υποστήριξε ότι ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει το καθεστώς είναι το ενδεχόμενο ορισμένα μέλη της ανώτατης ιεραρχίας του να συνεργάζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, σε ορισμένες περιπτώσεις για να προωθήσουν αλλαγές στην ηγεσία προς όφελος των δικών τους στόχων.
Όπως ανέφερε στην Epoch Times, είναι αδιανόητο ο επικεφαλής ενός κράτους να εξουδετερωθεί με τέτοια ευκολία από την πρώτη κιόλας ημέρα και μάλιστα στις πρώτες ώρες μιας στρατιωτικής επιχείρησης, εκτιμώντας ότι θα πρέπει να υπήρξε εσωτερική βοήθεια. Πρόσθεσε ότι όσοι παρείχαν βοήθεια εκ των έσω ενδέχεται να μην διαθέτουν πλήρη εξουσία προς το παρόν, αλλά ενήργησαν ελπίζοντας να την αποκτήσουν, ενώ κάποιοι ίσως έδρασαν λαμβάνοντας υπόψη ότι εδώ και χρόνια ξένες δυνάμεις έχουν διεισδύσει στο Ιράν, τονίζοντας ότι χωρίς τέτοιους εσωτερικούς παράγοντες μια τέτοια επιχείρηση δεν θα ήταν εφικτή.
Την άποψη αυτή συμμερίζονται και οι Σεκαραμπί και Κιανί, οι οποίοι εκτιμούν ότι είναι απίθανο ο Χαμενεΐ να στοχοποιήθηκε με τέτοια ακρίβεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ χωρίς εσωτερική πληροφόρηση.
Μάχη διαδοχής
Εφόσον το καθεστώς αποκτήσει τη δυνατότητα να επιλέξει μόνιμο ηγέτη, ορισμένα ακόμη ονόματα έχουν αναφερθεί ευρέως ως πιθανοί διεκδικητές, εφόσον επιβιώσουν των πληγμάτων.
Ένας μακροχρόνιος υποψήφιος θεωρείται ο κληρικός γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αν και δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες δημόσιες δηλώσεις σχετικά με την κατάστασή του. Παραμένει ασαφές εάν η σιωπή αυτή αποτελεί τακτική προστασίας ή αν έχει επίσης πληγεί.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ο εγγονός του ιδρυτή Χομεϊνί, Χασάν Χομεϊνί, αν και έχει κρατηθεί εκτός των κεντρικών κύκλων εξουσίας κατά την περίοδο του Χαμενεΐ.
Ο εγγονός του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, Χασάν Χομεϊνί, στέκεται δίπλα στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κατά την 36η επέτειο του θανάτου του Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, στο μαυσωλείο του Χομεϊνί στη νότια Τεχεράνη, στο Ιράν, στις 4 Ιουνίου 2025. (Γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν/WANA/Παραχώρηση μέσω Reuters)
Αναφέρεται επίσης ο κληρικός αδελφός της ισχυρής οικογένειας Λαριτζανί, Σαντέκ Λαριτζανί, νυν πρόεδρος του Συμβουλίου Διάγνωσης Συμφέροντος του Καθεστώτος. Ως κληρικός, είναι ο μόνος εκ των αδελφών που πληροί τις προϋποθέσεις για την ηγεσία. Ωστόσο, οι κατηγορίες για σοβαρό σκάνδαλο διαφθοράς που οδήγησε στη σύλληψη του αναπληρωτή του το 2019 ενδέχεται να λειτουργούν εις βάρος του, όπως και η δημόσια κριτική που έχει δεχθεί από ισχυρούς κληρικούς.
Ένας ακόμη διεκδικητής ήταν ο πρώην πρόεδρος Εμπραχίμ Ραϊσί, ο οποίος σκοτώθηκε σε συντριβή ελικοπτέρου το 2024. Έχουν επίσης διατυπωθεί εικασίες ότι ο προκάτοχός του, πρώην πρόεδρος Χασάν Ρουχανί, θα μπορούσε να έχει πιθανότητες.
Ακόμη και υπό την απειλή εξουδετέρωσης από τα πλήγματα, ορισμένοι διεκδικητές ενδέχεται να είναι πρόθυμοι να αναλάβουν την ηγεσία, σύμφωνα με τον Μπασιρτάς, κινούμενοι από καιροσκοπισμό και από τη συνειδητοποίηση ότι, σε κάθε περίπτωση, ως κορυφαία στελέχη του καθεστώτος είναι απίθανο να έχουν ευνοϊκό τέλος. Όπως ανέφερε, δεν έχουν περιθώριο υπαναχώρησης και γνωρίζουν ότι στο τέλος δεν τους αναμένει θετική έκβαση, αλλά ίσως πιστεύουν ότι αποδεχόμενοι τον ηγετικό ρόλο μπορούν τουλάχιστον να ικανοποιήσουν τις φιλοδοξίες τους.
Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο μόνιμος ηγέτης πρέπει να επιλεγεί από το 88μελές κληρικό σώμα της Συνέλευσης των Ειδικών, η οποία προς το παρόν έχει αναστείλει τις σχετικές διαβουλεύσεις, προφανώς λόγω των συνεχιζόμενων πληγμάτων.
