Δευτέρα, 25 Μαΐ, 2026

Λογισμικό Ελλήνων επιστημόνων ανιχνεύει καρδιακά προβλήματα — Υψηλή αξιοπιστία δείχνει κλινική έρευνα στο Ωνάσειο

Ένα νέο λογισμικό που αξιοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη για την αξιολόγηση της λειτουργίας της δεξιάς κοιλίας της καρδιάς, με βάση τα δεδομένα που παρέχει ο απλός δισδιάστατος υπέρηχος καρδιάς, ανέπτυξαν δύο Έλληνες ερευνητές στο Κέντρο Έρευνας Τεχνητής Νοημοσύνης «Αρχιμήδης»· ο επεμβατικός καρδιολόγος, πρώην επίκουρος καθηγητής Καρδιολογίας στο αμερικανικό πανεπιστήμιο Κολούμπια, Πολύδωρος Καμπακτσής, και ο επίκουρος καθηγητής Επιστήμης Δεδομένων στο βρετανικό πανεπιστήμιο Nottingham Trent, Αρχοντής Γιαννακίδης. Η εφαρμογή δοκιμάζεται για πρώτη φορά σε ευρεία κλίμακα σε κλινική έρευνα στην Ελλάδα, στο Ωνάσειο Νοσοκομείο.

Οι δυσλειτουργίες της δεξιάς κοιλίας της καρδιάς μειώνουν το προσδόκιμο ζωής, ανεξάρτητα από άλλους καρδιακούς παράγοντες. Η δεξιά κοιλία μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά από διαταραχές της αριστερής κοιλίας, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και η ισχαιμική καρδιομυοπάθεια. Μελέτες έχουν δείξει ότι έως και το 20% των ασθενών που υποβάλλονται σε υπερηχοκαρδιογράφημα για οποιονδήποτε λόγο παρουσιάζουν κάποια διαταραχή στην ανατομία ή τη λειτουργία της δεξιάς κοιλίας.

Ωστόσο, το πολύπλοκο σχήμα της δεξιάς κοιλίας οδηγεί συχνά σε αδυναμία αξιόπιστης απεικόνισής της με τον δισδιάστατο υπέρηχο, που αποτελεί την πρώτη και βασικότερη απεικονιστική εξέταση στην Καρδιολογία. Η πλέον ενδεδειγμένη εξέταση είναι η μαγνητική τομογραφία καρδιάς, η οποία όμως δεν πραγματοποιείται συχνά, καθώς οι τομογράφοι είναι περιορισμένοι και το κόστος υψηλό.

Οι δύο ερευνητές, διαπιστώνοντας την ανάγκη για μια ευρύτερη, αξιόπιστη και προσιτή λύση στην αξιολόγηση της δεξιάς κοιλίας μέσω δισδιάστατου υπερήχου, αξιοποίησαν την Τεχνητή Νοημοσύνη για την ανάπτυξη του λογισμικού.

Όπως εξηγεί ο Πολύδωρος Καμπακτσής, πρόκειται για μια νέα μέθοδο που στοχεύει να αποτελέσει ένα καθημερινό εργαλείο πιο αντικειμενικής και ακριβούς εκτίμησης της δεξιάς κοιλίας με χρήση του δισδιάστατου υπερήχου. Όπως αναφέρει, ο καρδιολόγος πραγματοποιεί συγκεκριμένες μετρήσεις και στη συνέχεια το σύστημα, βασιζόμενο σε αλγόριθμο Τεχνητής Νοημοσύνης, παράγει τα αποτελέσματα.

Ο Αρχοντής Γιαννακίδης επισημαίνει ότι ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της εφαρμογής είναι η ικανότητά της να αναγνωρίζει με υψηλή επιτυχία πολύπλοκα μοτίβα που εντοπίζονται στα ιατρικά δεδομένα και είναι χρήσιμα για την αξιολόγηση. Προσθέτει ότι η διαδικασία εξαγωγής συμπερασμάτων απαιτεί περιορισμένους υπολογιστικούς πόρους, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή κατάλληλη για χρήση σε μικρές συσκευές, όπως φορητούς υπολογιστές και κινητά τηλέφωνα, τα οποία λειτουργούν υπό περιορισμούς πόρων.

Ο ίδιος διευκρινίζει επίσης ότι δεν υπάρχουν ευρέως διαθέσιμες αντίστοιχες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης για την αξιολόγηση της δεξιάς κοιλίας μέσω δισδιάστατου υπερήχου. Όπως αναφέρει, η έμπνευση προήλθε από προγενέστερες, απλούστερες γεωμετρικές μεθόδους που εφαρμόζονται στην πιο εύκολη προς μελέτη αριστερή κοιλία. Σημειώνει ακόμη ότι η έρευνα αυτή συνέπεσε με τις ταχείες εξελίξεις στη βαθιά μηχανική μάθηση σε δεδομένα τύπου πίνακα, οι οποίες κατέστησαν δυνατή την επίτευξη των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων.

Κλινική έρευνα στο Ωνάσειο

Καθοριστικό βήμα για την επικύρωση της ακρίβειας των αποτελεσμάτων του λογισμικού αποτελεί η κλινική του αξιολόγηση. Μια πρώτη, μικρής κλίμακας κλινική έρευνα πραγματοποιήθηκε σε 50 ασθενείς στο Irving Medical Center του Πανεπιστημίου Κολούμπια, όπου διαπιστώθηκε ότι η μέθοδος προσέγγισε σε ακρίβεια τη μαγνητική τομογραφία καρδιάς.

Τα αρχικά αυτά αποτελέσματα κρίθηκε αναγκαίο να επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερο δείγμα ασθενών. Για τον λόγο αυτόν, βρίσκεται σε εξέλιξη εκτενέστερη κλινική μελέτη στο Ωνάσειο Νοσοκομείο, σε συνεργασία με τον καρδιοχειρουργό και αναπληρωτή διευθυντή στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, Δημήτρη Αυγερινό. Όπως αναφέρει ο Πολύδωρος Καμπακτσής, το Ωνάσειο Νοσοκομείο, λόγω της ποιότητας των υπηρεσιών και των προηγμένων δυνατοτήτων του, κρίθηκε κατάλληλο για τη συνέχιση της έρευνας στην Ελλάδα. Έτσι, ξεκίνησε η συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο «Αρχιμήδης», το οποίο εδρεύει στην Αθήνα και χρηματοδοτεί τη μελέτη.

Σύμφωνα με τον Δημήτρη Αυγερινό, στην ελληνική κλινική μελέτη συμμετέχουν 200 ασθενείς, οι οποίοι υποβάλλονται τόσο σε δισδιάστατο υπερηχογράφημα καρδιάς όσο και σε μαγνητική τομογραφία. Το λογισμικό αξιοποιεί τα δεδομένα του υπερήχου και παράγει αποτελέσματα που προσεγγίζουν εκείνα της μαγνητικής τομογραφίας, η οποία χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης για την αξιολόγηση της ακρίβειας.

Τα ενδιάμεσα αποτελέσματα από τους πρώτους 120 ασθενείς δείχνουν ακρίβεια άνω του 90%. Ο Δημήτρης Αυγερινός εκτιμά ότι η τεχνολογία αυτή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινή πρακτική των υπερήχων καρδιάς.

Επόμενος στόχος των ερευνητών του «Αρχιμήδη», μετά την ολοκλήρωση της μελέτης στο Ωνάσειο, είναι η δοκιμή της τεχνικής σε μεγαλύτερη κλίμακα στην κλινική πράξη, μέσω πολυκεντρικής μελέτης σε νοσοκομεία της Ελλάδας και των ΗΠΑ. Σκοπός είναι να αξιολογηθεί στην πράξη η ενσωμάτωση του αλγορίθμου στην καθημερινή κλινική διαδικασία και η επίδρασή του στη διαχείριση των ασθενών που υποβάλλονται σε διαθωρακικό υπερηχογράφημα.

Παράλληλα, σύμφωνα με τον Αρχοντή Γιαννακίδη, προτεραιότητα αποτελεί η πλήρης αυτοματοποίηση της διαδικασίας κατάτμησης της δισδιάστατης εικόνας υπερήχου, καθώς και η παροχή εκτιμήσεων αβεβαιότητας, ώστε να ενισχυθούν η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητα της εφαρμογής.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ιατρική

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εντάσσεται στη ευρύτερη διεθνή προσπάθεια αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων και τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ιατρική. Οι εξελίξεις στον τομέα είναι ταχείες και, όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Αυγερινός, πλέον μετρώνται σε μήνες και όχι σε δεκαετίες. Αναφερόμενος στη Χειρουργική, σημειώνει ότι, παρότι υπάρχουν ρομποτικά συστήματα υποβοήθησης επεμβάσεων, δεν είναι ακόμη πλήρως αυτόνομα, εκτιμώντας ότι τέτοιες λύσεις, υπό την επίβλεψη γιατρού, ενδέχεται να αποτελέσουν καθημερινή πρακτική τις επόμενες δεκαετίες.

Ο Πολύδωρος Καμπακτσής, με σπουδές τόσο στην Ιατρική όσο και στη μηχανική, επισημαίνει ότι παρατηρείται έντονη ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης στην Καρδιολογία. Υπογραμμίζει, ωστόσο, την ανάγκη για προσεκτική αξιολόγηση των δυνατοτήτων τους, σημειώνοντας ότι το βασικό κριτήριο είναι κατά πόσο συμβάλλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της νόσου και στη βελτίωση της υγείας των ασθενών.

