ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Δευτέρα, 15 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μήνας: Μάιος 2026

Ο ΠΟΥ χαρακτηρίζει «πολύ υψηλό» τον κίνδυνο από τον Έμπολα στο Κονγκό σε εθνικό επίπεδο

Από

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε στις 22 Μαΐου ότι η έξαρση του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό συνιστά πλέον «πολύ υψηλό» κίνδυνο σε εθνικό επίπεδο.

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δήλωσε ότι η επιδημία εξαπλώνεται ταχέως στο Κονγκό, ωστόσο ο κίνδυνος για τη δημόσια υγεία παραμένει χαμηλός σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ΠΟΥ αναθεώρησε την εκτίμηση κινδύνου σε πολύ υψηλή σε εθνικό επίπεδο, υψηλή σε περιφερειακό επίπεδο και χαμηλή σε παγκόσμιο επίπεδο, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η επιδημία στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό είναι πολύ εκτενέστερη από ό,τι είχε αρχικά εκτιμηθεί.

Ο ΠΟΥ ανακοίνωσε στις 17 Μαΐου πως η επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα αποτελεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος. Η έξαρση προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), έως τις 22 Μαΐου είχαν αναφερθεί 744 ύποπτα κρούσματα, 83 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 176 ύποπτοι θάνατοι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα.

Δύο επιβεβαιωμένα κρούσματα έχουν αναφερθεί στην Ουγκάντα, εκ των οποίων το ένα ήταν θανατηφόρο. Ο Γκεμπρεγέσους δήλωσε ότι η κατάσταση στην Ουγκάντα παραμένει σταθερή και ότι έχουν ληφθεί μέτρα για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού. Όπως ανέφερε, τα μέτρα που ελήφθησαν στην Ουγκάντα, μεταξύ των οποίων η εντατική ιχνηλάτηση επαφών και η ακύρωση του εορτασμού της Ημέρας των Μαρτύρων, φαίνεται να ήταν αποτελεσματικά στην αποτροπή περαιτέρω εξάπλωσης του ιού.

Ένας Αμερικανός πολίτης που εργαζόταν στο Κονγκό διαγνώστηκε θετικός στον ιό και μεταφέρθηκε στη Γερμανία για ιατρική περίθαλψη. Οι αρχές δεν αποκάλυψαν τη φύση της εργασίας του ασθενούς.

Ο Γκεμπρεγέσους δήλωσε ότι ο ΠΟΥ γνωρίζει αναφορές σύμφωνα με τις οποίες ένας ακόμη Αμερικανός πολίτης, που θεωρείται στενή επαφή υψηλού κινδύνου, έχει μεταφερθεί στην Τσεχία, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Τα CDC ανακοίνωσαν στις 17 Μαΐου ότι συντονίζουν τις προσπάθειες απομάκρυνσης μικρού αριθμού Αμερικανών που επηρεάστηκαν άμεσα από την επιδημία, αν και παραμένει ασαφές πόσα άτομα έχουν επηρεαστεί.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στις 17 Μαΐου, ο Δρ Σατίς Πιλάι, υπεύθυνος διαχείρισης περιστατικών για την αντιμετώπιση του Έμπολα στα CDC, δήλωσε ότι τα CDC έχουν ενεργοποιήσει το Κέντρο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών για τη συγκεκριμένη επιδημία. Ανέφερε ότι τα CDC συνδράμουν τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα σε θέματα επιτήρησης, ιχνηλάτησης επαφών, εργαστηριακών ελέγχων, πρόληψης λοιμώξεων και μέτρων ελέγχου για την αντιμετώπιση της επιδημίας.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, ο Έμπολα προκαλείται από λοίμωξη με ορθοεμπολαϊό και μεταδίδεται μέσω επαφής με αίμα ή σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων. Το στέλεχος Bundibugyo είχε προκαλέσει στο παρελθόν επιδημίες στην Ουγκάντα το 2007 και στο Κονγκό το 2012. Τα πρώιμα συμπτώματα του ιού μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, κόπωση, μυϊκούς πόνους, πονοκέφαλο και πονόλαιμο. Στη συνέχεια ενδέχεται να εξελιχθούν σε εμετούς, διάρροια, κοιλιακό άλγος και διαταραχές στη λειτουργία των νεφρών και του ήπατος.

Επικεφαλής της ADNOC: Ο αγωγός παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ έχει ολοκληρωθεί σχεδόν κατά 50%

Από

Ο επικεφαλής της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δήλωσε στις 20 Μαΐου ότι ένας σημαντικός νέος πετρελαϊκός αγωγός, σχεδιασμένος ώστε να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, έχει ολοκληρωθεί κατά σχεδόν 50%, καθώς οι περιφερειακές εντάσεις και οι γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις για τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες ενεργειακές διαδρομές.

Ο Σουλτάν Άχμεντ Αλ Τζαμπέρ, διευθύνων σύμβουλος της Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Atlantic Council ότι οι εργασίες του έργου επιταχύνονται με στόχο την ολοκλήρωσή του το 2027. Ανέφερε ότι υπερβολικά μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενέργειας εξακολουθεί να διέρχεται από πολύ λίγα στρατηγικά σημεία και ότι αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο τα ΗΑΕ έλαβαν πριν από περισσότερο από μία δεκαετία την απόφαση να επενδύσουν σε υποδομές που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ. Ο Αλ Τζαμπέρ σημείωσε ότι ο δεύτερος αγωγός Δύσης–Ανατολής των ΗΑΕ είναι ήδη σχεδόν κατά το ήμισυ ολοκληρωμένος.

Το έργο προχωρά, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο της έντασης έπειτα από τρεις μήνες σχεδόν συγκρούσεων μεταξύ του Ιράν, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την περασμένη εβδομάδα ότι θα επιταχύνουν την κατασκευή του αγωγού ώστε να επεκταθεί η εξαγωγική ικανότητα μέσω της Φουτζέιρα, λιμενικής πόλης στον Κόλπο του Ομάν εκτός των Στενών του Ορμούζ.

Ο υφιστάμενος αγωγός Abu Dhabi Crude Oil Pipeline, γνωστός και ως αγωγός Habshan–Fujairah, επιτρέπει ήδη στα ΗΑΕ να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ για ένα μέρος των εξαγωγών τους, ενώ το νέο έργο αναμένεται να αυξήσει σημαντικά αυτή τη δυνατότητα.

Ο Αλ Τζαμπέρ προειδοποίησε ότι τα παγκόσμια ενεργειακά συστήματα παραμένουν ευάλωτα, επειδή υπερβολικά μεγάλο μέρος των υποδομών πετρελαίου και φυσικού αερίου εξαρτάται από στενά θαλάσσια περάσματα. Όπως ανέφερε, η ενεργειακή ασφάλεια δεν αφορά πλέον μόνο τη δυνατότητα συνέχισης της παραγωγής, αλλά και τις διαδρομές μεταφοράς, την πρόσβαση, την αποθήκευση και την ύπαρξη εφεδρικών λύσεων.

Όπως σημείωσε, η παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα πετρελαίου παραμένει ιδιαίτερα χαμηλή, ενώ τα επίπεδα ενεργειακών αποθεμάτων συνεχίζουν να μειώνονται. Ο Αλ Τζαμπέρ είπε ότι μέσα σε μόλις δύο μήνες αντλήθηκαν περίπου 250 εκατομμύρια βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα και ότι τα παγκόσμια αποθέματα επαρκούν ουσιαστικά μόνο για 30 έως 35 ημέρες, υπογραμμίζοντας ότι αυτό το επίπεδο θα πρέπει τουλάχιστον να διπλασιαστεί.

Οι δηλώσεις του ακολούθησαν προειδοποιήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) ότι ενδέχεται οι αγορές πετρελαίου να εισέλθουν σε «ζώνη κινδύνου» αυτό το καλοκαίρι, εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ. Ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε στις 21 Μαΐου ότι περισσότερα από 14 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως αποσύρονται από τις παγκόσμιες αγορές εξαιτίας ζημιών στις υποδομές και περιορισμών που συνδέονται με τη σύγκρουση.

Τα ΗΑΕ απομακρύνονται από τον ΟΠΕΚ

Η επέκταση του αγωγού πραγματοποιείται επίσης λίγες εβδομάδες μετά την ανακοίνωση και την έναρξη ισχύος της αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟΠΕΚ και τη διευρυμένη συμμαχία ΟΠΕΚ+.

Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν στις 28 Απριλίου ότι θα αποχωρήσουν από τον οργανισμό με ισχύ από την 1η Μαΐου, χαρακτηρίζοντας την απόφαση ως «έκφραση κυριαρχικής ευθύνης σε μια νέα ενεργειακή εποχή». Ο Αλ Τζαμπέρ δήλωσε ότι η απόφαση θα προσφέρει στα ΗΑΕ μεγαλύτερη ευελιξία ώστε να επεκτείνουν την παραγωγή τους και να επενδύσουν διεθνώς.

Όπως ανέφερε, η πραγματική ισχύς δεν μετριέται από την αφθονία των πόρων, αλλά από τον τρόπο με τον οποίο αυτοί αξιοποιούνται προς όφελος του έθνους. Τα ΗΑΕ δήλωσαν ότι η συνεχιζόμενη αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ επηρέασε την απόφαση τους.

Ο Αλ Τζαμπέρ σημείωσε ότι, εκτός ΟΠΕΚ, τα ΗΑΕ θα παραμείνουν αυτό που ήταν πάντοτε: μια πειθαρχημένη, υπεύθυνη, αξιόπιστη και σταθεροποιητική δύναμη στις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές, και περιέγραψε τις σχέσεις μεταξύ των ΗΑΕ και των Ηνωμένων Πολιτειών ως εναρμονισμένες στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, της άμυνας και της τεχνολογίας.

Το Ιράν επεκτείνει την εποπτεία στα Στενά

Η επέκταση του αγωγού συμπίπτει με τις προσπάθειες του Ιράν να επισημοποιήσει την εποπτεία της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το Ιράν ανακοίνωσε τον Μάιο τη δημιουργία φορέα με την ονομασία Αρχή Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA), τον οποίο η Τεχεράνη παρουσιάζει ως αρμόδιο για την εποπτεία της διέλευσης μέσω της θαλάσσιας οδού και τον συντονισμό των αδειών ναυσιπλοΐας εντός των ζωνών ελέγχου που έχει ορίσει.

Η PGSA ανακοίνωσε στις 20 Μαΐου ότι το Ιράν έχει ορίσει ζώνη θαλάσσιας εποπτείας που εκτείνεται από το Κουχ Μομπάρακ στη νοτιοανατολική περιοχή του Ιράν έως τη νότια ακτή της Φουτζέιρα στα ΗΑΕ, στην ανατολική πλευρά των στενών, και από το νησί Κεσμ έως το Ουμ Αλ Κουάιν στα ΗΑΕ, στη δυτική πλευρά. Η αρχή ανέφερε επίσης ότι τα πλοία που δραστηριοποιούνται εντός αυτής της περιοχής θα πρέπει να επικοινωνούν με και να λαμβάνουν άδεια από τις ιρανικές αρχές πριν διασχίσουν τη θαλάσσια οδό.

Ο Ιρανός πρέσβης στη Γαλλία, Μοχάμαντ Αμίν Νετζάντ, δήλωσε στο Bloomberg στις 21 Μαΐου ότι η Τεχεράνη και το Ομάν συζητούν ένα μόνιμο σύστημα διοδίων για το Ορμούζ.

Ζώνες ελέγχου

Η ιρανική ζώνη θαλάσσιας εποπτείας φαίνεται να επικαλύπτεται, τουλάχιστον εν μέρει, με περιοχές όπου επιχειρούν αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις στο πλαίσιο του ναυτικού αποκλεισμού που έχει ανακοινώσει η Ουάσιγκτον και στοχεύει ιρανικά λιμάνια.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε σε δήλωσή της στις 12 Απριλίου ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα εμποδίζουν πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια από τις 13 Απριλίου. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο αποκλεισμός αφορά πλοία που ταξιδεύουν προς ή από ιρανικά λιμάνια τόσο στον Αραβικό Κόλπο όσο και στον Κόλπο του Ομάν, ενώ παράλληλα διευκρινίστηκε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν θα παρεμποδίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας για πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ με προορισμό άλλον από το Ιράν.

Η νεοανακηρυχθείσα ζώνη εποπτείας της PGSA καλύπτει μεγάλο μέρος του ίδιου ναυτιλιακού διαδρόμου μέσω του οποίου οι αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις παρακολουθούν και αναχαιτίζουν την εμπορική κίνηση που συνδέεται με ιρανικά λιμάνια.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στις 21 Μαΐου ότι ένα ιρανικό σύστημα διοδίων θα ήταν απαράδεκτο και προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Πριν αναχωρήσει για τη συνάντηση του ΝΑΤΟ στη Σουηδία, ο Ρούμπιο δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι μια τέτοια εξέλιξη θα καθιστούσε ανέφικτη μια διπλωματική συμφωνία.