Το αδιέξοδο του καθεστώτος
Ο Σεκαραμπί εκτίμησε ότι το καθεστώς βρίσκεται αντιμέτωπο με δύσκολη επιλογή ως προς το ζήτημα της ηγεσίας. Εάν η πιο σκληροπυρηνική πτέρυγα επιλέξει κάποιον που δεν είναι διατεθειμένος να προβεί σε παραχωρήσεις προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενδέχεται να έχει την ίδια τύχη με τον Χαμενεΐ. Αν όμως η πιο πραγματιστική πτέρυγα καταφέρει να επιβάλει ηγέτη διαλλακτικό έναντι της Ουάσιγκτον, η εσωτερική κρίση του καθεστώτος θα ενταθεί, καθώς οι σκληροπυρηνικοί είναι απίθανο να αποδεχθούν μια τέτοια μεταστροφή.
Πρόσθεσε ότι η εξωτερική αυτή κρίση επιτείνεται από μια λαϊκή εξέγερση που δεν θα ικανοποιηθεί με απλές μεταρρυθμίσεις και επιδιώκει την ανατροπή του καθεστώτος, επισημαίνοντας ότι αυτή τη φορά οργανώνεται από τον πρίγκιπα διάδοχο Ρεζά Παχλαβί, με έδρα την Ουάσιγκτον.
Καταλήγοντας, ανέφερε ότι σε κάθε περίπτωση το καθεστώς αντιμετωπίζει μείζονες προκλήσεις που θα μπορούσαν κάλλιστα να οδηγήσουν στο τέλος του.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η εικόνα της δύναμης συχνά υπερισχύει της ουσίας της αξίας. Σε πολλές εκφάνσεις της δημόσιας ζωής — από την πολιτική και τα social media μέχρι την επιχειρηματικότητα και την ποπ κουλτούρα — παρατηρείται ένα παράδοξο φαινόμενο: η ωμή ισχύς, η επιβολή, η αδιαλλαξία και ο κυνισμός να προκαλούν θαυμασμό, ενώ η ήσυχη, συστηματική παραγωγή αξίας να περνά σχεδόν απαρατήρητη.
Η δύναμη, όμως, χωρίς παραγωγή αξίας είναι κενό κέλυφος. Ιστορικά, κάθε μορφή ισχύος που διατηρήθηκε στον χρόνο είχε πίσω της μια βάση δημιουργίας: οικονομική παραγωγή, τεχνολογική καινοτομία, κοινωνική οργάνωση, πολιτισμικό κεφάλαιο. Η πραγματική δυνατότητα άσκησης δύναμης προκύπτει από το να μπορείς να παράγεις κάτι που οι άλλοι χρειάζονται, σέβονται ή επιθυμούν. Η αξία γεννά επιρροή· όχι το αντίστροφο.
Κι όμως, ένα τμήμα της σύγχρονης κοινωνίας φαίνεται να γοητεύεται από τη σκηνοθετημένη εικόνα του «ισχυρού» ανθρώπου: του αδίστακτου, του επιθετικού, του ανθρώπου που «δεν μασάει», που επιβάλλεται χωρίς εξηγήσεις. Στο ψηφιακό περιβάλλον αυτό μεταφράζεται σε θαυμασμό προς πρόσωπα που προβάλλουν υπερβολική αυτοπεποίθηση, περιφρόνηση για τους κανόνες και επιδεικτική κυριαρχία. Η χρησιμότητα, η συνέπεια, η προσφορά, η οικοδόμηση — όλα αυτά θεωρούνται συχνά βαρετά ή δευτερεύοντα.
Το παράδοξο είναι ότι πολλοί από τους θαυμαστές αυτής της «λατρείας της δύναμης» είναι οι ίδιοι αποκομμένοι από την παραγωγή αξίας. Δεν συμμετέχουν ουσιαστικά σε διαδικασίες δημιουργίας — είτε αυτό αφορά γνώση, εργασία, καινοτομία ή κοινωνική προσφορά. Αντί να επενδύουν στην ικανότητα να παράγουν, επενδύουν συναισθηματικά στην ταύτιση με κάποιον που φαίνεται να κατέχει ισχύ. Πρόκειται για μια έμμεση συμμετοχή: δεν μπορούν να φτάσουν το πρότυπο που θαυμάζουν, αλλά αντλούν ταυτότητα μέσω της υποστήριξής του.
Αυτή η αποσύνδεση από την παραγωγή αξίας έχει και βαθύτερες προεκτάσεις. Όταν ο άνθρωπος συνηθίζει να κυνηγά την εικόνα της άμεσης ισχύος και της γρήγορης επιβολής, αρχίζει να εθίζεται στο εφήμερο. Η υπομονή, η μακροπρόθεσμη προσπάθεια και η πειθαρχία που απαιτεί η δημιουργία αξίας μοιάζουν δυσβάσταχτες. Έτσι, η ίδια ψυχολογική λογική που ωθεί κάποιον να θαυμάζει την «εύκολη δύναμη» μπορεί να τον οδηγήσει και στην αναζήτηση γρήγορης και έντονης διέγερσης: στον τζόγο, στην κατάχρηση αλκοόλ, στη χρήση ναρκωτικών, σε συμπεριφορές που υπόσχονται άμεση ένταση και στιγμιαία υπεροχή απέναντι στη μονοτονία της καθημερινότητας.
