Μήνας: Απρίλιος 2026

Ένα σοβαρό περιστατικό σημειώθηκε πάνω από το Ιράν, όπου αμερικανικό μαχητικό F-15E καταρρίφθηκε, πυροδοτώντας άμεση επιχείρηση έρευνας και διάσωσης για το πλήρωμά του. Ο ένας από τους δύο χειριστές έχει ήδη διασωθεί, ενώ ο δεύτερος παραμένει αγνοούμενος, αν και έχει καταφέρει να επικοινωνήσει με αμερικανικές δυνάμεις.

Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων διάσωσης, υπάρχουν αναφορές ότι ιρανικές δυνάμεις έπληξαν δύο ελικόπτερα που συμμετείχαν στις αποστολές, με το ένα να καταφέρνει να προσγειωθεί με ασφάλεια σε ιρακινό έδαφος. Οι έρευνες συνεχίζονται σε δύσβατες περιοχές, με τη συμμετοχή ακόμη και τοπικών φυλών Μπαχτιάρι, που κινούνται στις ορεινές ζώνες της επαρχίας Χουζεστάν αναζητώντας τον δεύτερο πιλότο.

Η κατάρριψη φέρεται να σημειώθηκε κοντά στα σύνορα με το Ιράκ, σε περιοχή που συνδέεται με τις επαρχίες Χουζεστάν και Κοχγκιλούγιε-Μπογιαραχμάντ, με την πρώτη να αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό κόμβο του Ιράν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, στην πρώτη του τοποθέτηση για το περιστατικό, ανέφερε ότι η εξέλιξη δεν πρόκειται να επηρεάσει τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, χαρακτηρίζοντας ωστόσο την κατάσταση ως πολεμική. Απέφυγε να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες για τις επιχειρήσεις, κάνοντας λόγο για ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα.

Την ίδια χρονική περίοδο, σημειώθηκε και δεύτερο περιστατικό, καθώς ένα αμερικανικό A-10 Warthog συνετρίβη κοντά στο Στενό του Ορμούζ. Ο πιλότος διασώθηκε, ενώ συνεχίζεται η επιχείρηση για τον εντοπισμό πιθανού δεύτερου μέλους πληρώματος.

Σε διπλωματικό επίπεδο, οι προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, με το Ιράν να απορρίπτει προτάσεις για άμεσες συνομιλίες, εντείνοντας το ήδη βαρύ κλίμα στην περιοχή.

Αν και το τελεσίγραφο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς το Ιράν για αποδοχή συμφωνίας ειρήνης λήγει στις 6 Απριλίου, οι συνομιλίες δεν εμφανίζουν ουσιαστική πρόοδο ενώ η σύγκρουση κλιμακώνεται, εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη ανάφλεξη.

Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Epoch Magazine, στις 3 Απριλίου, ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης — που διεξάγονται μέσω του αρχηγού του στρατού του Πακιστάν — έχουν μέχρι στιγμής προσκρούσει σε δυσκολίες και δεν έχουν αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως την προθεσμία ή δεν υπάρξει πρόοδος στο ζήτημα της επαναλειτουργίας του Πορθμού του Ορμούζ, ενδέχεται να διατάξει ο Τραμπ σημαντική κλιμάκωση των επιχειρήσεων.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εντείνει τις προειδοποιήσεις του, απειλώντας με διεύρυνση των επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές του Ιράν, όπως γέφυρες και εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής. Σε ανάρτησή του στις 3 Απριλίου στο Truth Social, ανέφερε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έχουν αρχίσει ακόμη να καταστρέφουν ό,τι έχει απομείνει στο Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι επόμενοι στόχοι θα είναι οι γέφυρες και στη συνέχεια οι σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας.

Η δήλωση έγινε μετά από αμερικανικό πλήγμα σε μεγάλη γέφυρα κοντά στην Τεχεράνη, τη λεγόμενη Γέφυρα B1 που συνδέει την πρωτεύουσα με το Καράτζ. Αμερικανός αξιωματούχος εξήγησε ότι στόχος της επίθεσης ήταν η διακοπή κρίσιμης γραμμής στρατιωτικού ανεφοδιασμού που υποστηρίζει τις δυνατότητες του Ιράν σε βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Ο Τραμπ δημοσίευσε βίντεο από το πλήγμα, σημειώνοντας ότι θα ακολουθήσουν και άλλες επιθέσεις αν το Ιράν δεν αποδεχθεί συμφωνία, προσθέτοντας ότι η συγκεκριμένη γέφυρα καταστράφηκε οριστικά και ότι επίκεινται περισσότερα πλήγματα. Τόνισε επίσης ότι το Ιράν θα πρέπει να προχωρήσει σε συμφωνία πριν να είναι πολύ αργά.

