ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΜΑΣ
Δευτέρα, 15 Ιούν, 2026
ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Μήνας: Μάιος 2026

Έρευνα της ισπανικής αστυνομίας στα κεντρικά του Σοσιαλιστικού Κόμματος για υπόθεση διαφθοράς

Από

Η ισπανική αστυνομία ξεκίνησε έρευνα στα κεντρικά γραφεία του κυβερνώντος Σοσιαλιστικού Κόμματος στη Μαδρίτη, στις 27 Μαΐου, στο πλαίσιο διερεύνησης καταγγελιών για παρατυπίες σε βάρος στελέχους του κόμματος.

Η Guardia Civil — μία από τις δύο εθνικές υπηρεσίες επιβολής του νόμου στην Ισπανία — ανέφερε ότι η έρευνα περιορίζεται σε υπόθεση που αφορά καταγγελίες εναντίον της Λέιρε Ντίεθ και άλλων προσώπων.

Η έρευνα, υπό την εποπτεία του δικαστή του Εθνικού Δικαστηρίου Σαντιάγο Πεδράθ, επικεντρώνεται σε καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες η Ντίεθ — πρώην δημοσιογράφος και πολιτική διαμεσολαβήτρια — επιχείρησε να δυσφημήσει αξιωματικό της μονάδας καταπολέμησης της διαφθοράς της Guardia Civil.

Η επιχείρηση της 27ης Μαΐου αποσκοπεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις, να διαπιστώσει κατά πόσον υπάρχουν στοιχεία ότι η Ντίεθ έλαβε πληρωμές από το Σοσιαλιστικό Κόμμα, επισήμως γνωστό ως PSOE.

Η Ντίεθ, η οποία έχει αποχωρήσει από το κόμμα, αρνήθηκε οποιαδήποτε παρατυπία, ενώ το κόμμα υποστήριξε ότι ενήργησε με δική της πρωτοβουλία.

Δεν ήταν άμεσα σαφές εάν η Ντίεθ διέθετε νομικό εκπρόσωπο που θα μπορούσε να σχολιάσει την υπόθεση εκ μέρους της.

Σε ανακοίνωσή του, στις 27 Μαΐου, το Εθνικό Δικαστήριο ανέφερε ότι ο Πεδράθ διέταξε τη Guardia Civil να κατασχέσει διάφορα έγγραφα και ηλεκτρονικά αρχεία στο πλαίσιο έρευνας για κύκλωμα που φέρεται να σχεδιάστηκε με στόχο την αποσταθεροποίηση δικαστικών διαδικασιών που επηρέαζαν το κυβερνών κόμμα.

Ο Πεδράθ ανέφερε επίσης ότι ερευνά τον πρώην σοσιαλιστή πολιτικό Σάντος Σερδάν, πρώην μέλος της περιφερειακής κυβέρνησης της Ανδαλουσίας, έναν αστυνομικό, έναν επιχειρηματία και δύο δικηγόρους, για υποθέσεις δωροδοκίας, ψευδούς κατάθεσης, πλαστογράφησης εμπορικών εγγράφων, άσκησης αθέμιτης επιρροής και διαφθοράς.

Πέρυσι, ο Σερδάν και ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άβαλος τέθηκαν υπό έρευνα, έπειτα από καταγγελίες ότι έλαβαν μίζες κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Αμφότεροι αρνήθηκαν τις κατηγορίες.

Η επιχείρηση αποτελεί το πιο πρόσφατο πλήγμα στη φήμη του πρωθυπουργού της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ και του κόμματός του, το οποίο έχει εμπλακεί σε σειρά σκανδάλων διαφθοράς τα τελευταία χρόνια.

Ο Σάντσεθ ηγείται της ισπανικής κυβέρνησης από το 2019 και διατήρησε την εξουσία το 2023, παρότι οι Σοσιαλιστές ήρθαν δεύτεροι στις εκλογές εκείνης της χρονιάς. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του εξαρτάται από τη στήριξη του μικρότερου κυβερνητικού εταίρου, του αριστερού κόμματος Sumar.

Σάντσεθ: Η κυβέρνηση σέβεται τη Δικαιοσύνη

Ο Σάντσεθ δήλωσε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Ρώμη, όπου πραγματοποιεί επίσκεψη στον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, ότι η κυβέρνηση σέβεται τη Δικαιοσύνη και θα συνεργαστεί με τα δικαστήρια.

Όπως επεσήμανε, στο Σοσιαλιστικό Κόμμα υπάρχει δέσμευση πως, εάν προκύψουν νέα περιστατικά ανάρμοστης συμπεριφοράς, θα υπάρξει αντίδραση με την ίδια αποφασιστικότητα που έχει επιδειχθεί έως τώρα.

Ο Σάντσεθ αναγνώρισε τη σοβαρότητα της επιχείρησης, αλλά υποστήριξε ότι οι καταγγελίες περί διαφθοράς «δεν αμαυρώνουν το έργο αυτής της κυβέρνησης, η οποία, μαζί με τις προοδευτικές δυνάμεις, εργάζεται για έναν κοινωνικό και οικονομικό μετασχηματισμό».

Η σύζυγός του, Μπεγκόνια Γκόμεθ, και ο αδελφός του Νταβίντ ερευνώνται επίσης για καταγγελίες άσκησης αθέμιτης επιρροής, τις οποίες αρνούνται.

Ο πρωθυπουργός έχει χαρακτηρίσει τις έρευνες εις βάρος της οικογένειάς του ως «εκστρατεία σπίλωσης».

Την περασμένη εβδομάδα, δικαστήριο ανακοίνωσε ότι ερευνά τον πρώην σοσιαλιστή πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο σε σχέση με την αεροπορική εταιρεία Plus Ultra, η οποία έλαβε κρατική διάσωση το 2021.

Ο Θαπατέρο — ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός από το 2004 έως το 2011 — αρνήθηκε οποιαδήποτε παρατυπία, δηλώνοντας στις 19 Μαΐου ότι όλη η δημόσια και ιδιωτική δραστηριότητά του ασκούνταν πάντοτε με απόλυτο σεβασμό προς τον νόμο.