Ο τζόγος, για παράδειγμα, υπόσχεται τη φαντασίωση της απότομης ανόδου — από το τίποτα στην απόλυτη ισχύ. Τα ναρκωτικά και το αλκοόλ προσφέρουν μια ψευδαίσθηση ελέγχου ή απελευθέρωσης από τα όρια. Όλες αυτές οι παθογένειες έχουν κοινό παρονομαστή: την αναζήτηση έντασης χωρίς δημιουργία, αποτελέσματος χωρίς διαδικασία, δύναμης χωρίς αξία. Είναι η ίδια λογική που απορρίπτει τον κόπο της παραγωγής και προτιμά την άμεση, συχνά αυτοκαταστροφική, ικανοποίηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η δύναμη αποσυνδέεται από τη δημιουργία και μετατρέπεται σε θέαμα. Η επιβολή γίνεται αισθητική επιλογή. Η σκληρότητα παρουσιάζεται ως αρετή. Ο άνθρωπος που χτίζει, που οργανώνει, που βελτιώνει συστήματα και ζωές, δεν προσφέρει εύκολο θέαμα. Δεν έχει θεατρικότητα. Η αξία του μετριέται σε βάθος χρόνου και όχι σε στιγμιαία εντύπωση.
Υπάρχει και μια βαθύτερη ψυχολογική διάσταση. Σε περιόδους αβεβαιότητας, κοινωνικής ρευστότητας και οικονομικής πίεσης, η εικόνα της απόλυτης δύναμης λειτουργεί καθησυχαστικά. Ο «ισχυρός» μοιάζει να έχει απαντήσεις, να μην αμφιβάλλει, να μη φοβάται. Αντίθετα, η παραγωγή αξίας απαιτεί υπομονή, αποδοχή της αποτυχίας, συνεργασία και συχνά αόρατη εργασία. Δεν προσφέρει άμεση συναισθηματική ανταμοιβή.
Όμως χωρίς παραγωγή αξίας, καμία δύναμη δεν διαρκεί. Όταν η κοινωνία παύει να εκτιμά την προσφορά και τη χρησιμότητα, αρχίζει να υπονομεύει τα ίδια της τα θεμέλια. Η ισχύς που δεν στηρίζεται σε δημιουργία αναγκαστικά καταφεύγει σε επιβολή. Και η επιβολή, όταν δεν συνοδεύεται από αξία, φθείρει τόσο αυτόν που την ασκεί όσο και αυτούς που τη θαυμάζουν.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν η δύναμη έχει θέση στην ανθρώπινη κοινωνία — έχει. Το ζήτημα είναι από πού προέρχεται και προς τα πού κατευθύνεται. Αν πηγάζει από την ικανότητα να παράγεις αξία, να είσαι χρήσιμος, να προσφέρεις κάτι που βελτιώνει τον κόσμο γύρω σου, τότε είναι δύναμη δημιουργική. Αν, αντίθετα, αποτελεί απλώς εικόνα επιβολής χωρίς υπόβαθρο, τότε πρόκειται για σκιά ισχύος.
Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του φαινομένου δεν είναι ότι κάποιοι επιδιώκουν τη δύναμη, αλλά ότι ολοένα και λιγότεροι θαυμάζουν εκείνους που χτίζουν την αξία που καθιστά τη δύναμη εφικτή. Και μια κοινωνία που χάνει την ικανότητα να αναγνωρίζει την αξία, κινδυνεύει να αντικαταστήσει τη δημιουργία με την εξάρτηση και τη σταθερότητα με τη φευγαλέα ένταση.
Οι απόψεις που διατυπώνονται σε αυτό το άρθρο είναι απόψεις του συγγραφέα και δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.
Σε αντίθεση με τη στάση που τήρησαν οι δυτικές χώρες στις επιθέσεις που πραγματοποίησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν, η απάντηση του Πεκίνου ήταν μετρημένη.
Η ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών δημοσιεύτηκε επτά ώρες μετά την έναρξη της επιχείρησης και περιείχε λίγο πάνω από 80 λέξεις, με τον εκπρόσωπο να δηλώνει ότι η Κίνα είναι «ιδιαίτερα ανήσυχη» και να ζητά «άμεση διακοπή των στρατιωτικών ενεργειών». Δεν υπήρχε καμία αναφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στο Ισραήλ.
Η ανακοίνωση ήταν μια «μετριασμένη εκδοχή» μετά από πολλαπλές αναθεωρήσεις, σύμφωνα με έναν ειδικό των εσωτερικών λειτουργιών του διπλωματικού συστήματος του Πεκίνου. Ο ιδιαίτερα ήπιος τόνος αντανακλούσε σοκ. Οι κινεζικές αρχές είχαν λανθασμένη εκτίμηση της κατάστασης και απέρριπταν τις πιθανότητες μιας στρατιωτικής επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, θεωρώντας ότι οποιεσδήποτε συγκρούσεις θα παρέμεναν σε ρητορικό επίπεδο και δεν θα άγγιζαν τη βασική δομή εξουσίας του Ιράν. Μόνο όταν «οι πύραυλοι χτύπησαν το έδαφος και κούνησαν την Τεχεράνη» το Πεκίνο έκανε βιαστικές διορθώσεις, εκθέτοντας πώς οι ιθύνοντες είχαν υποτιμήσει τους κινδύνους.
Αυτό οδήγησε τις κινεζικές αρχές σε βιαστικές προσπάθειες απάντησης.
Το αρχικό προσχέδιο περιείχε διατύπωση που ασκούσε άμεση κριτική στο Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά, όπως είπε η πηγή, αυτή «διαγράφηκε γραμμή-γραμμή κατά τη διάρκεια των εσωτερικών συσκέψεων» και η τελική αρχή που υιοθετήθηκε ήταν «να μην ακουμπήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ».