Ο Ρούμπιο χαρακτήρισε το προτεινόμενο σύστημα διοδίων ως «απειλή για τον κόσμο» και «εντελώς παράνομο». Μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούττε στο Χέλσινγκμποργκ της Σουηδίας, στις 22 Μαΐου, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι δυτικοί σύμμαχοι ελπίζουν να επιτύχουν συμφωνία με το Ιράν που θα επαναφέρει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και θα περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης.

Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι οι κυβερνήσεις χρειάζονται κάποια εναλλακτικά σχέδια σε περίπτωση που το Ιράν αρνηθεί να αποκαταστήσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα. Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι, εάν το Ιράν συνεχίσει να περιορίζει τη διέλευση ή να απειλεί πλοία που αρνούνται να συμμορφωθούν με τις ιρανικές απαιτήσεις, τότε «θα πρέπει να ληφθούν μέτρα».

Όπως επεσήμανε, αρκετές χώρες που εκπροσωπήθηκαν στη συνάντηση του ΝΑΤΟ θα επηρεάζονταν ακόμη περισσότερο από ό,τι οι Ηνωμένες Πολιτείες σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ, λόγω της εξάρτησής τους από τις ενεργειακές προμήθειες της Μέσης Ανατολής.

Ο Ρούμπιο ανέφερε επίσης ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται για σενάρια στα οποία «το Ιράν αποφασίζει ότι δεν ενδιαφέρεται και ότι θα διατηρήσει τα Στενά κλειστά».

Τέλος, σημείωσε ότι κατά τη διάρκεια της συνάντησης δεν ανακοινώθηκε κάποιο επίσημο στρατιωτικό σχέδιο, ενώ αναγνώρισε ότι πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις σχετικά με πιθανές αντιδράσεις στις οποίες θα συμμετείχαν χώρες του ΝΑΤΟ, σε περίπτωση αποτυχίας της διπλωματίας.

Της Evgenia Filimianova

Η ΕΕ επεκτείνει τις κυρώσεις κατά του Ιράν

Από

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσε ότι οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ ψήφισαν στις 22 Μαΐου υπέρ της διεύρυνσης του πλαισίου κυρώσεων της Ένωσης κατά του Ιράν, ώστε να περιλαμβάνει και απειλές κατά της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη Μέση Ανατολή.

Το επικαιροποιημένο πλαίσιο θα επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλλει περιοριστικά μέτρα σε πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με το καθεστώς της Τεχεράνης και με τη δράση του στα Στενά του Ορμούζ, θεσμοθετώντας πολιτική συμφωνία που είχε επιτευχθεί στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων στις 21 Απριλίου.

Το Συμβούλιο ανέφερε ότι οι ενέργειες του Ιράν κατά πλοίων που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο, επικαλούμενο παραβιάσεις κατοχυρωμένων δικαιωμάτων διέλευσης και αβλαβούς διέλευσης μέσω διεθνών στενών.

Χάρη σε αυτό το τροποποιημένο νομικό πλαίσιο, η ΕΕ θα μπορεί πλέον να επιβάλλει επιπλέον περιοριστικά μέτρα ως απάντηση στις ενέργειες του Ιράν που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, υπονομεύουν την ελευθερία ναυσιπλοΐας μέσω της ζωτικής σημασίας θαλάσσιας οδού, η οποία έχει υποστεί σοβαρές διαταραχές εξαιτίας της κλιμάκωσης μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν.

Στα περιοριστικά μέτρα που προβλέπονται από τις νέες κυρώσεις περιλαμβάνονται ταξιδιωτικοί περιορισμοί, που απαγορεύουν στα πρόσωπα και τις οντότητες που έχουν τεθεί υπό κυρώσεις να εισέρχονται ή να διέρχονται από εδάφη της ΕΕ, καθώς και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων.

Επιπλέον, το πλαίσιο απαγορεύει σε πολίτες και εταιρείες της ΕΕ να διαθέτουν κεφάλαια, χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή οικονομικούς πόρους σε πρόσωπα και οντότητες που περιλαμβάνονται στη λίστα κυρώσεων.

Το καθεστώς κυρώσεων δημιουργήθηκε αρχικά από την ΕΕ το 2023 για να αντιμετωπιστεί η στρατιωτική υποστήριξη του Ιράν προς τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, καθώς και για να αναληφθεί δράση με στόχο τον περιορισμό των δραστηριοτήτων ένοπλων ομάδων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και την Ερυθρά Θάλασσα.

Η μετέπειτα επέκτασή του αντανακλά τη διεύρυνση των ανησυχιών στις Βρυξέλλες, ειδικά σε ό,τι αφορά τη θαλάσσια ασφάλεια, μετά τις αυξανόμενες εντάσεις και τους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα

Το Ιράν έχει περιορίσει σημαντικά τη διέλευση εμπορικών πλοίων μέσω της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, επιτρέποντας κυρίως τη διέλευση πλοίων που συνδέονται με το δικό του εμπορικό δίκτυο, μετά την έναρξη της αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας τον Φεβρουάριο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες απάντησαν τον προηγούμενο μήνα ενισχύοντας τη ναυτική παρουσία τους με στόχο τον περιορισμό της εμπορικής δραστηριότητας προς και από ιρανικά λιμάνια.

Τον Μάιο, το Ιράν ανακοίνωσε τη δημιουργία της Αρχής Στενών του Περσικού Κόλπου, ενός νέου φορέα που έχει αναλάβει την εποπτεία της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω της διόδου και τον συντονισμό των αδειών ναυσιπλοΐας εντός ζωνών ελέγχου που έχει ορίσει η Τεχεράνη.

Το Πολεμικό Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC) ανακοίνωσε στις 22 Μαΐου ότι 35 πλοία —συμπεριλαμβανομένων πετρελαιοφόρων και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων— διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ το προηγούμενο 24ωρο υπό τον συντονισμό των IRGC, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Islamic Republic News Agency (IRNA).

Μία ημέρα νωρίτερα, οι IRGC είχαν αναφέρει ότι ο αριθμός των πλοίων ανερχόταν σε 31.

Από αμερικανικής πλευράς, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε στις 21 Μαΐου ότι οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν εκτρέψει 94 εμπορικά πλοία και έχουν ακινητοποιήσει τέσσερα πλοία στο πλαίσιο των επιχειρήσεων που στοχεύουν στον περιορισμό της εμπορικής δραστηριότητας προς ιρανικά λιμάνια.

Η θαλάσσια αντιπαράθεση συνεχίζεται, καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη ανταλλάσσουν προειδοποιήσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το ενδεχόμενο επανάληψης στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στις 21 Μαΐου ότι ένα σύστημα διοδίων στα Στενά του Ορμούζ θα καθιστούσε αδύνατη οποιαδήποτε συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι οι απαιτήσεις του Ιράν σχετικά με τα Στενά παραμένουν βασικό εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Ο Ρούμπιο ανέφερε ότι κανείς στον κόσμο δεν υποστηρίζει ένα τέτοιο σύστημα διοδίων και ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ήταν απαράδεκτο, προσθέτοντας ότι θα καθιστούσε ανέφικτη μια διπλωματική συμφωνία εάν το Ιράν συνέχιζε να επιδιώκει αυτή την πολιτική.

Πρόσθεσε ακόμη ότι μια τέτοια ενέργεια θα αποτελούσε απειλή για ολόκληρο τον κόσμο και ότι είναι απολύτως παράνομη.

Με τη συμβολή της Evgenia Filaminova

Η ΕΕ καλεί τις επιχειρήσεις να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα

Από

Ο επικεφαλής βιομηχανικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης προειδοποίησε, στις 22 Μαΐου, τις επιχειρήσεις να  επισπεύσουν την απεξάρτησή τους από αλυσίδες εφοδιασμού που κυριαρχεί η Κίνα, μετά από συνάντηση των υπουργών Εμπορίου της ΕΕ στις Βρυξέλλες με θέμα την οικονομική ασφάλεια, τις διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και τη διαφοροποίηση.

Ο Στεφάν Σεζουρνέ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδιος για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική, ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις δεν θα πρέπει να εξαρτώνται από μία μόνο χώρα για όλες τις κρίσιμες εισροές τους. Η συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων συγκέντρωσε υπουργούς Εμπορίου της ΕΕ και ανώτερους αξιωματούχους από τα κράτη-μέλη.

Ο Σεζουρνέ δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου του Συμβουλίου ότι ελάχιστες επιχειρήσεις στην Ευρώπη λαμβάνουν υπ’ όψιν τον γεωπολιτικό κίνδυνο που συνδέεται με τις αλυσίδες εφοδιασμού. Όπως παρατήρησε, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να επικαιροποιήσουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια ώστε, για παράδειγμα, να μην προέρχεται το 100% των πρώτων υλών για ένα συγκεκριμένο προϊόν από μία μόνο χώρα.

Το Συμβούλιο της ΕΕ ανέφερε ότι οι υπουργοί συζήτησαν την οικονομική ασφάλεια, τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, τις αγορές ενέργειας και την ανάγκη επιτάχυνσης της διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας και των διαδρομών μεταφοράς, αποφεύγοντας παράλληλα νέες μακροπρόθεσμες εξαρτήσεις. Οι υπουργοί υπογράμμισαν επίσης ότι η επέκταση του εμπορικού δικτύου της ΕΕ είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και την προώθηση της οικονομικής διαφοροποίησης.

Ο Σεζουρνέ δήλωσε ακόμη στη συνέντευξη Τύπου ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να εκδίδει οδηγίες προς τις επιχειρήσεις και ότι οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο οι εταιρείες θα διαφοροποιήσουν επαρκώς τις πηγές τους. Όπως σημείωσε, αυτό δεν συμβαίνει σήμερα.

Το μήνυμα περί διαφοροποίησης δεν περιορίστηκε στον Σεζουρνέ.

Ο Μιχάλης Δαμιανός, υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, ανέφερε στη σύνοψη του Συμβουλίου ότι το εμπόριο μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, βοηθώντας την Ένωση να «διαφοροποιήσει και να μειώσει τους κινδύνους». Η Κύπρος ασκεί αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.

Ο κοινοβουλευτικός γραμματέας της Λετονίας, Αρτιόμς Ουρσούλσκις, δήλωσε ότι η οικονομική ασφάλεια και το ανοιχτό εμπόριο δεν αποτελούν αντικρουόμενους στόχους.

Σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών της Λετονίας, ο Ουρσούλσκις σημείωσε ότι η ΕΕ πρέπει ταυτόχρονα να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού και να επεκτείνει ενεργά τη συνεργασία με ομοϊδεάτες και αξιόπιστους εταίρους.

Η υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Χέλεν ΜακΕντή, δήλωσε πριν από τη συνεδρίαση ότι οι υπουργοί θα συζητούσαν τρόπους ενίσχυσης της οικονομικής ανθεκτικότητας της ΕΕ και μείωσης των στρατηγικών κινδύνων που συνδέονται με την περιφερειακή αστάθεια. Η ΜακΕντή παρατήρησε ότι οι συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ είναι «αναπόσπαστο στοιχείο» για τη διαφοροποίηση κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού και το άνοιγμα εξαγωγικών αγορών για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Η υφυπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Μαρία Τριπόντι, δήλωσε στη συνεδρίαση ότι η αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει επιδεινώσει το «γεωοικονομικό περιβάλλον» της ΕΕ και έχει αναδείξει διαρθρωτικές ευπάθειες. Η Τριπόντι υποστήριξε ότι η ΕΕ θα πρέπει να διαφοροποιήσει τις οικονομικές συνεργασίες και τις αλυσίδες εφοδιασμού, και παράλληλα να προωθήσει εμπορικές διαπραγματεύσεις με εταίρους όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία.

Σπάνιες γαίες

Η προειδοποίηση της ΕΕ ακολουθεί δύο γύρους κινεζικών ελέγχων στις εξαγωγές σπάνιων γαιών, οι οποίοι ενίσχυσαν τις ανησυχίες για την έκθεση των αλυσίδων εφοδιασμού.

Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας και η Γενική Διοίκηση Τελωνείων ανακοίνωσαν στις 4 Απριλίου 2025 ελέγχους σε αρκετά είδη που σχετίζονται με μεσαίες και βαριές σπάνιες γαίες. Στην ανακοίνωση αναφερόταν ότι τα μέτρα υιοθετήθηκαν για τη διαφύλαξη της εθνικής ασφάλειας και των συμφερόντων της χώρας, καθώς και για την εκπλήρωση υποχρεώσεων μη διάδοσης. Οι εξαγωγείς υποχρεώνονταν να υποβάλλουν αίτηση αδειοδότησης για τα αναφερόμενα είδη, μεταξύ των οποίων προϊόντα που σχετίζονται με σαμάριο, γαδολίνιο, τέρβιο, δυσπρόσιο, λουτήτιο, σκάνδιο και ύττριο.