Από την πλευρά του, ο Αρχοντής Γιαννακίδης επισημαίνει ότι μία από τις βασικές προκλήσεις αφορά την προστασία των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. Όπως αναφέρει, απαιτείται αυστηρή συμμόρφωση με τους κανονισμούς GDPR, καθώς και η εφαρμογή προηγμένων τεχνικών που διασφαλίζουν την ασφαλή συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ νοσοκομείων και ερευνητικών ιδρυμάτων. Επιπλέον, επισημαίνει ζητήματα όπως τα νομικά θέματα σε περίπτωση εσφαλμένης διάγνωσης, τις δυσκολίες ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών στα συστήματα υγείας, την περιορισμένη διαφάνεια ορισμένων αλγορίθμων και την ανάγκη κλινικής επικύρωσης των αποτελεσμάτων.

Της Μαρίας Κουζινοπούλου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Τραμπ: Οι ΗΠΑ επιχείρησαν να εξοπλίσουν Ιρανούς διαδηλωτές μέσω κουρδικών ομάδων

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News στις 5 Απριλίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχείρησαν να εξοπλίσουν Ιρανούς διαδηλωτές, αποστέλλοντας όπλα μέσω κουρδικών ομάδων, εκφράζοντας ωστόσο την πεποίθηση ότι οι Κούρδοι κράτησαν τα όπλα για δική τους χρήση. Μιλώντας στον δημοσιογράφο του Fox Τρέι Γινγκστ, ο Τραμπ ανέφερε ότι η ιρανική κυβέρνηση σκότωσε 45.000 Ιρανούς πολίτες ως απάντηση στις διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος νωρίτερα μέσα στο έτος.

Το Ιράν εκτέλεσε δύο άνδρες στις 4 Απριλίου με την κατηγορία της συμμετοχής στην απαγορευμένη οργάνωση Λαϊκοί Μουτζαχεντίν του Ιράν, σύμφωνα με την ιρανική αντιπολιτευτική οργάνωση. Το ιρανικό καθεστώς προχώρησε σε τέσσερις εκτελέσεις στις 30 και 31 Μαρτίου και στη συνέχεια εκτέλεσε ακόμη δύο άτομα, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε έξι εκτελέσεις μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με ανακοίνωση των Λαϊκών Μουτζαχεντίν του Ιράν. Οι εκτελέσεις αυτές ακολούθησαν μήνες σωματικών και ψυχολογικών βασανιστηρίων κρατουμένων, ανέφερε η ίδια αντιπολιτευτική οργάνωση.

Σε ανακοίνωσή της στις 5 Απριλίου, η οργάνωση υποστήριξε ότι οι κρατικά εγκεκριμένες αυτές δολοφονίες είχαν σχεδιαστεί για να εξοντώσουν φυσικά την οργανωμένη αντιπολίτευση του καθεστώτος και να τρομοκρατήσουν μια ανήσυχη κοινωνία ώστε να υποταχθεί, προσθέτοντας ότι αυτή η απεγνωσμένη εκστρατεία εκφοβισμού είχε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο.

Η Διεθνής Αμνηστία ανέφερε ότι οι διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, καθώς οι πολίτες εξέφραζαν την αγανάκτησή τους για δεκαετίες καταπίεσης και ζητούσαν αλλαγές. Σύμφωνα με την οργάνωση, το Ιράν αντιμετώπιζε εκτίναξη του πληθωρισμού, κακοδιαχείριση βασικών κρατικών υπηρεσιών και επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης.

Η Διεθνής Αμνηστία επισήμανε ότι οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας έχουν επανειλημμένα ανοίξει πυρ με τουφέκια και κυνηγετικά όπλα γεμάτα μεταλλικά σφαιρίδια κατά των διαδηλωτών, στοχεύοντας συχνά το κεφάλι και τον κορμό τους. Σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, το ιρανικό καθεστώς έχει επίσης διαπράξει σφαγές διαδηλωτών, κατά τις οποίες χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί. Η οργάνωση χαρακτήρισε την αντίδραση του καθεστώτος πρωτοφανή, επισημαίνοντας ότι διακόπηκε η πρόσβαση στο διαδίκτυο προκειμένου να εμποδιστεί η διάδοση πληροφοριών για τα περιστατικά.

Σε έκθεσή της στις 26 Ιανουαρίου, η Διεθνής Αμνηστία προειδοποίησε ότι, εν μέσω της συνεχιζόμενης καταστολής, διατυπώνονται σοβαρές ανησυχίες πως οι αρχές ενδέχεται να προσφύγουν σε συνοπτικές δίκες και αυθαίρετες εκτελέσεις, επικαλούμενες την ανάγκη αποτροπής της διαφωνίας. Η οργάνωση ανέφερε επίσης ότι ο επικεφαλής της δικαιοσύνης του Ιράν εξέδωσε στις 5 Ιανουαρίου εντολή προς τους εισαγγελείς να μην επιδείξουν καμία επιείκεια απέναντι στους διαδηλωτές και να επισπεύσουν τις δίκες τους.

Το ισλαμικό καθεστώς έχει εκτελέσει τουλάχιστον 160 κρατουμένους κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2026, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 31 Μαρτίου από την Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Hengaw.

Ο Αμερικανός βουλευτής Άνταμ Σμιθ (D-Wash.) άσκησε κριτική στην ιρανική κυβέρνηση νωρίτερα μέσα στο έτος, δηλώνοντας στις 16 Ιανουαρίου ότι το ιρανικό καθεστώς καταστέλλει βίαια τον ίδιο του τον λαό, με τις δυνάμεις ασφαλείας να σκοτώνουν διαδηλωτές, να προχωρούν σε μαζικές συλλήψεις και να επιχειρούν να φιμώσουν τη διαφωνία μέσω φόβου, βίας και διακοπής των επικοινωνιών που επιβάλλεται από το κράτος, υπογραμμίζοντας ότι αυτό δεν συνιστά δημόσια τάξη αλλά καταπίεση.

Του Tom Gantert

Η Γαλλία καταδικάζει την εκτέλεση Γάλλου υπηκόου στην Κίνα για υπόθεση ναρκωτικών

Η γαλλική κυβέρνηση εξέφρασε την έντονη ανησυχία της για την εκτέλεση από τις κινεζικές αρχές ενός Γάλλου υπηκόου, ο οποίος κρατούνταν σε κινεζική φυλακή για περισσότερα από 20 χρόνια μετά την καταδίκη του για υποθέσεις που σχετίζονταν με ναρκωτικά.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών στις 4 Απριλίου, οι κινεζικές αρχές προχώρησαν στην εκτέλεση του Σαν Τάο Φουμί, 62 ετών, Γάλλου υπηκόου, ο οποίος είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 2010 για διακίνηση ναρκωτικών. Το υπουργείο ανέφερε ότι η γαλλική κυβέρνηση είχε ζητήσει επιείκεια, συμπεριλαμβανομένης χάριτος για ανθρωπιστικούς λόγους για τον συμπατριώτη της.

Σε ανακοίνωσή της στις 5 Απριλίου, η κινεζική πρεσβεία στη Γαλλία υπερασπίστηκε την αυστηρή στάση της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι εκτελέσεις αφορούσαν εγκλήματα ναρκωτικών και ότι οι κατηγορούμενοι διαφορετικών εθνικοτήτων αντιμετωπίζονταν ισότιμα.

Γαλλικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων η εφημερίδα Le Monde και το πρακτορείο Agence France-Presse, ανέφεραν ότι ο Τσεν ήταν Γάλλος πολίτης γεννημένος στο Λάος, ωστόσο τα κρατικά μέσα της Κίνας προσδιόρισαν ως τόπο γέννησής του την Γκουανγκζού, μια μεγάλη πόλη της νότιας Κίνας. Η εφημερίδα The Epoch Times δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει άμεσα τον τόπο γέννησής του.

Ο Τσεν, μαζί με δεκάδες Κινέζους πολίτες, συνελήφθη στις αρχές του 2005 με την υποψία ότι αγόραζε, μετέφερε και διακινούσε μεγάλες ποσότητες ναρκωτικών που είχαν μεταφερθεί από τη Νοτιοανατολική Ασία στην Κίνα.

Αρχικά, το 2007, καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη για λαθρεμπόριο και διακίνηση ναρκωτικών, ενώ τρία χρόνια αργότερα, ενδιάμεσο εφετείο στην Γκουανγκτζού, επικαλούμενο νέα στοιχεία, προσέθεσε κατηγορία για παρασκευή ναρκωτικών και διέταξε επανεκδίκαση της υπόθεσης, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα της Κίνας. Τον Αύγουστο του 2010, καταδικάστηκε σε θάνατο, καθώς φερόταν να είχε χρησιμοποιήσει πρόδρομες χημικές ουσίες για την παραγωγή συνθετικών ναρκωτικών, όπως η μεθαμφεταμίνη, κατά την περίοδο 1999 έως 2003, όπως συνέβη και με άλλους κατηγορούμενους.