Η Μάο Νινγκ, εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών, επιβεβαίωσε την 1η Μαρτίου ότι δεν είχαν λάβει καμία προειδοποίηση για τις επιθέσεις.
Το Ιράν υπήρξε στρατηγικός εταίρος για την Κίνα, παρέχοντας πετρέλαιο με έκπτωση και βοηθώντας το Πεκίνο να διευρύνει την επιρροή του στη Μέση Ανατολή. Οι δύο χώρες υπέγραψαν το 2021 μια 25ετή συμφωνία οικονομικής και αμυντικής συνεργασίας, την ίδια στιγμή που η Κίνα έγινε ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος του Ιράν για εισαγωγές και εξαγωγές.
Ενώ οι διπλωματικοί αξιωματούχοι της Κίνας είχαν διεξαγάγει μια εκτενή αξιολόγηση για το Ιράν πριν από τις επιθέσεις, μέρος αυτής βασίστηκε στο πλαίσιο που χρησιμοποιήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, σύμφωνα με έναν ακόμη ειδικό. Το σκεπτικό ήταν ότι μια ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση ήταν απίθανη, επειδή το Ιράν ποτέ δεν είχε αντιμετωπίσει πλήρους μεγέθους επιθέσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες παρά τις συνεχιζόμενες στρατιωτικές απειλές, πρόσθεσε. Και εξαιτίας αυτού, το Πεκίνο είχε εκκενώσει λιγότερο διπλωματικό προσωπικό από αυτό στη σύγκρουση στο Καράκας της Βενεζουέλας.
«Αυτό είναι ένα σοβαρό στρατηγικό λάθος», είπε στην Epoch Times. «Και κανείς αυτή τη στιγμή δεν τολμά να το αναφέρει.»
Η είδηση για τον θάνατο του ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, μια ημέρα αργότερα, ώθησε το Πεκίνο στην καταδίκη, με τη Μάο να χαρακτηρίζει την ενέργεια παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Ο αναλυτής θεμάτων Κίνας Λι Λινγί (Li Linyi) είπε στην Epoch Times ότι, από την άποψη του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ), το να «χάνεται ένας παλιός φίλος» με αυτόν τον τρόπο φυσικά προκαλεί φόβους. Ο ίδιος εξήγησε ότι οι Κινέζοι αξιωματούχοι θα αναρωτιούνται αν κάτι τέτοιο «θα μπορούσε να συμβεί σε αυτούς».
Στο μεγαλύτερο μέρος, το Πεκίνο εξακολουθεί να υιοθετεί μια προσέγγιση αναμονής, σύμφωνα με αναλυτές.
Όπως ανέφερε ένας Κινέζος μελετητής, που ζήτησε ανωνυμία για λόγους ασφαλείας, αυτό που πραγματικά απασχολεί το ΚΚΚ εδώ δεν είναι η επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος, αλλά πώς να αποφευχθεί μια άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ίδιος δήλωσε στην The Epoch Times ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επρόκειτο να συναντηθεί σύντομα με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, και οι συνομιλίες τους θα περιελάμβαναν ζητήματα που αφορούν τον πυρήνα των συμφερόντων του Πεκίνου, όπως το εμπόριο, οι περιορισμοί στην τεχνολογία και οι οικονομικές κυρώσεις.
«Υπό αυτήν την εκτίμηση», κατέληξε, «ένας λεγόμενος ‘στρατηγικός εταίρος’ μπορεί να τεθεί στην άκρη ανά πάσα στιγμή.»
Νέες μεθόδους έχει επιστρατεύσει το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας (ΚΚΚ) προκειμένου να προωθήσει τη διείσδυση και την επιρροή του στο εξωτερικό. Εκτός από την οικονομική ισχύ και τα μέσα ενημέρωσης, δημιουργεί ψεύτικες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες που παρουσιάζονται ως δυτικά mainstream μέσα, και χρησιμοποιεί πολυάριθμες οργανώσεις του Ενιαίου Μετώπου. Μέσω αυτών προάγει τη δική του ρητορική και επιδιώκει να στρέψει την κοινή γνώμη κατά μειονοτικών ομάδων όπως το Φάλουν Γκονγκ.
Ψεύτικες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες
Έκθεση της Graphika, εταιρείας έρευνας κοινωνικών δικτύων με έδρα τη Νέα Υόρκη, αποκαλύπτει ότι δεκάδες ιστοσελίδες που συνδέονται με κινεζικές εταιρείες χρησιμοποιούνται για την προώθηση της αυταρχικής ρητορικής του ΚΚΚ στο εξωτερικό, προσποιούμενες ότι είναι παραδοσιακά δυτικά μέσα ενημέρωσης. Οι ιστοσελίδες αυτές δημιουργήθηκαν μεταξύ 2020 και 2025 από κινεζικές εταιρείες δημοσίων σχέσεων και μάρκετινγκ.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι ιστότοποι αντιγράφουν σχεδιαστικά στοιχεία και μιμούνται διεθνώς αναγνωρισμένα μέσα όπως οι New York Times, Wall Street Journal, Los Angeles Times και Guardian. Εκτός από επιχειρηματικές πληροφορίες και περιεχόμενο που απηχεί και προβάλλει τις θέσεις του ΚΚΚ, δημοσιεύουν και άρθρα που επιτίθενται στο Φάλουν Γκονγκ. Η έκθεση αναφέρει ότι η έρευνα αποκάλυψε στοιχεία πως εταιρείες ή και άτομα χρησιμοποιούν αυτά τα domain σε συμβάσεις για την προώθηση δραστηριοτήτων που διεξάγονται από οντότητες συνδεδεμένες με το ΚΚΚ.