Του Chris Summers

Με πληροφορίες από το Associated Press

Έκθεση του UN Watch καταγγέλλει χρηματοδότηση ειδικών του ΟΗΕ από Κίνα, Ρωσία και Κατάρ

Από

Το παρατηρητήριο UN Watch, με έδρα τη Γενεύη, υποστηρίζει ότι νυν και πρώην ειδικοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών έλαβαν στοχευμένη χρηματοδότηση από την Κίνα, τη Ρωσία, το Κατάρ και άλλους δωρητές, προκαλώντας ερωτήματα για τη διαφάνεια σε ένα σύστημα του ΟΗΕ που βασίζεται στην ανεξαρτησία των κατόχων εντολών.

Το UN Watch διατύπωσε τους ισχυρισμούς σε έκθεση 104 σελίδων, που δημοσιεύθηκε στις 26 Μαΐου. Σύμφωνα με το παρατηρητήριο, αρκετοί ειδικοί εισηγητές και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες του ΟΗΕ έλαβαν εξωτερική χρηματοδότηση ενώ εξέδιδαν εκθέσεις, δηλώσεις ή αξιολογήσεις επισκέψεων σε χώρες οι οποίες ευθυγραμμίζονταν με τα συμφέροντα των δωρητών.

Τα ποσά που αναφέρονται στην έκθεση δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα από την Epoch Times.

Οι καταγγελίες αφορούν το σύστημα Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ, ένα δίκτυο ανεξάρτητων ειδικών που διορίζονται από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για να συντάσσουν εκθέσεις σχετικά με θεματικά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και καταστάσεις σε διάφορες χώρες.

Το Γραφείο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR) αναφέρει ότι οι ειδικοί υπηρετούν υπό προσωπική ιδιότητα, δεν είναι υπάλληλοι του ΟΗΕ και δεν λαμβάνουν αμοιβή από τον οργανισμό.

Καταγγελίες για ξένη χρηματοδότηση

Το UN Watch ανέφερε ότι η Αλένα Ντουχάν, ειδική εισηγήτρια για τις αρνητικές επιπτώσεις των μονομερών καταναγκαστικών μέτρων, έλαβε μέσω του γραφείου της 1,3 εκατομμύρια δολάρια από την Κίνα, τη Ρωσία και το Κατάρ.

Σύμφωνα με την οργάνωση, περίπου 980.000 δολάρια προήλθαν από την Κίνα, 265.000 δολάρια από τη Ρωσία και 50.000 δολάρια από το Κατάρ.

Η έκθεση αναφέρει ακόμη ότι ο Μπεν Σολ, ειδικός εισηγητής για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα, έλαβε 150.000 δολάρια από την Κίνα, ενώ ο Γιώργος Κατρούγκαλος, ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας για την προώθηση μιας δημοκρατικής και δίκαιης διεθνούς τάξης, έλαβε 100.000 δολάρια από την Κίνα το 2025.

Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα από την Epoch Times.

Το UN Watch υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση αυτή προκαλεί ανησυχίες, καθώς οι εισηγητές αναμένεται να ενεργούν ανεξάρτητα, ενώ οι εκθέσεις και οι δημόσιες δηλώσεις τους μπορούν να επηρεάσουν κυβερνήσεις, διεθνή δικαστήρια, την κάλυψη των μέσων ενημέρωσης και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το παρατηρητήριο ανέφερε ότι εξέτασε δεκατρείς κατόχους εντολών, οι οποίοι αποτελούν υποσύνολο του συστήματος Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ.

Προϋπάρχουσες οι ανησυχίες για τη διαφάνεια 

Η ευρύτερη ανησυχία σχετικά με την εξωτερική χρηματοδότηση ειδικών του ΟΗΕ προϋπήρχε της έκθεσης του UN Watch.

Ανάλυση της Universal Rights Group ανέφερε ότι ερευνητές εξέτασαν οικονομικές δηλώσεις που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2015 και 2019 από το OHCHR, κατόχους εντολών ειδικών διαδικασιών και ιδρύματα που χρηματοδοτούν το σύστημα.

Η ανάλυση διαπίστωσε ότι 37 από τους 121 ειδικούς δήλωσαν πως έλαβαν 134 άμεσες οικονομικές πληρωμές εκτός του συστήματος του ΟΗΕ, συνολικού ύψους σχεδόν 11 εκατομμυρίων δολαρίων. Το 40% του προϋπολογισμού των Ειδικών Διαδικασιών προερχόταν εκείνη την περίοδο από χρηματοδότηση εκτός τακτικού προϋπολογισμού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο τακτικός προϋπολογισμός του συστήματος ανερχόταν σε ~68 εκατομμύρια δολάρια, ενώ επιπλέον ~20 εκατομμύρια δολάρια καταβλήθηκαν εθελοντικά στον μηχανισμό, κυρίως από την Ολλανδία, τη Γερμανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αναφέρεται ότι κράτη παρείχαν επιπλέον 14,6 εκατομμύρια δολάρια σε 51 από τους 121 ειδικούς μέσω του OHCHR.

Ο Κώδικας Δεοντολογίας για τις Ειδικές Διαδικασίες απαγορεύει στους ειδικούς του ΟΗΕ να αποδέχονται οποιοδήποτε δώρο ή αμοιβή από κυβέρνηση ή μη κυβερνητική πηγή για δραστηριότητες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της εντολής τους.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη Universal Rights Group, στην πράξη η γνωστοποίηση εξωτερικής χρηματοδότησης δεν είναι υποχρεωτική ούτε ελέγχεται από τους διαχειριστές του ΟΗΕ, ενώ οι άμεσες πληρωμές δεν αποτυπώνονται στις οικονομικές εκθέσεις του OHCHR.

Κατάθεση στον Καναδά

Ο Χιλέλ Νόιερ, εκτελεστικός διευθυντής του UN Watch, εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες στις 27 Απριλίου, κατά τη διάρκεια κατάθεσής του ενώπιον της Υποεπιτροπής Διεθνών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Καναδά. Όπως δήλωσε στους νομοθέτες, εισηγητές του ΟΗΕ είχαν λάβει χρηματοδότηση από το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας.

Ο Νόιερ υποστήριξε ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί, προσθέτοντας ότι δεν θα πρέπει να υπάρχει στοχευμένη χρηματοδότηση από κανέναν, και ιδιαίτερα όχι από αυταρχικά καθεστώτα.