Το Πεκίνο επέκτεινε τους ελέγχους στις 9 Οκτωβρίου 2025. Το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας και οι τελωνειακές αρχές ανακοίνωσαν πρόσθετους περιορισμούς σε είδη που σχετίζονται με όλμιο, έρβιο, θούλιο, ευρώπιο και υττέρβιο, με εφαρμογή από τις 8 Νοεμβρίου 2025.

Ξεχωριστή ανακοίνωση του κινεζικού υπουργείου Εμπορίου, που εκδόθηκε την ίδια ημέρα, επέβαλε ελέγχους σε ορισμένα προϊόντα εκτός Κίνας που σχετίζονται με σπάνιες γαίες. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ξένες οντότητες οφείλουν σε ορισμένες περιπτώσεις να λαμβάνουν κινεζικές άδειες εξαγωγής διπλής χρήσης όταν εξάγουν προϊόντα εκτός Κίνας που περιέχουν είδη σπάνιων γαιών κινεζικής προέλευσης ή παράγονται με χρήση κινεζικής τεχνολογίας εξόρυξης, τήξης, διαχωρισμού, μεταλλουργίας, κατασκευής μαγνητών ή ανακύκλωσης σπάνιων γαιών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέφερε τον Νοέμβριο του 2025 ότι η Κίνα εισήγαγε δύο κύματα ελέγχων στις εξαγωγές σπάνιων γαιών τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο του 2025 και αργότερα μετέθεσε την εφαρμογή του δεύτερου κύματος έως τον Νοέμβριο του 2026. Σύμφωνα με την ενημέρωση, οι έλεγχοι εξαγωγών επηρεάζουν σημαντικά την ΕΕ, καθώς τα στοιχεία σπάνιων γαιών αποτελούν κρίσιμες εισροές για τους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας, της ανανεώσιμης ενέργειας και της άμυνας.

Στις 20 Μαΐου, το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας ανακοίνωσε ότι οι κινεζικές και αμερικανικές εμπορικές ομάδες είχαν επικοινωνήσει σχετικά με ζητήματα ελέγχου εξαγωγών και ότι θα μελετήσουν από κοινού τρόπους αντιμετώπισης των ανησυχιών κάθε πλευράς. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι η Κίνα εξετάζει αιτήσεις αδειοδότησης για επιτρεπόμενες πολιτικές χρήσεις σύμφωνα με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς.

Η πολιτική της ΕΕ 

Ο νόμος της ΕΕ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες θέτει στόχους για το 2030 σχετικά με στρατηγικές πρώτες ύλες: τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης της ΕΕ θα πρέπει να εξορύσσεται εντός της Ένωσης, το 40% να υφίσταται επεξεργασία στην ΕΕ και το 25% να ανακυκλώνεται στην ΕΕ. Ο νόμος ορίζει επίσης ότι όχι περισσότερο από το 65% της ετήσιας κατανάλωσης οποιασδήποτε στρατηγικής πρώτης ύλης της ΕΕ θα πρέπει να προέρχεται από μία μόνο τρίτη χώρα.

Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το Σχέδιο Δράσης RESourceEU για τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Η Επιτροπή ανέφερε ότι το σχέδιο θα στηρίξει τη διαφοροποίηση, την ανακύκλωση, τη δημιουργία αποθεμάτων, τις κοινές αγορές και τις επενδύσεις, με άμεση έμφαση στους μόνιμους μαγνήτες σπάνιων γαιών, στις πρώτες ύλες μπαταριών και στα υλικά που σχετίζονται με την άμυνα. Όπως σημείωσε, το σχέδιο θα κινητοποιήσει σχεδόν 3 δισ. ευρώ σε διάστημα 12 μηνών.

Η εμπορική ανισορροπία με την Κίνα έχει αυξήσει την πίεση στις Βρυξέλλες. Η Eurostat ανακοίνωσε ότι η ΕΕ εξήγαγε αγαθά αξίας 199,6 δισ. ευρώ προς την Κίνα το 2025 και εισήγαγε αγαθά αξίας 559,4 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα εμπορικό έλλειμμα αγαθών ύψους 359,8 δισ. ευρώ. Οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Κίνα το 2025 μειώθηκαν κατά 6,5% σε σχέση με το 2024, ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,4%.

Συντονισμός με ΗΠΑ

Η ΕΕ έχει επίσης ενισχύσει τον συντονισμό της με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών.

Στις 23 Απριλίου 2026, η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον μνημόνιο κατανόησης, θεσπίζοντας στρατηγική συνεργασία για κρίσιμα ορυκτά. Η Επιτροπή ανέφερε ότι η συμφωνία θεσπίζει Σχέδιο Δράσης ΕΕ-ΗΠΑ για κρίσιμα ορυκτά, το οποίο καλύπτει την εξόρυξη, την επεξεργασία, την ανακύκλωση, τις επενδύσεις και την ασφάλεια των αλυσίδων εφοδιασμού.

Στη συνέντευξη Τύπου του Συμβουλίου, ο Σεζουρνέ δήλωσε ότι η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τις εμπορικές συνεργασίες και τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου, να συνεργαστεί με τα κράτη-μέλη και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και να αποφύγει νέες στρατηγικές εξαρτήσεις. Τόνισε επίσης ότι η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και τις δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας στην Ευρώπη, μεταξύ άλλων μέσω πρωτοβουλιών όπως η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας.

Του Arthur Zhang

Τέχνη που ζωντανεύει: Ο μύθος του Πυγμαλίωνα

Από

Όπως το «άγγιγμα του Μίδα», το «κουτί της Πανδώρας» και το «οιδιπόδειο σύμπλεγμα», ο μύθος του Πυγμαλίωνα έχει γίνει μέρος του δυτικού πολιτισμού, εμπνέοντας εικαστικά, μουσικά και άλλα έργα μέχρι και τις μέρες μας.

Η όπερα «Πυγμαλίων» του Ζαν-Φιλίπ Ραμώ (1748) ήταν μια από τις πρώτες όπερες που βασίστηκαν σε αυτόν. Ζωγράφοι της προραφαηλιτικής σχολής, όπως ο Έντουαρντ Μπερν-Τζόουνς, επίσης δημιούργησαν πολλά έργα με θέμα τον Πυγμαλίωνα, ενώ ο Τζορτζ Μπέρναρντ Σω έγραψε ένα σπουδαίο θεατρικό έργο βασισμένο στην ιστορία (αλλάζοντας το τέλος) το 1913, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για την κινηματογραφική διασκευή «My Fair Lady», η οποία με τη σειρά της έγινε πρότυπο για την ταινία «Pretty Woman» το 1990.

Η πρώτη γνωστή αναφορά υπάρχει στη Βιβλιοθήκη του Απολλοδώρου, σύγγραμμα του 1ου αιώνα μ.Χ., το οποίο περιέχει όλους τους ελληνικούς μύθους. Εκεί, ο Πυγμαλίων περιγράφεται ως βασιλιάς της Κύπρου που ερωτεύθηκε ένα άγαλμα της Αφροδίτης από ελεφαντόδοντο. Όταν παρακαλεί τη θεά να του χαρίσει μία τέτοια γυναίκα, εκείνη ικανοποιεί το αίτημά του ζωντανεύοντας το άγαλμα. Ο Πυγμαλίων παντρεύτηκε τη Γαλάτεια, όπως ονομάστηκε, και από την ένωσή τους γεννήθηκε ένας γιος, ο Πάφος, ο οποίος ίδρυσε την ομώνυμη πόλη κοντά στο σημείο όπου βγήκε η Αφροδίτη στην Κύπρο, όταν γεννήθηκε από τον αφρό της θάλασσας.

Σάντρο Μποττιτσέλι, «Η γέννηση της Αφορδίτης», περ. 1485. Τέμπερα σε καμβά, 172,5 x 278,5 εκ. Πινακοθήκη Ουφίτσι, Φλωρεντία. (Public Domain)

 

Η Πάφος εξελίχθηκε στο πιο γνωστό κέντρο λατρείας της Αφροδίτης στον αρχαίο κόσμο, ενώ σήμερα είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, αναγνωρισμένη για τα πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα, όπως ψηφιδωτά, τα ερείπια ενός ιερού και άλλα μνημεία.

Τον 8ο αιώνα, ο Οβίδιος συμπεριέλαβε τον μύθο στις Μεταμορφώσεις του (Βιβλίο X), παραλλάσσοντάς τον λίγο: περιγράφει τον Πυγμαλίωνα ως γλύπτη που έχει αποστραφεί τις γυναίκες εξαιτίας των ελαττωμάτων που βρίσκει σε όλες. Για να ικανοποιήσει τον πόθο του για την τέλεια γυναίκα, σμιλεύει ένα άγαλμα τόσο εξαιρετικό που το ερωτεύεται και αρχίζει να το αντιμετωπίζει σαν να ήταν ζωντανό: του φέρνει δώρα, το ντύνει και του μιλάει. Κατά τη διάρκεια της γιορτής της Αφροδίτης, προσεύχεται στη θεά να του δώσει μια γυναίκα σαν το άγαλμά του. Η Αφροδίτη, συγκινημένη από την αφοσίωσή του, δίνει ζωή στο άγαλμα και ο Πυγμαλίων παντρεύεται το δημιούργημά του.

Σημασίες του μύθου

Επικρατεί η άποψη ότι μύθος εξερευνά την ένταση μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας — πώς η επιθυμία μπορεί να αναδιαμορφώσει τον κόσμο. Δεδομένης της κύριας πηγής του, της «Μεταμόρφωσης» του Οβιδίου, εξερευνά ένα κεντρικό θέμα του βιβλίου: τις μεταμορφώσεις — τόσο κυριολεκτικές, όπως η μεταμόρφωση του ελεφαντοστού σε σάρκα, όσο και συμβολικές, όπως η μεταμόρφωση της μοναξιάς σε συντροφικότητα.

Εκφράζει επίσης τη δύναμη της τέχνης στον αποδέκτη.

Για ορισμένους, πάλι, μπορεί να εκφράζει και την ανδρική επιθυμία για μια ιδανική, απόλυτα ελεγχόμενη γυναικεία φιγούρα. Αυτό θέτει ερωτήματα σχετικά με την «αντικειμενοποίηση», το να αγαπάς όχι ένα πραγματικό πρόσωπο, αλλά μια εικόνα της τελειότητας.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένα βαθύτερο νόημα σε αυτόν τον μύθο, το οποίο μπορούμε να ανακαλύψουμε στη φύση και τη δύναμη της ίδιας της θεάς Αφροδίτης, της θεάς του έρωτα, ουράνιου και πανδήμου.

Η Αφροδίτη ήταν τόσο ισχυρή που μόνο τρεις θεές ήταν απρόσβλητες στη δύναμή της — η Αθηνά, η Άρτεμις και η Εστία, οι τρεις παρθένες θεές του δωδεκάθεου — κανένας όμως θεός. Σχηματίστηκε από την ένωση του νερού με τα κομμένα γεννητικά όργανα του Ουρανού, που έπεσαν στη θάλασσα όταν του επιτέθηκε ο γιος του, Κρόνος, κατά συνέπεια ήταν παλαιότερη και πιο αρχέγονη δύναμη από τους Ολύμπιους θεούς. Αντιπροσώπευε τόσο τον σαρκικό έρωτα όσο και τον ουράνιο, τόσο τις γήινες δυνάμεις όσο και τη θεόπνευστη φαντασία και δημιουργικότητα, υποδεικνύοντας τη στενή σχέση μεταξύ των δύο, και ακόμη μεταξύ της διττής φύσης του ανθρώπου.

Με αυτό κατά νου, το σχόλιο του συγγραφέα Τζόναθαν Μπλακ στο βιβλίο του «Η μυστική ιστορία του κόσμου» είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό: «Η φαντασία — και ιδιαίτερα η ερωτικά φορτισμένη φαντασία — θεωρείται η βασική αρχή της δημιουργικότητας». Στον μύθο, ο Πυγμαλίων είναι ένας καλλιτέχνης, ένας καλλιτέχνης με εξαιρετική τεχνική. Η φαντασία του είναι φορτισμένη ερωτικά και γόνιμη επειδή αυτό που οραματίζεται, αυτό που βλέπει μέσα του είναι μια γυναίκα. Αλλά το άγαλμα δεν μπορεί να ζωντανέψει χωρίς τη θεϊκή ευλογία της Αφροδίτης.

Τι είναι, όμως, αυτό που προσελκύει τη θεϊκή ευλογία; Ο ίδιος ο έρωτας του Πυγμαλίωνα για το δημιούργημά του.

