Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών επέβαλε περιορισμούς χορήγησης βίζας σε πέντε Ευρωπαίους αξιωματούχους και ακτιβιστές, μεταξύ των οποίων και σε έναν πρώην επίτροπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατηγορώντας τους ότι συντόνισαν προσπάθειες για πίεση σε αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες, με σκοπό τη λογοκρισία των Αμερικανών.
Τη σχετική ανακοίνωση έκανε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στις 23 Δεκεμβρίου, προκαλώντας άμεση καταδίκη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Γαλλία και τη Γερμανία και επιτείνοντας τις εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις για τη ρύθμιση του διαδικτύου και την ελευθερία έκφρασης.
Η ανακοίνωση των ταξιδιωτικών περιορισμών έρχεται εν μέσω της αντίθεσης των ΗΠΑ στον Ευρωπαϊκό Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA). Η συγκεκριμένη ευρωπαϊκή νομοθεσία, την οποία οι αξιωματούχοι της ΕΕ χαρακτηρίζουν εργαλείο αντιμετώπισης της ρητορικής μίσους, της παραπληροφόρησης και της διασποράς ψευδών ειδήσεων, επικρίνεται από την Ουάσιγκτον και άλλους, υποστηρίζοντας ότι καταπνίγει την ελευθερία του λόγου και επιβαρύνει τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας.
Σε σχόλιό του για τις απαγορεύσεις εισόδου, ο Ρούμπιο ανέφερε: «Τα άτομα που στοχοποιήθηκαν ηγήθηκαν συντεταγμένων προσπαθειών να εξαναγκάσουν αμερικανικές πλατφόρμες να λογοκρίνουν, να στερούν έσοδα και να καταπνίγουν αμερικανικές απόψεις που δεν συμφωνούν μαζί τους». Κατηγόρησε μάλιστα «ριζοσπαστικές» οργανώσεις και ΜΚΟ ότι έχουν εξαπολύσει εκστρατείες λογοκρισίας με στόχο Αμερικανούς ομιλητές και αμερικανικές εταιρείες, προειδοποιώντας ότι οι ενέργειές τους θα μπορούσαν να επιφέρουν «σοβαρές αρνητικές συνέπειες» για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Πρόσθεσε ακόμη: «Η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ με επίκεντρο την Αμερική απορρίπτει οποιαδήποτε παραβίαση της αμερικανικής κυριαρχίας», υπενθυμίζοντας ότι τα συγκεκριμένα άτομα ενδέχεται να απελαθούν εάν εντοπιστούν στις ΗΠΑ. «Η εξωεδαφική υπέρβαση της αρμοδιότητας από ξένους λογοκριτές που στοχεύουν την αμερικανική ελευθερία λόγου δεν αποτελεί εξαίρεση».
Ο Ρούμπιο τόνισε επιπλέον: «Το Υπουργείο Εξωτερικών είναι έτοιμο να επεκτείνει τη σημερινή λίστα, εφόσον άλλα ξένα πρόσωπα δεν αναθεωρήσουν τη στάση τους».
Χωρίς να κατονομάσει τους στοχοποιημένους, η υφυπουργός Δημόσιας Διπλωματίας Σάρα Ρότζερς αναφέρθηκε σε συγκεκριμένα πρόσωπα, με εξέχουσα περίπτωση τον Τιερί Μπρετόν, πρώην υπουργό Οικονομικών της Γαλλίας και επίτροπο Εσωτερικής Αγοράς της ΕΕ (2019-2024), ο οποίος θεωρείται βασικός αρχιτέκτονας του ευρωπαϊκού ρυθμιστικού πλαισίου για την ψηφιακή οικονομία.
Η Ρότζερς κατέγραψε τον Μπρετόν ως «ενορχηστρωτή» του DSA, κατηγορώντας τον ότι απείλησε στελέχη αμερικανικών κολοσσών τεχνολογίας, ανάμεσά τους και τον Έλον Μασκ, με αφορμή διαφωνίες ως προς τον έλεγχο περιεχομένου στην πλατφόρμα X. Μπρετόν και Μασκ έχουν ανταλλάξει αρκετά δημόσια «πυρά» περί των ευρωπαϊκών κανόνων ψηφιακής τεχνολογίας, με τον Μασκ να έχει αποκαλέσει τον Μπρετόν «τύραννο της Ευρώπης».
Απαντώντας στην απαγόρευση εισόδου, ο Μπρετόν υπερασπίστηκε το DSA, γράφοντας στην πλατφόρμα X: «Επιστρέφει το κυνήγι μαγισσών του Μακάρθι; Για υπενθύμιση, το 90% του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δηλαδή το δημοκρατικά εκλεγμένο μας σώμα, και τα 27 κράτη-μέλη ενέκριναν ομόφωνα το DSA. Προς τους Αμερικανούς φίλους μας: η λογοκρισία δεν βρίσκεται εκεί που νομίζετε».
Οι υπόλοιποι στους οποίους επιβλήθηκε απαγόρευση εισόδου είναι ο Ιμράν Άχμεντ, διευθύνων σύμβουλος του αμερικανικού Center for Countering Digital Hate, η Αναλένα φον Χόντενμπουργκ και η Τζοζεφίν Μπάλον της γερμανικής ΜΚΟ HateAid, καθώς και η Κλερ Μέλφορντ, συνιδρύτρια του Global Disinformation Index.
Η Ρότζερς κατηγόρησε τη Μέλφορντ και άλλους πως χαρακτηρίζουν αυθαίρετα διαδικτυακό λόγο ως «μίσος» ή «παραπληροφόρηση» και προωθούν μαύρες λίστες και διακοπή εσόδων για αμερικανικά ΜΜΕ με τη χρήση δημόσιων πόρων. Η ίδια η Μέλφορντ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι στόχος του GDI είναι να υπονομεύσει το «οικονομικό μοντέλο» επιβλαβούς περιεχομένου διευκολύνοντας τους διαφημιζόμενους να μην το χρηματοδοτούν.
Εκπρόσωπος του GDI χαρακτήρισε τις ταξιδιωτικές απαγορεύσεις «ανήθικες, παράνομες και αντιαμερικανικές», κάνοντας λόγο για «αυταρχική επίθεση στην ελευθερία του λόγου και ευθεία κυβερνητική λογοκρισία».
Το γερμανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης εξέφρασε στήριξη στις δύο ακτιβίστριες, τονίζοντας πως οι απαγορεύσεις εισόδου είναι «απαράδεκτες» και ότι η HateAid στηρίζει θύματα διαδικτυακής ρητορικής μίσους. Η γερμανική κυβέρνηση υπογράμμισε: «Όποιος αποκαλεί αυτό λογοκρισία, διαστρεβλώνει το συνταγματικό μας πλαίσιο. Τους κανόνες για τη ζωή στον ψηφιακό χώρο στη Γερμανία και την Ευρώπη δεν τους αποφασίζουν άλλοι, αλλά εμείς».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδίκασε τα ταξιδιωτικά μέτρα και υπερασπίστηκε το DSA, σημειώνοντας ότι έχει ζητήσει από την Ουάσιγκτον διευκρινίσεις για τις ενέργειες αυτές. Επέμεινε πως η ΕΕ έχει το κυρίαρχο δικαίωμα να ρυθμίζει την οικονομική δραστηριότητα εντός των συνόρων της, διαμηνύοντας: «Οι ψηφιακοί μας κανόνες διασφαλίζουν ένα πλαίσιο ασφάλειας, δικαιοσύνης και ίσων ευκαιριών για όλες τις εταιρείες, εφαρμόζονται δίκαια και χωρίς διακρίσεις».
Προειδοποίησε μάλιστα: «Εάν χρειαστεί, θα αντιδράσουμε άμεσα και αποφασιστικά για να υπερασπιστούμε την κανονιστική μας αυτονομία απέναντι σε αδικαιολόγητα μέτρα».
Τέλος, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε τις ταξιδιωτικές απαγορεύσεις ως «εκφοβισμό και εξαναγκασμό με σκοπό την υπονόμευση της ευρωπαϊκής ψηφιακής κυριαρχίας».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ζήτησε στις 24 Δεκεμβρίου κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να διευθετηθούν τα εναπομείναντα εμπόδια για μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία ανάμεσα στο Κίεβο και τη Μόσχα, με κυρίαρχο το ζήτημα των εδαφών.
Η έκκληση του Ουκρανού προέδρου ήρθε μετά την ενημέρωση των εγχώριων και διεθνών μέσων ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων το κρατικό πρακτορείο UkrInform και το Reuters, σχετικά με τη νεότερη εκδοχή του σχεδίου για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία έχει περιοριστεί από 28 σε 20 σημεία.
Το συγκεκριμένο προσχέδιο διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων στο Μαϊάμι, το περασμένο Σαββατοκύριακο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των ΗΠΑ. «Πρόκειται για ένα έγγραφο-πλαίσιο, το οποίο αποτελεί τη θεμελιώδη βάση για τον τερματισμό του πολέμου – ένα πολιτικό κείμενο μεταξύ ημών, της Αμερικής, της Ευρώπης και των Ρώσων», τόνισε ο Ζελένσκι. «Είμαστε έτοιμοι για συνάντηση σε επίπεδο ηγεσίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να συζητηθούν ευαίσθητα ζητήματα. Θέματα όπως η εδαφική ακεραιότητα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ ηγετών».
Το Κίεβο πιέζει για αλλαγές σε ένα προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας που διέρρευσε τον προηγούμενο μήνα και προβλέπει παραχώρηση επιπλέον εδαφών από την Ουκρανία, αποκήρυξη μελλοντικών στρατιωτικών συμμαχιών και αποδοχή περιορισμών στις ένοπλες δυνάμεις της—μέτρα που, σύμφωνα με την ουκρανική κυβέρνηση, θα την καθιστούσαν ευάλωτη έναντι ενδεχόμενης νέας ρωσικής επιθετικότητας.
Ο Ζελένσκι επεσήμανε ότι η νέα εκδοχή του σχεδίου, που αριθμεί πλέον 20 σημεία, συνιστά σημαντική εξέλιξη σε σύγκριση με το προηγούμενο σχέδιο των 28 σημείων που συζητήθηκε ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ρωσία.