Στην ανακοίνωσή του στις 4 Απριλίου, το γαλλικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι η υπεράσπιση του Τσεν δεν είχε πρόσβαση στην τελική ακροαματική διαδικασία, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη αυτή ιδιαιτέρως λυπηρή και παραβίαση των δικαιωμάτων του. Το υπουργείο επανέλαβε ότι η γαλλική κυβέρνηση αντιτίθεται στη χρήση της θανατικής ποινής παντού και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες και κάλεσε για την καθολική κατάργησή της.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Κίνα εκτελεί αλλοδαπούς υπηκόους. Στις αρχές του 2025, η χώρα προχώρησε στην εκτέλεση τεσσάρων Καναδών που είχαν καταδικαστεί για υποθέσεις ναρκωτικών, προκαλώντας επικρίσεις από την Οτάβα. Το καναδικό υπουργείο Εξωτερικών είχε δηλώσει τότε στην Epoch Times ότι ο Καναδάς καταδικάζει έντονα τη χρήση της θανατικής ποινής από την Κίνα, τονίζοντας ότι πρόκειται για μέτρο μη αναστρέψιμο και ασύμβατο με τη θεμελιώδη ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Σε μια σπάνια εξαίρεση, τον Φεβρουάριο, το ανώτατο δικαστήριο της Κίνας ανέτρεψε την καταδίκη σε θάνατο Καναδού πολίτη για υπόθεση ναρκωτικών, σύμφωνα με τον δικηγόρο του κατηγορουμένου. Η ανατροπή της απόφασης στην υπόθεση του Ρόμπερτ Λόιντ Σέλενμπεργκ σημειώθηκε λίγο μετά την επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνεϋ στο Πεκίνο, όπου συναντήθηκε με τον ηγέτη του κομμουνιστικού καθεστώτος της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ.

Ο Σέλενμπεργκ είχε αρχικά καταδικαστεί το 2018 σε 15 χρόνια φυλάκιση για διακίνηση ναρκωτικών, ωστόσο η ποινή του μετατράπηκε σε θανατική αργότερα την ίδια χρονιά, μετά τη σύλληψη στον Καναδά της Μενγκ Γουαντζού, ανώτερου στελέχους της Huawei, κατόπιν αιτήματος έκδοσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η ενέργεια του Πεκίνου, που περιλάμβανε και τη σύλληψη δύο ακόμη Καναδών, είχε καταδικαστεί από ξένες κυβερνήσεις ως διπλωματία ομηρίας.

Εκτιμάται ότι η Κίνα εκτελεί κάθε χρόνο περισσότερους ανθρώπους από οποιαδήποτε άλλη χώρα, ενώ η Διεθνής Αμνηστία την χαρακτήρισε παγκόσμιο πρωταθλητή εκτελέσεων σε έκθεσή της το 2024. Ωστόσο, ο ακριβής αριθμός των εκτελέσεων παραμένει άγνωστος, καθώς το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) θεωρεί τα σχετικά στοιχεία κρατικό απόρρητο.

Της Dorothy Li

Ο OPEC+ συμφωνεί σε αύξηση της παραγωγής πετρελαίου με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Ο διεθνής πετρελαϊκός συνασπισμός OPEC+ συμφώνησε στις 5 Απριλίου να αυξήσει τα όρια παραγωγής πετρελαίου για τον Μάιο κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως, καθώς βασικά μέλη αδυνατούν να αυξήσουν την παραγωγή όσο ο πόλεμος Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ με το Ιράν συνεχίζεται.

Το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ μετά τις συντονισμένες επιθέσεις που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου.

Η Τεχεράνη αντέδρασε επίσης εκτοξεύοντας σειρά επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά κρίσιμων πετρελαϊκών και άλλων υποδομών στον Περσικό Κόλπο.

Η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αποτελεί τη σημαντικότερη οδό μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως και, από την έναρξη του πολέμου, τα μέλη του OPEC+, συμπεριλαμβανομένων της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ιράκ, έχουν αναγκαστεί να περιορίσουν τις εξαγωγές τους, καθώς η Τεχεράνη περιορίζει τη διέλευση. Τα ίδια αυτά κράτη ήταν τα μόνα μέλη του OPEC+ που μπορούσαν να αυξήσουν την παραγωγή πριν από την έναρξη του πολέμου.

Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν την περασμένη εβδομάδα. Το αμερικανικό West Texas Intermediate αυξήθηκε κατά 9,2% και διαμορφώθηκε στα 109,35 δολάρια ανά βαρέλι στις 2 Απριλίου, μία ημέρα αφότου ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ υπέδειξε κλιμάκωση του πολέμου Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ με το Ιράν, σε ομιλία που μεταδόθηκε τηλεοπτικά σε εθνικό επίπεδο.

Το αργό West Texas Intermediate αυξήθηκε εκ νέου στις 5 Απριλίου, φθάνοντας τα 111,54 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ ορισμένοι διεθνείς δείκτες, όπως το Indian Basket, ξεπέρασαν τα 120 δολάρια ανά βαρέλι.

Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου έχει αυξήσει το κόστος των καυσίμων μεταφορών, επηρεάζοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες καθώς και τα ταξίδια καταναλωτών και επιχειρήσεων.

Η αύξηση κατά 206.000 βαρέλια ημερησίως αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 2% της προσφοράς πετρελαίου που επηρεάστηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

Τα μέλη του OPEC+ —Σαουδική Αραβία, Ρωσία, Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Καζακστάν, Αλγερία και Ομάν— συμφώνησαν στην αύξηση των ποσοστώσεων κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συνεδρίασης στις 5 Απριλίου, σύμφωνα με ανακοίνωση.

Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι οι χώρες θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά και να αξιολογούν τις συνθήκες της αγοράς και, στο πλαίσιο των συνεχιζόμενων προσπαθειών τους για τη στήριξη της σταθερότητας της αγοράς, επαναβεβαίωσαν τη σημασία της υιοθέτησης προσεκτικής προσέγγισης και της διατήρησης πλήρους ευελιξίας ώστε να μπορούν να αυξήσουν, να παγώσουν ή να αναστρέψουν τη σταδιακή κατάργηση των εθελοντικών προσαρμογών παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης της αναστροφής των προηγουμένως εφαρμοσμένων εθελοντικών προσαρμογών ύψους 2,2 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που είχαν ανακοινωθεί τον Νοέμβριο του 2023.

Τα κράτη του Κόλπου δεν είναι τα μόνα μέλη του OPEC+ που αδυνατούν σήμερα να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου. Η Ρωσία επίσης δεν έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την παραγωγή, εν μέσω δυτικών κυρώσεων και μετά τις ζημιές σε υποδομές που υπέστη κατά τη διάρκεια του πολέμου της με την Ουκρανία.

Τα κράτη του Κόλπου έχουν πληγεί σοβαρά από τις επιθέσεις του Ιράν με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, οι οποίες έχουν καταστρέψει κρίσιμες υποδομές. Αξιωματούχοι της περιοχής επισημαίνουν ότι μπορεί να χρειαστούν μήνες για την αποκατάσταση της κανονικής λειτουργίας και την επίτευξη των στόχων παραγωγής, ακόμη και αν ο πόλεμος τερματιστεί και το Ιράν επανανοίξει άμεσα τα Στενά του Ορμούζ.

Μια άλλη επιτροπή του OPEC+, η Κοινή Υπουργική Επιτροπή Παρακολούθησης, συνεδρίασε επίσης στις 5 Απριλίου και εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με τις ιρανικές επιθέσεις σε βασικά ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία. Η επιτροπή επισήμανε ότι οι υποδομές αυτές είναι δαπανηρές και ότι οι επισκευές απαιτούν χρόνο, γεγονός που επηρεάζει την προσφορά πετρελαίου.

Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι η επιτροπή τόνισε πως κάθε ενέργεια που υπονομεύει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, είτε μέσω επιθέσεων σε υποδομές είτε μέσω διατάραξης διεθνών θαλάσσιων οδών, αυξάνει τη μεταβλητότητα της αγοράς και αποδυναμώνει τις συλλογικές προσπάθειες στο πλαίσιο της Διακήρυξης Συνεργασίας για τη στήριξη της σταθερότητας της αγοράς προς όφελος των παραγωγών, των καταναλωτών και της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι οκτώ χώρες επαίνεσαν τα κράτη που συμμετέχουν στη Διακήρυξη Συνεργασίας και ανέλαβαν πρωτοβουλίες για τη διασφάλιση της συνέχισης της διαθεσιμότητας των προμηθειών, ιδίως μέσω της χρήσης εναλλακτικών οδών εξαγωγής, οι οποίες συνέβαλαν στη μείωση της μεταβλητότητας της αγοράς.

Η Διακήρυξη Συνεργασίας του OPEC αποτελεί συμφωνία του 2016 μεταξύ κρατών-μελών και παραγωγών εκτός OPEC, με στόχο τη συνεργασία για τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.

Με τη συμβολή του Tom Ozimek και πληροφορίες από το Reuters

Μήνυμα ειρήνης από τον Πάπα Λέοντα στην πρώτη πασχαλινή λειτουργία του στο Βατικανό

Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ απηύθυνε μήνυμα ειρήνης στις 5 Απριλίου, κατά την πρώτη πασχαλινή λειτουργία που τέλεσε ως ποντίφικας, καλώντας τα έθνη που εμπλέκονται σε πολέμους ανά τον κόσμο να καταθέσουν τα όπλα και να αναζητήσουν την ειρήνη μέσω του διαλόγου.