Λουί Ζαν Φρανσουά Λαγκρενέ, «Πυγμαλίων και Γαλάτεια», 1781. Λάδι σε καμβά, 59,4 x 48,9 εκ. Ινστιτούτο Τέχνης του Ντητρόιτ. (Public Domain)

 

Η αγάπη για τη δημιουργία

Μόνο αυτό που αγαπάμε ολόψυχα μπορεί να ζωντανέψει, να γεμίσει με αυτή την πληθωρική χαρά, ζωντάνια και έλξη που χαρακτηρίζει την ίδια τη θεά. Με άλλα λόγια, αν οι καλλιτέχνες δημιουργούν για τη φήμη, τα χρήματα, το κύρος, την επιρροή ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, τότε το έργο τους, αν και μπορεί να είναι τεχνικά άρτιο, θα είναι νεκρό. Δεν μπορεί να ζήσει επειδή δεν έχει αγαπηθεί ή δεν προέρχεται από την αγάπη. Αυτό ισχύει, φυσικά, για τους ποιητές, τους μουσικούς, τους θεατρικούς συγγραφείς, τους κινηματογραφιστές κοκ.

Ο Βρετανός θεολόγος Ντ. Χ. Ουίλλιαμς σημείωσε: «Δεν μπορεί να υπάρχει χαρά όπου δεν υπάρχει δημιουργικότητα, επειδή η απουσία της δημιουργικότητας είναι άρνηση της χαράς στην πηγή της, δηλαδή άρνηση του Θεού Δημιουργού. Αυτό σημαίνει ότι όλοι πρέπει να είμαστε ποιητές αν θέλουμε να είμαστε αυτό που ο Θεός θέλει να είμαστε — όχι, φυσικά, ποιητές όπως κατανοούμε σήμερα τη λέξη (πολύ λίγοι από εμάς μπορούν να είναι), αλλά με την αρχική της έννοια, δημιουργοί».

Όλοι καλούμαστε να είμαστε κατ’ εικόνα του Θεού, να είμαστε δημιουργοί. Μπορεί να είναι στον κήπο, στην κουζίνα, στις σχέσεις, σε όλα τα πράγματα και τα χόμπι και τα αθλήματα κάτω από τον ήλιο. Αλλά πρέπει να είμαστε δημιουργοί, και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν αγαπάμε και δινόμαστε ολόψυχα σε αυτό που δημιουργούμε.

Αυτό παρατηρείται σε όλους τους τομείς της ζωής. Ο νομπελίστας φυσικός Ρίτσαρντ Φάινμαν σχολίασε για την εκπαίδευση: «Όποτε προσπαθείς να διδάξεις ένα μάθημα χωρίς δασκάλους που το αγαπούν, είναι καταδικασμένο σε αποτυχία και είναι ανόητο». Οι μαθητές στο σχολείο ανταποκρίνονται στους δασκάλους που αγαπούν το αντικείμενο της διδασκαλίας του και την πράξη της διδασκαλίας, και η αγάπη των δασκάλων κάνει και τους μαθητές να αγαπούν το μάθημα.

Εξετάζοντας το ίδιο ζήτημα από την αντίθετη κατεύθυνση, ο Ιάπωνας σοφός Μασάορυ Εμότο [Masaru Emoto], στο βιβλίο του «Τα κρυμμένα μηνύματα στο νερό», παρατηρεί ότι «οι άνθρωποι που συνεχίζουν να κάνουν εξαιρετική δουλειά μέχρι τα βαθιά τους γεράματα είναι σχεδόν αναπόφευκτα ερωτευμένοι».

Και ένα από τα σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με αυτόν τον άξονα ερωτισμός-δημιουργικότητα-αγάπη είναι ότι οι πραγματικά δημιουργικοί άνθρωποι τείνουν να είναι παραγωγικοί, δηλαδή γόνιμοι: οι πραγματικά δημιουργικοί άνθρωποι συνεχίζουν να παράγουν όλο και περισσότερα έργα.

Ο Σαίξπηρ, επί είκοσι χρόνια, έγραφε κατά μέσο όρο σχεδόν δύο θεατρικά έργα το χρόνο, συν σονέτα και άλλα έργα. Μια εκπληκτική παραγωγή. Συγκρίνετε με τον Τόμας Γκρέι, που έγραψε ένα σημαντικό ποίημα, ή τον Γουόλτερ Σέιβιτζ Λάντορ, που δημιούργησε όμορφα αποσπάσματα, αλλά δεν είχε μεγάλη παραγωγή. Ή σκεφτείτε τον Μπαχ: Είναι γνωστά πάνω από 1.100 κομμάτια και περίπου 100 έως 300 άλλα θεωρούνται χαμένα. Και πάλι, συγκρίνετε με τον Γκούσταβ Χολστ ή τον Σάμιουελ Μπάρμπερ, που είναι γνωστοί μόνο για ένα ή λίγα έργα.

Θεωρώ ότι ο εσωτερικός κριτικός — αυτή η φωνή της λογοκρισίας που όλοι έχουμε μέσα μας — είναι πολύ πιο ισχυρός στους ‘τσιγκούνηδες’ δημιουργούς. Εμποδίζει την αγάπη για το έργο που διαφορετικά θα τους είχε ωθήσει σε μια πιο πλούσια δημιουργικότητα. Είναι ενδιαφέρον ότι, στην περίπτωση του Σαίξπηρ, οι πρώτοι εκδότες και οι σύγχρονοί του σχολίασαν ότι «ποτέ δεν διέγραψε μια γραμμή». Το θεώρησαν ως απόδειξη της αβίαστης ευφράδειας και της βαθιάς αγάπης του για τα δημιουργήματά του. Ο φίλος και αντίπαλός του, Μπεν Τζόνσον, παρατήρησε ότι θα ήθελε ο Σαίξπηρ να είχε «σβήσει χίλιες», υπονοώντας ότι μια τέτοια ανεξέλεγκτη παραγωγικότητα θα μπορούσε μερικές φορές να ωφεληθεί από ένα πιο αυστηρό κριτικό μάτι. Ωστόσο, αυτή η ιστορία δείχνει μια εντυπωσιακή αντίθεση: η προθυμία του Σαίξπηρ να εκφράζει τις ιδέες του χωρίς υπερβολική αυτολογοκρισία μπορεί να ήταν ακριβώς αυτό που του επέτρεψε να δημιουργήσει ένα τόσο εκπληκτικό και ζωντανό έργο.

Ο μύθος του Πυγμαλίωνα, λοιπόν, μας λέει να είμαστε δημιουργικοί, να δημιουργούμε με αγάπη, να καταθέτουμε τον εαυτό μας και να αγαπάμε αυτό που δημιουργούμε. Αν το κάνουμε αυτό, θα δημιουργήσουμε κάτι αληθές και ζωντανό — όπως ζουν οι χαρακτήρες του Σαίξπηρ, όπως ζει η μουσική του Μπαχ, όπως ζει το γεύμα που μαγειρεύει ένας σεφ με απόλαυση ή όπως ζει ο κήπος που φροντίζει με την καρδιά του ένας ερασιτέχνης.

Το να ερωτευόμαστε αυτό που δημιουργούμε μπορεί να ακούγεται λίγο κλισέ ή τετριμμένο. Όμως, όπως σημείωσε ο Βρετανός φιλόσοφος και νευροεπιστήμονας Ιαν ΜακΓκίλκριστ: «Κανείς δεν αποφάσισε ποτέ να μην ερωτευτεί επειδή έχει γίνει στο παρελθόν ή επειδή οι εκφράσεις του είναι κοινότυπες. Και τα δύο είναι τόσο παλιά όσο ο κόσμος και εντελώς καινούργια σε κάθε περίπτωση γνήσιας αγάπης».

Όπως ανακάλυψε ο Πυγμαλίων, όταν αγαπάς πραγματικά το δημιούργημά σου, αυτό γίνεται εντελώς καινούργιο, εντελώς πρωτότυπο και μοναδικό.

Απόλυση με ένα email: H νέα τάση στον εργασιακό χώρο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Από

Υπάρχουν ειδήσεις που δεν είναι απλώς ειδήσεις. Είναι εικόνες μιας εποχής. Η πληροφορία ότι η Meta προχώρησε σε μαζικές απολύσεις χιλιάδων εργαζομένων, με ειδοποιήσεις που στάλθηκαν ηλεκτρονικά και με εργαζομένους σε διαφορετικές ηπείρους να μαθαίνουν μέσα σε λίγα λεπτά ότι η θέση τους καταργείται, δεν είναι ένα απλό εταιρικό γεγονός. Είναι ένα σύμβολο. Είναι η εικόνα ενός κόσμου όπου η ανθρώπινη εργασία μπορεί να διαγραφεί με ένα email, στο όνομα της «αποδοτικότητας», της «αναδιάρθρωσης» και, πλέον, της τεχνητής νοημοσύνης.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Meta προχώρησε σε περικοπές περίπου 8.000 εργαζομένων, δηλαδή περίπου το 10% του προσωπικού της, ενώ ταυτόχρονα μετακινεί χιλιάδες άλλους υπαλλήλους σε νέες ομάδες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Την ίδια περίοδο, η εταιρεία αναμένει τεράστιες κεφαλαιουχικές δαπάνες για το 2026, της τάξεως των 125 έως 145 δισεκατομμυρίων δολαρίων, κυρίως για υποδομές, κέντρα δεδομένων και τεχνολογικές επενδύσεις που θα στηρίξουν την επόμενη φάση της ΤΝ.

Αν κοιτάξει κανείς μόνο τους αριθμούς, ίσως χάσει την ουσία. Οκτώ χιλιάδες άνθρωποι δεν είναι ένα λογιστικό μέγεθος. Δεν είναι μια γραμμή σε έναν πίνακα κόστους. Είναι οικογένειες, ενοίκια, δάνεια, παιδιά, σχέδια, αγωνίες, χρόνια εργασίας, μετακομίσεις, υπερωρίες, προσδοκίες. Είναι άνθρωποι που εργάστηκαν για να χτιστούν πλατφόρμες και προϊόντα που χρησιμοποιούν καθημερινά δισεκατομμύρια χρήστες. Και ξαφνικά, σε μια στιγμή, η σχέση τους με την εταιρεία τελειώνει με μια ψυχρή ειδοποίηση.

Ανησυχητικό δεν είναι μόνο το μέγεθος των απολύσεων, αλλά και ο τρόπος. Η απόλυση μέσω email έχει κάτι βαθιά απάνθρωπο. Δεν υπάρχει βλέμμα. Δεν υπάρχει διάλογος. Δεν υπάρχει προσωπική αναγνώριση της προσφοράς. Υπάρχει ένα μήνυμα, μια τυποποιημένη φράση, μια ημερομηνία λήξης και συχνά μια άμεση διακοπή πρόσβασης στα εταιρικά συστήματα. Ο εργαζόμενος δεν αντιμετωπίζεται ως πρόσωπο, αλλά ως εγγραφή σε μια βάση δεδομένων. Το σύστημα αποφάσισε, το email εστάλη, η πρόσβαση κόπηκε και η ζωή συνεχίζεται — για την εταιρεία.

Το παράδειγμα της Meta είναι ίσως το πιο πρόσφατο και πιο ηχηρό, αλλά δεν είναι μεμονωμένο. Η Microsoft, το 2025, απέλυσε περίπου 6.000 εργαζομένους, σχεδόν το 3% του παγκόσμιου δυναμικού της, ενώ την ίδια περίοδο δαπανούσε τεράστια ποσά για κέντρα δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη. Η εταιρεία μίλησε για ανάγκη οργανωτικών αλλαγών, λιγότερα επίπεδα διοίκησης και μεγαλύτερη ευελιξία. Όμως πίσω από αυτές τις λέξεις υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: ακόμη και οι πιο ισχυρές, κερδοφόρες και τεχνολογικά προηγμένες εταιρείες του κόσμου θεωρούν πλέον ότι μπορούν να λειτουργούν με λιγότερους ανθρώπους.

Η Amazon είναι ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το 2025, ανακοίνωσε περικοπές περίπου 14.000 εταιρικών θέσεων εργασίας, σε μια κίνηση που συνδέθηκε με τη μείωση της γραφειοκρατίας, την αφαίρεση διοικητικών επιπέδων και την αυξημένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με το Reuters, εργαζόμενοι ενημερώθηκαν για την κατάργηση των θέσεών τους μέσω email, ενώ η εταιρεία τόνισε ότι η ΤΝ και οι αυτοματισμοί θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η εργασία.

Ακόμη πιο άμεσο είναι το παράδειγμα της Salesforce. Εκεί, η σύνδεση ανάμεσα στην τεχνητή νοημοσύνη και τις θέσεις εργασίας έγινε σχεδόν χωρίς περιστροφές. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Μαρκ Μπένιοφ, ανέφερε ότι η Salesforce μείωσε περίπου 4.000 θέσεις στην εξυπηρέτηση πελατών, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να αναλαμβάνει μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασης με πελάτες. Αυτό δεν είναι απλώς «αναδιάρθρωση». Είναι η αντικατάσταση συγκεκριμένων ανθρώπινων λειτουργιών από λογισμικό. ([theregister][4])

Η IBM είχε δώσει από νωρίς το σήμα. Ήδη από το 2023, ο διευθύνων σύμβουλός της, Άρβιντ Κρίσνα, είχε δηλώσει ότι περίπου 7.800 θέσεις θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από τεχνητή νοημοσύνη μέσα στα επόμενα χρόνια, κυρίως σε υποστηρικτικές λειτουργίες. Δηλαδή όχι μόνο σε προγραμματιστές ή τεχνικά επαγγέλματα, αλλά και σε διοικητικές υπηρεσίες, ανθρώπινο δυναμικό, επεξεργασία δεδομένων και εσωτερικές λειτουργίες.