Όπως διευκρίνισε, το προσχέδιο αντανακλά ξεκάθαρα τις κοινές θέσεις Ουκρανίας–ΗΠΑ αλλά και εν μέρει μόνο τις αμερικανικές θέσεις, ενώ παραμένουν ανοικτά κάποια θέματα. «Παρ’ όλα αυτά, βρισκόμαστε πολύ κοντά στην οριστικοποίηση των εγγράφων», ανέφερε. «Δεν έχουμε καταλήξει σε συμφωνία με την αμερικανική πλευρά για τα εδάφη της περιφέρειας Ντονέτσκ και το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια, ωστόσο ό,τι άλλο έχει ουσιαστικά συμφωνηθεί».
Ο Ζελένσκι διευκρίνισε ότι η πρόταση του Κιέβου είναι να σταματήσουν οι εχθροπραξίες στις υφιστάμενες γραμμές του μετώπου. Η Μόσχα, της οποίας τα στρατεύματα βρίσκονται σε φάση προέλασης το τελευταίο διάστημα, απαιτεί την πλήρη αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από όλη την ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ, μολονότι σχεδόν το ένα τέταρτο αυτής παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο.
Όπως δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, η Ουάσιγκτον επιδιώκει συμβιβασμούς, μελετώντας λύσεις όπως η δημιουργία αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης ή ζώνης ελεύθερου εμπορίου στην περιοχή.
Αγκάθι παραμένει και το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια – το μεγαλύτερο της Ευρώπης – που βρίσκεται σε ζώνη υπό ρωσικό έλεγχο. Ο Ζελένσκι τόνισε πως το Κίεβο προτείνει τη σύσταση μικρής οικονομικής ζώνης στην περιοχή. «Λέμε πως, αν συμπεριληφθούν όλες οι περιφέρειες και παραμείνουμε εκεί που βρισκόμαστε, θα επιτευχθεί συμφωνία», είπε. «Αν όμως δεν συμφωνήσουμε να μείνουμε εκεί που είμαστε, τότε υπάρχουν δύο σενάρια: είτε ο πόλεμος συνεχίζεται είτε παίρνονται αποφάσεις για όλες τις πιθανές οικονομικές ζώνες».
Υπογράμμισε ακόμη ότι οποιαδήποτε απόφαση περί παραχώρησης εδαφών πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα στην Ουκρανία. Το Κίεβο, σύμφωνα με τον ίδιο, αναμένει την απάντηση της Μόσχας επί του προσχεδίου, μετά τις αντίστοιχες συνομιλίες αμερικανικής και ρωσικής πλευράς.
Στα υπόλοιπα του σχεδίου, προβλέπεται η διατήρηση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων στη σημερινή τους ισχύ, που ανέρχεται σε 800.000 στρατιώτες, καθώς και πρόσθετες συμφωνίες με ΗΠΑ και Ευρωπαίους εταίρους για σημαντικές εγγυήσεις ασφαλείας.
Προβλέπεται, επίσης, η ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση εντός συγκεκριμένου, αν και ακόμη μη ανακοινωμένου, χρονικού πλαισίου, καθώς και βραχυπρόθεσμα προνομιακή πρόσβαση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Οι διαπραγματεύσεις ελεύθερου εμπορίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες θα επιταχυνθούν, ενώ η Ουκρανία θα παραμείνει χώρα χωρίς πυρηνικά όπλα.
Η μέχρι πρότινος διακηρυγμένη φιλοδοξία της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ δεν εμφανίζεται στο σχέδιο, ενώ και η ρητή δέσμευση για μη ένταξη στη Συμμαχία, που υπήρχε στο προηγούμενο προσχέδιο, επίσης λείπει αυτή τη φορά.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, ανακοίνωσε ότι μετά τη διαβίβαση σχετικής έκθεσης από τον Ειδικό Προεδρικό Εκπρόσωπο και επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, Κιρίλ Ντμίτριεφ, θα καταρτίσει τη δική της θέση και θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ μέσω των διαθέσιμων διαύλων, σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο TASS.
«Τώρα, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που περιήλθαν στον αρχηγό του κράτους μας, θα διαμορφώσουμε τις περαιτέρω θέσεις μας και θα συνεχίσουμε τις επαφές μας μέσω των προβλεπόμενων διαύλων το συντομότερο δυνατό», ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πέσκοφ.
Υπό τους ήχους γκάιντας και τυμπάνων, Παλαιστίνιοι πρόσκοποι παρέλασαν σήμερα στους δρόμους της Βηθλεέμ, στους εορτασμούς που θα γίνουν φέτος τα Χριστούγεννα στην πόλη της Δυτικής Όχθης, λίκνο του Χριστιανισμού, έπειτα από δύο χρόνια χωρίς εορταστικές εκδηλώσεις λόγω του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας.
Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, ο πάπας Λέων ΙΔ΄ θα χοροστατήσει αργά σήμερα, παραμονή Χριστουγέννων, στο Βατικανό στην πρώτη χριστουγεννιάτικη λειτουργία του ως προκαθήμενος της ρωμαϊοκαθολικής εκκλησίας.
Από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, ο πάπας αναμένεται να επικεντρώσει το κήρυγμά του στην ειρήνη και την αδελφοσύνη, έπειτα από μια ακόμη χρονιά που σημαδεύτηκε από πολέμους και συγκρούσεις.
Στη Βηθλεέμ, στην κατεχόμενη από το Ισραήλ Δυτική Όχθη, οι εορτασμοί των Χριστουγέννων τα τελευταία δύο χρόνια επισκιάστηκαν από τον θανατηφόρο και καταστροφικό πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας που πυροδοτήθηκε από την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Από αλληλεγγύη προς τους Παλαιστίνιους στην περιοχή, οι εορτασμοί είχαν ακυρωθεί, αλλά το τεράστιο χριστουγεννιάτικο δέντρο, διακοσμημένο με κόκκινα και χρυσά στολίδια, φωτίστηκε ξανά φέτος στις αρχές Δεκεμβρίου μπροστά από τον Ναό της Γεννήσεως.
Αυτό η χαρά κατέστη εφικτή λόγω της πολύ εύθραυστης εκεχειρίας που ισχύει στη Γάζα για πάνω από δύο μήνες.
«Τα Χριστούγεννα πράγματι έφτασαν»
Σήμερα, εκατοντάδες άνθρωποι γέμισαν τους δρόμους της πόλης για να παρακολουθήσουν την παρέλαση των προσκόπων στην εμβληματική πλατεία της Βηθλεέμ, στην πλατεία της Φάτνης, τραγουδώντας παραδοσιακά κάλαντα.
Όπως και σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, οι Χριστιανοί αποτελούν μειονότητα στους Αγίους Τόπους, με μια κοινότητα 185.000 ανθρώπων στο Ισραήλ και 47.000 στα Παλαιστινιακά Εδάφη.
Η πόλη, της οποίας η οικονομία εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τον τουρισμό, είναι στην ευχάριστη θέση να υποδεχτεί προσκυνητές και επισκέπτες μετά τις κρίσεις που προκλήθηκαν από τον πόλεμο, αλλά και από την πανδημία Covid-19.
«Όλα αυτά τα εμπόδια δεν υπάρχουν φέτος», λέει ο Τζορτζ Χάνα, ο οποίος ήρθε από τη γειτονική πόλη Μπέιτ Τζάλα. «Ελπίζω να μπορέσουμε να γιορτάσουμε, να βεβαιωθούμε ότι τα παιδιά είναι χαρούμενα. Γι’ αυτό είμαστε εδώ».
Σε άλλα μέρη του κόσμου, ενώ εκατομμύρια παιδιά περιμένουν με ανυπομονησία τον Άγιο Βασίλη, του οποίου κάθε κίνηση παρακολουθείται από το Flightradar, οι εορτασμοί στην Αυστραλία επισκιάζονται από την αντισημιτική επίθεση της 14ης Δεκεμβρίου στην παραλία Μπόνταϊ στο Σίδνεϊ.
«Τα φετινά Χριστούγεννα δεν θα είναι τα ίδια», έγραψε ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι στο X, εκφράζοντας «βαθιά θλίψη».
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υποδέχθηκε σήμερα, παραμονή Χριστουγέννων, στο υπουργείο Πολιτισμού, τον Σύλλογο Ηπειρωτών Άνω Λιοσίων, τον Όμιλο Βρακοφόρων Κρήτης και την Ένωση Απανταχού Μανιατών «Η Μάνη».
Τα μέλη των συλλόγων έψαλλαν τα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα κάλαντα, μεταφέροντας το εορταστικό κλίμα και τον πλούτο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης, ενώ ακολούθησε ανταλλαγή ευχών ενόψει των εορτών.
Η υπουργός Πολιτισμού ευχαρίστησε θερμά τους εκπροσώπους των συλλόγων για την παρουσία τους και για τη διαρκή συμβολή τους στη διαφύλαξη και την ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ευχήθηκε σε όλες και όλους Καλά Χριστούγεννα, με υγεία, αλληλεγγύη και δημιουργικότητα.
Η Μπαομπάο ήταν μόλις 14 ετών όταν πέρασε έξι μήνες σε έναν απομονωμένο χώρο στην επαρχία Χουνάν της Κίνας, πίσω από τις κλειδωμένες πύλες του Lizheng Quality Education School (Σχολείο Ποιοτικής Εκπαίδευσης Λιτζένγκ), ένα από τα δεκάδες λεγόμενα πειθαρχικά σχολεία που υπόσχονται να ‘διορθώσουν’ τους εφήβους που οι οικογένειές τους θεωρούν προβληματικούς.
Σήμερα, στα 19 της, μιλά υπό ψευδώνυμο, φοβούμενη πιθανά αντίποινα. Περιγράφει μια καθημερινότητα γεμάτη βία, φόβο και ταπείνωση. «Κάθε στιγμή ήταν οδυνηρή», λέει. «Οι ξυλοδαρμοί ήταν τόσο άγριοι που για μέρες δεν μπορούσαμε ούτε να καθίσουμε ούτε να κοιμηθούμε ανάσκελα».
Η Μπαομπάο δεν είναι μια μεμονωμένη περίπτωση. Πίσω από τα συνθήματα περί «ποιότητας εκπαίδευσης», «ψυχολογικής αποκατάστασης» και «στρατιωτικής πειθαρχίας», αναδύεται στην Κίνα μια σκιώδης αλλά εξαιρετικά επικερδής βιομηχανία, η οποία εκμεταλλεύεται τον φόβο των γονέων, την κοινωνική πίεση για ακαδημαϊκή επιτυχία και τα θεσμικά κενά εποπτείας. Πρόκειται για τα λεγόμενα πειθαρχικά σχολεία επανεκπαίδευσης εφήβων, δομές που υπόσχονται να διορθώσουν νέους που θεωρούνται ανυπάκουοι, εθισμένοι στο διαδίκτυο, καταθλιπτικοί ή απλώς διαφορετικοί.