Ο Λέων, ο πρώτος Πάπας γεννημένος στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφερε, κατά την ευλογία Urbi et Orbi από τον εξώστη της Βασιλικής του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό, ότι θα πρέπει να επιτραπεί στις καρδιές των ανθρώπων να μεταμορφωθούν από την απέραντη αγάπη του Ιησού Χριστού, προσθέτοντας ότι όσοι κρατούν όπλα οφείλουν να τα καταθέσουν και όσοι έχουν τη δύναμη να εξαπολύουν πολέμους να επιλέξουν την ειρήνη. Διευκρίνισε ότι η ειρήνη αυτή δεν πρέπει να επιβάλλεται με τη βία, αλλά να επιδιώκεται μέσω διαλόγου, όχι με πρόθεση κυριαρχίας επί των άλλων, αλλά με στόχο τη συνάντηση και την κατανόηση.

Μιλώντας ενώ ο πόλεμος Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ με το Ιράν έχει εισέλθει στον δεύτερο μήνα του και καθώς η Ρωσία συνεχίζει τον πολυετή πόλεμό της με την Ουκρανία, ο Λέων επεσήμανε ότι παρατηρείται μια αίσθηση αδιαφορίας απέναντι στους θανάτους χιλιάδων ανθρώπων, στις συνέπειες του μίσους και του διχασμού που γεννούν οι συγκρούσεις, καθώς και στις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις που αυτές προκαλούν.

Ο 70χρονος Πάπας δεν κατονόμασε συγκεκριμένα τους πολέμους, αλλά παρέπεμψε στον εκλιπόντα Πάπα Φραγκίσκο, ο οποίος, κατά την τελευταία δημόσια εμφάνισή του το Πάσχα του προηγούμενου έτους, είχε επισημάνει ότι διαπιστώνεται μια έντονη δίψα για θάνατο και φόνο, την οποία οι άνθρωποι αντικρίζουν καθημερινά. Ο Φραγκίσκος απεβίωσε την επόμενη ημέρα, τη Δευτέρα του Πάσχα, έπειτα από πνευμονία και λοίμωξη του αναπνευστικού.

Η ευλογία Urbi et Orbi του Πάπα, που στα λατινικά σημαίνει «προς την πόλη [της Ρώμης] και την οικουμένη», αποτελεί παπική ομιλία που εκφωνείται συνήθως σε σημαντικές περιστάσεις, όπως το Πάσχα και τα Χριστούγεννα. Παρότι η ευλογία αυτή παραδοσιακά περιλαμβάνει ονομαστική αναφορά στα προβλήματα του κόσμου, και ο Λέων είχε ακολουθήσει αυτή την πρακτική κατά την ευλογία των Χριστουγέννων του 2025, αυτή τη φορά, το Πάσχα, επέλεξε να αποκλίνει από την παράδοση.

Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Πάπας απευθύνθηκε σε περίπου 50.000 πιστούς από υπαίθριο βωμό στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, η οποία ήταν στολισμένη με λευκά τριαντάφυλλα, ενώ τα σκαλοπάτια που οδηγούν προς την πλατεία ήταν γεμάτα με ανοιξιάτικα πολυετή φυτά.

Κατά το κήρυγμά του, ο Λέων κάλεσε τους πιστούς να διατηρήσουν την ελπίδα τους απέναντι στον θάνατο, ο οποίος, εκδηλώνεται στις καταχρήσεις που συνθλίβουν τους πιο αδύναμους, στην ειδωλολατρία του κέρδους που λεηλατεί τους πόρους της γης, καθώς και στη βία του πολέμου που σκοτώνει και καταστρέφει. Ο Πάπας ανακοίνωσε επίσης ότι στις 11 Απριλίου θα πραγματοποιηθεί αγρυπνία προσευχής για την ειρήνη στη βασιλική.

Την ημέρα της εορτής, προέτρεψε τους πιστούς να εγκαταλείψουν κάθε επιθυμία για σύγκρουση, κυριαρχία και εξουσία και να παρακαλέσουν τον Θεό να χαρίσει την ειρήνη του σε έναν κόσμο που μαστίζεται από πολέμους και χαρακτηρίζεται από μίσος και αδιαφορία, στοιχεία που, όπως σημείωσε, δημιουργούν αίσθημα ανημπόριας απέναντι στο κακό.

Κατά τις τελετές της Κυριακής του Πάσχα, ο Λέων απηύθυνε χαιρετισμό στους πιστούς σε 10 γλώσσες, μεταξύ των οποίων τα αραβικά, τα κινεζικά και τα λατινικά, επαναφέροντας μια πρακτική που είχε ατονήσει κατά την περίοδο του Πάπα Φραγκίσκου.

Ο Λέων βγήκε στον εξώστη για να χαιρετίσει το πλήθος που επευφημούσε από κάτω, πριν επιστρέψει στη βασιλική, ενώ αργότερα χαιρέτισε τους πιστούς στην πλατεία με το παπικό όχημα και κινήθηκε κατά μήκος της οδού Via della Conciliazione προς τον ποταμό Τίβερη.

Κατά τη διάρκεια της φετινής Μεγάλης Εβδομάδας, ο Λέων επανέφερε την παράδοση του πλυσίματος των ποδιών ιερέων τη Μεγάλη Πέμπτη, ως ένδειξη ενθάρρυνσης προς τον κλήρο, ενώ ο Πάπας Φραγκίσκος, επιδιώκοντας την ενσωμάτωση, είχε πλύνει τα πόδια γυναικών, μη χριστιανών και κρατουμένων, επισκεπτόμενος φυλακές και δομές φιλοξενίας ατόμων με αναπηρία.

Τη Μεγάλη Παρασκευή, ο Λέων έγινε ο πρώτος Πάπας εδώ και δεκαετίες που κράτησε ξύλινο σταυρό καθ’ όλη τη διάρκεια της πομπής της Οδού του Σταυρού στο Κολοσσαίο της Ρώμης.

Ο Τραμπ απειλεί με πλήγματα σε ιρανικές υποδομές και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο χερσαίων δυνάμεων

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε ότι θα στοχοποιήσει κρίσιμες υποδομές στο Ιράν, ενώ δήλωσε ότι δεν αποκλείει την αποστολή αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων, εφόσον η Τεχεράνη δεν καταλήξει σε συμφωνία για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ έως την Τρίτη 7 Απριλίου.

Σε τηλεφωνική συνέντευξη στην εφημερίδα The Hill, ανέφερε ότι δεν αποκλείει την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, προσθέτοντας παράλληλα ότι δεν εξαιρούνται ούτε στόχοι πολιτικών υποδομών. Τόνισε ακόμη ότι, κατά την άποψή του, οι λογικοί και έξυπνοι άνθρωποι θα προχωρούσαν σε συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι η ιρανική πλευρά θα έπρεπε ήδη να έχει κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.

Παράλληλα, σε αναρτήσεις του στην πλατφόρμα Truth Social στις 5 Απριλίου, προειδοποίησε ότι η Τρίτη 7 Απριλίου θα αποτελέσει ημέρα πλήγματος σε ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες και γέφυρες στο Ιράν, καλώντας το καθεστώς να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ, διαφορετικά θα αντιμετωπίσει εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες. Σε ξεχωριστή ανάρτηση προσδιόρισε ως χρονικό σημείο τις 20:00 (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ), γεγονός που ερμηνεύθηκε ως τελική προθεσμία.

Ο Τραμπ είχε ήδη προειδοποιήσει ότι θα στοχοποιηθεί η ιρανική υποδομή αν το Στενό του Ορμούζ δεν ανοίξει έως τις 6 Απριλίου. Πρόκειται για κρίσιμη θαλάσσια δίοδο νότια του Ιράν, μέσω της οποίας μεταφέρεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η πλειονότητα των φορτίων κατευθύνεται προς την Ασία, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη εισάγουν περίπου το 3% και το 4% αντίστοιχα από το αργό που διέρχεται από το στενό.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε επίσης στον δημοσιογράφο του Fox News Τρέι Γινγκστ ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να αναλάβει τον έλεγχο του πετρελαίου που βρίσκεται υπό ιρανικό έλεγχο, εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία. Σύμφωνα με τον Γινγκστ, ο Τραμπ εκτιμάει ότι υπάρχει πιθανότητα να επιτευχθεί συμφωνία έως τις 6 Απριλίου, γεγονός που θα μπορούσε να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση.

Στρατιωτική κατάσταση και εξέλιξη της σύγκρουσης

Από την έναρξη της σύγκρουσης στις 28 Φεβρουαρίου, οι στρατιωτικές δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ έχουν πραγματοποιήσει κυρίως αεροπορικά πλήγματα εντός του Ιράν, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν αναπτυχθεί χερσαίες δυνάμεις. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει επανειλημμένα τον τελευταίο μήνα δηλώσει ότι δεν αποκλείει αυτό το ενδεχόμενο.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό από την έναρξη του πολέμου, προκαλώντας σημαντική άνοδο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις σε πολιτικά δεξαμενόπλοια στην περιοχή, υποστηρίζοντας ότι χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη της κοινής επιχείρησης Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ.

Ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι θα υπάρξουν αντίποινα εάν πληγούν πολιτικές υποδομές από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ισραήλ, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν ενδείξεις ότι το καθεστώς προτίθεται να προχωρήσει σε συμφωνία για το άνοιγμα του στενού.

Οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης ανέφεραν ότι, σε περίπτωση επανάληψης επιθέσεων σε πολιτικές εγκαταστάσεις, η επόμενη φάση των επιχειρήσεων θα είναι πιο έντονη και ευρύτερης κλίμακας. Στο παρελθόν, το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα πλήξει αμερικανικές εταιρείες στην περιοχή, όπως οι Google, Meta, Microsoft και Amazon.

Την Κυριακή 5 Απριλίου, ως απάντηση σε ισραηλινά πλήγματα σε πετροχημικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, η Τεχεράνη έπληξε αντίστοιχες εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν και στο Άμπου Ντάμπι, ενώ ανακοίνωσε ότι στόχευσε ισραηλινό πλοίο στο λιμάνι Τζεμπέλ Αλί του Ντουμπάι.

Διεθνείς και πολιτικές αντιδράσεις

Οι δηλώσεις του Τραμπ προκάλεσαν ανάμεικτες αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο γερουσιαστής Λίντσεϋ Γκρέιαμ (R-S.C.) υποστήριξε ότι το περιθώριο για διπλωματία στενεύει, τονίζοντας ότι ο πρόεδρος εμφανίζεται αποφασισμένος να προχωρήσει σε μαζική στρατιωτική απάντηση κατά κρίσιμων υποδομών εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση.

Αντίθετα, ο ηγέτης της μειοψηφίας στη Γερουσία Τσακ Σούμερ (D-N.Y.) άσκησε έντονη κριτική, επισημαίνοντας ότι, ενώ οι Αμερικανοί γιορτάζουν το Πάσχα, ο πρόεδρος απειλεί με ενδεχόμενα εγκλήματα πολέμου και αποξενώνει συμμάχους.

Η αντιπροσωπεία του Ιράν στον ΟΗΕ κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να μην παραμείνει σιωπηλή απέναντι σε απειλές κατά πολιτικών υποδομών, τονίζοντας ότι τα κράτη έχουν νομική υποχρέωση να αποτρέψουν τέτοιες ενέργειες και να δράσουν άμεσα.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ καταδίκασε επίσης τις δηλώσεις του Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι καθοδηγείται από τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και προειδοποιώντας ότι η περιοχή κινδυνεύει να οδηγηθεί σε γενικευμένη σύγκρουση.

Παράλληλα, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄, κατά την πρώτη πασχαλινή λειτουργία του στο Βατικανό στις 5 Απριλίου, απηύθυνε έκκληση για ειρήνη, καλώντας όσους διαθέτουν όπλα να τα καταθέσουν και όσους έχουν τη δύναμη να προκαλέσουν πολέμους να επιλέξουν τον διάλογο αντί της σύγκρουσης.

Επιχείρηση διάσωσης και στρατιωτικές εξελίξεις

Οι εξελίξεις σημειώνονται μετά από επιτυχημένη επιχείρηση έρευνας και διάσωσης, κατά την οποία διασώθηκαν δύο Αμερικανοί στρατιωτικοί όταν το μαχητικό αεροσκάφος F-15 Strike Eagle καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν στις 2 Απριλίου. Ο ένας διασώθηκε άμεσα, ενώ για τον δεύτερο πραγματοποιήθηκε πολυήμερη επιχείρηση.

Ο Τραμπ ανέφερε ότι διασώθηκε ένας σοβαρά τραυματισμένος αξιωματικός από ορεινή περιοχή του Ιράν, επισημαίνοντας ότι ο ιρανικός στρατός τον αναζητούσε εντατικά και πλησίαζε, ενώ χαρακτήρισε τη διάσωση εξαιρετικά επικίνδυνη επιχείρηση που σπάνια επιχειρείται.

Σε μήνυμά του προς τη δημοσιογράφο του NBC Κρίστεν Γουέλκερ, χαρακτήρισε τη διάσωση «πασχαλινό θαύμα», τονίζοντας ότι πρόκειται για επιχείρηση χωρίς προηγούμενο σε τόσο εχθρικό περιβάλλον.

Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο περιοδικό Epoch Magazine ότι το Ισραήλ παρείχε πληροφοριακή υποστήριξη και συνέβαλε στη δημιουργία «δακτυλίου πυρός» για την υποστήριξη της επιχείρησης, στην οποία συμμετείχαν δεκάδες αμερικανικά αεροσκάφη.

Η κυβέρνηση Τραμπ αναμένεται να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες σε συνέντευξη Τύπου στις 6 Απριλίου, με τη συμμετοχή στρατιωτικών.

Διπλωματικές εξελίξεις και προοπτικές

Σε ομιλία του την 1η Απριλίου, ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι στρατηγικοί στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ιράν πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους, χωρίς να διευκρινίσει πότε θα λήξει ο πόλεμος.

Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν επίσης στις 3 Απριλίου ότι οι προσπάθειες για επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον δεν έχουν αποδώσει.

Το Πακιστάν προσφέρθηκε να φιλοξενήσει συνομιλίες ειρήνης μεταξύ των δύο χωρών, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης, ενώ ο εκπρόσωπος του πακιστανικού υπουργείου Εξωτερικών Ταχίρ Αντραμπί δήλωσε ότι και οι δύο πλευρές εξέφρασαν εμπιστοσύνη στη διαδικασία, χωρίς να έχει οριστεί ημερομηνία.

Τέλος, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Σεγιέντ Αμπάς Αραγτσί ανέφερε σε ανάρτησή του στις 4 Απριλίου ότι η θέση του Ιράν παρουσιάζεται με παραπλανητικό τρόπο.

Των Jack Phillips και Jacki Thrapp

Με πληροφορίες από το Reuters

Η διπλωματική αδυναμία της Κίνας υπό το φως της συνάντησης Σι-Τραμπ

Στις 31 Μαρτίου, το Πακιστάν παρουσίασε, από κοινού με το κινεζικό καθεστώς, μία πρόταση για την επίλυση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η οποία προέκυψε μετά από συνομιλίες της Τουρκίας, της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας τις οποίες φιλοξένησε το Ισλαμαμπάντ. Η υποστήριξη του ειρηνευτικού σχεδίου σηματοδοτεί μία στροφή της κινεζικής πολιτικής, καθώς όλον τον πρώτο μήνα της σύρραξης το Πεκίνο παρέμεινε αποστασιοποιημένο από τα γεγονότα, περιοριζόμενο να χαρακτηρίσει την επίθεση κατά του Ιράν «απαράδεκτη». Ωστόσο, από πολλούς αναλυτές η πρόταση θεωρείται «κενό γράμμα», αφού η Κίνα ούτε τη δύναμη ούτε τη διάθεση έχει κατά βάθος να λειτουργήσει δραστικά στην τρέχουσα κατάσταση.

Οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι εσωτερικές αναταράξεις σε πολλαπλά επίπεδα θεωρούνται καθοριστικές για τις επιλογές του Πεκίνου. Η αντιπαλότητα μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων της εποχής συμπληρώνεται από μία σχέση αλληλεξάρτησης, κυρίως οικονομικής, ωθώντας αμφότερες στον μετριασμό των τόνων και στην αναζήτηση λύσεων που επιτρέπουν τη συνύπαρξη. Τα συμφέροντα και οι περιορισμοί είναι πολλά και για τις δύο πλευρές. Η επικείμενη συνάντηση των δύο ηγετών, Τραμπ και Σι, με νέα ημερομηνία τη 14η Μαΐου, δείχνει την κοινή διάθεση για διάλογο και συνεργασία.

Το περιεχόμενο της πρότασης Πακιστάν-Κίνας, που αποφεύγει την αναφορά στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στις επιθέσεις, είναι ενδεικτικό της προσπάθειας του Πεκίνου να μην τεθούν σε κίνδυνο οι επικείμενες συνομιλίες σύμφωνα με τον Σάιμον Τσιν-μο Τσενγκ (Simon Chin-mo Cheng), αναπληρωτή καθηγητή Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Tamkang της Ταϊβάν. «Η τρέχουσα κατάσταση είναι εξαιρετικά δυσμενής για τον Σι, ο οποίος ελπίζει να χρησιμοποιήσει τη σύνοδο κορυφής για να μετριάσει τον εμπορικό πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας και να εξασφαλίσει μια πιο ήπια στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Ταϊβάν, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την τέταρτη θητεία του», εξηγεί, αναφερόμενος στις αλλεπάλληλες εκκαθαρίσεις εντός του Κομμουνιστικού Κόμματος και του Στρατού. Οι οικονομικές και κοινωνικές αναταράξεις στη χώρα αποτελούν ακόμη έναν παράγοντα πίεσης για την ηγεσία.

Για τον Τσενγκ, «η πρόταση αποτελεί και μια συγκεκαλυμμένη πίεση προς την Τεχεράνη να αποδεχτεί μια διπλωματική λύση — μια λύση που το Πεκίνο ελπίζει ότι θα κρατήσει τη σύνοδο κορυφής σε καλό δρόμο».