Οι ψεύτικες αυτές ιστοσελίδες δημοσιεύουν συνήθως ένα μείγμα κινεζικών κρατικών μέσων και άρθρων που προωθούν την Κίνα και κινεζικές επιχειρήσεις. Η έκθεση δείχνει ακόμη ότι τουλάχιστον δέκα τέτοιες ιστοσελίδες χρησιμοποιούνται από το 2023 ή και νωρίτερα για τη δημοσίευση περιεχομένου κατά του Φάλουν Γκονγκ.
Η κοινότητα κυβερνοασφάλειας γνωρίζει εδώ και καιρό ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί ιδιωτικά διαχειριζόμενες ψεύτικες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες για τη διάδοση προπαγάνδας του ΚΚΚ. Το 2022, η Mandiant, εταιρεία κυβερνοασφάλειας που ανήκει στη Google, εντόπισε περισσότερα από 70 τέτοια ψεύτικα μέσα. Επιπλέον έρευνες από άλλους οργανισμούς αποκάλυψαν ένα δίκτυο εκατοντάδων ιστοσελίδων ικανών να διανέμουν ταχύτατα περιεχόμενο παγκοσμίως, το οποίο φαίνεται να συντονίζεται από έναν ενιαίο οργανισμό. Τα στοιχεία αυτά δημοσιοποιήθηκαν σε έκθεση του Οκτωβρίου 2025 από το Γαλλικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Ερευνών (IRSEM).
Σύμφωνα με την έκθεση «BayBridge, Anatomy of a Chinese Information Influence Ecosystem», μέρος του περιεχομένου που διαχεόταν σε ιστοσελίδες προπαγάνδας συνδεόταν με τα συμφέροντα της εξωτερικής πολιτικής του Πεκίνου. Τα άρθρα προέρχονταν κυρίως από το CGTN ή τους Global Times, δύο κρατικά μέσα που απευθύνονται σε ξένο κοινό.
Σχεδόν 2.000 οργανώσεις του Ενιαίου Μετώπου σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά και Γερμανία
Σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε στις 11 Φεβρουαρίου 2026 το Jamestown Foundation, περισσότερες από 2.000 οργανώσεις στις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο ασκούν επιρροή σε δημοκρατικές χώρες και συνδράμουν το ΚΚΚ στην προώθηση της διεθνικής διείσδυσης και της κατασταλτικής του ατζέντας.
Η έκθεση, με τίτλο «Mapping Overseas United Front Work in Democratic States» (Καταγραφή της εργασίας του Ενιαίου Μετώπου σε ξένες δημοκρατικές χώρες), χαρτογραφεί αυτές τις οργανώσεις, οι οποίες, σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία, κινητοποιούν δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες υπέρ των συμφερόντων του ΚΚΚ. Οι οργανώσεις αυτές συνδέονται με το Τμήμα Εργασίας του Ενιαίου Μετώπου του ΚΚΚ. Οι συντάκτες εντόπισαν 347 οργανώσεις στη Γερμανία, 405 στο Ηνωμένο Βασίλειο, 575 στον Καναδά και 967 στις ΗΠΑ, σημειώνοντας ότι τα νούμερα αυτά ενδεχομένως να αντιστοιχούν σε ένα μικρό μόνο μέρος του συνολικού αριθμού των οργανώσεων.
Σύμφωνα με την έκθεση, υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, στοχοποιούνται 12 ομάδες, μεταξύ των οποίων μέλη δημοκρατικών κομμάτων, μη μέλη του Κόμματος, διανοούμενοι, εθνοτικές μειονότητες, θρησκευτικοί παράγοντες, άτομα στον ιδιωτικό τομέα, εκπρόσωποι νέων κοινωνικών στρωμάτων, διεθνείς φοιτητές, κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ, πολίτες από την Ταϊβάν, καθώς και Κινέζοι που επιστρέφουν από το εξωτερικό και οι οικογένειές τους.
Η έκθεση επισημαίνει ότι ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και πολιτιστικών συλλόγων συμμετέχει στο προσεκτικά καλλιεργημένο δίκτυο του Ενιαίου Μετώπου. Στόχος τους είναι να «αφηγηθούν σωστά την ιστορία της Κίνας» και να λειτουργήσουν ως «γέφυρα μεταξύ της Κίνας και του κόσμου», πείθοντας διάφορες ομάδες να αποδεχθούν το αφήγημα του ΚΚΚ σε κρίσιμα ζητήματα. Παρότι κάθε οργάνωση διατηρεί απευθείας δεσμούς με το Ενιαίο Μέτωπο, γενικά δεν συνδέονται μεταξύ τους.
Περισσότερες από 539 φοιτητικές οργανώσεις φέρεται να έχουν δεσμούς με το Ενιαίο Μέτωπο. Οι οργανώσεις αυτές διοργανώνουν εκδηλώσεις και παρακολουθούν φοιτητές. «Η σύγκληση αυτών των ομάδων συμβάλλει στην προώθηση της επιρροής του ΚΚΚ στον ακαδημαϊκό χώρο, ο οποίος θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός τομέας», αναφέρει η έκθεση.
Επιπλέον, υπάρχουν πάνω από 170 επαγγελματικές οργανώσεις με στόχο την προσέλκυση ταλέντων ή την απόκτηση πνευματικής ιδιοκτησίας, εκ των οποίων 71 βρίσκονται στις ΗΠΑ. Μία από τις μεγαλύτερες είναι η Chinese American Association for Science and Technology (CAST-USA), με τέσσερα γραφεία στην Κίνα και 16 παραρτήματα στις ΗΠΑ.