Μαρτυρίες πρώην μαθητών, μυστικές βιντεοσκοπήσεις και αστυνομικά έγγραφα αποκαλύπτουν ότι σε αρκετές περιπτώσεις αυτά τα ιδρύματα λειτουργούν όχι ως εκπαιδευτικοί χώροι, αλλά ως κλειστά καθεστώτα βίας, με τεράστια οικονομικά οφέλη για τους διαχειριστές τους.
Φωτογραφία που τράβηξε ο Zhu Xinhai με ένα drone που έστειλε πάνω από το σωφρονιστικό σχολείο στη Βάση Εκπαίδευσης Νέων της Σι’αν, γύρω στον Νοέμβριο του 2020, στην οποία διακρίνεται εκπαιδευτής να κλωτσάει έναν μαθητή στο στομάχι. (Zhu Xinhai)
Ένα δίκτυο κακοποίησης πίσω από την «ποιότητα εκπαίδευσης»
Έρευνα του BBC Eye αποκάλυψε εκτεταμένες καταγγελίες για σωματική, σεξουαλική και ψυχολογική κακοποίηση, καθώς και απαγωγές ανηλίκων, σε τουλάχιστον πέντε σχολεία που συνδέονται με ένα ευρύτερο δίκτυο περίπου δέκα πειθαρχικών ιδρυμάτων σε τέσσερις κινεζικές επαρχίες.
Κεντρική θέση στο δίκτυο αυτό κατέχει ο Λι Ζενγκ, βετεράνος του κινεζικού στρατού, ο οποίος από το 2006 έχει ιδρύσει ή συνδεθεί με πολλαπλές εκπαιδευτικές εταιρείες. Ο Λι διατηρεί σχετικά χαμηλό δημόσιο προφίλ. Το BBC ανέλυσε το δίκτυό του και διαπίστωσε ότι λειτουργεί πειθαρχικά σχολεία σε τέσσερις επαρχίες μέσω ενός σύνθετου συνόλου εταιρειών που είναι εγγεγραμμένες είτε σε αυτόν είτε σε στενούς συνεργάτες του. Τα σχολεία του προωθούν τη στρατιωτική πειθαρχία ως λύση για την «ανυπακοή» των εφήβων, τον εθισμό στο διαδίκτυο, τα ραντεβού και την «ανάρμοστη» συμπεριφορά, για ζητήματα φύλου και σεξουαλικής ταυτότητας. Τα κέντρα του παρουσιάζονται ως κέντρα «ποιοτικής εκπαίδευσης» ή «ψυχολογικής ανάπτυξης νέων», ωστόσο δεν παρέχουν καμία ακαδημαϊκή εκπαίδευση, χρεώνουν δεκάδες χιλιάδες γουάν ανά μαθητή για κύκλους έξι μηνών, λειτουργούν με ελάχιστη έως ανύπαρκτη εποπτεία και κλείνουν ή αλλάζουν όνομα κάθε φορά που ξεσπά δημόσιο σκάνδαλο.
Ο Μου Ζου, ένας εθελοντής με έδρα την Αυστραλία, ο οποίος βοηθά στην καταγραφή καταγγελιών για κακοποίηση, λέει ότι «κάθε φορά που υπάρχει δημόσια κατακραυγή ο Λι Ζενγκ άλλαζε το όνομά του ή άλλαζε νόμιμο εκπρόσωπο». Λέει επίσης ότι οι μαθητές μεταφέρονται με λεωφορεία μεταξύ διαφορετικών χώρων για να αποφύγουν τους ελέγχους.
Εσωτερικό τμήμα του στρατοπέδου αναμόρφωσης στη Βάση Εκπαίδευσης Νέων της Στρατιωτικής Εκπαίδευσης της Σι’αν. (Zhu Xinhai)
Σύμφωνα με πρώην συνεργάτες του δικτύου, τα κέρδη στον κλάδο είναι τεράστια. Σε μυστική συνάντηση με υποτιθέμενους επενδυτές από το Χονγκ Κονγκ, διευθυντικό στέλεχος νεοσύστατου σχολείου, που δημιουργήθηκε από πρώην υπαλλήλους του Λι Ζενγκ, μίλησε ανοιχτά για δίδακτρα άνω των 25.000 δολαρίων ετησίως ανά μαθητή. Με εκατοντάδες μαθητές ανά σχολείο, τα έσοδα μπορούν να φτάσουν εκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, χωρίς διαφάνεια και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Η ευθύνη εποπτείας διαχέεται ανάμεσα σε διαφορετικές τοπικές αρχές, καθιστώντας τον έλεγχο εξαιρετικά δύσκολο.
Η ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης στην Ολλανδία, Δρ Γιτσέν Ράο περιγράφει τον τομέα ως μια σκιώδη βιομηχανία που το κράτος απλά ανέχεται. «Η κοινωνική πίεση για την ακαδημαϊκή επιτυχία των παιδιών παίζει σημαντικό ρόλο στην απόφαση των γονέων — ιδίως μεταξύ των οικογενειών της μεσαίας αστικής τάξης — να στείλουν τα παιδιά τους σε πειθαρχικά σχολεία», σημειώνει η Γιτσέν.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία του επιχειρηματικού μοντέλου είναι ο τρόπος εισαγωγής των μαθητών. Μυστικά βίντεο αποκαλύπτουν ότι προσωπικό των σχολείων παριστάνει αστυνομικούς ή κρατικούς αξιωματούχους της ρυθμιστικής αρχής του διαδικτύου, που ισχυρίζονται ότι ο έφηβος εμπλέκεται σε έρευνα. «Αν αυτό δεν πετύχει, τον ακινητοποιούμε και τον βάζουμε στο όχημα», λέει υπάλληλος στο βίντεο. Δεκατρείς πρώην μαθητές δήλωσαν ότι απήχθησαν κυριολεκτικά, με τη συγκατάθεση των γονέων τους, χωρίς να γνωρίζουν πού τους πηγαίνουν.
Μαρτυρίες βίας και σεξουαλικής κακοποίησης
Η Μπαομπάο, όπως προαναφέρθηκε, πρώην μαθήτρια του Lizheng Qyality Education School, περιγράφει ένα καθεστώς συστηματικής τιμωρίας. Ξυλοδαρμούς με σωλήνες και καλάμια, εξαντλητικές στρατιωτικές ασκήσεις, συνεχείς ταπεινώσεις. Δηλώνει ότι δέχθηκε σεξουαλική επίθεση κατά τη διάρκεια σωματικής έρευνας, την οποία περιγράφει ως «βαθιά προσβλητική».
Σχολείο Ποιοτικής Εκπαίδευσης Νέων, στην πόλη Σιανγκτάν, επαρχία Χουνάν. (Παροχή)
Ακόμη πιο σοκαριστική είναι η περίπτωση Τζανγκ Ενσού, τρανς γυναίκας, ο οποίος μεταφέρθηκε βίαια σε σχολείο του ίδιου δικτύου, σε ηλικία 19 ετών, δηλαδή ενήλικος. Είχε φύγει από το σπίτι λόγω της άρνησης των γονιών του να αποδεχτούν την ταυτότητά του. Κατά τη διάρκεια οικογενειακής επίσκεψης, τρεις άνδρες που ισχυρίστηκαν ότι ήταν αστυνομικοί τον άρπαξαν μπροστά στους γονείς του. Στο σχολείο Shengbo Youth Psychological Development School (Σχολείο Ψυχικής Ανάπτυξης Νέων Σενγκμπό) ξυλοκοπήθηκε τόσο άσχημα που έχασε την ακοή στο ένα αυτί, αναγκάστηκε σε εξαντλητικές ασκήσεις, με «χιλιάδες επαναλήψεις», βιάστηκε από εκπαιδευτή κατά τη διάρκεια νυχτερινής βάρδιας. Είπε χαρακτηριστικά ότι «οι οδηγίες για την εκτέλεση ασκήσεων όπως οι κάμψεις «μπορεί να ξεκινούν με χίλιες επαναλήψεις». Λέει επίσης ότι δέχτηκε επίθεση στον κοιτώνα του από έναν εκπαιδευτή που βρισκόταν σε νυχτερινή βάρδια: «Με άρπαξε από τα μαλλιά, με έσυρε στο πάτωμα και μετά μου επιτέθηκε σεξουαλικά».
Οι συνεδρίες συμβουλευτικής καταγράφονταν σε βίντεο για τους γονείς του, με εκπαιδευτές να του λένε: «Είσαι αγόρι. Κάνε ό,τι κάνουν τα αγόρια. Απλώς να είσαι χαρούμενος».
Η Μπαομπάο δηλώνει ότι σκέφτηκε σοβαρά να αυτοκτονήσει. Όταν το είπε σε σύμβουλο, η απάντηση ήταν: «Αν ήθελες πραγματικά να πεθάνεις, δεν θα καθόσουν εδώ».
«Είναι κάτι που θα έλεγε ένας άνθρωπος που νοιάζεται; Είναι καν άνθρωποι αυτοί;» ρωτάει. Τόσο η Μπαομπάο όσο και ο Ενσού αναρωτιούνται πώς αποφάσισανοι γονείς τους να τους υποβάλουν σε αυτή την εμπειρία.
Η μητέρα του Ενσού έκλαιγε καθώς δήλωσε στο BBC ότι η οικογένεια είχε εξαπατηθεί από τις υποσχέσεις του σχολείου.
Άλλη μαθήτρια επιχείρησε να αυτοκτονήσει. Αντί να τη μεταφέρουν σε νοσοκομείο, οι εκπαιδευτές προσπάθησαν να της κάνουν μόνοι τους πλύση στομάχου.
Βίντεο που ελήφθησαν και επαληθεύτηκαν από το BBC, τα οποία γυρίστηκαν σε ένα άλλο σχολείο του Λι Ζενγκ, δείχνουν εκπαιδευτές να σηκώνουν ψηλά ένα καλάμι και να χτυπούν τα χέρια των μαθητών.
Οι συνέπειες: χαμένες ζωές, διαλυμένες οικογένειες, ρυθμιστικό πλαίσιο
Η Μπαομπάο δεν επέστρεψε ποτέ στο σχολείο. Ζει από διαδικτυακό streaming και gaming, αλλά πιστεύει ότι θα μπορούσε να είχε σπουδάσει.