Το φαινόμενο έχει πλέον περάσει και έξω από τα στενά όρια της Silicon Valley. Η Standard Chartered ανακοίνωσε σχέδια για περισσότερες από 7.000 περικοπές θέσεων εργασίας μέσα στα επόμενα χρόνια, καθώς αυξάνει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και αυτοματοποίησης. Η HP ανακοίνωσε ότι θα κόψει από 4.000 έως 6.000 θέσεις μέχρι το 2028, επίσης στο πλαίσιο μεγαλύτερης ενσωμάτωσης ΤΝ σε προϊόντα, λειτουργίες και εξυπηρέτηση πελατών.

Άρα, δεν μιλάμε πια για μια μεμονωμένη εταιρεία. Μιλάμε για μια νέα λογική. Η τεχνητή νοημοσύνη παρουσιάζεται ως επανάσταση παραγωγικότητας. Οι εταιρείες υπόσχονται ότι με λιγότερους ανθρώπους θα παράγουν περισσότερα, γρηγορότερα και φθηνότερα. Στα μάτια των μετόχων, αυτό ακούγεται θετικό. Στα μάτια των εργαζομένων, όμως, μοιάζει με απειλή. Γιατί το ερώτημα είναι απλό: όταν η ΤΝ αυξάνει την παραγωγικότητα, ποιος κερδίζει; Κερδίζει ο εργαζόμενος περισσότερο ελεύθερο χρόνο, καλύτερες συνθήκες, υψηλότερο μισθό και εκπαίδευση σε νέες δεξιότητες; Ή κερδίζουν κυρίως οι εταιρείες, μειώνοντας μισθοδοσία και αυξάνοντας περιθώρια κέρδους;

Η γλώσσα που χρησιμοποιούν οι εταιρείες έχει επίσης σημασία. Δεν λένε «απολύουμε ανθρώπους για να τους αντικαταστήσουμε με μηχανές». Λένε «γινόμαστε πιο ευέλικτοι». Λένε «μειώνουμε επίπεδα διοίκησης». Λένε «ανακατανέμουμε πόρους». Λένε «επενδύουμε στο μέλλον». Όλες αυτές οι φράσεις ακούγονται ουδέτερες, σχεδόν επιστημονικές. Όμως πίσω τους βρίσκεται η ίδια πραγματικότητα: άνθρωποι χάνουν τη δουλειά τους, ενώ δισεκατομμύρια μεταφέρονται από τη μισθοδοσία προς τα κέντρα δεδομένων, τους αλγορίθμους και την υπολογιστική ισχύ.

Αυτό είναι το νέο κοινωνικό ερώτημα της εποχής. Δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη είναι καλή ή κακή από μόνη της. Η τεχνολογία δεν είναι ηθική ή ανήθικη από μόνη της· η χρήση της είναι που αποκτά ηθικό περιεχόμενο. Η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει στην ιατρική, στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στη μετάφραση, στην ανάλυση δεδομένων, στην καθημερινή παραγωγικότητα. Μπορεί να απαλλάξει ανθρώπους από βαρετές, επαναλαμβανόμενες ή επικίνδυνες εργασίες. Μπορεί να γίνει εργαλείο προόδου. Όταν όμως χρησιμοποιείται κυρίως ως μηχανισμός συμπίεσης κόστους και μείωσης προσωπικού, τότε η πρόοδος αποκτά μια σκοτεινή πλευρά.

Οι μεγάλες εταιρείες συχνά μιλούν για «κουλτούρα», «ομάδα», «συνεργασία», «ταλέντο» και «ανθρώπινο δυναμικό». Σε περιόδους ανάπτυξης, οι εργαζόμενοι καλούνται να πιστέψουν στο όραμα της εταιρείας, να δείξουν αφοσίωση, να γίνουν μέρος μιας μεγάλης αποστολής. Όταν όμως αλλάξουν οι προτεραιότητες, ο ίδιος εργαζόμενος μπορεί να γίνει «πλεονάζουσα θέση». Η εταιρική οικογένεια διαλύεται με ένα email.

Αυτό δημιουργεί βαθιά κρίση εμπιστοσύνης. Πώς να πιστέψει ένας εργαζόμενος στα μεγάλα λόγια περί αποστολής και αξιών, όταν βλέπει συναδέλφους να απολύονται μαζικά παρά τα μεγάλα κέρδη; Πώς να εμπιστευτεί την υπόσχεση ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα «ενισχύσει» τον άνθρωπο, όταν η πρώτη της μεγάλη εφαρμογή στην αγορά εργασίας φαίνεται να είναι η περικοπή θέσεων; Πώς να επενδύσει συναισθηματικά σε μια εταιρεία που μπορεί να τον ενημερώσει για το τέλος της εργασίας του με ένα αυτοματοποιημένο μήνυμα;

Υπάρχει και μια ακόμη αντίφαση. Οι απολύσεις αυτές δεν συμβαίνουν πάντα σε εταιρείες που καταρρέουν, δεν πρόκειται για επιχειρήσεις στα πρόθυρα χρεοκοπίας. Πολλές από αυτές είναι κολοσσοί με τεράστια έσοδα, ισχυρή θέση στην αγορά και πρόσβαση σε κεφάλαια που ξεπερνούν τους προϋπολογισμούς ολόκληρων κρατών. Αυτό σημαίνει ότι δεν βρισκόμαστε μπροστά σε κλασικές απολύσεις κρίσης. Βρισκόμαστε μπροστά σε απολύσεις μετάβασης. Οι εταιρείες δεν λένε «δεν έχουμε χρήματα». Λένε, με τον τρόπο τους, «θέλουμε να βάλουμε τα χρήματα αλλού».

Και αυτό το «αλλού» είναι η τεχνητή νοημοσύνη.

Η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στο αν οι εταιρείες έχουν δικαίωμα να αναδιαρθρώνονται. Προφανώς έχουν. Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να μείνει αναλλοίωτη σε έναν κόσμο που αλλάζει. Το ερώτημα είναι πώς γίνεται αυτή η μετάβαση. Με ποιον σεβασμό προς τους εργαζομένους; Με ποια προετοιμασία; Με ποια επανεκπαίδευση; Με ποια κοινωνική ευθύνη; Με ποιο πλαίσιο προστασίας;

Αν η τεχνητή νοημοσύνη γίνει απλώς το εργαλείο με το οποίο οι εταιρείες θα απολύουν γρηγορότερα, φθηνότερα και μαζικότερα, τότε δεν θα μιλάμε για πρόοδο. Θα μιλάμε για τεχνολογική επιτάχυνση χωρίς ανθρώπινο μέτρο. Θα έχουμε πιο έξυπνα συστήματα, αλλά πιο ανασφαλείς ανθρώπους. Περισσότερη παραγωγικότητα, αλλά λιγότερη αξιοπρέπεια. Περισσότερα κέντρα δεδομένων, αλλά λιγότερη κοινωνική συνοχή.

Η εικόνα του εργαζομένου που ξυπνά και βρίσκει στο inbox του ένα μήνυμα απόλυσης είναι μια εικόνα που πρέπει να μας προβληματίσει βαθιά. Γιατί μπορεί σήμερα να αφορά τη Meta, τη Microsoft, την Amazon ή τη Salesforce. Αύριο, όμως, μπορεί να αφορά τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, μέσα ενημέρωσης, λογιστήρια, τηλεφωνικά κέντρα, δημόσιες υπηρεσίες, εκπαιδευτικούς οργανισμούς, ακόμα και επαγγέλματα που μέχρι χθες θεωρούσαμε ασφαλή.

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Η Ελλάδα μπροστά στην πυρηνική εποχή: H γαλλική συνεργασία, οι ελληνικές δυνατότητες και τα μεγάλα ερωτήματα

Από

Η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα έχει περάσει σε μια νέα φάση. Για δεκαετίες, η λέξη «πυρηνικά» προκαλούσε σχεδόν αυτόματα αμηχανία, φόβο ή απόρριψη. Στη δημόσια συζήτηση ταυτιζόταν συχνά με τα μεγάλα ατυχήματα του Τσερνόμπιλ και της Φουκουσίμα, με την πυρηνική απειλή και με μια τεχνολογία που θεωρούνταν ξένη προς τις ελληνικές ανάγκες. Σήμερα, χωρίς να έχει ληφθεί καμία απόφαση για κατασκευή πυρηνικού σταθμού στην Ελλάδα, το θέμα επιστρέφει με διαφορετικούς όρους: ως ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας, τεχνολογικής προετοιμασίας, βιομηχανικής συμμετοχής και στρατηγικών συμμαχιών.

Η πρόσφατη συνεργασία Ελλάδας και Γαλλίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μετατόπισης. Τον Απρίλιο του 2026, στο πλαίσιο της επίσημης επίσκεψης του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα, υπεγράφη δήλωση προθέσεων μεταξύ του Έλληνα υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου και του Γάλλου υπουργού Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανικής, Ενεργειακής και Ψηφιακής Κυριαρχίας Ρολάν Λεσκύρ, στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Ανάπτυξης, η συνεργασία αφορά την έρευνα, την καινοτομία, την πυρηνική ασφάλεια, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη διαμόρφωση θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου για τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής τεχνολογίας.

Αυτό είναι το πρώτο σημείο που πρέπει να ξεκαθαριστεί: η ελληνογαλλική συμφωνία δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα αποφάσισε να κατασκευάσει πυρηνικό εργοστάσιο. Δεν πρόκειται για ένα έργο άμεσης υλοποίησης. Πρόκειται για ένα πλαίσιο συνεργασίας με μια χώρα που διαθέτει βαθιά τεχνογνωσία στην πυρηνική ενέργεια και έχει οικοδομήσει επί δεκαετίες ένα από τα ισχυρότερα πυρηνικά οικοσυστήματα στην Ευρώπη. Η Γαλλία παράγει εδώ και πολλά χρόνια μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνικούς σταθμούς και παραμένει η κατεξοχήν πυρηνική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γι’ αυτό και για την Ελλάδα η συνεργασία αυτή έχει αξία κυρίως ως «γέφυρα γνώσης»: εκπαίδευση, ρυθμιστική εμπειρία, τεχνική κουλτούρα, ασφάλεια, έρευνα και πρόσβαση σε ένα ώριμο ευρωπαϊκό μοντέλο.

Η Ελλάδα δεν είναι πυρηνική χώρα με την έννοια της ηλεκτροπαραγωγής. Δεν διαθέτει πυρηνικούς σταθμούς και δεν έχει σήμερα εμπορικό πυρηνικό πρόγραμμα. Έχει όμως επαφή με τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής τεχνολογίας. Η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας είναι η εθνική ρυθμιστική αρχή που έχει αρμοδιότητα για τον έλεγχο, τη ρύθμιση και την εποπτεία στους τομείς της πυρηνικής ενέργειας, της πυρηνικής τεχνολογίας, της ακτινοπροστασίας και της πυρηνικής και ραδιολογικής ασφάλειας. Επίσης, στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» υπάρχει ο ερευνητικός αντιδραστήρας GRR-1, ο οποίος όμως δεν συνιστά πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή και βρίσκεται εκτός του πλαισίου ενός εμπορικού ενεργειακού προγράμματος. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα έχει δημιουργήσει βάση για την ασφαλή διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων, αλλά και ότι υπάρχουν πεδία που απαιτούν περαιτέρω βελτίωση.

Με απλά λόγια, η χώρα διαθέτει ρυθμιστική και επιστημονική εμπειρία σε ζητήματα ακτινοπροστασίας, ιατρικών και ερευνητικών εφαρμογών, αλλά δεν διαθέτει ακόμη το θεσμικό, τεχνικό και κοινωνικό υπόβαθρο που θα απαιτούσε ένα κανονικό πυρηνικό πρόγραμμα ηλεκτροπαραγωγής. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η σημασία της τρέχουσας συζήτησης: πριν μιλήσει κανείς για αντιδραστήρες, πρέπει να μιλήσει για θεσμούς, ανθρώπινο δυναμικό, ασφάλεια, αδειοδοτήσεις, διαχείριση αποβλήτων, διεθνείς συμφωνίες, χρηματοδότηση και κοινωνική αποδοχή.

Η αλλαγή στάσης της ελληνικής κυβέρνησης φάνηκε καθαρά τον Μάρτιο του 2026, όταν ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε στο 2ο Nuclear Energy Summit στο Παρίσι. Εκεί ανέφερε ότι η Ελλάδα γυρίζει σελίδα και ότι ήρθε η ώρα να εξεταστεί αν η πυρηνική ενέργεια, και ειδικότερα οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, οι γνωστοί SMR, μπορούν να παίξουν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα. Ανακοίνωσε επίσης τη σύσταση υψηλού επιπέδου διυπουργικής επιτροπής που θα καταθέσει συγκεκριμένη εισήγηση προς την κυβέρνηση. Λίγες εβδομάδες αργότερα, σε συζήτηση στο Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe, ο πρωθυπουργός επανέλαβε ότι δεν υπάρχουν ειλημμένες αποφάσεις και ότι η διερεύνηση της μη στρατιωτικής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα είναι υπόθεση δεκαετίας, όχι άμεσο σχέδιο.