Η έκθεση του UN Watch πρότεινε μεταρρυθμίσεις όπως εξωτερικό μηχανισμό ελέγχου, εξωτερική αξιολόγηση υποψηφίων, αυστηρότερα αποδεικτικά πρότυπα και απαγόρευση άμεσης στοχευμένης χρηματοδότησης από κυβερνήσεις ή εξωτερικούς φορείς.

Κενό λογοδοσίας

Το σύστημα του ΟΗΕ διαθέτει εσωτερικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων, ωστόσο οι μηχανισμοί λογοδοσίας παραμένουν περιορισμένοι.

Έκθεση του Γραφείου Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ [U.S. Government Accountability Office – GAO] του 2025 ανέφερε ότι οι κάτοχοι εντολών μπορούν να ζητούν γνωμοδότηση από εξαμελή επιτροπή σχετικά με το αν μια δραστηριότητα ενδέχεται να δημιουργεί σύγκρουση συμφερόντων.

Το GAO σημείωσε επίσης ότι οι κάτοχοι εντολών άρχισαν να δημοσιοποιούν πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης το 2015, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων.

Σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το σύστημα Ειδικών Διαδικασιών του ΟΗΕ διέθετε έως τον Νοέμβριο του 2024 συνολικά σαράντα έξι θεματικές και δεκατέσσερις ειδικές ανά χώρα εντολές, ενώ οι κάτοχοι εντολών επιλέγονται για μέγιστη θητεία έξι ετών.

Η έκθεση του GAO εξέτασε αποφάσεις του ΟΗΕ, οδηγίες ειδικών διαδικασιών, πληροφορίες χρηματοδότησης και διαδικασίες σύγκρουσης συμφερόντων.

Το UN Watch υποστήριξε ότι τα μέτρα αυτά είναι ανεπαρκή και ζήτησε τη δημιουργία ανεξάρτητου μηχανισμού για την επανεξέταση, τον έλεγχο, την επιβολή πειθαρχικών μέτρων ή την απομάκρυνση κατόχων εντολών που διαπιστώνεται ότι παραβίασαν πρότυπα.

Το παρατηρητήριο κάλεσε επίσης τα δημοκρατικά κράτη να αξιολογούν και να βαθμολογούν δημόσια την απόδοση των ειδικών εισηγητών.

Χρηματοδότηση και επιρροή

Η Universal Rights Group ανέφερε ότι οι άμεσες εξωτερικές πληρωμές μπορούν να επηρεάσουν ή τουλάχιστον να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ανεξαρτησία ενός ειδικού, καθώς ενδέχεται να δημιουργήσουν εξάρτηση και να επηρεάσουν την ατζέντα του.

Η οργάνωση επικαλέστηκε τον πρώην ειδικό του ΟΗΕ Γκαμπόρ Ρόνα, ο οποίος είχε δηλώσει ότι οι οικονομικές συνεισφορές μεμονωμένων κρατών προς μεμονωμένες εντολές μπορεί να «δημιουργήσουν την εντύπωση, αν όχι την πραγματικότητα, αθέμιτης επιρροής».

Η ανησυχία αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο της έκθεσης του UN Watch.

Το παρατηρητήριο υποστήριξε ότι ορισμένοι ειδικοί εισηγητές που έλαβαν χρηματοδότηση από αυταρχικές κυβερνήσεις εξέδωσαν στη συνέχεια δηλώσεις ή εκθέσεις ευνοϊκές προς τα συμφέροντα αυτών των κυβερνήσεων ή επικέντρωσαν την κριτική τους στις δυτικές δημοκρατίες.

Πίεση στον προϋπολογισμό

Οι καταγγελίες σχετικά με τη χρηματοδότηση είναι ξεχωριστές από άλλο ζήτημα που έχουν θέσει οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων: τις προσπάθειες της Κίνας και της Ρωσίας να μειώσουν τη χρηματοδότηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ μέσω διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό.

Η International Service for Human Rights ανέφερε το 2025 ότι η Κίνα, η Ρωσία και άλλες κυβερνήσεις επεδίωξαν, εκμεταλλευόμενες όργανα προϋπολογισμού του ΟΗΕ, να μειώσουν τη χρηματοδότηση του OHCHR και των ερευνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το 2023, η Human Rights Watch είχε επίσης αναφέρει ότι η Κίνα, η Ρωσία και οι σύμμαχοί τους επεδίωξαν να περικόψουν τη χρηματοδότηση του έργου του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η διαμάχη αυτή για τον προϋπολογισμό είναι διακριτή από την καταγγελία του UN Watch ότι μεμονωμένοι κάτοχοι εντολών αποδέχθηκαν στοχευμένη εξωτερική χρηματοδότηση.

Η Epoch Times επικοινώνησε με το OHCHR, τις αποστολές της Κίνας, της Ρωσίας και του Κατάρ, καθώς και με τους ειδικούς που κατονομάζονται στην έκθεση, ζητώντας σχόλιο. Δεν υπήρξε απάντηση στα αιτήματα σχολιασμού μέχρι τη δημοσίευση.

Του Arthur Zhang

Η τεχνητή νοημοσύνη κατακλύζει το διαδίκτυο και θέτει σε δοκιμασία την κριτική σκέψη

Από

Ένα ατελείωτο κύμα περιεχομένου που δημιουργείται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης αναδιαμορφώνει το διαδίκτυο και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αλληλεπιδρούν με την πληροφορία πιο γρήγορα από ποτέ.

Από περιλήψεις ειδήσεων και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έως ακαδημαϊκές έρευνες, ο τεράστιος όγκος υλικού που παράγεται με τη συνδρομή μηχανών έχει συνδεθεί με αύξηση της «γνωστικής εκφόρτωσης» — ενός φαινομένου κατά το οποίο οι άνθρωποι αναθέτουν την κριτική σκέψη και την επαλήθευση πληροφοριών σε αυτοματοποιημένα συστήματα.

Ανάλυση του 2025 σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία ΤΝ επηρεάζουν τη γνωστική εκφόρτωση έδειξε «σημαντική αρνητική συσχέτιση» μεταξύ της συχνής χρήσης εργαλείων ΤΝ και της ικανότητας κριτικής σκέψης σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιακών ομάδων και μορφωτικών επιπέδων. Οι ερευνητές του SBS Swiss Business School διαπίστωσαν ότι οι νεότερες ηλικιακές ομάδες εμφάνιζαν μεγαλύτερο βαθμό εξάρτησης από τα μοντέλα ΤΝ και χαμηλότερες επιδόσεις στην κριτική σκέψη.

Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν μελέτη της Pangram/YouGov τον Μάιο, σύμφωνα με την οποία μόλις το 55% των συμμετεχόντων — όλοι μέλη της γενιάς Z, ηλικίας 18 έως 28 ετών — μπορούσαν να αναγνωρίσουν ψευδές ή παραπλανητικό υλικό παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη. Το ποσοστό είναι ακόμη χαμηλότερο στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, γεγονός που σημαίνει ότι οι μισοί ή και λιγότεροι ενήλικες άνω των 28 ετών αισθάνονται βέβαιοι ότι μπορούν να εντοπίσουν περιεχόμενο ΤΝ στο διαδίκτυο.

Ο Χάβι Πέρεζ, επιμελητής ιστοσελίδων καταναλωτικής ενημέρωσης που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, δήλωσε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι οι αναρτήσεις και τα σχόλια που δημιουργούνται από ΤΝ μπορούν να διαστρεβλώσουν τη δημόσια αντίληψη, ιδιαίτερα όταν ο όγκος εκλαμβάνεται ως ένδειξη αξιοπιστίας. Εάν ένας χρήστης βλέπει δεκάδες παρόμοιες αναρτήσεις για ένα προϊόν, μια τάση, έναν πολιτικό ισχυρισμό, ένα ζήτημα υγείας ή ένα οικονομικό θέμα, μπορεί να θεωρήσει ότι πρόκειται για μια ευρέως αποδεκτή άποψη.

«Ομοιομορφία με αυτοπεποίθηση»

Ο Πέρεζ επεσήμανε ότι οι καταναλωτές πρέπει να είναι προσεκτικοί, καθώς το περιεχόμενο ΤΝ αυξάνει τον όγκο αυτού που αποκάλεσε «ομοιομορφία με αυτοπεποίθηση» στο διαδίκτυο.

Πολλά άρθρα και αναρτήσεις επαναλαμβάνουν παρόμοιες δομές, συμβουλές και διατυπώσεις. Για τους περιστασιακούς αναγνώστες, αυτό μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι το εν λόγω θέμα είναι περισσότερο αποδεκτό ή διαδεδομένο απ’ ό,τι στην πραγματικότητα, επειδή οι ίδιες ιδέες εμφανίζονται διαρκώς σε πολλές πηγές.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι υπάρχει ο κίνδυνος να μην γνωρίζουν πλέον οι άνθρωποι ποιο περιεχόμενο έχει πραγματικά ελεγχθεί. Σε τομείς όπως τα οικονομικά, η υγεία, το δίκαιο, η εκπαίδευση και οι ειδήσεις, πρέπει οι αναγνώστες να γνωρίζουν εάν οι ισχυρισμοί έχουν διασταυρωθεί με πρωτογενείς πηγές, εάν έχουν ενημερωθεί πρόσφατα και εάν έχει γίνει επιμέλεια από κάποιον υπεύθυνο.

Ο σύμβουλος στρατηγικής ΤΝ Αρμάντ Κουτσινιέλο Γ΄ δήλωσε στην Epoch Times ότι το περιεχόμενο που παράγεται από τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε τις πληροφορίες, αλλά και την ταχύτητα με την οποία τις επεξεργαζόμαστε και τις εμπιστευόμαστε.

Η κοινωνία, ανέφερε, μετακινείται από την προσεκτική ανάγνωση προς τη γρήγορη κατανάλωση ‘καλογυαλισμένων’ περιλήψεων, σχολίων, σύντομων βίντεο και περιεχομένου που έχει παραχθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιασμένο για ταχύτητα και αλληλεπίδραση.

Έχοντας εργαστεί στο «τοπίο εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ», σημείωσε ότι μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες του είναι πως τα συστήματα ΤΝ μπορούν άθελά τους να ενισχύσουν τεράστιες ποσότητες ανακριβούς ή και σκόπιμα παραποιημένου περιεχομένου, απλώς μέσω της επανάληψης και της κλίμακας διάδοσης.

Εικόνες από το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που απεικονίζουν γυναίκες ντυμένες με μπικίνι, δημιουργημένες από τεχνητή νοημοσύνη, δήθεν να παίρνουν συνεντεύξεις στο δρόμο. Ουάσιγκτον, 14 Ιουλίου 2025. (Chris Delmas, STAFF/AFP μέσω Getty Images)

 

Εκτίμησε επίσης ότι ο τεράστιος όγκος περιεχομένου που δημιουργείται από τεχνητή νοημοσύνη ασκεί πραγματική πίεση στη δημόσια εμπιστοσύνη. Όταν οι αναγνώστες συναντούν σχεδόν πανομοιότυπες διατυπώσεις ή ερμηνείες σε πολλές πηγές, είναι φυσικό να αναρωτιούνται αν οι πληροφορίες προέκυψαν από ανεξάρτητη δημοσιογραφική εργασία ή απλώς ανακυκλώθηκαν.

Ο Καρλ Στράουντ, ειδικός δημοσίων σχέσεων και επικεφαλής αφηγητής της Smoking Gun Agency, δήλωσε ότι και αυτός έχει διαπιστώσει πως το περιεχόμενο ΤΝ επιβαρύνει το κοινό.

Η βασική ανάγκη του κοινού δεν έχει αλλάξει, τόνισε: οι άνθρωποι θέλουν να εμπιστεύονται όσα διαβάζουν. Αυτό που έχει αλλάξει είναι το πόσο δυσκολότερο έχει γίνει να ξεχωρίσουν τι είναι αξιόπιστο.

Το περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ, η αναπαραγωγή υλικού και το χαμηλής ποιότητας περιεχόμενο έχουν καταστήσει το πληροφοριακό περιβάλλον πιο θορυβώδες, πιο επίπεδο και πιο συγκεχυμένο, με αποτέλεσμα το κοινό να προσπαθεί να καταλάβει αν διαβάζει πρωτότυπο ρεπορτάζ, ανακυκλωμένο υλικό ή κάτι που εξαρχής δεν θα έπρεπε να είχε δημοσιευθεί.