Τα σημεία που περιέχει η πρόταση είναι:

  1. Άμεση παύση των εχθροπραξιών
  2. Έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών το συντομότερο δυνατόν
  3. Ασφάλεια των μη στρατιωτικών στόχων
  4. Ασφάλεια των ναυτιλιακών διαδρομών
  5. Υπεροχή του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ)

Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Νίκλαν, σύμβουλο θεμάτων ασφαλείας με πολυετή εμπειρία στον χώρο της ασφάλειας και ανάλυσης πληροφορίας, αυτή «η κίνηση της Κίνας είναι ουσιαστικά άνευ περιεχομένου αφού ούτε θέλει να εμπλακεί διπλωματικά ούτε να αναμειχθεί ενεργά στη σύγκρουση στον Κόλπο». Όπως επισημαίνει στην Epoch Times, «την εξυπηρετεί αφάνταστα οι ΗΠΑ να παραμείνουν εγκλωβισμένες εκεί δαπανώντας πόρους και χρόνο στο σημείο. […] Η Κίνα ως χώρα λειτουργεί με τη λογική της περιφερειακής δύναμης, όχι της υπερδύναμης, και ούτε θέλει να αναλάβει τέτοιο ρόλο. Όχι ακόμα». Αντιθέτως, θεωρεί πως «έχει ειδική βαρύτητα η στάση των χωρών του Κόλπου όπου για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες στέκονται μαζί απέναντι στο Ιράν λόγω της επιθετικότητας που έδειξε και δείχνει με πλήγματα εναντίον τους».

Ο Ουίλλιαμ Τσι-τουνγκ Τσουνγκ (William Chih-tung Chung), βοηθός ερευνητής στο Ινστιτούτο Εθνικής Άμυνας και Έρευνας για την Ασφάλεια (INDSR) της Ταϊβάν, απηχεί αυτή την άποψη, υποστηρίζοντας ότι το Πεκίνο δεν διαθέτει το γεωπολιτικό βάρος για να λειτουργήσει ως αξιόπιστος μεσολαβητής στη Μέση Ανατολή: «Η διεθνής κοινότητα δεν ζητά την παρέμβαση της Κίνας, κάτι που δείχνει ότι δεν πιστεύει ότι το Πεκίνο είναι ικανό να μεσολαβήσει σε αυτή τη σύγκρουση». Προσθέτει δε ότι η ειρηνευτική πρωτοβουλία του Πεκίνου δεν θα συμβάλει ουσιαστικά στην αποτροπή της πίεσης που θα ασκήσουν οι ΗΠΑ κατά τη σύνοδο κορυφής, καθώς η Ουάσιγκτον αναμένεται να αμφισβητήσει τον Σι λόγω της ευρύτερης υποστήριξης του Πεκίνου προς την Τεχεράνη. «Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ γνωρίζουν πολύ καλά ότι το Πεκίνο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των πολεμικών δυνατοτήτων του Ιράν, οπότε υπό αυτές τις συνθήκες, η Κίνα δεν μπορεί να επιτύχει ως ειρηνοποιός», επισημαίνει στην Epoch Times.

Έκθεση της εταιρείας συμβούλων και μέσων ενημέρωσης SpecialEurasia ανέφερε ότι το Πεκίνο έχει προμηθεύσει την Τεχεράνη με προηγμένη στρατιωτική τεχνολογία, αν και το ΚΚΚ να αναγνωρίζει δημοσίως αυτές τις μεταφορές όπλων.

Ο Τσουνγκ δήλωσε ότι εάν η Ουάσιγκτον αποκαλύψει συγκεκριμένες αποδείξεις ότι το Πεκίνο εξοπλίζει κρυφά το Ιράν, κάθε προοπτική να διαδραματίσει η Κίνα διπλωματικό ρόλο θα καταρρεύσει εντελώς: «Το Πεκίνο ενεργεί υποκριτικά. Μόλις αποκαλυφθούν οι αποδείξεις για τη ζωτικής σημασίας στρατιωτική υποστήριξή του προς το Ιράν, το ΚΚΚ πιθανότατα θα αντιμετωπίσει τεράστιες αντιδράσεις».

Όσον αφορά τα όπλα που προσφέρει η Κίνα στην Τεχεράνη, για τον Τσενγκ αποτελούν ακόμη έναν παράγοντα που λειτουργεί αρνητικά για την κινεζική διαμεσολάβηση λόγω της κακής απόδοσής τους στις πρόσφατες επιθέσεις. «Ήδη διαπιστώνουμε ότι το ιρανικό καθεστώς αγνοεί τις απαιτήσεις του ΚΚΚ και μάλιστα διστάζει να επιτρέψει τη διέλευση κινεζικών πετρελαιοφόρων [από το Στενό του Ορμούζ]. Ως εκ τούτου, η πρωτοβουλία των πέντε σημείων πιθανότατα δεν είναι παρά κούφια λόγια», σημείωσε.

Τα κίνητρα του Πεκίνου

Ως βασικά κίνητρα της Κίνας για τη συμμετοχή της στην ειρηνευτική πρωτοβουλία του Πακιστάν αναφέρονται αφ’ ενός η εξασφάλιση του ενεργειακού της ανεφοδιασμού (πετρέλαιο μέσω Ορμούζ), αφ’ ετέρου οι επενδύσεις στο Ιράν μέσω της πρωτοβουλίας «Μια ζώνη, ένας δρόμος», καθώς και η διεθνής εικόνα που προσπαθεί το ΚΚΚ να προβάλλει.

Για τον Τσενγκ, η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί σημαντικότερο κίνητρο για τη διπλωματική κίνηση της Κίνας, καθώς το πετρέλαιο που λαμβάνει μέσω του Στενού του Ορμούζ αντιπροσωπεύει περίπου το 45% των συνολικών εισαγωγών της. «Ένας παρατεταμένος αποκλεισμός του Ορμούζ θα είχε καταστροφικές επιπτώσεις στους τομείς της ενέργειας, της πετροχημικής βιομηχανίας και των γεωργικών λιπασμάτων της Κίνας». Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό, δεδομένης της συνεχιζόμενης οικονομικής επιβράδυνσης της χώρας.

Υπενθυμίζει ακόμη τον Νέο Δρόμο του Μεταξιού, ραχοκοκκαλιά του κινεζικού εμπορίου, ζωτικό μέρος του οποίου αποτελεί το Ιράν, συνδέοντας τις δύο χώρες με στενά οικονομικά συμφέροντα. «Το 25ετές πρόγραμμα συνεργασίας Ιράν-Κίνας, που υπογράφηκε πριν από αρκετά χρόνια, έχει συμβάλει ιδιαίτερα στην εδραίωση αυτής της σχέσης — και το Πεκίνο δεν μπορεί να το αφήσει να καταρρεύσει». Η συμφωνία, που υπογράφηκε το 2021, δεσμεύει το Πεκίνο να επενδύσει περίπου 400 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα 25 ετών σε αντάλλαγμα για ιρανικό πετρέλαιο με μεγάλη έκπτωση.

Ο Τσουνγκ θεωρεί ότι η ειρηνευτική πρόταση στην οποία συμμετείχε το Πεκίνο αποτελεί άλλη μια ευκαιρία να προβάλει τον εαυτό του ως παγκόσμια υπερδύναμη, εφάμιλλη της Ουάσιγκτον, ικανή να παρεμβαίνει σε ξένες συγκρούσεις. «Από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Πεκίνο προσπαθεί συνεχώς να παρουσιάσει τον εαυτό του ως μεσολαβητή, χρησιμοποιώντας αυτές τις ευκαιρίες για να αναδείξει την επιρροή του στη διεθνή κοινότητα», δήλωσε στην Epoch Times. «Η Κίνα συνεχίζει την επιθετική συμπεριφορά της στο Στενό της Ταϊβάν και στη Νότια Σινική Θάλασσα, και το Πεκίνο πιθανώς βλέπει αυτή την κίνηση ως μια ευκαιρία να βελτιώσει την εικόνα του στη διεθνή σκηνή». Εν τούτοις, δεν πιστεύει ότι η διπλωματική κίνηση θα είναι ικανή να αποτρέψει την πίεση που αναμένει ότι θα ασκήσουν οι ΗΠΑ στη σύνοδο κορυφής: «Μπορούμε να αναμένουμε ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει να απαιτεί από το Πεκίνο να προστατεύσει την εμπορική ναυτιλία, να συμβάλει στον τερματισμό του αποκλεισμού του Ορμούζ, και να περιορίσει την κρυφή του υποστήριξη προς το Ιράν».

Σκιώδης πόλεμος στην Υεμένη: Μισθοφορική ομάδα, εκατομμύρια δολάρια και καταγγελίες για στοχευμένες δολοφονίες

Σοβαρές καταγγελίες έρχονται στο φως μέσα από δικαστικά έγγραφα που αποκαλύπτουν τη δράση μιας μισθοφορικής ομάδας στην Υεμένη, με επικεφαλής πρώην μέλη ειδικών δυνάμεων, τα οποία φέρονται να δρούσαν για λογαριασμό των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης είναι ο Αβραάμ Γκολάν (Abraham Golan), ο οποίος κατηγορείται ότι οργάνωσε και διαχειρίστηκε πρόγραμμα «στοχευμένων δολοφονιών» στο πλαίσιο του πολέμου στη χώρα. Σύμφωνα με τη μήνυση, ο ίδιος φέρεται να παραδέχεται την ύπαρξη του προγράμματος και τη συμμετοχή του, υποστηρίζοντας ότι είχε εγκριθεί από τα ΗΑΕ ως μέρος του ευρύτερου στρατιωτικού συνασπισμού.