«Αυτά τα σχολεία είναι ουσιαστικά απάτες», λέει. «Το εκπαιδευτικό τους ήθος βασίζεται στη βία. Και η βία γεννά μόνο βία».
Ο Ενσού και οι φίλοι του συνεχίζουν να συλλέγουν αποδείξεις, να βοηθούν μαθητές να δραπετεύσουν και να πιέζουν τις Αρχές.
Τα σχολεία αυτά παρουσιάζονται ως ιδιωτικές πρωτοβουλίες. Στην πραγματικότητα όμως, λειτουργούν ως ιδιωτικοποιημένη προέκταση της κρατικής ιδεολογίας περί συμμόρφωσης , πειθαρχίας και κανονικότητας.
Σύμφωνα με Κινέζους νομικούς και ερευνητές, τα πειθαρχικά σχολεία συχνά δεν είναι καταχωρημένα ως σχολεία. Δηλώνονται ως «κέντρα συμβουλευτικής», «στρατόπεδα εκπαίδευσης» ή «εταιρείες υπηρεσιών», και υπάγονται ταυτόχρονα — και άρα σε καμία ουσιαστικά — στις αρχές εκπαίδευσης, πολιτικών υποθέσεων και ρύθμισης της αγοράς. Ουσιαστικά όμως δεν ελέγχονται από καμία, λόγω κατακερματισμού αρμοδιοτήτων και σκόπιμης θεσμικής ασάφειας. Στη Κίνα, η υπαγωγή σε κάποια αρχή δεν σημαίνει αυτομάτως πραγματική εποπτεία. Τα πειθαρχικά σχολεία εκμεταλλεύονται ένα δομικό κενό διακυβέρνησης.
Τα ιδρύματα αυτά δεν ορίζονται νομικά ως ξεχωριστή κατηγορία στο κινεζικό δίκτυο. Ανάλογα με το πώς δηλώνονται:
Αρχές Εκπαίδευσης, δηλώνουν ότι δεν είναι σχολεία με αναλυτικό πρόγραμμα, εξετάσεις ή πτυχία.
Υπηρεσίες Πολιτικών Υποθέσεων (Civil Affairs), δηλώνουν ότι δεν είναι κοινωνικά ιδρύματα ή φιλανθρωπικές δομές
Αρχές Ρύθμισης της Αγοράς, ότι δηλώνονται απλώς ως εταιρείες παροχής υπηρεσιών
Το αποτέλεσμα: κάθε αρχή θεωρεί ότι η ουσιαστική ευθύνη ανήκει αλλού. Πολλά από αυτά τα σχολεία έχουν επιχειρηματική άδεια αλλά δεν έχουν άδεια εκπαιδευτικού ιδρύματος, δεν υπόκεινται σε επιθεωρήσεις παιδαγωγικού χαρακτήρα, δεν ελέγχονται για χρήση βίας, περιορισμό ελευθερίας ή κράτηση ανηλίκων. Άρα είναι νομικά ορατά αλλά ρυθμιστικά αόρατα. Έτσι, λειτουργούν με επιχειρηματική άδεια, χωρίς παιδαγωγική πιστοποίηση, χωρίς υποχρεωτικό έλεγχο για χρήση βίας, χωρίς ανεξάρτητους μηχανισμού καταγγελιών και διαρκή επιθεώρηση
Αυτή η θεσμική ασάφεια δεν αποτελεί απλώς διοικητική αδυναμία. Συνιστά δομική επιλογή ανοχής, η οποία επιτρέπει στο κράτος να αποφεύγει την άμεση ευθύνη, ενώ ταυτόχρονα επωφελείται από τη λειτουργία ιδιωτικών μηχανισμών πειθαρχίας και συμμόρφωσης.
Πώς ρυθμίζονται αντίστοιχα ιδρύματα στη Δύση
Σε αντίθεση με την Κίνα, στις περισσότερες δυτικές δημοκρατίες τα ιδρύματα που φιλοξενούν ανηλίκους — ιδίως όσα επιβάλλουν πειθαρχία ή περιορισμό ελευθερίας — υπόκεινται σε αυστηρό πολυεπίπεδο έλεγχο.
Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένο Βασίλειο:
Υποχρεωτική αδειοδότηση ως εκπαιδευτικά ιδρύματα ή δομές παιδικής προστασίας, όπου γίνονται τακτικοί έλεγχοι από ανεξάρτητες αρχές, υπάρχει απόλυτη απαγόρευση της σωματικής τιμωρίας, υπάρχει νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα του παιδιού να καταγγείλει κακοποίηση, καθώς και ποινικές κυρώσεις για παράνομη κράτηση ανηλίκου.
Ηνωμένες πολιτείες
Τα λεγόμενα «Troubled teen programs» ρυθμίζονται σε πολιτειακό επίπεδο, η πιστοποίηση του προσωπικού είναι υποχρεωτική, η αναφορά περιστατικών κακοποίησης στις αρχές είναι υποχρεωτική και υπάρχουν αστικές και ποινικές ευθύνες για ιδιοκτήτες και διευθυντές.
Διεθνές Δίκαιο
Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του παιδιού απαγορεύει σωματική και ψυχολογική βία και επιβάλλει κρατική υποχρέωση προστασίας ανηλίκων από ιδιωτικούς φορείς.
Η Κίνα είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση, ωστόσο στην πράξη δεν έχει θεσπίσει μηχανισμούς εφαρμογής για τα ιδιωτικά πειθαρχικά ιδρύματα. Αυτό το ρυθμιστικό κενό δεν μπορεί να αποδοθεί σε αμέλεια ή έλλειψη διοικητικής ικανότητας. Σε ένα κράτος με εκτεταμένους ελέγχους και επιτήρηση, η απουσία ρύθμισης σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα υποδηλώνει πολιτική επιλογή ανοχής.
Η πειθαρχία, όταν ιδιωτικοποιείται χωρίς λογοδοσία, μετατρέπεται σε εμπόρευμα. Και όταν το κράτος επιλέγει να μην παρεμβαίνει, καθίσταται συνένοχο.
Με τις αμερικανικές δυνάμεις να εντείνουν την πίεση κατά της γειτονικής Βενεζουέλας για τη διακίνηση ναρκωτικών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε νέα προειδοποίηση στον πρόεδρο της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, να περιορίσει την παραγωγή κοκαΐνης στη χώρα του.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, στο πλαίσιο ανακοίνωσης της δημιουργίας του «Χρυσού Στόλου» των ΗΠΑ , ο Τραμπ ανέφερε ότι ο Πέτρο «θα πρέπει να προσέχει», καθώς όπως υποστήριξε έχει εργοστάσια ναρκωτικών, που παράγουν κοκαΐνη, και ότι οι ΗΠΑ γνωρίζουν πού βρίσκονται τουλάχιστον τρεις μεγάλες εγκαταστάσεις παραγωγής κοκαΐνης στην Κολομβία, τις οποίες παρότρυνε τον Πέτρο να κλείσει γρήγορα.
Ο Πέτρο και ο Τραμπ έχουν ανταλλάξει αιχμές τους τελευταίους μήνες, ενώ αμερικανικές δυνάμεις έχουν συγκεντρωθεί στα ύδατα γύρω από τη Νότια Αμερική και έχουν πραγματοποιήσει πολλαπλές φονικές επιθέσεις σε σκάφη που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, μετέφεραν ναρκωτικά στην περιοχή.
Όταν, την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ διέταξε αμερικανικό αποκλεισμό σε δεξαμενόπλοια πετρελαίου που τελούν υπό κυρώσεις και εισέρχονται ή εξέρχονται από τη Βενεζουέλα, και κατηγόρησε τη χώρα ότι «κλέβει» αμερικανική γη, πετρέλαιο και άλλα περιουσιακά στοιχεία, ο Πέτρο υποστήριξε ότι το νοτιοδυτικό τμήμα των Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί προϊόν εισβολής και κλοπής και ότι, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να τεθεί προς διαπραγμάτευση.
Ο Κολομβιανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα μπορούσε να γίνει ένα «σύμφωνο», ώστε να επιστραφούν όσα, όπως είπε, έχουν αφαιρεθεί από την πλευρά του, και να τεθεί στο τραπέζι για διαπραγμάτευση μέσω διαλόγου και πρόσωπο με πρόσωπο εκείνο που η άλλη πλευρά πιστεύει ότι της έχει αφαιρεθεί, επιμένοντας ότι η Κολομβία δεν έχει αφαιρέσει τίποτα. Πρόσθεσε επίσης ότι η διαδικασία αυτή δεν πρέπει να γίνεται με «πυραύλους που πέφτουν σαν βροχή πάνω στους φτωχούς». Τον Νοέμβριο, μάλιστα, είχε διατάξει την αναστολή της ανταλλαγής πληροφοριών για τα ναρκωτικά με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για όσο διάστημα συνεχίζονται οι στρατιωτικές επιθέσεις που στοχεύουν τη διακίνηση ναρκωτικών.
Όταν του ζητήθηκε να απαντήσει στο σχόλιο του Πέτρο περί «κλεμμένου» νοτιοδυτικού τομέα, ο Τραμπ είπε ότι αγαπά τον λαό της Κολομβίας, αλλά χαρακτήρισε τον Κολομβιανό πρόεδρο «πολύ κακό άνθρωπο» και «ταραχοποιό», δηλώνοντας ότι δεν είναι φίλος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ γύρω από τη Νότια Αμερική είναι γνωστές ως Επιχείρηση «Νότιο Δόρυ» («Operation Southern Spear»).
Παρότι η πλειονότητα των αμερικανικών πολεμικών πλοίων και των στρατιωτικών δυνάμεων που υποστηρίζουν την επιχείρηση φαίνεται να είναι συγκεντρωμένες στη Θάλασσα της Καραϊβικής, κοντά στη Βενεζουέλα, οι περισσότερες από τις επιθέσεις που έχουν αναφερθεί κατά σκαφών που μετέφεραν ναρκωτικά έχουν πραγματοποιηθεί στην άλλη πλευρά της νοτιοαμερικανικής ηπείρου, στον ανατολικό Ειρηνικό.
Τουλάχιστον 105 άτομα, τα οποία Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ήταν επιβεβαιωμένοι διακινητές ναρκωτικών, έχουν σκοτωθεί στις επιθέσεις κατά των σκαφών.