Η διεύρυνση των στόχων υποδηλώνει πιθανή μετατόπιση της στρατηγικής προς ευρύτερη αποδυνάμωση των ιρανικών υποδομών, εξέλιξη που ενδέχεται να μεγαλώσει το ανθρωπιστικό και οικονομικό κόστος του πολέμου.

Η στρατιωτική εικόνα 

Παράλληλα, στις 3 Απριλίου, το Ιράν εξαπέλυσε  νέα κύματα επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους σε στόχους σε όλη τη Μέση Ανατολή. Ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος έπληξε το διυλιστήριο Μίνα Αλ Αχμάντι στο Κουβέιτ, όπου πυροσβεστικές δυνάμεις επιχείρησαν για την κατάσβεση πολλαπλών εστιών φωτιάς.

Επιθέσεις ενεργοποίησαν σειρήνες στο Μπαχρέιν, ενώ η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε εισερχόμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανέφεραν επίσης ότι δέχθηκαν επιθέσεις.

Ιρανική επίθεση προκάλεσε ζημιές και σε μονάδα αφαλάτωσης στο Κουβέιτ, από την οποία προέρχεται περίπου το 90% του πόσιμου νερού της χώρας.

Την ίδια στιγμή, στόχοι στην Τεχεράνη και το Ισφαχάν επλήγησαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, σύμφωνα με ακτιβιστές, αν και η διακοπή του διαδικτύου στο Ιράν περιορίζει σημαντικά τη ροή πληροφοριών.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε, στις 3 Απριλίου, ότι οι επιθέσεις κατά του Ιράν θα συνεχιστούν, επισημαίνοντας ότι οι επιχειρήσεις διεξάγονται σε πλήρη συντονισμό με τις ΗΠΑ. Ανέφερε ότι το ιρανικό καθεστώς είναι πιο αδύναμο από ποτέ ενώ το Ισραήλ ισχυρότερο, και υποστήριξε ότι η ισραηλινή αεροπορία έχει καταστρέψει περίπου το 70% της ικανότητας παραγωγής χάλυβα του Ιράν. Την εξέλιξη χαρακτήρισε «τεράστιο επίτευγμα», καθώς περιορίζει τους χρηματοδοτικούς πόρους και τη δυνατότητα παραγωγής όπλων των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Οι ισραηλινές δυνάμεις ανακοίνωσαν επίσης ότι εξουδετέρωσαν τον Μακράμ Αθίμι, διοικητή μονάδας βαλλιστικών πυραύλων στο Κερμανσάχ, ενώ η ισραηλινή αεροπορία ανέφερε ότι έπληξε δεκάδες θέσεις εκτόξευσης και αποθήκευσης πυραύλων μέσα σε ένα 24ωρο.

Από την πλευρά του, το Ιράν κατήγγειλε τα πλήγματα σε υποδομές ως επιθέσεις σε πολιτικούς στόχους. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί εκτίμησε ότι τέτοιες ενέργειες δεν θα οδηγήσουν σε παράδοση της Τεχεράνης, αλλά πλήττουν τη διεθνή εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών, προσθέτοντας ότι οι καταστροφές θα αποκατασταθούν, σε αντίθεση με τη ζημιά στη φήμη της Ουάσιγκτον.

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι τουλάχιστον δύο άμαχοι σκοτώθηκαν από το χτύπημα στη γέφυρα, ενώ αρκετοί τραυματίστηκαν.

Επιπτώσεις σε υποδομές, υγεία και οικονομία

Παράλληλα, αναφέρθηκαν ζημιές σε υποδομές υγείας. Ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας Τέντρος Γκεμπρεγέσους επεσήμανε ότι από την 1η Μαρτίου έχουν καταγραφεί περισσότερες από είκοσι επιθέσεις σε υγειονομικές εγκαταστάσεις, με τουλάχιστον εννέα νεκρούς.

Μεταξύ άλλων, υπέστη ζημιές το Ινστιτούτο Παστέρ, ενώ επλήγησαν το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Ντελαράμ Σίνα στις 29 Μαρτίου και η φαρμακευτική μονάδα Τοφίγκ Νταρού στις 31 Μαρτίου. Τόνισε ότι η σύγκρουση επηρεάζει σοβαρά την παροχή υπηρεσιών υγείας και την ασφάλεια ασθενών και υγειονομικών, υπογραμμίζοντας ότι η ειρήνη αποτελεί την καλύτερη θεραπεία.

Στο πεδίο των επιχειρήσεων, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) διέψευσε ιρανικούς ισχυρισμούς περί κατάρριψης αμερικανικού μαχητικού πάνω από το νησί Κεσμ, δηλώνοντας ότι όλα τα αεροσκάφη είναι ασφαλή και ότι παρόμοιοι ισχυρισμοί έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα χωρίς βάση.