Το ενδιαφέρον για τους SMR δεν είναι ελληνική ιδιοτροπία. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή και διεθνή συζήτηση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημιουργήσει την Ευρωπαϊκή Βιομηχανική Συμμαχία για τους Μικρούς Μορφωτικούς Αντιδραστήρες [European Industrial Alliance on Small Modular Reactors], με στόχο να επιταχύνει την ανάπτυξη, την επίδειξη και την εγκατάσταση μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι επενδυτικές ανάγκες για την πυρηνική ενέργεια στην ΕΕ έως το 2050 ανέρχονται περίπου στα 241 δισ. ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται πλήρως οι πρόσθετες ανάγκες για SMR, προηγμένους αρθρωτούς αντιδραστήρες και μικροαντιδραστήρες.

Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες παρουσιάζονται διεθνώς ως μια πιο ευέλικτη μορφή πυρηνικής τεχνολογίας. Σε αντίθεση με τους μεγάλους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς, οι SMR υπόσχονται μικρότερη ισχύ ανά μονάδα, δυνατότητα τυποποιημένης παραγωγής, δυνητικά χαμηλότερο αρχικό κόστος ανά έργο και εφαρμογές πέρα από την κλασική ηλεκτροπαραγωγή. Μπορούν θεωρητικά να χρησιμοποιηθούν για σταθερή ηλεκτρική ισχύ, βιομηχανική θερμότητα, παραγωγή υδρογόνου, αφαλάτωση, ενεργειακή στήριξη απομονωμένων περιοχών, λιμένων ή μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Ωστόσο, η λέξη «θεωρητικά» έχει μεγάλη σημασία. Ο ΟΟΣΑ και ο Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας [Nuclear Energy Agency – NEA] επισημαίνουν ότι η μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη των SMR εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τεχνικές, οικονομικές, ρυθμιστικές και εφοδιαστικές προκλήσεις. Η οικονομική τους βιωσιμότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα δημιουργηθεί πραγματική διεθνής αγορά, αν θα υπάρξει σειριακή παραγωγή και αν τα κράτη θα διαμορφώσουν αποτελεσματικά πλαίσια αδειοδότησης και συνεργασίας. Άρα, δεν μιλάμε για μια ώριμη λύση που μπορεί αύριο το πρωί να εγκατασταθεί οπουδήποτε χωρίς κόστος, ρίσκο και μεγάλη προετοιμασία. Μιλάμε για μια τεχνολογία με προοπτικές, αλλά και με αβεβαιότητες.

Γιατί, λοιπόν, η Ελλάδα να μπει σε αυτή τη συζήτηση; Ο πρώτος λόγος είναι η ενεργειακή ασφάλεια. Η χώρα έχει κάνει εντυπωσιακή πρόοδο στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ο ήλιος και ο άνεμος είναι μεγάλα ελληνικά πλεονεκτήματα. Όμως οι ΑΠΕ είναι μεταβλητές. Παράγουν όταν υπάρχουν οι κατάλληλες καιρικές συνθήκες, όχι όταν το σύστημα έχει τη μεγαλύτερη ανάγκη. Η αποθήκευση ενέργειας αναπτύσσεται, αλλά παραμένει ακριβή και ακόμη δεν μπορεί να καλύψει όλα τα σενάρια μεγάλης διάρκειας. Το φυσικό αέριο προσφέρει ευελιξία, αλλά είναι εισαγόμενο, εκτεθειμένο σε γεωπολιτικούς κινδύνους και δεν είναι μηδενικού άνθρακα. Η πυρηνική ενέργεια, αντίθετα, προσφέρει σταθερή παραγωγή χαμηλών εκπομπών. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αυτομάτως κατάλληλη για την Ελλάδα, αλλά εξηγεί γιατί επανέρχεται η συζήτηση για την ισχύ βάσης.

Ο δεύτερος λόγος είναι βιομηχανικός. Η πυρηνική τεχνολογία δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Αφορά εφοδιαστικές αλυσίδες, ειδικά υλικά, βαριά βιομηχανία, μεταλλουργία, μηχανολογικό εξοπλισμό, ναυπηγεία, λιμενικές υποδομές, ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και εταιρείες τεχνολογίας. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Directus.gr, που αναφέρεται στις διεργασίες γύρω από το ελληνικό πυρηνικό εγχείρημα, στην Ελλάδα εξετάζεται η σύσταση δύο επιτροπών: μιας διυπουργικής που θα χαρτογραφήσει θεσμικές και τεχνολογικές ανάγκες και μιας δεύτερης ομάδας εργασίας με συμμετοχή αγοράς, βιομηχανίας, πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων, ναυπηγείων και Πολιτείας. ([Directus][9])

Η πιο ενδιαφέρουσα διάσταση είναι ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται στο αν θα εγκατασταθεί κάποτε ένας αντιδραστήρας στην Ελλάδα. Αφορά και το αν η χώρα μπορεί να αποκτήσει ρόλο στην αλυσίδα αξίας των νέων πυρηνικών τεχνολογιών. Το ίδιο δημοσίευμα κάνει λόγο για ένα πιθανό «made in Greece» αποτύπωμα στον τομέα των SMRs, μέσω συμμετοχής ελληνικών βιομηχανιών στην παραγωγή εξαρτημάτων, υποδομών ή ειδικών υλικών. Αναφέρει επίσης ενδιαφέρον από ενεργειακές εταιρείες, τσιμεντοβιομηχανίες, μεταλλουργίες, ναυπηγεία και βιομηχανίες βαριάς κατασκευής. ([Directus][9]) Αυτό το σενάριο ίσως είναι πιο ρεαλιστικό βραχυπρόθεσμα από την ίδια την πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή: όχι απαραίτητα «πυρηνικός σταθμός στην Ελλάδα», αλλά ελληνική συμμετοχή σε μια νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική αλυσίδα.

Υπάρχουν και πιο ειδικά σενάρια που δείχνουν το εύρος της συζήτησης. Πιθανές εφαρμογές είναι οι πλωτοί μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες σε λιμένες ή θαλάσσιες ενεργειακές υποδομές, η αξιοποίηση SMR σε νησιωτικές περιοχές, η αφαλάτωση, η παραγωγή υδρογόνου, η υποστήριξη μεγάλων κέντρων δεδομένων και η παροχή ενέργειας σε ενεργοβόρες βιομηχανικές δραστηριότητες. Το Directus.gr αναφέρει ότι στο μικροσκόπιο βρίσκονται, σε επίπεδο συζήτησης, μεγάλοι λιμένες όπως ο Πειραιάς και το Ηράκλειο Κρήτης, ενώ η Δυτική Μακεδονία εμφανίζεται επίσης ως περιοχή ενδιαφέροντος λόγω της ενεργειακής της παράδοσης και της μετάβασης στη μεταλιγνιτική εποχή.

Αυτά τα σενάρια ακούγονται φιλόδοξα, αλλά χρειάζεται προσοχή. Η Ελλάδα είναι σεισμογενής χώρα, με έντονη νησιωτικότητα, ευαίσθητα οικοσυστήματα και κοινωνίες που συχνά αντιδρούν σε μεγάλα έργα υψηλής επικινδυνότητας/όχλησης. Ένα πυρηνικό εγχείρημα δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε τεχνικές μελέτες ή κυβερνητικές αποφάσεις. Χρειάζεται εμπιστοσύνη. Και η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται με επικοινωνιακές καμπάνιες, αλλά με διαφάνεια, ανεξάρτητη εποπτεία, δημόσια διαβούλευση, επιστημονική σοβαρότητα και καθαρούς κανόνες.

Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι η ασφάλεια. Η πυρηνική ενέργεια μπορεί να έχει πολύ χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, αλλά δεν είναι μια απλή τεχνολογία. Απαιτεί διαρκή έλεγχο, αυστηρή αδειοδότηση, εξειδικευμένο προσωπικό, σχέδια έκτακτης ανάγκης, κουλτούρα ασφαλείας και ανεξάρτητη ρυθμιστική αρχή με επαρκείς πόρους. Η Ελλάδα θα έπρεπε να αναβαθμίσει σημαντικά το θεσμικό της πλαίσιο αν ήθελε κάποια στιγμή να περάσει από τη θεωρητική διερεύνηση στην πρακτική εφαρμογή.

Το δεύτερο μεγάλο ζήτημα είναι τα απόβλητα. Σήμερα, τα ραδιενεργά απόβλητα της χώρας προέρχονται κυρίως από περιορισμένες ιατρικές, ερευνητικές και βιομηχανικές εφαρμογές, όχι από πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή. Ένα εμπορικό πυρηνικό πρόγραμμα θα άλλαζε ριζικά την κλίμακα και τη φύση της διαχείρισης. Θα απαιτούσε μακροχρόνια στρατηγική, διεθνείς συμφωνίες, ειδικές υποδομές και θεσμική συνέχεια για δεκαετίες. Σε μια χώρα όπου συχνά δυσκολευόμαστε να συντηρήσουμε βασικές δημόσιες υποδομές, το ερώτημα της μακροχρόνιας αξιοπιστίας του κράτους δεν είναι δευτερεύον. Είναι κεντρικό.

Το τρίτο ζήτημα είναι το κόστος. Η πυρηνική ενέργεια έχει υψηλό αρχικό κόστος, μεγάλους χρόνους αδειοδότησης και συχνά σημαντικές υπερβάσεις προϋπολογισμού σε διεθνή έργα. Οι SMR υπόσχονται ότι θα μειώσουν μέρος αυτών των προβλημάτων μέσω τυποποίησης και μικρότερης κλίμακας, αλλά αυτό μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίξει μια τέτοια επιλογή σε υποθέσεις. Θα πρέπει να εξετάσει με ψυχραιμία το συνολικό κόστος ανά μεγαβατώρα, τη χρηματοδότηση, την ασφάλιση, την ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος, τη διαχείριση αποβλήτων και το κόστος αποξήλωσης στο τέλος της ζωής μιας εγκατάστασης.

Υπάρχει και η αμυντική διάσταση των ελληνογαλλικών σχέσεων, που συχνά μπερδεύεται με την ενεργειακή. Η Γαλλία είναι πυρηνική δύναμη και το τελευταίο διάστημα διεξάγεται ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για τον ρόλο της γαλλικής πυρηνικής αποτροπής στην ασφάλεια της Ευρώπης. Όμως αυτό πρέπει να διαχωρίζεται καθαρά από τη συνεργασία στις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής τεχνολογίας. Άλλο η πυρηνική ενέργεια, άλλο η πυρηνική αποτροπή. Μπορεί γεωπολιτικά να συνδέονται στο πλαίσιο μιας στρατηγικής σχέσης με τη Γαλλία, αλλά τεχνολογικά, θεσμικά και ηθικά είναι διαφορετικά πεδία.

Πού βρισκόμαστε, λοιπόν; Βρισκόμαστε στην αρχή μιας διερεύνησης. Η Ελλάδα δεν έχει αποφασίσει να γίνει πυρηνική χώρα στην ηλεκτροπαραγωγή. Έχει όμως αρχίσει να εγκαταλείπει την παλιά παθητικότητα. Συμμετέχει στον ευρωπαϊκό διάλογο, αναζητά συνεργασίες, εξετάζει τους SMR, συζητά τη δημιουργία επιτροπών, ενδιαφέρεται για την αλυσίδα αξίας και επιχειρεί να καταλάβει αν η πυρηνική τεχνολογία μπορεί να συνδεθεί με την ενεργειακή ασφάλεια, την απανθρακοποίηση και τη βιομηχανική αναβάθμιση.

Πού πάμε; Το πιο πιθανό είναι ότι η επόμενη δεκαετία θα είναι δεκαετία προετοιμασίας και όχι άμεσης υλοποίησης. Η Ελλάδα θα χρειαστεί να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Θέλει απλώς να αποκτήσει τεχνογνωσία; Θέλει να συμμετάσχει στην ευρωπαϊκή βιομηχανική αλυσίδα των SMR; Θέλει να εξετάσει ειδικές εφαρμογές σε λιμένες, νησιά, ναυτιλία ή βιομηχανία; Ή θέλει, μακροπρόθεσμα, να ανοίξει πραγματικά τον δρόμο για πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή στο έδαφός της; Κάθε απάντηση οδηγεί σε διαφορετική πολιτική, διαφορετικό κόστος και διαφορετικό βαθμό κοινωνικής δυσκολίας.