Στις δηλώσεις του της περασμένης εβδομάδας, ο Πέτρο ανέφερε ότι η πλειονότητα των ατόμων που σκοτώθηκαν κατά τις επιθέσεις ήταν Κολομβιανοί, επικρίνοντας τη στρατιωτική εκστρατεία των ΗΠΑ κατά των σκαφών που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, μεταφέρουν ναρκωτικά.
Εικόνα από αεροπορική επιδρομή σε φερόμενο ως σκάφος διακίνησης ναρκωτικών σε διεθνή ύδατα στον ανατολικό Ειρηνικό. (U.S. Southern Command)
Τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση των ΗΠΑ επαναπάτρισε έναν υπήκοο Κολομβίας και έναν υπήκοο Ισημερινού, οι οποίοι επέζησαν από τη βύθιση του ημι-καταδυόμενου σκάφους τους.
Το φθινόπωρο, η κυβέρνηση Τραμπ κινήθηκε για να άρει την πιστοποίηση των πρωτοβουλιών της Κολομβίας κατά των ναρκωτικών και να επιβάλει κυρώσεις στον Πέτρο, υποστηρίζοντας ότι δεν περιόρισε επαρκώς τη διακίνηση ναρκωτικών μέσω της χώρας του. Ο Πέτρο απάντησε ότι η κυβέρνησή του έχει πραγματοποιήσει κατασχέσεις κοκαΐνης σε επίπεδα-ρεκόρ.
Ωστόσο, σύμφωνα με το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Πέτρο έχει μειώσει δραστικά την εκρίζωση καλλιεργειών, επιτρέποντας να αυξηθούν οι καλλιέργειες κόκας και συνεπακόλουθα η απότοκη κοκαΐνη.
Τη δέκατη τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ πραγματοποίησαν, στην Ιερουσαλήμ, o Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Στο κοινό ανακοινωθέν που υπέγραψαν, οι τρεις ηγέτες επιβεβαίωσαν την αποφασιστικότητά τους να εμβαθύνουν και να διευρύνουν τη στρατηγική συνεργασία τους, η οποία χαρακτηρίστηκε ως μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές συμφωνίες των τελευταίων ετών, με δυνατότητα να αλλάξει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ακολουθούν οι βασικοί άξονες των συμφωνιών και οι θεματικές ενότητες που συζητήθηκαν, καθώς και η γεωπολιτική τους σημασία, ιδιαίτερα όσον αφορά τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή.
Στρατιωτική και αμυντική συνεργασία: Η σύνοδος επιβεβαίωσε ρητά τη σύσφιξη της στρατιωτικής συνεργασίας των τριών χωρών. Στο κοινό ανακοινωθέν αναφέρεται ενίσχυση της τρέχουσας τριμερούς συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας, άμυνας και στρατιωτικού χαρακτήρα. Παρότι δεν δημοσιοποιήθηκαν όλες οι λεπτομέρειες, οι ηγέτες συμφώνησαν ότι η συνεργασία αυτή προχωρά με ταχύ ρυθμό και σε μεγαλύτερο βάθος απ’ όσο ευρέως αντιλαμβάνεται η κοινή γνώμη. Μια Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης των τριών χωρών έχει ήδη δρομολογηθεί ανεπίσημα και συζητείται παρασκηνιακά στις συνεχείς στρατιωτικές επαφές υψηλού επιπέδου. Επιπλέον, αποφασίστηκε η θεσμοθέτηση των τριμερών συνόδων κορυφής σε ετήσια βάση, με ταυτόχρονη διεξαγωγή πολλαπλών υπουργικών και επιχειρησιακών συναντήσεων ενδιάμεσα, ώστε να παρακολουθείται η πρόοδος της συνεργασίας σε όλους τους τομείς. Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν επίσης τη δέσμευσή τους στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και ειδικότερα στην εξάλειψη της χρηματοδότησης τρομοκρατικών δραστηριοτήτων. Η αναφορά αυτή θεωρείται αιχμή προς κράτη που κατηγορούνται για υποστήριξη εξτρεμιστικών οργανώσεων (υπονοούνται η Τουρκία και το Κατάρ). Συνολικά, η εμβάθυνση της αμυντικής σύμπραξης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ εμπεδώνει ένα ισχυρό αποτρεπτικό μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Θαλάσσια ασφάλεια και προστασία υποδομών: Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην ασφάλεια στη θάλασσα. Οι τρεις ηγέτες τόνισαν τη σημασία της ναυτικής ασφάλειας και δεσμεύτηκαν να εντείνουν τη συνεργασία τους για την προστασία των θαλάσσιων οδών και των κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών. Αυτό περιλαμβάνει την από κοινού φύλαξη αγωγών μεταφοράς φυσικού αερίου, υποθαλάσσιων καλωδίων, πλατφορμών άντλησης και ενεργειακών κοιτασμάτων στις ΑΟΖ τους. Συμφωνήθηκε μάλιστα να πραγματοποιηθούν κοινές ασκήσεις των τριών λιμενικών σωμάτων εντός του 2026, ενισχύοντας την ικανότητα τους να αντιμετωπίζουν απειλές ή έκτακτα περιστατικά στη θάλασσα. Όλες αυτές οι δράσεις εντάσσονται στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου, με ρητή αναφορά στο Δίκαιο της Θάλασσας και στον σεβασμό του δικαιώματος κάθε κράτους να ασκεί πλήρως τα κυριαρχικά του δικαιώματα στην αντίστοιχη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδα του. Η διατύπωση αυτή στέλνει σαφές μήνυμα ότι οι τρεις χώρες ευθυγραμμίζονται απόλυτα με το καθεστώς της UNCLOS, γεγονός που έμμεσα αντικρούει τις μονομερείς θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας στην περιοχή.
Ενεργειακή διασύνδεση και συνεργασία: Ένας ακόμη κεντρικός πυλώνας της τριμερούς συνεργασίας είναι η ενέργεια και η περιφερειακή διασυνδεσιμότητα. Οι ηγέτες επιβεβαίωσαν την αποφασιστικότητά τους να προωθήσουν κοινά ενεργειακά έργα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου αλλά και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων. Στο κοινό ανακοινωθέν χαιρέτισαν την πρόσφατη Υπουργική Σύνοδο «3+1» (Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ συν ΗΠΑ) για την ενέργεια και δεσμεύτηκαν υπέρ της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο μεγάλης κλίμακας έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, γνωστό ως EuroAsia Interconnector, το οποίο θα συνδέσει τα δίκτυα ηλεκτροδότησης των τριών χωρών με την Ευρώπη. Οι τρεις χώρες εξέφρασαν τη δέσμευσή τους στην υλοποίηση αυτού του έργου και συμφώνησαν να συνεργαστούν για την προώθηση όλων των περιφερειακών έργων ενεργειακής διασύνδεσης — τόσο όσων βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη όσο και μελλοντικών. Αυτά τα ενεργειακά σχέδια εντάσσονται και στο πλαίσιο του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC), που φιλοδοξεί να συνδέσει εμπορικά και ενεργειακά τη Νότια Ασία με την Ευρώπη μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Με τις συμφωνίες αυτές, η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε σταθερή βάση ενεργειακής συνεργασίας, γεγονός που μπορεί να συμβάλει τόσο στην περιφερειακή ευημερία όσο και στη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών της Ευρώπης.
Αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών και περιβαλλοντική προστασία: Η τριμερής σύνοδος κατέληξε και σε συγκεκριμένα βήματα για τη διαχείριση εκτάκτων αναγκών. Ανακοινώθηκε η δημιουργία ενός περιφερειακού κόμβου αεροπυρόσβεσης με έδρα την Κύπρο, που θα ενισχύσει τις δυνατότητες των τριών χωρών (και ευρύτερα της περιοχής) στην ταχεία κατάσβεση μεγάλων πυρκαγιών από αέρος. Παράλληλα, αποφασίστηκε η συγκρότηση κοινών ομάδων εργασίας σε ζητήματα Πολιτικής Προστασίας και Υγείας, οι οποίες θα συνεδριάζουν τακτικά. Αυτό σημαίνει ότι Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ θα συνεργάζονται στενά στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών όπως σεισμοί, πλημμύρες ή ακόμα και τσουνάμι, καθώς και σε υγειονομικές κρίσεις (π.χ. πανδημίες) μέσω ανταλλαγής τεχνογνωσίας και συντονισμένης δράσης. Επίσης, δόθηκε έμφαση στη θαλάσσια περιβαλλοντική προστασία: οι τρεις χώρες συμφώνησαν να συνεργάζονται στην πρόληψη και αντιμετώπιση περιβαλλοντικών ατυχημάτων ή παράνομων ενεργειών στη θάλασσα, όπως π.χ. μία πετρελαιοκηλίδα ή εκτεταμένη ρύπανση. Αυτή η πρωτοβουλία έχει και ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις, καθώς υποδηλώνει ότι η Ανατολική Μεσόγειος καθίσταται ζώνη συντονισμένης ευθύνης των τριών χωρών σε θέματα έρευνας-διάσωσης και περιβαλλοντικής διαχείρισης. Με άλλα λόγια, αν σε κάποια θαλάσσια περιοχή του ευρύτερου χώρου συμβεί ένα σοβαρό περιστατικό, η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ θα ενεργούν από κοινού για την αντιμετώπισή του, κάτι που αφήνει εκτός τέτοιου ρόλου την Τουρκία. Πράγματι, τονίστηκε ότι εφ’ εξής οι τρεις χώρες θα ελέγχουν από κοινού την Ανατολική Μεσόγειο σε ζητήματα περιβαλλοντικών κρίσεων και έρευνας-διάσωσης, υπονοώντας πως τυχόν προσπάθεια της Τουρκίας να αξιώσει μονομερή δικαιοδοσία σε τέτοια περιστατικά θα απορρίπτεται συλλογικά.
Κυβερνοασφάλεια: Στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας και ειδικότερα της κυβερνοασφάλειας, η σύνοδος κατέγραψε μια σημαντική πρωτοβουλία. Ανακοινώθηκε η ίδρυση Κέντρου Αριστείας για την Κυβερνοασφάλεια στη θάλασσα, με έδρα την Κύπρο. Το κέντρο αυτό, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία εντός του 2026, θα αποτελέσει κοινό φορέα των τριών χωρών για την έρευνα, εκπαίδευση και ανταλλαγή πληροφοριών πάνω σε ζητήματα θαλάσσιας κυβερνοασφάλειας — ένα πεδίο ολοένα πιο κρίσιμο, δεδομένου ότι οι θαλάσσιες υποδομές (όπως αγωγοί, δίκτυα ηλεκτρικών καλωδίων, λιμάνια) είναι ευάλωτες και μπορεί να βρεθούν στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεων. Η σύσταση του κέντρου αυτού χαιρετίστηκε επισήμως από τους ηγέτες, καθώς εντάσσεται στην προσπάθεια θωράκισης της περιοχής έναντι αναδυόμενων απειλών και αποτελεί απτό βήμα τριμερούς τεχνολογικής συνεργασίας. Επιπλέον, επιβεβαιώνει τον ρόλο της Κύπρου ως περιφερειακού κόμβου σε ζητήματα ασφάλειας και τεχνολογίας.