Η ένταση έχει επηρεάσει σημαντικά και τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τιμή του πετρελαίου Brent έφθασε τα 109 δολάρια το πρωί της 3ης Απριλίου, αυξημένη κατά 50% σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate έφθασε τα 111,54 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2020.

Σε διάγγελμά του, την 1η Απριλίου, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν έχει υποστεί καταστροφικές απώλειες μέσα σε λίγες εβδομάδες και προανήγγειλε περαιτέρω εντατικοποίηση των επιθέσεων τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες.

Ο Πορθμός του Ορμούζ στο επίκεντρο

Ο Πορθμός του Ορμούζ — από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου — παραμένει στο επίκεντρο της κρίσης. Η απειλή του Ιράν κατά της ναυσιπλοΐας έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών ενέργειας και σε διεθνή ανησυχία.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συνεδριάζει στις 4 Απριλίου για το ζήτημα και αναμένεται να ψηφίσει πρόταση του Μπαχρέιν για την έγκριση αμυντικών ενεργειών με στόχο τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας στο στενό, με τη Ρωσία και την Κίνα να διατηρούν δικαίωμα αρνησικυρίας.

Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι η επαναλειτουργία του Πορθμού του Ορμούζ δεν αποτελεί ευθύνη των Ηνωμένων Πολιτειών, καλώντας τις χώρες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές ροές της περιοχής να αναλάβουν δράση.

Διπλωματικές διεργασίες και ρόλος του Πακιστάν

Σε διπλωματικό επίπεδο, το Πακιστάν έχει αναδειχθεί σε βασικό διαμεσολαβητή, μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και προωθώντας πλαίσιο συνομιλιών. Έχει δηλώσει ότι είναι έτοιμο να φιλοξενήσει διαπραγματεύσεις, αν και δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στηβ Γουίτκοφ επιβεβαίωσε ότι έχει διαβιβαστεί στο Ιράν πρόταση δεκαπέντε (15) σημείων για πιθανή κατάπαυση του πυρός μέσω πακιστανικής διαμεσολάβησης, χαρακτηρίζοντας τις επαφές εποικοδομητικές και εκτιμώντας ότι το Ιράν αναζητά διέξοδο.

Ωστόσο, η Τεχεράνη απορρίπτει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη πραγματικές διαπραγματεύσεις. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν λαμβάνει μηνύματα, αλλά δεν τα θεωρεί μέρος μιας διαπραγματευτική διαδικασία, προσθέτοντας ότι δεν έχει απαντήσει επισήμως στην αμερικανική πρόταση. Ζητά πλήρη τερματισμό των εχθροπραξιών, εγγυήσεις κατά μελλοντικών επιθέσεων και αποζημιώσεις.

Παράλληλα, σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η Ουάσιγκτον έχει ζητήσει από το Ισραήλ να επιδείξει αυτοσυγκράτηση σε ορισμένες περιπτώσεις και να αποφύγει τη στοχοποίηση κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων, όπως ο ανώτατος ηγέτης Μοτσταμπά Χαμενεΐ, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί, προκειμένου να διατηρηθεί το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης.

Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν ότι, παρά την ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, παραμένουν ανοιχτά τα διπλωματικά κανάλια, με την έκβαση της κρίσης να εξαρτάται πλέον από το εάν θα υπάρξει συμφωνία πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου.

Των Tom Ozimek και Chris Summers

Με πληροφορίες από Associated Press and Reuters

Η Human Rights Watch καταγγέλει ότι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) στο Ιράν έχει ξεκινήσει εκστρατεία στρατολόγησης παιδιών ηλικίας μόλις 12 ετών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα και εγείροντας σοβαρά ζητήματα παραβίασης των δικαιωμάτων των παιδιών.

Η εκστρατεία με τίτλο «Μαχητές που υπερασπίζονται την πατρίδα για το Ιράν» στοχεύει στην προσέλκυση πολιτών για την υποστήριξη στρατιωτικών και παραστρατιωτικών δραστηριοτήτων. Αυτό που τη διαφοροποιεί από άλλες παρόμοιες είναι η δραστική μείωση του ελάχιστου ορίου ηλικίας συμμετοχής, το οποίο φέρεται να έχει οριστεί στα 12 έτη.

Οι δραστηριότητες στις οποίες καλούνται να συμμετάσχουν οι ανήλικοι δεν περιορίζονται σε βοηθητικούς ρόλους. Περιλαμβάνουν παροχή υπηρεσιών όπως μαγείρεμα και ιατρική φροντίδα, διανομή εφοδίων και υποστήριξη πληγωμένων, στελέχωση σημείων ελέγχου, συμμετοχή σε περιπολίες και επιχειρησιακές δραστηριότητες, συλλογή πληροφοριών.