Πέρα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την ακαδημαϊκή κοινότητα, λίγοι κλάδοι έχουν πληγεί τόσο έντονα από την παραπληροφόρηση της τεχνητής νοημοσύνης όσο οι ειδήσεις. Ο Στράουντ, ο οποίος δραστηριοποιείται εδώ και δύο δεκαετίες στους βρετανικούς δημοσιογραφικούς κύκλους, στην επιμέλεια και στη δημοσιογραφία, διαπιστώνει ότι η συνεχής παραγωγή περιεχομένου ΤΝ δημιουργεί κόπωση στους αναγνώστες που αναζητούν ακριβείς πληροφορίες.

Προειδοποίησε ακόμη ότι αυτή η κόπωση είναι επικίνδυνη, επειδή όταν οι άνθρωποι αισθάνονται καταβεβλημένοι είτε αποσύρονται είτε γίνονται ευκολότεροι στόχοι παραπλάνησης.

Απώλεια επαφής με την πραγματικότητα

Ο Ασούτος Χούλμπε, ιδρυτής της RawPickAI, δοκιμάζει επαγγελματικά εργαλεία ΤΝ — περίπου τρία έως τέσσερα νέα εργαλεία κάθε εβδομάδα.

Αυτό που παρατηρεί περισσότερο, ανέφερε στην Epoch Times, είναι ότι πλέον τα πάντα ακούγονται ίδια. Εκτίμησε μάλιστα ότι το 70-80% των άρθρων με θέμα τα «καλύτερα εργαλεία ΤΝ» είναι πλέον γραμμένα από ΤΝ.

Κατά την εκτίμησή του, δημιουργείται ένας ιδιόμορφος φαύλος κύκλος, όπου η τεχνητή νοημοσύνη γράφει αξιολογήσεις βασισμένες σε όσα έχει ήδη γράψει μια άλλη τεχνητή νοημοσύνη· οι αναγνώστες θεωρούν ότι υπάρχει συναίνεση και η πραγματική εμπειρία χρήσης αυτών των εργαλείων χάνεται μέσα στον θόρυβο.

Ο Χούλμπε ανέφερε ότι δοκίμασε ένα εργαλείο συγγραφής το οποίο είχε εκατοντάδες θετικές αξιολογήσεις στο διαδίκτυο, αλλά ήταν ουσιαστικά άχρηστο στη δωρεάν έκδοσή του. Ο χρήστης δεν μπορούσε καν να ολοκληρώσει μία παράγραφο πριν φτάσει το όριο χρήσης, ενώ αυτή η πληροφορία είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθεί μέσω αναζήτησης στη Google.

Ιδιαίτερα προβληματισμένος είναι και για τον τρόπο με τον οποίο η παραμόρφωση της πληροφορίας επηρεάζει το κοινό.

Το περιεχόμενο ΤΝ έχει μια αδιάκοπα θετική κλίση, επειδή εκπαιδεύεται πάνω σε σελίδες μάρκετινγκ και αξιολογήσεις συνεργατών προώθησης προϊόντων. Κανείς, σημείωσε, δεν εκπαιδεύει τα μοντέλα πάνω σε εμπειρίες του τύπου «το δοκίμασα για δύο εβδομάδες και ήταν κακό», με αποτέλεσμα το αρνητικό σήμα να εξαφανίζεται από το διαδίκτυο.

Φωτογραφία δύο κινητών τηλεφώνων στα οποία προβάλλονται βίντεο τεχνητής νοημοσύνης, στα οποία μαθητές και μια ηλικιωμένη γυναίκα εκφράζουν τις απόψεις τους σχετικά με τη διαδικασία μομφής κατά της αντιπροέδρου των Φιλιππινών Σάρα Ντουτέρτε. Χονγκ Κονγκ, 20 Ιουνίου 2025. Λίγες μέρες αφότου η Γερουσία των Φιλιππινών αρνήθηκε να ξεκινήσει τη δίκη μομφής, τα δύο βίντεο — το ένα υπέρ και το άλλο κατά της κίνησης αυτής — έγιναν viral. (Yan Zhao/AFP μέσω Getty Images)

 

Οι συνέπειες της έκρηξης περιεχομένου ΤΝ είναι πλέον ορατές σε αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «ψύχωση ΤΝ», δηλαδή  αποσύνδεση από την πραγματικότητα. Αν και δεν πρόκειται για κλινική διάγνωση, ο όρος έχει εξελιχθεί σε δημοφιλή γενική περιγραφή περιπτώσεων όπου η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει μια ασυνήθιστη, παγιωμένη ή ακόμη και παραληρηματική αντίληψη για κάτι στον πραγματικό κόσμο.

Άτομα με ψυχικές διαταραχές ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη «ψύχωσης ΤΝ», ωστόσο το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτόν τον πληθυσμό, σύμφωνα με τον Δρα Ράγκυ Γκίργκις, καθηγητή κλινικής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια και στο Ψυχιατρικό Ινστιτούτο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην Εθνική Ακαδημία Ιατρικής τον Μάρτιο, ο Γκίργκις ανέφερε ότι το φαινόμενο της ψύχωσης ΤΝ είναι ποσοτικά νέο και θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ επικίνδυνο· ωστόσο, ποιοτικά μοιάζει με όσα συμβαίνουν εδώ και δεκαετίες μετά την εμφάνιση του διαδικτύου.

Μη ρεαλιστικές προσδοκίες

Παρότι η βύθιση σε διαδικτυακές «λαγοφωλιές» γύρω από οποιοδήποτε θέμα δεν αποτελεί νέο φαινόμενο, η ΑΙ και τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ενισχύουν δραματικά αυτό το πρόβλημα. Η στενή μίμηση της ανθρώπινης νοημοσύνης από τα σύγχρονα μοντέλα ΑΙ καθιστά ευκολότερη την εσωτερίκευση του περιεχομένου τους από τους ανθρώπους.

Τα σημάδια αυτού του φαινομένου εμφανίζονται πλέον σχεδόν σε κάθε πτυχή της καθημερινής ζωής, ορισμένες φορές με τη μορφή μη ρεαλιστικών προσδοκιών.