Διασπορά και πολιτιστική συνεργασία: Πέραν των ζητημάτων «σκληρής ασφάλειας» και οικονομίας, η τριμερής έδωσε έμφαση και στους δεσμούς μεταξύ των λαών των τριών χωρών. Οι ηγέτες συμφώνησαν να εμβαθύνουν τις πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και ακαδημαϊκές ανταλλαγές, με στόχο την ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης και φιλίας μεταξύ των κοινωνιών τους. Αποφασίστηκε η επιτάχυνση της εφαρμογής υφιστάμενων συμφωνιών σε θέματα παιδείας και ανταλλαγών νέων, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η δέσμευση για στενότερη συνεργασία στα ζητήματα της διασποράς. Οι τρεις κυβερνήσεις αναγνώρισαν τη μεγάλη δυναμική και τον ζωτικό ρόλο των ομογενειακών κοινοτήτων τους ανά τον κόσμο και συμφώνησαν να αξιοποιήσουν αυτό το κεφάλαιο προς όφελος της μεταξύ τους σύμπραξης. Συγκεκριμένα, αποφάσισαν να υποστηρίξουν θεσμικά τη συνεργασία μεταξύ της ελληνικής και εβραϊκής διασποράς — δύο κοινότητες με ιστορικές ομοιότητες και ισχυρή παρουσία σε περιοχές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρώπη και η Αυστραλία. Η ελληνοαμερικανική και η εβραϊκή κοινότητα στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, ήδη συνεργάζονται ανεπίσημα σε ορισμένα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά πλέον η τριμερής συμφωνία δίνει ένα επίσημο πλαίσιο και κρατική υποστήριξη σε αυτήν τη σύμπραξη. Με αυτόν τον τρόπο, τα λόμπι της ελληνικής και ισραηλινής διασποράς αποκτούν ένα νέο επίπεδο συντονισμού, το οποίο μπορεί να ενισχύσει την επιρροή των τριών χωρών σε διεθνές επίπεδο — ιδίως σε κέντρα αποφάσεων όπως το αμερικανικό Κογκρέσο ή η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γεωπολιτική σημασία και ο ρόλος της Τουρκίας: Οι συμφωνίες και δηλώσεις της τριμερούς συνόδου έχουν σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά την Τουρκία. Αν και ο Νετανιάχου επισήμως τόνισε ότι η συμμαχία αυτή «δεν στοχεύει [να έρθει] σε αντιπαράθεση με κανέναν» και επιδιώκει σταθερότητα, ευημερία και ειρήνη στην περιοχή, τα μηνύματα προς την Άγκυρα ήταν εμφανή. Με τους ηγέτες Ελλάδας και Κύπρου δίπλα του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εξαπέλυσε μια σαφή προειδοποίηση προς όποιον ονειρεύεται «ανασύσταση αυτοκρατοριών», λέγοντας ότι «όσοι φαντάζονται πως μπορούν να επαναφέρουν τις αυτοκρατορίες τους και την κυριαρχία τους στα εδάφη μας… καλύτερα να το ξεχάσουν». Η φράση αυτή θεωρήθηκε ευθεία βολή προς τις νεο-οθωμανικές φιλοδοξίες της Τουρκίας. Πράγματι, η τριμερής συνεργασία ουσιαστικά περιθωριοποιεί την Τουρκία από τα τεκταινόμενα στην Ανατολική Μεσόγειο: δημιουργεί ένα αρραγές μέτωπο χωρών που ευθυγραμμίζονται με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, συνεργάζονται στην προστασία ενεργειακών πόρων και θαλάσσιων οδών, και αναλαμβάνουν από κοινού ρόλους σε αποστολές ασφάλειας και έρευνας-διάσωσης στην περιοχή. Καθώς η Άγκυρα δεν συμμετέχει σε αυτά τα σχήματα, ο ρόλος της υποβαθμίζεται — οι γείτονές της οργανώνονται συλλογικά για να αποτρέψουν μονομερείς ενέργειες ή αμφισβητήσεις. Για παράδειγμα, η κοινή στάση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ υπέρ της ελευθερίας κινήσεων εντός των ΑΟΖ τους και κατά της χρηματοδότησης τρομοκρατών, αφήνει την Τουρκία εκτεθειμένη για τις πρακτικές της (όπως η στήριξη της Χαμάς) και τις αμφισβητήσεις θαλασσίων ζωνών. Επίσης, η θεσμοθετημένη συνεργασία της διασποράς μπορεί να αντισταθμίσει την τουρκική επιρροή σε κέντρα όπως η Ουάσιγκτον, όπου η Άγκυρα συχνά επιχειρεί να προωθήσει τις θέσεις της.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι η Άγκυρα παρακολουθεί με ανησυχία αυτές τις εξελίξεις. Ήδη η τουρκοκυπριακή ηγεσία στα Κατεχόμενα εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της για τη στενότερη συνεργασία Ισραήλ–Κύπρου, ενώ η τουρκική κυβέρνηση — ως εγγυήτρια δύναμη του ψευδοκράτους — έχει διαμηνύσει πως δεν θα επιτρέψει την ανάδυση «απειλών ασφαλείας» στην Κύπρο. Παράλληλα, η αιφνίδια επιδείνωση των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων μετά τον Οκτώβριο του 2023 (λόγω της στάσης του προέδρου Ερντογάν υπέρ της Χαμάς) ώθησε το Ισραήλ πιο κοντά στην Ελλάδα και την Κύπρο. Με τη σειρά της, η Αθήνα εκλαμβάνει την τριμερή ως μοχλό σταθερότητας: ο Κυρ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συνεργασία «δοκιμασμένη στον χρόνο» και ανθεκτική, υποδηλώνοντας ότι η Ελλάδα επενδύει στρατηγικά σε αυτό το σχήμα.
Το Αυστραλιανό Εθνικό Συμβούλιο Ιμάμηδων (Australian National Imams Council – ANIC) καταδίκασε την οργάνωση Ισλαμικό Κράτος (ISIS) ως επικίνδυνο και τόνισε ότι δεν έχει καμία σχέση με το Ισλάμ.
Η ανακοίνωση έγινε μία εβδομάδα μετά το περιστατικό κατά το οποίο οι φερόμενοι ως τρομοκράτες Σατζίντ και Ναβήντ Άκραμ άνοιξαν πυρ σε εβραϊκή γιορτή της Χάνουκα στην παραλία Μπόνταϊ σκοτώνοντας δεκαπέντε (15) ανθρώπους.
Κατά τις έρευνες, η αστυνομία εντόπισε δύο σημαίες του ISIS στα υπάρχοντα των δραστών της επίθεσης στην Μπόνταϊ. Το δίδυμο φέρεται επίσης να είχε ετοιμάσει βίντεο, στο ύφος του ISIS, πριν από τη μαζική επίθεση. Η αστυνομία αναμένεται να υποστηρίξει ότι οι δύο ενήργησαν στο πλαίσιο «κοινής εγκληματικής επιχείρησης», η οποία τροφοδοτήθηκε από μια εξτρεμιστική πολιτική και θρησκευτική ιδεολογία που συνδέεται με το ISIS.
Σε εκτενή ανακοίνωσή του, το Συμβούλιο των Ιμάμηδων — που αποτελεί την ανώτατη ισλαμική αρχή στην Αυστραλία — ανέφερε ότι όλοι οι ιμάμηδες και οι θρησκευτικοί ηγέτες που είναι μέλη του καταδικάζουν το ISIS και ότι οι ενέργειες και η ιδεολογία του ISIS βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τις διδασκαλίες του Ισλάμ και με τις αξίες που υπερασπίζονται οι μουσουλμάνοι ανά τον κόσμο. Επεσήμανε δε ότι η θέση του ANIC είχε γίνει σαφής και σταθερή τότε που εμφανίστηκε το ISIS και ότι διατηρείται ακλόνητη έκτοτε.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο μουσουλμανικός κόσμος έχει υποστεί άμεσα τις συνέπειες της δράσης του ISIS, με τη συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων του να είναι μουσουλμάνοι. Το ANIC ανέφερε ότι κοινότητες σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και άλλες ηπείρους έχουν βιώσει μαζικές δολοφονίες, εκτοπισμό και καταστροφή χώρων λατρείας και τζαμιών από το ISIS, και τόνισε ότι το ISIS δεν εκπροσωπεί με κανέναν τρόπο το Ισλάμ ή τον μουσουλμανικό κόσμο.
Όπως σημείωσε, η ιδεολογία της οργάνωσης είναι κακή και ριζωμένη στη βία και την τρομοκρατία, και δεν έχει καμία σχέση με τις ισλαμικές διδασκαλίες, την ηθική ή την ισλαμική θεολογική παράδοση, οι οποίες δίνουν έμφαση στην ιερότητα της ζωής, τη δικαιοσύνη και το έλεος.
Το ANIC ανέφερε ακόμη ότι έχει προκαλέσει την οργή του ISIS επειδή έχει μιλήσει δημόσια εναντίον του και ότι ανώτερα στελέχη του είχαν αποτελέσει στόχους για δολοφονία το 2017. Όπως σημειώνει, αυτό εντασσόταν σε μια εκστρατεία εκφοβισμού εκ μέρους του ISIS, όταν βρισκόταν στο ζενίθ της τρομοκρατικής του δραστηριότητας.
Στη δισέλιδη ανακοίνωση επισημαίνεται ακόμη ότι ο οργανισμός απορρίπτει τον όρο «Ισλαμικό Κράτος» για την περιγραφή του ISIS και καλεί όλους τους πολιτικούς και τα μέσα ενημέρωσης να αποφεύγουν τη χρήση του. Ανέφερε ότι αυτή η τρομοκρατική οργάνωση δεν αξίζει να συνδέεται με το Ισλάμ ούτε ως όνομα ούτε ως περιγραφή. Περαιτέρω, το Συμβούλιο δηλώνει ότι απορρίπτει κάθε προσπάθεια να συνδεθεί το ISIS ή τα μέλη του με το Ισλάμ ή να παρουσιαστεί η κακή και επικίνδυνη ιδεολογία του ως παραμορφωμένη εκδοχή της ισλαμικής πίστης.