Η ομάδα συγκροτήθηκε το 2015, μέσω της εταιρείας Spear Operations που ιδρύθηκε στο Σαν Ντιέγκο, και αποτελούνταν από πρώην στρατιωτικούς, μεταξύ των οποίων και στελέχη των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων. Η συμφωνία με τα ΗΑΕ φέρεται να προέβλεπε αμοιβή 1,5 εκατομμυρίου δολαρίων τον μήνα, με επιπλέον μπόνους για κάθε επιτυχημένη επιχείρηση.

Η πρώτη αποστολή τους στην Υεμένη, τον Δεκέμβριο του 2015, είχε στόχο τον πολιτικό Ανσάφ Αλί Μάγιο (Anssaf Ali Mayo), μέλος του κόμματος al-Islah, το οποίο θεωρείται αντίπαλο των ΗΑΕ. Το σχέδιο περιελάμβανε βομβιστική επίθεση στα γραφεία του κόμματος στο Άντεν και στη συνέχεια εξόντωση των επιζώντων.

Κατά την επιχείρηση, τοποθετήθηκαν εκρηκτικά και σημειώθηκαν ισχυρές εκρήξεις, ενώ ακολούθησαν πυροβολισμοί και δεύτερη έκρηξη από παγιδευμένο όχημα. Ωστόσο, ο στόχος είχε προειδοποιηθεί και εγκατέλειψε εγκαίρως το σημείο, αποφεύγοντας τη δολοφονία. Έκτοτε, ζει εξόριστος στη Σαουδική Αραβία, δηλώνοντας ότι η επίθεση του προκάλεσε σοβαρό ψυχολογικό τραύμα.

Παρά την αποτυχία της συγκεκριμένης επιχείρησης, η ομάδα φέρεται να συνέχισε τη δράση της στην περιοχή, αναλαμβάνοντας και άλλες αποστολές. Ο Γκολάν, σύμφωνα με τα στοιχεία, συντόνιζε τις κινήσεις από πολυτελή κατοικία στο Σαν Ντιέγκο, όπου πραγματοποιούνταν και συναντήσεις με συνεργάτες του.

Η υπόθεση αποκτά διεθνείς διαστάσεις, καθώς σε σχετικά έγγραφα γίνεται λόγος για ενδείξεις εμπλοκής των ΗΑΕ σε σειρά δολοφονιών στο Άντεν. Οι επιχειρήσεις αυτές εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο του πολέμου στην Υεμένη, όπου συγκρούονται γεωπολιτικά συμφέροντα, όπως η αντιπαράθεση με το Ιράν, ο έλεγχος στρατηγικών θαλάσσιων οδών και η επιρροή σε τοπικές πολιτικές δυνάμεις.

Η εξέλιξη της υπόθεσης αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς θέτει σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο ιδιωτικών στρατιωτικών εταιρειών και τη χρήση μισθοφόρων σε επιχειρήσεις εκτός επίσημου στρατιωτικού πλαισίου.

Κεραυνός μετατρέπει χειρουργό σε πιανίστα

Ο Τόνυ Τσικόρια ήταν ένας καταξιωμένος ορθοπεδικός χειρουργός στη Νέα Υόρκη, ένας άνθρωπος αφοσιωμένος στην επιστήμη και εντελώς αδιάφορος για τη μουσική. Η ζωή του κυλούσε ήρεμα, μέχρι ένα απόγευμα του 1994, όταν χτυπήθηκε από κεραυνό ενώ μιλούσε σε δημόσιο τηλέφωνο εν μέσω καταιγίδας. Το ηλεκτρικό ρεύμα πέρασε μέσα από το σώμα του, επιφέροντας απροσδόκητες αλλαγές.

Για λίγες στιγμές, βίωσε αυτό που περιγράφεται ως επιθανάτια εμπειρία και είδε τον εαυτό του από ψηλά, πριν επανέλθει στη ζωή. Αρχικά, φαινόταν πως είχε επιστρέψει πλήρως στην καθημερινότητά του, χωρίς εμφανείς αλλαγές. Ωστόσο, μέσα του είχε ήδη αρχίσει να συντελείται κάτι διαφορετικό.

Σύντομα, ένιωσε μια έντονη και ανεξήγητη έλξη προς την κλασική μουσική, και ιδιαίτερα προς τον Σοπέν. Η ανάγκη αυτή δεν περιορίστηκε στην ακρόαση· μετατράπηκε σε εσωτερική παρόρμηση να δημιουργήσει ο ίδιος μουσική. Χωρίς καμία προηγούμενη γνώση, αγόρασε ένα πιάνο και άρχισε να παίζει, σαν να καθοδηγούνταν από κάτι βαθύτερο από τη συνείδησή του.

Οι μελωδίες που «άκουγε» στο μυαλό του ήταν πρωτότυπες και επίμονες, οδηγώντας τον να περνά ατελείωτες ώρες στο πιάνο. Η αλλαγή αυτή επηρέασε έντονα και την προσωπική του ζωή, καθώς η αφοσίωσή του στη μουσική επισκίασε τα πάντα.

Η περίπτωσή του προκάλεσε το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Ο διάσημος νευρολόγος Όλιβερ Σακς μελέτησε την περίπτωσή του και πρότεινε ότι μπορεί να είχε συμβεί μια «συναπτική αναδιαμόρφωση». Η ηλεκτρική εκκένωση είχε κάψει ορισμένες νευρικές οδούς και είχε ανοίξει άλλες νέες στον κροταφικό λοβό, την περιοχή του εγκεφάλου που συνδέεται με τη δημιουργικότητα και την πνευματικότητα.

Ο ίδιος είχε πει ότι, μετά το περιστατικό, δεν αρκούνταν απλώς στο να ακούει μουσική, αλλά ένιωθε την ανάγκη να τη δημιουργεί. Μάλιστα, λίγους μήνες αργότερα συνέθεσε τη δική του «Σονάτα του Κεραυνού», ενώ αργότερα παρουσίασε έργα του σε συναυλιακούς χώρους.

Παρότι δεν εγκατέλειψε την ιατρική, η ζωή του ακολουθά πλέον δύο παράλληλες πορείες: τη χειρουργική την ημέρα και τη μουσική τη νύχτα. Η ιστορία του παραμένει ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα του πόσο απρόβλεπτα μπορεί να μεταβληθεί ο ανθρώπινος νους και πόσο ανεξερεύνητες παραμένουν οι δυνατότητές του.

Κοινωνικές εντάσεις στην Κίνα: Ένα σιωπηρό αλλά εκτεταμένο κύμα διαμαρτυριών

Η εικόνα της σύγχρονης Κίνας προς τον υπόλοιπο κόσμο είναι εκείνη μιας τεχνολογικά προηγμένης, οικονομικά ισχυρής και πολιτικά σταθερής υπερδύναμης. Ωστόσο, κάτω από αυτή την επιφάνεια, αναπτύσσεται ένα πολυσύνθετο και εκτεταμένο φαινόμενο κοινωνικής δυσαρέσκειας, το οποίο, αν και δεν εκδηλώνεται με τη μορφή μαζικών εθνικών κινητοποιήσεων, εμφανίζεται με αξιοσημείωτη συχνότητα σε τοπικό επίπεδο. Οι διαμαρτυρίες αυτές είναι διάσπαρτες, κατακερματισμένες και συχνά απομονωμένες, γεγονός που τις καθιστά λιγότερο ορατές τόσο στο εσωτερικό όσο και στη διεθνή κοινότητα.

Σύμφωνα με στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από ανεξάρτητους παρατηρητές, μόνο τον Ιανουάριο του 2026 καταγράφηκαν περίπου 50 περιστατικά συλλογικής διαμαρτυρίας σε ολόκληρη τη χώρα. Η γεωγραφική διασπορά αυτών των κινητοποιήσεων καλύπτει πάνω από είκοσι επαρχίες και μεγάλες αστικές περιοχές, όπως η Σαγκάη και η Σεντζέν. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η κοινωνική ένταση δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιοχές αλλά αποτελεί ένα διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της κινεζικής κοινωνίας.

Τα βασικά αίτια πίσω από τις διαμαρτυρίες

Οι κοινωνικές κινητοποιήσεις στην Κίνα δεν έχουν ενιαίο χαρακτήρα ούτε ενιαία αιτήματα. Αντιθέτως, αντανακλούν τα πολλαπλά ρήγματα που διαπερνούν την οικονομία και την κοινωνία.

1. Εργασιακές διεκδικήσεις

Οι εργαζόμενοι αποτελούν την πολυπληθέστερη ομάδα διαμαρτυρομένων. Τα βασικά τους αιτήματα επικεντρώνονται σε καθυστερήσεις ή μη καταβολή μισθών, ξαφνικό κλείσιμο εργοστασίων, μεταφορά παραγωγικών μονάδων χωρίς αποζημίωση, μειώσεις αποδοχών χωρίς προειδοποίηση.