Η έκθεση αναφέρει επίσης 162 κινεζόφωνους οργανισμούς μέσων ενημέρωσης που λειτουργούν στο πλαίσιο του Ενιαίου Μετώπου, εκ των οποίων οι 77 βρίσκονται στις ΗΠΑ. Ορισμένοι επιχειρούν να αποκρύψουν τους δεσμούς τους με το ΚΚΚ και χρησιμοποιούνται για την «οικοδόμηση στρατηγικών σχέσεων με ξένα μέσα ενημέρωσης».
«Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας έχει δημιουργήσει ένα παγκόσμιο δίκτυο ατόμων και οργανώσεων ως μέρος του συστήματος του Ενιαίου Μετώπου… Αυτό περιλαμβάνει εμπλοκή σε κακόβουλες και παράνομες δραστηριότητες σε ξένες χώρες», αναφέρει η έκθεση. «Σε δημοκρατικές χώρες, οι ομάδες αυτές επηρεάζουν τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, ωθώντας τους εμπλεκόμενους να λαμβάνουν υπ’ όψιν τα συμφέροντα και τις ευαισθησίες του Πεκίνου».
Ψεύτικοι λογαριασμοί στα κοινωνικά δίκτυα και εταιρείες στο εξωτερικό
Πέρα από τις ψεύτικες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, το ΚΚΚ φέρεται να δημιούργησε ψεύτικους λογαριασμούς σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης του εξωτερικού (συμπεριλαμβανομένων των X και YouTube), ενισχύοντας έτσι τη διείσδυσή του στο εξωτερικό και προωθώντας συνολικά την αυταρχική ρητορική του καθεστώτος.
Ανάλογα με τις μεθόδους διείσδυσής του στην κοινωνία της Ταϊβάν και σε ΜΚΟ, το ΚΚΚ φέρεται επίσης να ίδρυσε ψεύτικες ιδιωτικές εταιρείες στο εξωτερικό μέσω της Amazon. Οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες και διαχειριστές ενδέχεται να μην είναι πολίτες ή κάτοικοι των ΗΠΑ, αλλά να εκμεταλλεύονται νομικά κενά της δυτικής κοινωνίας για να ιδρύουν εταιρείες μέσω αμερικανικών πρακτόρων και να πωλούν κινεζικά προϊόντα στην αμερικανική αγορά.
Πολλοί πελάτες ανέφεραν ότι οι παραγγελίες από τέτοιες εταιρείες μέσω Amazon χρειάζονται εβδομάδες ή και μήνες για να παραδοθούν, ενώ η εξυπηρέτηση μετά την πώληση είναι εξαιρετικά προβληματική, καθώς οι αποστολείς και οι εταιρείες εδρεύουν στην Κίνα και συχνά δεν γνωρίζουν αγγλικά. Σύμφωνα με YouTuber, ορισμένοι πελάτες παρήγγειλαν ρούχα που είτε δεν παραδόθηκαν ποτέ είτε ήταν εντελώς διαφορετικά από τις εικόνες και τις περιγραφές των προϊόντων.
Στην Αθήνα, οι αρχές προχώρησαν στην προσαγωγή ενός άνδρα γεωργιανής καταγωγής μετά από έρευνα που διενήργησε η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) για ύποπτη κατασκοπευτική δραστηριότητα γύρω από τη στρατιωτική βάση της Σούδας στην Κρήτη. Οι κινήσεις του άνδρα φέρεται να τράβηξαν την προσοχή των υπηρεσιών, που στη συνέχεια ενημέρωσαν την Ελληνική Αστυνομία και ακολούθησε η προσαγωγή του για περαιτέρω διερεύνηση, με τις αρχές να εξετάζουν αν συγκέντρωνε πληροφορίες για λογαριασμό του Ιράν, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν δοθεί περισσότερες λεπτομέρειες για το πώς συνδέονται τα ευρήματα με συγκεκριμένο ξένο φορέα.
Η ΕΥΠ και οι ελληνικές αρχές έχουν εντείνει την επιτήρηση σε στρατηγικές εγκαταστάσεις, όπως η βάση της Σούδας, όπου βρίσκονται σημαντικές ελληνικές, νατοϊκές και αμερικανικές δυνάμεις. Σε παλαιότερη υπόθεση, ένας 26χρονος από το Αζερμπαϊτζάν είχε συλληφθεί στην Κρήτη κατηγορούμενος για κατασκοπεία, καθώς είχε φωτογραφίσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις και κινήσεις πλοίων στη ναυτική βάση της Σούδας και οι αρχές εντόπισαν χιλιάδες αρχεία με ευαίσθητο υλικό στα ψηφιακά του μέσα. Εκείνη η υπόθεση είχε επίσης εγείρει ερωτήματα για πιθανές διεθνείς συνδέσεις και απήχηση στις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, με την ΕΥΠ να συνεργάζεται στενά με την ΕΛ.ΑΣ. για την πλήρη διαλεύκανσή της .
Η τρέχουσα προσαγωγή του Γεωργιανού στην Αθήνα εξετάζεται στο ευρύτερο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων ασφαλείας και της επιχειρησιακής δράσης των ελληνικών υπηρεσιών πληροφοριών απέναντι σε πιθανούς φορείς ξένης επιρροής ή στρατιωτικής συλλογής δεδομένων, χωρίς προς το παρόν να έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημες ανακοινώσεις για την πρόοδο των ερευνών ή τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί εναντίον του συγκεκριμένου υπόπτου.