Η Ουόνγκ χαρακτηρίζει το ISIS βίαιη ιδεολογία
Η υπουργός Εξωτερικών της Αυστραλίας, Πέννυ Ουόνγκ, άσκησε επίσης κριτική στο ISIS, σε ανάρτησή της στις 20 Δεκεμβρίου, εκφράζοντας τη στήριξή της στα αμερικανικά πλήγματα εναντίον της τρομοκρατικής οργάνωσης στη Συρία.
Χαρακτήρισε το ISIS ως μία ριζοσπαστική, εξτρεμιστική οργάνωση που έχει προκαλέσει τεράστιο πόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης της αντισημιτικής τρομοκρατικής επίθεσης στο Μπόνταϊ την περασμένη Κυριακή, η οποία — όπως είπε — ήταν εμπνευσμένη από το ISIS, και τόνισε ότι όλοι πρέπει να σταθούν ενωμένοι στην απόρριψη της βίαιης ιδεολογίας του.
Οργή για τη χρήση της σημαίας του ISIS
Σημαίες του ISIS έχουν εντοπιστεί σε αρκετές φιλοπαλαιστινιακές διαδηλώσεις στην Αυστραλία, γεγονός που έχει επικριθεί από τον Μπαρνάμπυ Τζόυς, ο οποίος από τους Εθνικούς πέρασε στο One Nation.
Σε ομιλία του, στις 21 Δεκεμβρίου, ο Τζόυς καταδίκασε αυτό που χαρακτήρισε έλλειψη ηγεσίας, επιτρέποντας να κυματίζουν τρομοκρατικές σημαίες σε διαδηλώσεις που γίνονται σε εβδομαδιαία βάση σε όλη την Αυστραλία. Δήλωσε ότι, σε τελική ανάλυση, τους άφησαν να περάσουν πάνω από τη Γέφυρα του Λιμανιού του Σύδνεϋ και προς τις δύο κατευθύνσεις, με σημαίες της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και του ISIS, και αναρωτήθηκε γιατί δεν έγινε τότε αλλαγή, τι άλλη προειδοποίηση χρειαζόταν, και τι περίμεναν.
Αυτή την εβδομάδα, ο πρωθυπουργός της Νέας Νότιας Ουαλίας, Κρις Μινς, συγκάλεσε επειγόντως το κοινοβούλιο για να θεσπίσει νομοθεσία που προβλέπει ποινές για την επίδειξη της σημαίας του ISIS. Όσοι την επιδεικνύουν θα βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με μέγιστη ποινή φυλάκισης των δύο ετών, πρόστιμο 22.000 δολαρίων ή και τα δύο.
Το απόγευμα της 23ης Δεκεμβρίου 2025, το Συμβούλιο Ασφαλείας συνεδρίασε εκτάκτως, κατόπιν αιτήματος της Βενεζουέλας, η οποία στις 17 Δεκεμβρίου κατήγγειλε «αμερικανική επιθετικότητα». Τη σύγκληση της συνεδρίασης υποστήριξαν η Κίνα και η Ρωσία.
Κατά την ενημέρωση προς το Συμβούλιο Ασφαλείας, ανώτερος αξιωματούχος της Γραμματείας του ΟΗΕ παρουσίασε στοιχεία για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην Καραϊβική, την κλιμάκωση της ρητορικής εκατέρωθεν και τις ανησυχίες για πιθανές παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου. Σύμφωνα με την ενημέρωση, καταγράφεται ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στη νότια Καραϊβική, με την Ουάσιγκτον να χαρακτηρίζει τις επιχειρήσεις της «μη διεθνή ένοπλη σύγκρουση» και να επικαλείται το Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Παράλληλα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα χρησιμοποιήσει «όλη τη δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών για να αντιμετωπίσει και να εξαλείψει […] τα καρτέλ ναρκωτικών, ανεξάρτητα από το πού δρουν».
Η Βενεζουέλα υποστηρίζει ότι τα μέτρα συνιστούν απειλή για τη διεθνή ειρήνη και παραβίαση της αρχής περί μη απειλής και χρήσης βίας, κάνοντας λόγο για «αεροπορικό αποκλεισμό» και «μονομερή ναυτικό αποκλεισμό». Στο ίδιο πλαίσιο, ο ICAO υπενθύμισε ότι «κάθε κράτος έχει πλήρη και αποκλειστική κυριαρχία επί του εναέριου χώρου πάνω από το έδαφός του».
Έγινε επίσης αναφορά σε συνεχιζόμενες εντάσεις, με κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων, νέες κυρώσεις και στρατιωτικές αναχαιτίσεις στη θαλάσσια περιοχή. Ορισμένα κράτη υποστήριξαν τις ΗΠΑ, ενώ άλλα προειδοποίησαν για «στρατιωτικοποίηση της νότιας Καραϊβικής». Επισημάνθηκε η επιδείνωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη Βενεζουέλα και η ανάγκη διασφάλισης βασικών υπηρεσιών, με εκκλήσεις για άρση κυρώσεων. Ο ΟΗΕ δήλωσε έτοιμος να μεσολαβήσει και να προσφέρει τις «καλές του υπηρεσίες», εφ’ όσον το ζητήσουν οι δύο πλευρές.
Ο αναπληρωτής μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας Ιωάννης Σταματέκος, κατά την τοποθέτησή του, εξέφρασε ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση των εντάσεων στην Καραϊβική και τόνισε την ανάγκη πλήρους σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου, ιδίως του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Υπογράμμισε, ακόμη, τη σημασία του σεβασμού του Δικαίου της Θάλασσας, όπως αυτό κατοχυρώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), και δήλωσε ότι η Ελλάδα στηρίζει τις περιφερειακές προσπάθειες κατά της διακίνησης ναρκωτικών και του οργανωμένου εγκλήματος. Επανέλαβε, τέλος, την ετοιμότητα της χώρας να υποστηρίξει όλες τις διμερείς, περιφερειακές και διεθνείς προσπάθειες αποκλιμάκωσης μέσω διαλόγου και διπλωματίας.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Μάικλ Γουώλτς δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «δεν αναγνωρίζουν τον Νικολάς Μαδούρο ή τους συνεργάτες του ως νόμιμη κυβέρνηση της Βενεζουέλας»: «Για την αμερικανική δικαιοσύνη, ο Νικολάς Μαδούρο είναι φυγάς και επικεφαλής της ξένης τρομοκρατικής οργάνωσης Cártel de los Soles. Στην πραγματικότητα, ο Μαδούρο και το καθεστώς του έκλεψαν τις εκλογές, και η διεθνής κοινότητα διαθέτει τα αποδεικτικά στοιχεία», είπε.
Ο Γουώλτς τόνισε ότι «ο πρόεδρος Τραμπ έχει διατυπώσει με απόλυτη σαφήνεια ότι θα αξιοποιήσει όλη την ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών […] για να αντιμετωπίσει και να εξαρθρώσει τα καρτέλ ναρκωτικών», και δήλωσε ότι «η πιο σοβαρή απειλή για το ημισφαίριό μας προέρχεται από διεθνή τρομοκρατικά και εγκληματικά δίκτυα, [τα οποία είναι] «εξελιγμένα, εξαιρετικά τεχνικά ικανά, καλά χρηματοδοτούμενα [και προκαλούν] τεράστιες καταστροφές». Κλείνοντας, ανέφερε ότι «είναι οι ενέργειες και οι πολιτικές του παράνομου καθεστώτος Μαδούρο που συνιστούν απειλή για την ειρήνη και τη σταθερότητα του ημισφαιρίου μας», προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ «θα κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η — σημαντική — δύναμή τους [για να προστατεύσουν] το ημισφαίριό μας, τα σύνορά μας και τον αμερικανικό λαό».
Η εξέλιξη της κρίσης
Από τα μέσα Αυγούστου, οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας έχουν οξυνθεί. Η Ουάσινγκτον έχει ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία στη νότια Καραϊβική, επικαλούμενη την ανάγκη περιορισμού της διακίνησης ναρκωτικών. Μεταξύ 2 Σεπτεμβρίου και 23 Δεκεμβρίου 2025, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν 29 πλήγματα στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό εναντίον σκαφών που –κατά τις ανακοινώσεις τους– μετέφεραν ναρκωτικά, με αποτέλεσμα να αναφέρονται τουλάχιστον 105 νεκροί (τα στοιχεία δεν έχουν επαληθευτεί από τον ΟΗΕ).
Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Φόλκερ Τουρκ δήλωσε ότι τα πλήγματα παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τα χαρακτήρισε «απαράδεκτα» και ζήτησε από τις ΗΠΑ να τα τερματίσουν, αναφερόμενος σε «εξωδικαστικές εκτελέσεις». Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, χαρακτηρίζουν νόμιμες τις επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας ότι βρίσκονται σε «ένοπλη σύγκρουση» με καρτέλ ναρκωτικών, τα οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει χαρακτηρίσει ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις.
Η συνεδρίαση της 10ης Οκτωβρίου
Το Συμβούλιο Ασφαλείας είχε συνεδριάσει ξανά για το θέμα στις 10 Οκτωβρίου 2025, επίσης μετά από αίτημα της Βενεζουέλας. Τότε, η Βενεζουέλα απέρριψε τους αμερικανικούς ισχυρισμούς και υποστήριξε ότι ο στόχος των ΗΠΑ είναι «αλλαγή καθεστώτος» και ο έλεγχος των φυσικών πόρων της χώρας, προειδοποιώντας ότι η στρατιωτική κινητοποίηση και η ρητορική της Ουάσινγκτον δείχνουν πως μια ένοπλη επίθεση «ενδέχεται να συμβεί πολύ σύντομα». Ο Βοηθός Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Μίροσλαβ Γέντζα κάλεσε και τις δύο πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να επιλύσουν ειρηνικά τις διαφορές τους, υπογραμμίζοντας ότι η αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τον Χάρτη του ΟΗΕ.