Μπροστά σε αυτές τις προοπτικές, απαιτείται να αφήσουμε στην άκρη τόσο τον ενθουσιασμό όσο και τον φόβο. Ο ενθουσιασμός μπορεί να οδηγήσει σε υποτίμηση των κινδύνων και του κόστους. Ο φόβος μπορεί να αποκλείσει τη χώρα από μια τεχνολογική και βιομηχανική εξέλιξη που ήδη προχωρά στην Ευρώπη. Για να εξετάσουμε το ενδεχόμενο της πυρηνικής ανάπτυξης, καλούμαστε να το γνωρίσουμε πρώτα σε βάθος: να μελετήσουμε, να εκπαιδεύσουμε ανθρώπους, να ενισχύσουμε τους θεσμούς, να συνεργαστούμε με χώρες που ξέρουν, να ενημερώσουμε την κοινωνία και να αποφασίσουμε χωρίς ιδεοληψίες.

Η ελληνογαλλική συνεργασία είναι, σε αυτό το πλαίσιο, ένα σημαντικό βήμα. Όχι επειδή λύνει το πυρηνικό ζήτημα, αλλά επειδή το ανοίγει με θεσμικό τρόπο. Η Ελλάδα αποκτά πρόσβαση σε τεχνογνωσία, σε ευρωπαϊκό διάλογο και σε μια χώρα που έχει χτίσει επί δεκαετίες πυρηνική εμπειρία. Το αν αυτό θα οδηγήσει σε ελληνική συμμετοχή στην αλυσίδα αξίας των SMR, σε ειδικές εφαρμογές ή κάποτε σε πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή, θα εξαρτηθεί από την τεχνολογία, την οικονομία, την κοινωνία και την πολιτική βούληση.

Η πυρηνική ενέργεια είναι ένα ερώτημα μακροπρόθεσμο. Δεν απαντάται με συνθήματα. Απαντάται με πεντηκονταετές σχέδιο. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για την Ελλάδα και τους πολίτες της: όχι απλώς αν μπορεί να συζητήσει για την πυρηνική ενέργεια, αλλά αν μπορεί να σχεδιάσει με σοβαρότητα ένα μέλλον πέρα από τον επόμενο εκλογικό κύκλο.

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Ο Μερτς ζητά ειδικό ευρωπαϊκό καθεστώς για την Ουκρανία

Από

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς πρότεινε να δοθεί στην Ουκρανία καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να συμβάλει στη διευκόλυνση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία.

Σε επιστολή της 18ης Μαΐου προς τους ηγέτες της ΕΕ, την οποία είδε η εφημερίδα The Epoch Times, ο Μερτς πρότεινε να επιτραπεί στην Ουκρανία να συμμετέχει στις συνόδους κορυφής και στις υπουργικές συνεδριάσεις της Ένωσης των 27 κρατών-μελών, χωρίς όμως δικαίωμα ψήφου στις αποφάσεις. Η επιστολή του έρχεται την ώρα που η Ένωση εξετάζει εάν θα επιχειρήσει να ξεκινήσει δικές της διαπραγματεύσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η Ουκρανία επιδιώκει εδώ και καιρό την ένταξή της στην ΕΕ, έχοντας εκφράσει για πρώτη φορά τη μακροπρόθεσμη φιλοδοξία της να ενταχθεί στην Ένωση το 1993, μόλις δύο χρόνια μετά την ανεξαρτητοποίησή της με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η χώρα υπέβαλε επίσημα αίτηση ένταξης τον Φεβρουάριο του 2022, λίγες ημέρες αφότου η Ρωσία προχώρησε σε πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.

Η επικρατούσα άποψη μεταξύ Ευρωπαίων αξιωματούχων είναι ότι δεν είναι ρεαλιστικό η Ουκρανία να επιτύχει πλήρη ένταξη μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, αν και το 2027 είχε τεθεί ως πιθανός στόχος σε σχέδιο ειρήνης 20 σημείων που συζητήθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Εγγύηση ασφάλειας

Ο Γερμανός ηγέτης πρότεινε τα κράτη-μέλη της ΕΕ να δεσμευτούν ότι θα εφαρμόσουν στην Ουκρανία τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης, «ώστε να δημιουργηθεί ουσιαστική εγγύηση ασφάλειας».

Αναλυτές εκτιμούν ότι μια τέτοια διαδρομή προς την ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι να παρουσιάσει στους Ουκρανούς μια ειρηνευτική συμφωνία με δύσκολους όρους, ιδιαίτερα εάν η χώρα δεν ανακτήσει τον έλεγχο όλων των εδαφών που έχει χάσει από τη Ρωσία ή δεν ενταχθεί στη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ.

Η πρόταση του Μερτς ενδέχεται να αποτελέσει μια ενδιάμεση λύση ανάμεσα στην ταχεία ένταξη και στο σημερινό καθεστώς της Ουκρανίας ως υποψήφιας χώρας, που βρίσκεται στην αρχή της διαδικασίας. Η διαδικασία ένταξης στην ΕΕ είναι μακρά και γραφειοκρατική, περιλαμβάνοντας λεπτομερείς διαπραγματεύσεις και νομικές μεταρρυθμίσεις ώστε να ικανοποιηθούν οι δημοκρατικές και οικονομικές απαιτήσεις της Ένωσης. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να εναρμονίσουν τη νομοθεσία τους σε 35 τομείς πολιτικής, που εκτείνονται από τη Δικαιοσύνη έως τη γεωργία και την αλιεία.

Ο Μερτς ανέφερε στην επιστολή του ότι η πρότασή του αντανακλά την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας ως χώρας που βρίσκεται σε πόλεμο και ότι θα συμβάλει στη διευκόλυνση των εν εξελίξει ειρηνευτικών συνομιλιών στο πλαίσιο μιας διαπραγματευμένης λύσης ειρήνης, προσθέτοντας πως αυτό είναι ουσιώδες όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Ενδιάμεση λύση ένταξης

Ο Μερτς υποστήριξε ότι αυτό «δεν θα ήταν μια ελαφριά μορφή ένταξης» και ότι θα «υπερέβαινε κατά πολύ» τη Συμφωνία Σύνδεσης που διέπει σήμερα τις σχέσεις ΕΕ–Ουκρανίας. Η ένταξη στην ΕΕ απαιτεί τη συναίνεση και επικύρωση από καθένα από τα 27 κράτη-μέλη της Ένωσης, διαδικασία που θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά εμπόδια.

Ο Γερμανός καγκελάριος περιέγραψε επίσης τα οφέλη που θα μπορούσε να λάβει η Ουκρανία ως συνδεδεμένο μέλος —κατηγορία που δεν προβλέπεται από τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ— όπως η παρουσία συνδεδεμένου επιτρόπου χωρίς δικαίωμα ψήφου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εκπροσώπων χωρίς δικαίωμα ψήφου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο Μερτς πρότεινε ακόμη τη δημιουργία ενός μηχανισμού «άμεσης επαναφοράς», σε περίπτωση που η Ουκρανία υπαναχωρήσει από τα πρότυπα κράτους δικαίου ή από τη διαδικασία ένταξης. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η πρόταση δεν θα επηρεάσει το καθεστώς άλλων υποψήφιων χωρών και εισηγήθηκε η Ένωση να εξετάσει «καινοτόμες λύσεις» για χώρες που επιδιώκουν εδώ και καιρό την ένταξή τους στην ΕΕ. Ο Μερτς σχεδιάζει να συζητήσει τις ιδέες του με άλλους Ευρωπαίους ηγέτες, αναφέροντας ότι στόχος του είναι να επιτευχθεί σύντομα συμφωνία και να δημιουργηθεί ειδική ομάδα εργασίας που θα επεξεργαστεί τις λεπτομέρειες.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι οι επίσημες ενταξιακές συνομιλίες με την Ουκρανία θα πρέπει να ξεκινήσουν «χωρίς καθυστέρηση», ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει στηρίξει σταθερά την ουκρανική αίτηση ένταξης.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δίπλα στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο προεδρικό μέγαρο της Μπάαμπντα, ανατολικά της Βηρυτού στον Λίβανο, στις 9 Ιανουαρίου 2026. (Hussein Malla/AP Photo)

 

Ο Ζελένσκι χαιρέτισε την Τετάρτη τις ενδείξεις πιθανής προόδου στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, λέγοντας σε διάγγελμά του ότι αυτό είναι «πολύ σημαντικό για εμάς» και ότι η Ουκρανία έχει εκπληρώσει όλα όσα απαιτούνται για αυτήν την πρόοδο.

Το εμπόδιο της Ουγγαρίας

Σε παλαιότερες δηλώσεις του, ο τότε πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν είχε υποστηρίξει ότι η Ουκρανία «δεν είναι έτοιμη» να γίνει πλήρες μέλος της ΕΕ, επικαλούμενος τη διαδεδομένη διαφθορά στη χώρα, καθώς και την καταγγελλόμενη κακομεταχείριση των ουγγρικής καταγωγής πολιτών από το Κίεβο. Μετά την ανάδειξη νέας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης στις εκλογές του Απριλίου, η στάση της Ουγγαρίας ενδέχεται να αλλάξει.

Ο Γερμανός ηγέτης δήλωσε ότι η προσέγγισή του θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλες χώρες που αναμένουν την ένταξή τους, συμπεριλαμβανομένων κρατών των Δυτικών Βαλκανίων, όπου οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να πραγματοποιήσουν σύνοδο κορυφής τον επόμενο μήνα.

Ο Μερτς επανέλαβε ότι η πρότασή του «θα μπορούσε να ενισχύσει τις εν εξελίξει ειρηνευτικές συνομιλίες στο πλαίσιο μιας διαπραγματευμένης λύσης ειρήνης» και ότι αυτό είναι ουσιώδες όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας αλλά και για την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου.

Ο Ζελένσκι θεωρεί την ένταξη στην ΕΕ εγγύηση ασφάλειας για ένα σταθερό μέλλον της Ουκρανίας μετά το τέλος του πολέμου.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επικρίνει την ιδέα ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντας την πρόταση «εντελώς παράλογη».

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί την επέκταση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία απειλή για την ασφάλεια της χώρας του. Παράλληλα, έχει αναφέρει ότι δεν αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, καθώς η Ένωση δεν αποτελεί στρατιωτική συμμαχία.

Προτάσεις για συνομιλίες ΕΕ–Ρωσίας

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Κόστα δήλωσε ότι «χρειάζεται, την κατάλληλη στιγμή, να υπάρξουν συνομιλίες με τη Ρωσία για την αντιμετώπιση των κοινών ζητημάτων ασφαλείας». Όπως ανέφερε, τέτοιες διαπραγματεύσεις δεν χρειάζεται να «διαταράξουν» τις συνομιλίες υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά η Ευρώπη θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα δικά της ζητήματα ασφάλειας.

Ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης έχουν πρόσφατα κάνει εικασίες σχετικά με πιθανούς διαπραγματευτές της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ, ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι και ο επίσης πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Ο Πούτιν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να συνομιλήσει με τον Σρέντερ, ωστόσο ορισμένοι αξιωματούχοι αντιδρούν εξαιτίας των δεσμών του Γερμανού πολιτικού με τον ρωσικό ενεργειακό τομέα και της φερόμενης στενής σχέσης του με τον Ρώσο πρόεδρο.

Ο Ζελένσκι έχει χαιρετίσει έναν πιθανό ευρωπαϊκό ρόλο, δηλώνοντας την Κυριακή ότι η Ευρώπη πρέπει να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις και ότι είναι σημαντικό να έχει ισχυρή φωνή και παρουσία σε αυτή τη διαδικασία, καθώς και να καθοριστεί ποιος θα εκπροσωπεί συγκεκριμένα την Ευρώπη.

Της Rachel Roberts

Με πληροφορίες από Reuters και Associated Press

Η σύνοδος Πούτιν–Σι αναδεικνύει τη στρατηγική εξάρτηση Ρωσίας–Κίνας

Από

Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν έφτασε στο Πεκίνο στις 19 Μαΐου για συνάντηση με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, μόλις λίγες ημέρες μετά την αναχώρηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, και αποχώρησε την επόμενη ημέρα χωρίς να υπογράψει την αναμενόμενη μεγάλη συμφωνία φυσικού αερίου με την Κίνα.

Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στην εφημερίδα The Epoch Times, η επίσκεψη του Πούτιν καταδεικνύει ότι η Μόσχα και το Πεκίνο έχουν η καθεμία τους δικούς τους στόχους· αν και συνεργάζονται   υπό την πίεση των ΗΠΑ, παράλληλα διατηρούν αμοιβαία δυσπιστία και διαφωνίες.

Ο Πούτιν συνοδευόταν από αντιπροσωπεία 39 μελών που κάλυπτε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η βιομηχανία και η πυρηνική ενέργεια.

Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών στις 20 Μαΐου, ο ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας (ΚΚΚ) κάλεσε σε «προώθηση της ανάπτυξης και της αναζωογόνησης της Κίνας και της Ρωσίας μέσω του ολοκληρωμένου στρατηγικού συντονισμού υψηλότερης ποιότητας». Ο Πούτιν δήλωσε ότι οι σχέσεις Ρωσίας–Κίνας βρίσκονται «σε πρωτοφανές επίπεδο» και κάλεσε τον Σι Τζινπίνγκ να επισκεφθεί τη Ρωσία τον επόμενο χρόνο, σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό πρακτορείο Xinhua.