Ο Τζάστιν Κίλινγκσγουορθ, ιδρυτής της The Color Bar, δήλωσε στην Epoch Times ότι μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έχει παρατηρήσει λόγω του κορεσμού από περιεχόμενο ΑΙ είναι η άνοδος των «συνθετικών προσδοκιών», ιδιαίτερα στη βιομηχανία ομορφιάς.

Εργαζόμενος με κομμωτήρια και εταιρείες ομορφιάς που έρχονται σε άμεση επαφή με πελάτες, βλέπει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους να προσέρχονται με φωτογραφίες έμπνευσης που έχουν δημιουργηθεί από ΑΙ και οι οποίες δεν αντανακλούν ό,τι είναι ρεαλιστικά εφικτό σε έναν πραγματικό άνθρωπο.

Οι επαγγελματίες του χώρου, πρόσθεσε, αναγκάζονται όλο και περισσότερο να λειτουργούν όχι μόνο ως καλλιτέχνες αλλά και ως εκπαιδευτές και «συναισθηματικοί μεταφραστές», βοηθώντας τους πελάτες να κατανοήσουν τι είναι ρεαλιστικά εφικτό, προστατεύοντας παράλληλα την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη τους.

Πέρυσι, ανάλυση του Microsoft AI for Good Lab έδειξε ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να αναγνωρίσουν σωστά μια εικόνα παραγόμενη από ΑΙ στο 62% των περιπτώσεων.

Για τον Κουτσινιέλο, ο κίνδυνος βρίσκεται στο ότι οι άνθρωποι μπορεί να γίνουν «εξαιρετικά αποτελεσματικοί στην ταχεία κατανάλωση πληροφοριών», αφιερώνοντας όμως λιγότερο χρόνο στην αντιμετώπιση της ασάφειας, της πολυπλοκότητας ή των αντικρουόμενων απόψεων.

Ο Πέρεζ συμφώνησε με αυτή την εκτίμηση, προειδοποιώντας ότι μακροπρόθεσμα ο κίνδυνος είναι οι άνθρωποι είτε να εμπιστεύονται υπερβολικά είτε να γίνουν υπερβολικά κυνικοί.

Κάποιοι θα πιστεύουν οτιδήποτε φαίνεται καλογυαλισμένο, ενώ άλλοι θα θεωρούν ότι τα πάντα στο διαδίκτυο είναι συνθετικά και θα σταματήσουν να εμπιστεύονται ακόμη και τις έγκυρες πληροφορίες. Και τα δύο ενδεχόμενα, κατέληξε, αποδυναμώνουν την κριτική σκέψη.

Της Autumn Spredemann

Δίκτυα του ιρανικού καθεστώτος φέρονται να διακίνησαν δισεκατομμύρια μέσω Binance

Από

Η Binance απορρίπτει τους ισχυρισμούς της αμερικανικής εφημερίδας, ενώ επίσημες κυρώσεις των ΗΠΑ και ανεξάρτητες αναλύσεις blockchain δείχνουν ότι πρόσωπα και εταιρείες γύρω από τον Ιρανό επιχειρηματία Μπαμπάκ Ζαντζανί βρίσκονται ήδη στο στόχαστρο των αρχών.

Δίκτυα συνδεδεμένα με το ιρανικό καθεστώς φέρονται να χρησιμοποίησαν την Binance, τη μεγαλύτερη πλατφόρμα ανταλλαγής κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, για τη διακίνηση μεγάλων χρηματικών ποσών, παρά τις διεθνείς κυρώσεις κατά της Τεχεράνης. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, οι ροές αυτές συνεχίστηκαν ακόμη και μετά τη συμφωνία ενοχής της Binance με τις αμερικανικές αρχές το 2023, όταν η εταιρεία είχε δεσμευθεί να ενισχύσει ριζικά τους μηχανισμούς συμμόρφωσής της. 

Στο κέντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο Μπαμπάκ Ζαντζανί, Ιρανός επιχειρηματίας με μακρά ιστορία σε υποθέσεις παράκαμψης κυρώσεων. Η Wall Street Journal αναφέρει ότι δίκτυο συνδεδεμένο με τον Ζαντζανί πραγματοποίησε συναλλαγές ύψους περίπου 850 εκατομμυρίων δολαρίων μέσω λογαριασμών στην Binance σε διάστημα δύο ετών. Το  ρεπορτάζ της WSJ, αναφέρει ότι οι συναλλαγές αυτές γίνονταν κυρίως μέσω ενός βασικού λογαριασμού, ενώ πρόσθετοι λογαριασμοί φέρονται να ανήκαν ή να συνδέονταν με πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του Ζαντζανί. 

Κατά τη WSJ, οι λογαριασμοί αυτοί φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν ως μέρος ενός μυστικού δικτύου πληρωμών, με στόχο τη διατήρηση της ροής κεφαλαίων προς δομές του ιρανικού καθεστώτος και ειδικότερα προς τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC). Η εφημερίδα επικαλείται εσωτερικές εκθέσεις συμμόρφωσης της Binance, στοιχεία blockchain και πηγές από υπηρεσίες επιβολής του νόμου. Η Binance, από την πλευρά της, απορρίπτει τους ισχυρισμούς και υποστηρίζει ότι δεν επέτρεψε εν γνώσει της συναλλαγές με πρόσωπα ή ψηφιακά πορτοφόλια που βρίσκονταν υπό κυρώσεις κατά τον χρόνο των συναλλαγών. 

Η υπόθεση δεν περιορίζεται στους ισχυρισμούς ενός δημοσιεύματος. Τον Ιανουάριο του 2026, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε κυρώσεις εις βάρος του Ζαντζανί, καθώς και των Zedcex και Zedxion, δύο ανταλλακτηρίων ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με τον ίδιο. Σύμφωνα με την OFAC, οι δύο πλατφόρμες είχαν επεξεργαστεί κεφάλαια για ψηφιακά πορτοφόλια συνδεδεμένα με τους IRGC, ενώ η ενέργεια αυτή αποτέλεσε την πρώτη περίπτωση κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις σε ανταλλακτήριο ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων για λειτουργία στον χρηματοπιστωτικό τομέα της ιρανικής οικονομίας. 