Ιδιαίτερα στον κατασκευαστικό τομέα, όπου η εργασία είναι συχνά επισφαλής, οι εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με συστηματική παραβίαση βασικών δικαιωμάτων. Η κατάρρευση της αγοράς ακινήτων έχει επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση, οδηγώντας σε μαζική απώλεια θέσεων εργασίας.

2. Κρίση στην αγορά ακινήτων

Η δεύτερη σημαντική κατηγορία διαμαρτυριών αφορά ιδιοκτήτες ακινήτων και επενδυτές. Πολλοί πολίτες έχουν επενδύσει τις αποταμιεύσεις τους σε κατοικίες που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ ή που καθυστερούν για χρόνια ή συνδέονται με πτωχευμένες κατασκευαστικές εταιρείες.

Η κρίση αυτή έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη προς το οικονομικό σύστημα και έχει δημιουργήσει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια, ιδιαίτερα στις μεσαίες τάξεις.

3. Αγροτικές αντιδράσεις

Στις αγροτικές περιοχές, οι διαμαρτυρίες επικεντρώνονται σε αναγκαστικές απαλλοτριώσεις γης, καθυστερήσεις πληρωμών για αγροτικά προϊόντα, επιβολή κρατικών πολιτικών χωρίς διαβούλευση.

Οι αγρότες συχνά βρίσκονται σε μειονεκτική θέση, καθώς έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε νομική προστασία και μέσα ενημέρωσης.

Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά αυτών των διαμαρτυριών είναι η συχνότητα της αστυνομικής παρέμβασης. Σε περίπου δύο τρίτα των περιπτώσεων καταγράφεται παρουσία δυνάμεων ασφαλείας, ενώ σε πάνω από το ένα τρίτο αναφέρονται συλλήψεις, ξυλοδαρμοί, βίαιη διάλυση συγκρούσεων.

Η ένταση της καταστολής εξαρτάται από τη φύση της διαμαρτυρίας. Για παράδειγμα, οι κινητοποιήσεις που αφορούν μισθολογικά ζητήματα αντιμετωπίζονται συχνά με μία κάποια ανοχή. Αντίθετα, όταν τίθενται ζητήματα γης ή τοπικής διακυβέρνησης, η αντίδραση είναι πολύ πιο σκληρή.

Το σύστημα των αιτήσεων: μια αποτυχημένη δικλείδα ασφαλείας

Ιστορικά, η Κίνα διαθέτει ένα θεσμικό μηχανισμό μέσω του οποίου οι πολίτες μπορούν να καταθέτουν παράπονα προς την κεντρική κυβέρνηση. Το σύστημα αυτό, γνωστό ως «σύστημα αιτήσεων», θεωρητικά επιτρέπει στους πολίτες να καταγγέλλουν αυθαιρεσίες των τοπικών αρχών.

Ωστόσο, στην πράξη, το σύστημα αυτό παρουσιάζει σοβαρές δυσλειτουργίες. Δημιουργούνται κίνητρα για την παρεμπόδιση αιτήσεων. Ομάδες ασφαλείας εμποδίζουν πολίτες να φτάσουν στο Πεκίνο.

Σε πολλές περιπτώσεις, οι πολίτες που επιχειρούν να καταθέσουν αιτήσεις εκφοβίζονται, συλλαμβάνονται, αναγκάζονται να επιστρέψουν στις περιοχές τους δια της βίας.

Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο. Ένας θεσμός που υποτίθεται ότι λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης της κοινωνικής έντασης, μετατρέπεται σε μηχανισμό καταστολής.

Η πολιτική κατεύθυνση υπό τον Σι Τζινπίνγκ

Υπό την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ, η δυνατότητα έκφρασης της δυσαρέσκειας προς τα πάνω περιορίζεται περαιτέρω. Η προώθηση του λεγόμενου «μοντέλου Φενγκτσιάο» ενθαρρύνει την επίλυση διαφορών σε τοπικό επίπεδο, αποτρέποντας την κλιμάκωση προς την κεντρική εξουσία.

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες τοπικές αρχές που προκαλούν τα προβλήματα καλούνται να τα επιλύσουν, οι πολίτες στερούνται ανεξάρτητης προσφυγής και η λογοδοσία περιορίζεται σημαντικά.

Η αύξηση των διαμαρτυριών συνδέεται στενά με βαθύτερες αλλαγές στην κινεζική οικονομία.

1. Αυτοματοποίηση και απώλεια θέσεων εργασίας

Η Κίνα έχει επενδύσει μαζικά στην αυτοματοποίηση, με πάνω από δύο εκατομμύρια βιομηχανικά ρομπότ σε λειτουργία, Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μείωση της ζήτησης για ανειδίκευτη εργασία, αύξηση της ανεργίας σε παραδοσιακούς κλάδους και ενίσχυση της επισφαλούς απασχόλησης.

2. Επέκταση της gig economy (ευκαιριακής εργασίας)

Περίπου το 40% της αστικής απασχόλησης εντάσσεται πλέον σε ευέλικτες μορφές εργασίας. Οι εργαζόμενοι αυτοί δεν διαθέτουν ασφάλιση υγείας, δεν έχουν άδειες μετ’ αποδοχών και δεν προστατεύονται από τη νομοθεσία. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια νέα κοινωνική τάξη εργαζομένων χωρίς σταθερότητα και δικαιώματα.

3. Περιφερειακές ανισότητες

Η επαρχία Γκουανγκντόνγκ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Παρότι είναι η βιομηχανική «ατμομηχανή» της χώρας, αντιμετωπίζει επιβράδυνση της ανάπτυξης, πίεση στα περιθώρια κέρδους και αύξηση των εργατικών κινητοποιήσεων.

Η διεθνοποίηση του προβλήματος: Η περίπτωση της BYD

Το φαινόμενο της εργασιακής εκμετάλλευσης δεν περιορίζεται εντός των συνόρων της Κίνας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της BYD (Build Your Dreams), μιας μεγάλης κινεζικής εταιρείας που δραστηριοποιείται κυρίως στην κατασκευή ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών.

Σε έργα στο εξωτερικό, όπως στη Βραζιλία, εργάτες στρατολογήθηκαν με υποσχέσεις υψηλών αποδοχών, κατασχέθηκαν διαβατήρια, επιβλήθηκαν εξαντλητικά ωράρια και καταγράφηκαν συνθήκες που παραπέμπουν σε καταναγκαστική εργασία.

Παρόμοιες καταγγελίες έχουν προκύψει και σε ευρωπαϊκά έργα, γεγονός που δείχνει ότι το μοντέλο εργασιακών σχέσεων εξάγεται διεθνώς.

Η δύναμη της λογοκρισίας και του κατακερματισμού

Ένας από τους βασικούς λόγους που οι διαμαρτυρίες αυτές δεν μετατρέπονται σε ευρύτερο κίνημα είναι η λογοκρισία. Στην Κίνα, τα μέσα ενημέρωσης ελέγχονται αυστηρά, οι πληροφορίες στα κοινωνικά δίκτυα διαγράφονται και η διάδοση ειδήσεων περιορίζεται.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι πολίτες να αγνοούν παρόμοιες διαμαρτυρίες σε άλλες περιοχές, να μην δημιουργείται συλλογική ταυτότητα αντίστασης και οι κινητοποιήσεις να παραμένουν τοπικές και απομονωμένες.

Η συσσώρευση αυτών των προβλημάτων θέτει σημαντικά ερωτήματα για τη μελλοντική σταθερότητα της χώρας.

1. Οικονομική πίεση

Το κινεζικό μοντέλο ανάπτυξης, που βασίστηκε στην κατασκευή, στις εξαγωγές και στη φθηνή εργασία βρίσκεται πλέον υπό πίεση. Η μετάβαση σε οικονομία υψηλής τεχνολογίας δεν δημιουργεί αρκετές θέσεις εργασίας για να απορροφήσει τις απώλειες.

2. Κοινωνικές ανισότητες

Η ανισότητα αυξάνεται με τους χαμηλά ειδικευμένους εργαζόμενους να πλήττονται περισσότερο, τη μεσαία τάξη να χάνει αποταμιεύσεις και τις αγροτικές κοινότητες να παραμένουν ευάλωτες.

3. Πολιτική σταθερότητα

Η πολιτική σταθερότητα της Κίνας βασίζεται σε ένα άτυπο κοινωνικό συμβόλαιο: οικονομική ανάπτυξη με αντάλλαγμα περιορισμένες πολιτικές ελευθερίες. Αν η ανάπτυξη επιβραδυνθεί σημαντικά, το μοντέλο αυτό μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια στην Κίνα δεν είναι ένα παροδικό φαινόμενο. Αποτελεί ένδειξη βαθύτερων διαρθρωτικών προβλημάτων που επηρεάζουν την οικονομία, την εργασία και τη διακυβέρνηση.

Παρά την εκτεταμένη φύση των διαμαρτυριών, η κατακερματισμένη τους μορφή και η αυστηρή λογοκρισία εμποδίζουν τη μετατροπή τους σε ένα ενιαίο κίνημα. Ωστόσο, η συχνότητα και η έντασή τους υποδηλώνουν ότι η κοινωνική ένταση αυξάνεται. Και όλο αυτό έχει πλέον μια τεράστια σημασία και για το παγκόσμιο πολιτικοοικονομικό σύστημα, στο οποίο η Κίνα διαδραματίζει πλέον καθοριστικό ρόλο.