Ο Σι και ο Πούτιν ανακοίνωσαν επίσης την επέκταση της «Συνθήκης Καλής Γειτονίας και Φιλικής Συνεργασίας μεταξύ Κίνας και Ρωσίας» του 2001, την οποία παρατηρητές και πολλοί Κινέζοι πολίτες έχουν επικρίνει επειδή νομιμοποιεί προηγούμενες μεταβιβάσεις εδαφών μεταξύ Κίνας και Ρωσίας.

Ο Χαν Λιμίνγκ, πρόσωπο του εσωτερικού κύκλου του ΚΚΚ που χρησιμοποίησε ψευδώνυμο φοβούμενος αντίποινα από το κινεζικό καθεστώς, δήλωσε στην Epoch Times ότι η αιφνιδιαστική επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στο Πεκίνο οφείλεται στο γεγονός ότι «ο [τετραετής] πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας έχει αφήσει τον Πούτιν εξαντλημένο και πιεσμένο».

Σύμφωνα με τον Χαν, ο Πούτιν έχει αποστείλει επανειλημμένα απεσταλμένους στο Πεκίνο το τελευταίο διάστημα ζητώντας βοήθεια. Σε αυτή την επίσκεψη, ο Πούτιν έφερε μαζί του αρκετούς αντιπροέδρους της κυβέρνησης και μεγάλη αντιπροσωπεία επιχειρηματιών για να επιδείξει την ειλικρίνειά του σχετικά με τη διεύρυνση της συνεργασίας με την Κίνα. Όπως είπε, ο δεδηλωμένος στόχος είναι η αγορά κινεζικών προϊόντων — όπως ημιαγωγών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και άλλου εξοπλισμού που θα μπορούσε να υποστηρίξει τη ρωσική αμυντική βιομηχανία — ώστε να απελευθερωθεί η ρωσική βιομηχανική παραγωγική ικανότητα και να επικεντρωθεί στην κατασκευή στρατιωτικού εξοπλισμού.

Ο Φανγκ Γουέι, δημοσιογράφος με έδρα τις ΗΠΑ, δήλωσε στην Epoch Times ότι οι προοπτικές του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας φαίνονται δυσοίωνες, καθώς «ακόμη και η ίδια η Μόσχα είναι πλέον ευάλωτη σε μεγάλης κλίμακας επιθέσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών από την Ουκρανία. Η σύγκρουση φαίνεται να αλλάζει πορεία — εξέλιξη που προμηνύει κρίση για τον Πούτιν».

Ο Φανγκ ανέφερε ότι η επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο προκάλεσε ανασφάλεια στον Πούτιν, ο οποίος φοβούμενος μήπως το Πεκίνο τον προδώσει μετέβη επειγόντως στην Κίνα, επιδιώκοντας να προβάλει την εικόνα εξαιρετικά στενών σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Κίνας.

Άτομο από το εσωτερικό κινεζικού καθεστώτος, το οποίο ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του φοβούμενο αντίποινα, δήλωσε στην Epoch Times ότι ένας από τους βασικούς στόχους της επίσκεψης Πούτιν στο Πεκίνο ήταν να αποκτήσει άμεση πληροφόρηση σχετικά με τη σύνοδο Τραμπ–Σι, ειδικά για τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, η Μόσχα ανησυχεί για πιθανές μεταβολές στην πολιτική του Πεκίνου και φοβάται επίσης ότι τυχόν αλλαγές στις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας θα μπορούσαν να περιορίσουν τα μελλοντικά στρατηγικά περιθώρια ελιγμών της Ρωσίας.

Σύμφωνα με τον Φανγκ, ο Πούτιν επιχειρεί διπλωματικά ανοίγματα, αλλά το ΚΚΚ δεν έχει αντίρρηση να χρησιμοποιήσει αυτή τη συνάντηση για να δημιουργήσει την εντύπωση ότι όλες οι μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις επιδιώκουν να επισκεφθούν την Κίνα.

Ο Γουάνγκ Γιουανπένγκ, μελετητής διεθνών σχέσεων με έδρα το Πεκίνο που επίσης χρησιμοποίησε ψευδώνυμο από φόβο αντιποίνων, δήλωσε στην Epoch Times ότι «ο Πούτιν στέλνει μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες: η Κίνα διαθέτει παραγωγικές δυνατότητες, ενώ η Ρωσία διαθέτει ενεργειακούς πόρους· συνεργαζόμενες, οι δύο χώρες μπορούν να υπερβούν τον οικονομικό και τεχνολογικό αποκλεισμό που επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες». Ωστόσο, ο Πούτιν ανησυχεί επίσης μήπως ο Σι και ο Τραμπ έρθουν πολύ κοντά. Ο Σι Τζινπίνγκ ενδέχεται να επιδιώξει να καθησυχάσει τον Πούτιν, αλλά ενώ Κίνα και Ρωσία έχουν υπογράψει αρκετές συμφωνίες, βάσει της προηγούμενης εμπειρίας, πολύ λίγες από αυτές είναι πιθανό να εφαρμοστούν ουσιαστικά.

Καμία συμφωνία για το έργο φυσικού αερίου

Ρωσία και Κίνα υπέγραψαν είκοσι 20 έγγραφα συνεργασίας κατά τη διάρκεια της επίσκεψης Πούτιν. Ωστόσο, δεν κατέληξαν σε συμφωνία για το προτεινόμενο από τη Ρωσία έργο αγωγού φυσικού αερίου «Power of Siberia 2», το οποίο έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει έως και 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από τα αρκτικά κοιτάσματα Γιαμάλ της Ρωσίας προς την Κίνα μέσω Μογγολίας. Κρίσιμα ζητήματα, όπως η τιμολόγηση του φυσικού αερίου, παραμένουν άλυτα και οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να διαρκέσουν αρκετά χρόνια.

Όσο παρατείνεται ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας, η Ρωσία καθίσταται ολοένα και πιο εξαρτημένη από το ΚΚΚ, δήλωσε ο Φανγκ. Όπως ανέφερε, ο βασικός λόγος για τον οποίο ο Πούτιν μετέβη στο Πεκίνο με τόσο μεγάλη αντιπροσωπεία είναι η προώθηση του αγωγού φυσικού αερίου «Power of Siberia 2», καθώς ο Ρώσος πρόεδρος έχει αυτή τη στιγμή άμεση ανάγκη από χρηματοδότηση.

Σημείωσε ακόμη ότι οι εξαγωγές πετρελαίου της Ρωσίας — είτε μέσω της Μαύρης Θάλασσας είτε μέσω της Βαλτικής — έχουν δεχθεί ισχυρά πλήγματα από την Ουκρανία, επηρεάζοντας σοβαρά τα κρατικά έσοδα της Ρωσίας. Ως αποτέλεσμα, ο Πούτιν προσπαθεί να διοχετεύσει στην Κίνα το φυσικό αέριο που προοριζόταν αρχικά για την Ευρώπη και ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να το επιτύχει αυτό είναι η κατασκευή του «Power of Siberia 2», διασφαλίζοντας έτσι την προμήθεια κινεζικής αγοράς με φυσικό αέριο από τη Σιβηρία.

Σύμφωνα με τον Φανγκ, η Κίνα δεν χρειάζεται αυτή τη στιγμή μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου από τη Ρωσία ούτε επιθυμεί να διακόψει τις προμήθειες από τη Μέση Ανατολή, προκειμένου να αποφύγει υπερβολική ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.

Ο Σι παρατείνει τη συνθήκη με τη Ρωσία

Ο Πούτιν και ο Σι συμφώνησαν τελικά να παρατείνουν τη «Συνθήκη Καλής Γειτονίας και Φιλικής Συνεργασίας μεταξύ Κίνας και Ρωσίας» κατά τη διάρκεια της συνόδου τους.

Η συνθήκη, που υπογράφηκε το 2001 από τον τότε ηγέτη του ΚΚΚ Τζιανγκ Ζεμίν και τον Πούτιν, θεμελίωσε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Κίνας. Στο πλαίσιο της συνθήκης, ο Τζιανγκ παραιτήθηκε επισήμως από κινεζικές εδαφικές διεκδικήσεις σε κινεζικά εδάφη που τελούσαν υπό ρωσική κατοχή και είχαν παραχωρηθεί επί της δυναστείας Τσινγκ, η οποία είχε ιδρυθεί από τη μαντζουρική εθνότητα, εγκαταλείποντας τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα που ανήκαν στην Κίνα από την εποχή της δυναστείας Τανγκ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το Ουλιανγκχάι, η νήσος Σαχαλίνη και το Βλαδιβοστόκ.

Ο Λι Λινγί, σχολιαστής διεθνών θεμάτων με έδρα τις ΗΠΑ, δήλωσε στην Epoch Times ότι η παράταση της «προδοτικής» συνθήκης που υπεγράφη μεταξύ Τζιανγκ και Πούτιν δείχνει πως ο Σι δεν έχει καμία πρόθεση να αποδώσει ευθύνες στον Τζιανγκ για την παραχώρηση εθνικού εδάφους ή να ανατρέψει αυτή την κατάσταση. Παράλληλα, επιδιώκει να διατηρήσει τον Πούτιν δεσμευμένο, αξιοποιώντας τη συμμαχία του με τον Ρώσο ηγέτη για να αντιμετωπίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Η ιστορική σχέση μεταξύ του ΚΚΚ και της Ρωσίας δεν είναι κάτι για το οποίο μπορεί να υπερηφανεύεται το ΚΚΚ», δήλωσε ο Γουάνγκ, προσθέτοντας ότι ο Σι Τζινπίνγκ γνωρίζει πολύ καλά πως, χωρίς τη στήριξη του ΚΚΚ, η Ρωσία θα δυσκολευόταν να διατηρήσει μακροπρόθεσμα τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Ωστόσο, η Ρωσία διαθέτει πυρηνικά όπλα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ενώ η Κίνα διαθέτει την αγορά. Το ΚΚΚ ελπίζει να αξιοποιήσει τη Ρωσία για να αντισταθμίσει τις Ηνωμένες Πολιτείες — μια σχέση που χαρακτηρίζεται από αμοιβαία εξάρτηση.

Σύμφωνα με τον Φανγκ, στο μέλλον θα προκύψει ένα από δύο σενάρια: είτε η Ρωσία θα εγκαταλείψει το ΚΚΚ και θα ευθυγραμμιστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε το ΚΚΚ θα εγκαταλείψει — ουσιαστικά θα προδώσει — τη Ρωσία. Ωστόσο, εκτιμά ότι το δεύτερο σενάριο είναι εξαιρετικά απίθανο. Αντιθέτως, θεωρεί αρκετά πιθανό η Ρωσία, εάν αισθανθεί ότι το ΚΚΚ δεν της προσφέρει πλέον επαρκή οφέλη, να επιλέξει κάποια στιγμή να στραφεί προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πρόσθεσε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ έχει αντιμετωπίσει ευνοϊκά τον Πούτιν, επιδιώκοντας να τον απομακρύνει από το ΚΚΚ. Αυτό αποτελεί τον σημαντικότερο αποσταθεροποιητικό παράγοντα στις σχέσεις Κίνας–Ρωσίας».

Με τη συμβολή των Luo Ya, Hu Ying και Tang Bing

«Θεατρικοί αγώνες στην αρχαία Αθήνα»: Παιδικό εργαστήριο στο Επιγραφικό Μουσείο

Από

Δύο χορηγοί από την Αιξωνή (τη σημερινή Γλυφάδα), ο Αυτέας και ο Φιλοξενίδης, που έζησαν στα τέλη του 4ου αι. π.Χ. και τιμήθηκαν από τον δήμο τους, δίνουν απαντήσεις σε ερωτήματα όπως:

* Τι ήταν οι θεατρικοί αγώνες;

* Πότε και πώς διοργανώνονταν;

* Ποιος ήταν ο ρόλος των χορηγών;

Η εκπαιδευτική δράση είναι εμπνευσμένη από το τιμητικό ψήφισμα του δήμου της Αιξωνής για δύο χορηγούς θεατρικών παραστάσεων που χρονολογείται στο 313/2 π.Χ. και εκτίθεται στο Επιγραφικό Μουσείο.

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε οικογένειες με παιδιά ηλικίας από 7 έως 10 ετών. Μετά την παρουσίαση ακολουθεί καλλιτεχνικό εργαστήρι δημιουργίας προσωπείων από πηλό.

Πότε: Κυριακή 31 Μαΐου 2026,  στις 11:00 π.μ.

Πού: Επιγραφικό Μουσείο, Τοσίτσα 1, Αθήνα

Διάρκεια: 1 ώρα και 30΄

Αριθμός συμμετεχόντων: 25 άτομα

Δηλώσεις συμμετοχής στα τηλέφωνα του Επιγραφικού Μουσείου 2108847577, 2108232950 (εσωτ. 203, 209, 205), από Δευτέρα έως Παρασκευή 08.00–14.00. Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.