Η εταιρεία ανάλυσης blockchain TRM Labs είχε ήδη εξετάσει τη δραστηριότητα των Zedcex και Zedxion, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι δύο εταιρείες λειτουργούσαν πρακτικά ως ενιαία υποδομή. Σύμφωνα με την ανάλυσή της, οι δύο πλατφόρμες επεξεργάστηκαν περίπου 1 δισ. δολάρια σε ροές σταθερών νομισμάτων που συνδέονταν με τους IRGC. Η TRM υποστηρίζει ότι το 2024 το ποσοστό της δραστηριότητας που σχετιζόταν με διευθύνσεις συνδεδεμένες με τους IRGC έφθασε σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, στοιχείο που ενισχύει την εικόνα οργανωμένου μηχανισμού και όχι περιστασιακής χρήσης. 

Ο Ζαντζανί δεν είναι άγνωστος στις αμερικανικές αρχές. Είχε τεθεί υπό κυρώσεις ήδη από το 2013, κατηγορούμενος ότι βοήθησε την ιρανική κυβέρνηση να μετακινήσει δισεκατομμύρια δολάρια από πετρελαϊκά έσοδα, παρακάμπτοντας το καθεστώς κυρώσεων. Οι κυρώσεις εκείνες είχαν αρθεί στο πλαίσιο της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν, αλλά η Ουάσιγκτον επανήλθε το 2026, συνδέοντάς τον αυτήν τη φορά με δίκτυα ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και χρηματοδότηση των IRGC. 

Το ρεπορτάζ της WSJ υποστηρίζει ότι τα κεφάλαια που διακινούνταν μέσω Binance συνδέονταν σε μεγάλο βαθμό με πληρωμές που σχετίζονταν με το ιρανικό πετρέλαιο και με μηχανισμούς παράκαμψης κυρώσεων. Για το Ιράν, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποκομμένο από το συμβατικό διεθνές τραπεζικό σύστημα, τα κρυπτονομίσματα και ειδικά τα σταθερά νομίσματα προσφέρουν έναν εναλλακτικό δρόμο μεταφοράς αξίας. Η δυνατότητα διασυνοριακών συναλλαγών, η χρήση ενδιάμεσων πορτοφολιών και η ταχύτητα εκκαθάρισης καθιστούν τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία ελκυστικά για δίκτυα που επιδιώκουν να κινηθούν εκτός του παραδοσιακού χρηματοπιστωτικού ελέγχου. 

Η Binance απαντά ότι η εικόνα αυτή είναι παραπλανητική. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Ρίτσαρντ Τενγκ, χαρακτήρισε το δημοσίευμα της WSJ «θεμελιωδώς ανακριβές», υποστηρίζοντας ότι οι συναλλαγές στις οποίες αναφέρεται το ρεπορτάζ δεν αφορούσαν πρόσωπα που ήταν υπό κυρώσεις κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκαν. Η εταιρεία τονίζει επίσης ότι έχει υιοθετήσει πολιτική μηδενικής ανοχής απέναντι σε παράνομες δραστηριότητες και ότι έχει ενισχύσει ουσιαστικά το πρόγραμμα συμμόρφωσής της μετά το 2024. 

Η ένταση μεταξύ Binance και Wall Street Journal δεν είναι καινούρια. Τον Μάρτιο του 2026, η Binance κατέθεσε αγωγή κατά της εφημερίδας για προηγούμενο δημοσίευμα σχετικά με φερόμενες ροές κεφαλαίων προς ιρανικά δίκτυα και τον τρόπο με τον οποίο η εταιρεία χειρίστηκε εσωτερικές ανησυχίες συμμόρφωσης. Η Binance υποστήριξε ότι η εφημερίδα δημοσίευσε ψευδείς και δυσφημιστικούς ισχυρισμούς, ενώ η WSJ δήλωσε ότι στηρίζει το ρεπορτάζ της. 

Το ιστορικό της Binance με τις αμερικανικές αρχές δίνει ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση. Τον Νοέμβριο του 2023, η Binance Holdings Limited παραδέχθηκε παραβιάσεις που σχετίζονταν με τον Νόμο περί Τραπεζικού Απορρήτου, τη μη εγγραφή ως επιχείρηση μεταφοράς χρημάτων και τον Διεθνή Νόμο Έκτακτων Οικονομικών Εξουσιών. Η εταιρεία συμφώνησε να καταβάλει πάνω από 4 δισ. δολάρια για να επιλύσει την έρευνα του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης, ενώ ο ιδρυτής της, Τσανγκπένγκ Ζάο, δήλωσε επίσης ένοχος για αποτυχία διατήρησης αποτελεσματικού προγράμματος κατά του ξεπλύματος χρήματος. 

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε τότε ιστορικούς διακανονισμούς με την Binance. Η FinCEN επέβαλε αστική χρηματική ποινή 3,4 δισ. δολαρίων και πενταετή εποπτεία, ενώ η OFAC επέβαλε ποινή 968 εκατ. δολαρίων και υποχρεώσεις ενίσχυσης της συμμόρφωσης σε θέματα κυρώσεων. Το υπουργείο Οικονομικών ανέφερε ότι θα διατηρούσε πρόσβαση στα βιβλία, τα αρχεία και τα συστήματα της Binance για περίοδο πέντε ετών, μέσω ανεξάρτητου επιτηρητή. 

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που καθιστά τις νέες καταγγελίες ιδιαίτερα σοβαρές. Αν οι ισχυρισμοί της WSJ επιβεβαιωθούν, θα σημαίνουν ότι ροές συνδεδεμένες με το Ιράν συνέχισαν να περνούν μέσα από την πλατφόρμα μετά από έναν από τους μεγαλύτερους διακανονισμούς στην ιστορία της αγοράς κρυπτονομισμάτων. Αντίθετα, αν ισχύει η θέση της Binance, τότε η εταιρεία αντιμετωπίζει μια περίπτωση όπου παλαιότερες ή έμμεσες συναλλαγές παρουσιάζονται ως απόδειξη σκόπιμης διευκόλυνσης δικτύων υπό κυρώσεις. 