Το Κρεμλίνο τόνισε στις 2 Μαρτίου ότι η Μόσχα εξακολουθεί να αναζητά διπλωματική διέξοδο στον πόλεμο με την Ουκρανία.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε: «Διατηρούμε τη θέση μας, που έχει επανειλημμένως διατυπωθεί από τον Πούτιν, ότι η πολιτική και διπλωματική διευθέτηση είναι η προτιμώμενη μέθοδος». Πρόσθεσε ακόμη: «Παραμένουμε ανοιχτοί στη διασφάλιση των συμφερόντων μας μέσα από αυτές τις μεθόδους».
Παρά τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις, Κίεβο και Μόσχα φαίνεται να παραμένουν σε αδιέξοδο, ενώ ο πόλεμος έχει εισέλθει πλέον στον τέταρτο χρόνο του χωρίς να διαφαίνεται προοπτική άμεσης ειρήνης.
Ο Πεσκόφ σημείωσε ότι η Μόσχα «εκτιμά ιδιαίτερα» τις διαμεσολαβητικές προσπάθειες της Ουάσιγκτον, διευκρινίζοντας: «Εμπιστευόμαστε πρωτίστως τους εαυτούς μας και εμείς είμαστε που υπερασπιζόμαστε τα δικά μας συμφέροντα». Υπογράμμισε επίσης: «Είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να συνεχιστούν αυτές οι διαπραγματεύσεις και ασφαλώς θα παραμείνουμε δεκτικοί προς αυτήν την κατεύθυνση».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ανέφερε στις 2 Μαρτίου ότι ένας νέος γύρος ειρηνευτικών συνομιλιών με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, που είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 5 και 6 Μαρτίου στο Αμπού Ντάμπι, εξακολουθεί να είναι στο πρόγραμμα παρά τα πρόσφατα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.
Δήλωσε χαρακτηριστικά: «Λόγω των συνεχιζόμενων εχθροπραξιών δεν μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι η συνάντηση θα γίνει τελικά στο Αμπού Ντάμπι, όμως ουδείς έχει ακυρώσει τη συνάντηση». Ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι το Κίεβο εξετάζει εναλλακτικές τοποθεσίες, όπως η Τουρκία ή η Ελβετία.
Αναφερόμενος στη συνεχιζόμενη σύγκρουση, επανέλαβε ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει στην απαίτηση της Μόσχας για απόσυρση του Κιέβου από τμήματα της επαρχίας Ντονέτσκ: «Δεν θα παραχωρήσουμε αυτή τη διευκόλυνση». Τόνισε ότι η θέση της Ουκρανίας ενισχύεται διαρκώς χάρη στην ανθεκτικότητα που επέδειξε στη διάρκεια του ψυχρού χειμώνα και στην αποτελεσματική άμυνα απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις κατά των ενεργειακών της υποδομών.
Ο Ζελένσκι επισήμανε ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή δεν έχει ακόμη επηρεάσει τις παραδόσεις οπλισμού προς την Ουκρανία, αναγνώρισε όμως πως η διάρκεια και η ένταση του πολέμου θα καθορίσουν τη διαθεσιμότητα αντιαεροπορικών συστημάτων: «Εάν ο πόλεμος διαρκέσει, η ένταση των μαχών θα επηρεάσει τον αριθμό των αντιαεροπορικών που θα παραλάβουμε».
Προειδοποίησε ακόμη για νέα κύματα ρωσικών επιθέσεων με επίκεντρο τις υδροδοτικές υποδομές, λέγοντας: «Η Ρωσία προετοιμάζει νέο κύμα χτυπημάτων. Θα στοχεύσουν υποδομές, εφοδιαστική αλυσίδα και υδροδότηση. Θέλουν να αντιμετωπίσουμε προβλήματα με το νερό».
Κάλεσε τις τοπικές κοινωνίες να προετοιμαστούν για ενδεχόμενες ελλείψεις και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της αντιαεροπορικής άμυνας: «Πρέπει να εξασφαλίσουμε περισσότερους πυραύλους για την αεράμυνα».
Ο Ουκρανός υπουργός Ενέργειας, Ντένις Σμιχάλ, είχε επισημάνει από τις 16 Ιανουαρίου ότι κάθε ηλεκτροπαραγωγική μονάδα στην Ουκρανία έχει δεχθεί πλήγματα κατά τη διάρκεια του πολέμου: «Δεν έχει απομείνει καμία μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία που να μην έχει χτυπηθεί από τον εχθρό». Η Μόσχα έχει διαψεύσει ότι στοχεύει σκόπιμα πολιτικές υποδομές.
Την πρόθεσή του να επεκτείνει το πυρηνικό οπλοστάσιο της Γαλλίας και να ενισχύσει τη στρατηγική αποτροπής της χώρας ανακοίνωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στις 2 Μαρτίου, προειδοποιώντας ότι η όξυνση των γεωπολιτικών εντάσεων αυξάνει τον κίνδυνο κλιμάκωσης των συγκρούσεων σε πυρηνικό επίπεδο.