Με επιστολή της στις 17 Δεκεμβρίου 2025, η Βενεζουέλα απέρριψε κάθε αμερικανική διεκδίκηση στα αποθέματα πετρελαίου της χώρας, τονίζοντας ότι οι απειλές της Ουάσινγκτον παραβιάζουν το άρθρο 2(4) του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Ζήτησε επίσης από το Συμβούλιο Ασφαλείας να αντιμετωπίσει τη «συνεχιζόμενη επιθετικότητα». Την ίδια ημέρα, ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Νικολάς Μαδούρο, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη «σεβασμού του διεθνούς δικαίου, ιδιαίτερα του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, αποφυγής κλιμάκωσης και διατήρησης της περιφερειακής σταθερότητας».
Προσπάθεια υιοθέτησης προεδρικής δήλωσης ΣΑ ΟΗΕ
Στα τέλη Οκτωβρίου, η Ρωσία κυκλοφόρησε σχέδιο προεδρικής δήλωσης του Συμβουλίου Ασφαλείας για την κατάσταση στην Καραϊβική, με γενικές εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, διάλογο και πολυμερείς μηχανισμούς, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένα κράτη. Αν και αρκετά μέλη συμφώνησαν επί της αρχής, οι ΗΠΑ αντιτάχθηκαν σε οποιοδήποτε επίσημο κείμενο, με αποτέλεσμα η Μόσχα να αποσύρει το σχέδιο.
Η Ουκρανία έκανε ένα από τα πιο συγκεκριμένα βήματα έως τώρα προς την αποκατάσταση του εκλογικού της συστήματος, έπειτα από τέσσερα χρόνια πολέμου, καθώς οι ΗΠΑ αυξάνουν την πίεση για εκλογές στη χώρα.
Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Ουκρανίας ανακοίνωσε χθες, 23 Δεκεμβρίου, ότι αποκατέστησε πλήρως το Κρατικό Μητρώο Ψηφοφόρων, το οποίο είχε κλείσει την ημέρα που η Ρωσία εξαπέλυσε την εισβολή της, τον Φεβρουάριο του 2022. Το μητρώο αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ουκρανικού εκλογικού συστήματος και είναι απαραίτητο για να μπορέσει να διεξαχθεί οποιαδήποτε εθνική εκλογική διαδικασία.
Ο Ουκρανός βουλευτής Νταβίντ Αραχαμία ανήρτησε στο Telegram, στις 23 Δεκεμβρίου, ότι «η επικαιροποίηση του μητρώου ψηφοφόρων είναι μία από τις βασικές προϋποθέσεις για τη διεξαγωγή οποιασδήποτε εκλογής». Όπως σημείωσε, «ο πόλεμος έχει επηρεάσει σημαντικά τους δημογραφικούς δείκτες και αυτό πρέπει να αποτυπωθεί στο μητρώο. Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει προς αυτή την κατεύθυνση».
Το μητρώο ψηφοφόρων είχε τεθεί σε αναστολή το 2022, προκειμένου να προστατευθούν τα προσωπικά δεδομένα και να αποτραπούν κυβερνοεπιθέσεις, καθώς η Ρωσία στόχευε τα κρατικά συστήματα της Ουκρανίας. Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανέφερε ότι τα τελευταία τρία χρόνια εργάστηκε για την ανακατασκευή και την ενίσχυση της ασφάλειας της βάσης δεδομένων, ώστε να μπορεί να αλληλεπιδρά με τους ψηφοφόρους με ασφάλεια.
Εντείνεται η συζήτηση για τις εκλογές
Σύμφωνα με τον Αραχαμία, αποκατάσταση του μητρώου ψηφοφόρων γίνεται καθώςοι Ουκρανοί βουλευτές βρίσκονται στη διαδικασία συγκρότησης ομάδας εργασίας, η οποία θα εξετάσει κατά πόσο μπορούν να διεξαχθούν εκλογές υπό στρατιωτικό νόμο — ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς την αντιμετώπιση της επαναλαμβανόμενης απαιτήσης του Τραμπ να γίνουν εκλογές στην Ουκρανία. Γεγονός είναι ότι η ουκρανική νομοθεσία απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών υπό στρατιωτικό νόμο, ο οποίος έχει παραταθεί δεκαεπτά (17) φορές από την αρχή του πολέμου, τον Φεβρουάριο του 2022.
Όπως δήλωσε σε συνέντευξή του στο Politico, στις 9 Δεκεμβρίου, θεωρεί πως αυτή «είναι μια σημαντική στιγμή για εκλογές», σημειώνοντας ότι «χρησιμοποιούν τον πόλεμο για να μη γίνουν εκλογές, αλλά ο ουκρανικός λαός πρέπει να έχει αυτή την επιλογή, κατά την άποψή μου […] μιλούν για δημοκρατία, αλλά φτάνει ένα σημείο που δεν είναι πια δημοκρατία». Απαντώντας στις δηλώσεις του Τραμπ, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι άφησε να εννοηθεί ότι είναι ανοιχτός στη διαδικασία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχουν εγγυήσεις για την ασφάλεια. Στις 9 Δεκεμβρίου ανέφερε ότι είναι «έτοιμος για εκλογές» και ζήτησε από ΗΠΑ και Ευρώπη να συμβάλλουν στη διασφάλιση της ακεραιότητας της διαδικασίας. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, είπε, «μέσα στους επόμενους 2-3 μήνες η Ουκρανία θα είναι έτοιμη να διεξαγάγει εκλογές».
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ζελένσκι ζήτησε από τους βουλευτές να εξετάσουν πιθανές αλλαγές στον νόμο, ώστε να επιτραπούν εκλογές εν καιρώ πολέμου, ενώ η συγκρότηση της ομάδας εργασίας αντανακλά μια σημαντική μετατόπιση σε σχέση με τον περασμένο Φεβρουάριο, όταν το ουκρανικό κοινοβούλιο είχε εγκρίνει ψήφισμα που επιβεβαίωνε ότι δεν πρέπει να διεξαχθούν εκλογές κατά τη διάρκεια του στρατιωτικού νόμου.
Απόδημοι και μέτωπο
Μία από τις βασικές προκλήσεις για τη διεξαγωγή των εκλογών είναι ότι εκατομμύρια Ουκρανοί δεν ζουν πλέον εκεί που ζούσαν πριν από τον πόλεμο.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περισσότερα από 5,8 εκατομμύρια Ουκρανοί διέφυγαν στο εξωτερικό μετά την εισβολή, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες υπηρετούν στον στρατό. Η επικαιροποίηση των εκλογικών στοιχείων και η δυνατότητα να ψηφίσουν αυτοί οι άνθρωποι είναι καθοριστικές παράμετροι για οποιαδήποτε αξιόπιστη εκλογική διαδικασία, όπως έχει υποδείξει ο Ζελένσκι.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 20 Δεκεμβρίου, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι το υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας ήδη εργάζεται για την εύρεση τρόπων που θα επιτρέψουν στους Ουκρανούς του εξωτερικού να ψηφίσουν σε τυχόν μελλοντικές εκλογές: «Στη σημερινή κατάσταση, η διαδικασία θα είναι περίπλοκη λόγω του αριθμού των Ουκρανών που ζουν στο εξωτερικό. Αυτό ακριβώς είναι το έργο του υπουργείου Εξωτερικών και έχουν ήδη ξεκινήσει να εργάζονται πάνω σε αυτό».
Δήλωσε ακόμη ότι υποστηρίζει την ηλεκτρονική ψηφοφορία για τους Ουκρανούς που βρίσκονται στο εξωτερικό, αν και οι βουλευτές δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει στις νομικές αλλαγές που απαιτούνται για να καταστεί αυτό δυνατό.
Το μεγάλο εμπόδιο
Η ουκρανική οργάνωση παρακολούθησης εκλογών OPORA έχει επισημάνει ότι η ασφάλεια παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας.
Σε πρόσφατη αξιολόγησή της, η OPORA διαπίστωσε ότι ακόμη και αν αρθεί ο στρατιωτικός νόμος, μόνο ένας μικρός αριθμός κοινοτήτων θα μπορούσε σήμερα να διεξαγάγει ασφαλείς εκλογές. Πολλά εκλογικά τμήματα έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί, πολλά καταφύγια βρίσκονται μακριά από τα σημεία ψηφοφορίας, ενώ οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται σε μεγάλα τμήματα της χώρας.
Σε ξεχωριστή ανάλυσή της, η OPORA ανέφερε ότι η αποκατάσταση του μητρώου ψηφοφόρων αποτελεί ένα βασικό βήμα — αλλά μόνο ένα από τα πολλά. Για τη διεξαγωγή εκλογών απαιτούνται επίσης επικαιροποιημένοι εκλογικοί κατάλογοι, ασφαλείς χώροι ψηφοφορίας, προστασίες απέναντι σε ρωσικές κυβερνοεπιθέσεις και παραπληροφόρηση, καθώς και σαφείς κανόνες για την ψηφοφορία σε κατεχόμενες ή πρώην κατεχόμενες περιοχές.
Η οργάνωση ανέφερε ότι η διεξαγωγή εκλογών σε αυτές τις περιοχές θα απαιτούσε μεγάλης κλίμακας προπαρασκευαστικές εργασίες, οι οποίες είναι απίθανο να ολοκληρωθούν ακόμη και μέσα σε ένα έτος μετά τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Η κοινή γνώμη αντανακλά αυτές τις ανησυχίες. Μια δημοσκόπηση του Δεκεμβρίου από το Διεθνές Ινστιτούτο Κοινωνιολογίας του Κιέβου διαπίστωσε ότι η πλειονότητα των Ουκρανών θεωρεί πως οι εκλογές θα πρέπει να διεξαχθούν μόνο μετά από μια τελική ειρηνευτική συμφωνία, και όχι κατά τη διάρκεια ενεργών συγκρούσεων.
Την ίδια ώρα, παράλληλα με την αποκατάσταση του μητρώου ψηφοφόρων, η εκλογική επιτροπή της Ουκρανίας ενέκρινε στις 23 Δεκεμβρίου αρκετά ακόμη μέτρα που δείχνουν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για εκλογές. Σε αυτά περιλαμβάνεται μια στρατηγική επικοινωνίας για τις μεταπολεμικές εκλογές, καθώς και προτάσεις για τη βελτίωση της πρόσβασης ψηφοφόρων με αναπηρίες. Η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή επικαιροποίησε επίσης τα στοιχεία των εκλογικών τμημάτων και πραγματοποίησε, όπως ανέφερε, τυπικές αλλαγές στις τοπικές εκλογικές επιτροπές.