Η ένταξη παιδιών ακόμη και σε υποστηρικτικές δομές εντός στρατιωτικού πλαισίου τα εκθέτει σε σοβαρούς κινδύνους, υπό τις συνθήκες των πολεμικών επιχειρήσεων.

Η στρατολόγηση λαμβάνει χώρα σε ένα ιδιαίτερα τεταμένο περιβάλλον. Το τελευταίο διάσημα έχουν αναφερθεί εκτεταμένες αεροπορικές επιθέσεις σε στρατιωτικές και παραστρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων θέσεων που σχετίζονται με τη δύναμη Μπασίτζ. H Μπασίτζ είναι μια παραστρατιωτική δύναμη που υπάγεται στο σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης με πολλαπλές λειτουργίες. Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιφέρει τραυματισμούς και θανάτους μεταξύ του προσωπικού, γεγονός που αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για όσους βρίσκονται ή εργάζονται σε τέτοιους χώρους.

Η παρουσία παιδιών σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις τα καθιστά άμεσα εκτεθειμένα σε βομβαρδισμούς, τραυματισμούς και θάνατο. Ήδη έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου ανήλικοι έχουν χάσει τη ζωή τους από επιθέσεις.

Ιστορικό στρατολόγησης ανηλίκων στο Ιράν

Η στρατολόγηση παιδιών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο στη χώρα. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις συμμετοχής ανηλίκων στην Μπασίτζ, αποστολής παιδιών, κυρίως αφγανικής καταγωγής, σε πολεμικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό, χρήσης παιδιών στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όπου εκατοντάδες ανήλικοι επιστρατεύθηκαν και δεκάδες χιλιάδες σκοτώθηκαν.

Το γραφείο του Ειδικού Εκπροσώπου των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις δηλώνει ότι «ανεξάρτητα από το ρόλο τους, [τα παιδιά] που σχετίζονται με τα εμπλεκόμενα μέρη της σύγκρουσης εκτίθενται σε οξεία βία».

Αυτή η ιστορική συνέχεια δείχνει ότι η τρέχουσα πολιτική δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης πρακτικής.

Το νομικό πλαίσιο στο Ιράν εμφανίζει αντιφάσεις. Από τη μία πλευρά η ελάχιστη ηλικία για στρατιωτική εκπαίδευση αναφέρεται στα 16 έτη και η απασχόληση στις δυνάμεις ασφαλείας ξεκινά από τα 17 έτη. Από την άλλη, επιτρέπεται η συμμετοχή παιδιών από τα 15 ως «ενεργά μέλη», και η συνεργασία τους σε αποστολές μετά από εκπαίδευση.

Η νέα εκστρατεία, ωστόσο, φαίνεται να υπερβαίνει ακόμη και αυτά τα όρια, κατεβάζοντας την ηλικία στα 12 έτη.

Σε διεθνές επίπεδο, η στρατολόγηση παιδιών θεωρείται έγκλημα πολέμου. Η συμμετοχή ανηλίκων σε ένοπλες συγκρούσεις απαγορεύεται. Τα 18 έτη θεωρούνται το ασφαλές όριο για πλήρη προστασία.

Παρότι το Ιράν έχει υπογράψει διεθνείς συμφωνίες, δεν έχει επικυρώσει όλες τις σχετικές διατάξεις, γεγονός που δημιουργεί μεν νομικά κενά αλλά δεν αναιρεί τις υποχρεώσεις του βάσει εθιμικού διεθνούς δικαίου.

Αντιδράσεις και διεθνή κατακραυγή

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταδικάζουν έντονα την πρακτική αυτή, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για τη στρατολόγηση παιδιών. Η συμμετοχή τους σε τέτοιες δραστηριότητες τα εκθέτει σε ανεπανόρθωτες βλάβες και οι υπεύθυνοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ποινικές ευθύνες.

Επισημαίνεται επίσης ότι ακόμη και αν τα παιδιά δεν συμμετέχουν άμεσα σε μάχες, η ένταξή τους σε στρατιωτικές δομές τα καθιστά στόχους και τα εκθέτει σε βία.

Η στρατολόγηση παιδιών στο Ιράν αποτελεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική εξέλιξη, τόσο από ανθρωπιστική όσο και από νομική άποψη. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης στρατιωτικής έντασης, η εμπλοκή ανηλίκων ενισχύει τους κινδύνους και υπονομεύει θεμελιώδη δικαιώματα.

Η διεθνής κοινότητα καλείται να ασκήσει πίεση για την άμεση ανάκληση της εκστρατείας, την πλήρη απαγόρευση στρατολόγησης ανηλίκων, την προστασία των παιδιών από κάθε μορφή εμπλοκής σε ένοπλες συγκρούσεις.