Μιλώντας από τη ναυτική βάση υποβρυχίων στην Ιλ-Λονγκ της Βρετάνης, ο Μακρόν τόνισε: «Ζούμε μια περίοδο γεωπολιτικών ανατροπών, γεμάτη κινδύνους, και οι συμπατριώτες μας το αντιλαμβάνονται πλήρως. Η περίοδος αυτή επιβάλλει την ενίσχυση του δικού μας μοντέλου», προσθέτοντας ότι το σύστημα αποτροπής της Γαλλίας παραμένει «ισχυρό και αποτελεσματικό».
Ο Γάλλος πρόεδρος επισήμανε ότι ο κίνδυνος υπέρβασης του λεγόμενου «πυρηνικού ορίου» έχει αυξηθεί, καθώς πληθαίνουν οι συγκρούσεις που εμπλέκουν κράτη πυρηνικές δυνάμεις ή χώρες με φιλοδοξίες για πυρηνικά όπλα. Αναφέρθηκε στις πρόσφατες εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, Ιράν και Ισραήλ, καθώς και στις ανησυχίες για την πυρηνική ασφάλεια της Ρωσίας.
Τόνισε δε: «Η αποτρεπτική μας ικανότητα παραμένει το θεμέλιο της εθνικής μας ασφάλειας. Αν χρειαστεί να χρησιμοποιήσουμε το οπλοστάσιό μας, κανένα κράτος, όσο ισχυρό κι αν είναι, δεν θα μπορέσει να το αποφύγει. Και κανένα, όσο μεγάλο κι αν είναι, δεν θα ανακάμψει».
Σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ειρήνης της Στοκχόλμης για το 2025, η Γαλλία διαθέτει περίπου 290 πυρηνικές κεφαλές. Το Ινστιτούτο υπογράμμισε ότι το 2024 η Γαλλία συνέχισε τα προγράμματα ανάπτυξης τρίτης γενιάς πυρηνοκίνητου υποβρυχίου βαλλιστικών πυραύλων και νέου πυραύλου cruise εκτοξευόμενου από αέρος, ενώ παράλληλα αναβάθμισε υπάρχοντα οπλικά συστήματα, μεταξύ των οποίων και βελτιωμένο βαλλιστικό πύραυλο με νέα έκδοση κεφαλής.
Οι τοποθετήσεις του Μακρόν συμπίπτουν με τη συμπλήρωση έξι ετών από την ιστορική του ομιλία περί πυρηνικής αποτροπής στην Ανώτατη Σχολή Πολέμου της Γαλλίας. Ο Γάλλος πρόεδρος ανέφερε ότι η πυρηνική στρατηγική της χώρας θα συνεχίσει να εξελίσσεται, εγκαινιάζοντας μια νέα φάση που αποκάλεσε «προχωρημένη αποτροπή» με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας με τους ευρωπαίους συμμάχους, διατηρώντας παράλληλα την ανεξαρτησία των γαλλικών αποφάσεων.
Υπογράμμισε χαρακτηριστικά: «Η Γαλλία θα φέρει πάντα την αποκλειστική ευθύνη για οποιαδήποτε σκόπιμη υπέρβαση του πυρηνικού ορίου, λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη τα συμφέροντα των συμμάχων μας».
Γαλλογερμανική συνεργασία στην πυρηνική αποτροπή
Παράλληλα με τη διεύρυνση του γαλλικού οπλοστασίου, Παρίσι και Βερολίνο ανακοίνωσαν νέα μέτρα περαιτέρω σύσφιξης της στρατηγικής τους συνεργασίας στην πυρηνική αποτροπή. Ο Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανέφεραν σε κοινή δήλωσή τους, επίσης στις 2 Μαρτίου, ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν στη δημιουργία μιας ανώτατης ομάδας κατεύθυνσης για τα πυρηνικά, με αντικείμενο τον συντονισμό του δόγματος και των στρατηγικών ασκήσεων.
Η ομάδα αυτή θα προσφέρει διμερείς δυνατότητες διαλόγου επί της πυρηνικής στρατηγικής και συνεργασίας στην ενσωμάτωση συμβατικών δυνάμεων, συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας και ικανοτήτων πυρηνικής αποτροπής.
Στη σχετική ανακοίνωση επισημαίνεται: «Στόχος μας είναι να προβούμε σε συγκεκριμένες ενέργειες πριν το τέλος του έτους, περιλαμβανομένης της συμβατικής συμμετοχής της Γερμανίας σε γαλλικές πυρηνικές ασκήσεις», όπως σημείωσε ο Μερτς σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ (πρώην Twitter).
Γάλλοι και Γερμανοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης ότι δεσμεύονται να εργαστούν από κοινού για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ικανότητας διαχείρισης ενδεχόμενης κλιμάκωσης πριν από τη χρήση πυρηνικών όπλων. Αυτό περιλαμβάνει τη βελτίωση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, αντιαεροπορικής άμυνας και δυνατοτήτων πληγμάτων ακριβείας. Οι δύο χώρες χαρακτήρισαν την πυρηνική αποτροπή βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της 2ας Μαρτίου, το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφαλείας βασίζεται στη διευρυμένη αποτροπή που παρέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών πυρηνικών όπλων που σταθμεύουν στην Ευρώπη, καθώς και στις ανεξάρτητες πυρηνικές δυνάμεις της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ωστόσο, όπως τόνισαν οι αξιωματούχοι, η γαλλογερμανική πρωτοβουλία θα συμπληρώνει και δεν θα υποκαθιστά τις υφιστάμενες ρυθμίσεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η συνεργασία παραμένει συνεπής προς τις διεθνείς τους υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Συνθήκης περί Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων.