Οι αμερικανικές αρχές, πάντως, αντιμετωπίζουν πλέον τα κρυπτονομίσματα ως κεντρικό πεδίο της μάχης κατά της χρηματοδότησης του Ιράν. Τους τελευταίους μήνες, το υπουργείο Οικονομικών έχει ανακοινώσει σειρά ενεργειών με στόχο δίκτυα που συνδέονται με την Τεχεράνη, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα και αναλύσεις blockchain, οι ΗΠΑ έχουν συνδέσει μεγάλες δεσμεύσεις ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων με την προσπάθεια περιορισμού της ικανότητας του Ιράν να μεταφέρει κεφάλαια εκτός του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος. 

Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης ένα ευρύτερο πρόβλημα για τον χώρο των κρυπτονομισμάτων. Οι πλατφόρμες ανταλλαγής λειτουργούν σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία επιτρέπει ταχύτατες διεθνείς μεταφορές, αλλά οι κανόνες συμμόρφωσης παραμένουν σύνθετοι, ειδικά όταν εμπλέκονται ενδιάμεσοι λογαριασμοί, εταιρείες-βιτρίνες και ψηφιακά πορτοφόλια που δεν αποκαλύπτουν άμεσα τον τελικό δικαιούχο. Για τις αρχές, η πρόκληση είναι να διακρίνουν ανάμεσα στη νόμιμη χρήση κρυπτονομισμάτων και στη συστηματική χρήση τους από κράτη, ομάδες και δίκτυα υπό κυρώσεις.

Για την Binance, το διακύβευμα είναι η αξιοπιστία του προγράμματος συμμόρφωσης που υποσχέθηκε μετά τον διακανονισμό του 2023. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι η δυνατότητα εφαρμογής κυρώσεων σε έναν κόσμο όπου η χρηματοδότηση μπορεί να μεταφέρεται όχι μόνο μέσω τραπεζών, αλλά και μέσω αποκεντρωμένων ή ημι-ανώνυμων ψηφιακών υποδομών. Και για το Ιράν, όπως δείχνουν τόσο οι κυρώσεις όσο και οι αναλύσεις blockchain, τα κρυπτονομίσματα φαίνεται να έχουν μετατραπεί σε ένα ακόμη εργαλείο προσαρμογής απέναντι στην οικονομική πίεση- κυρώσεων της Δύσης. 

Το βέβαιο είναι ότι οι πιο συγκεκριμένοι ισχυρισμοί για τις συναλλαγές μέσω Binance βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εσωτερικά έγγραφα και πηγές που δεν είναι όλα δημόσια διαθέσιμα. Ωστόσο, οι επίσημες κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ζαντζανί και των Zedcex/Zedxion, οι αναλύσεις της TRM Labs και το προηγούμενο ιστορικό της Binance με τις αμερικανικές αρχές δείχνουν ότι το θέμα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή δημοσιογραφική καταγγελία χωρίς υπόβαθρο. Πρόκειται για μια υπόθεση που συνδυάζει γεωπολιτική, κυρώσεις, τρομοκρατική χρηματοδότηση, εταιρική συμμόρφωση και το μέλλον του ελέγχου στις αγορές ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων. 

Μεγάλες επενδύσεις στην Ευρώπη για το 2026: Η χρονιά της στρατηγικής επανεκκίνησης

Από

Το 2026 διαμορφώνεται ως χρονιά-καμπή για την Ευρώπη. Δεν πρόκειται απλώς για έναν ακόμη κύκλο δημόσιων δαπανών ή για μεμονωμένα έργα υποδομής. Η ήπειρος μπαίνει σε μια περίοδο όπου οι επενδύσεις συνδέονται άμεσα με την ενεργειακή ασφάλεια, την τεχνολογική αυτονομία, την άμυνα, τη βιομηχανική παραγωγή και τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σταθεί ανταγωνιστικά απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2026 φτάνει τα 192,8 δισ. ευρώ σε δεσμεύσεις και τα 190,1 δισ. ευρώ σε πληρωμές, ενώ διατηρείται και περιθώριο 715,7 εκατ. ευρώ για απρόβλεπτες ανάγκες. Αυτό δείχνει ότι οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην ανάγκη για μεγάλες επενδύσεις σε κρίσιμους τομείς. 

Η μεγαλύτερη επενδυτική πρόκληση αφορά την καθαρή ενέργεια. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η ενεργειακή μετάβαση θα απαιτεί 660 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030 και 695 δισ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2031-2040. Αυτά τα ποσά δεν μπορούν να καλυφθούν μόνο από δημόσιους πόρους· γι’ αυτό η στρατηγική της ΕΕ για το 2026 στηρίζεται στη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων, στη μείωση του επενδυτικού ρίσκου και στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η ΕΤΕπ έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να διαθέσει πάνω από 75 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία για την ενεργειακή μετάβαση, γεγονός που καθιστά την καθαρή ενέργεια έναν από τους βασικούς επενδυτικούς άξονες της Ευρώπης. 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας αποκτούν στρατηγική σημασία. Η Ευρώπη μπορεί να εγκαθιστά ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκά και νέες μονάδες αποθήκευσης, αλλά χωρίς ισχυρά, ψηφιοποιημένα και διασυνδεδεμένα δίκτυα, η πράσινη μετάβαση κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το 40% των δικτύων διανομής είναι άνω των 40 ετών και ότι η διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα πρέπει να διπλασιαστεί έως το 2030. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτούνται επενδύσεις περίπου 584 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ένα από τα λιγότερο θεαματικά αλλά πιο κρίσιμα επενδυτικά μέτωπα του 2026, γιατί από τα δίκτυα θα εξαρτηθεί αν η Ευρώπη μπορεί να στηρίξει ηλεκτροκίνηση, βιομηχανικό εξηλεκτρισμό, αντλίες θερμότητας, πράσινο υδρογόνο και μεγάλα κέντρα δεδομένων. 

Ιδιαίτερη θέση κατέχει η υπεράκτια αιολική ενέργεια στη Βόρεια Θάλασσα. Τον Ιανουάριο του 2026, χώρες της περιοχής μαζί με τη βιομηχανία και τους διαχειριστές δικτύων υπέγραψαν επενδυτικό σύμφωνο για τη Βόρεια Θάλασσα, με στόχο να κινητοποιηθεί οικονομική δραστηριότητα ύψους έως 1 τρισ. ευρώ και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών έργων. Η φιλοδοξία είναι η Βόρεια Θάλασσα να μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους κόμβους καθαρής ενέργειας παγκοσμίως, με τεράστιες ανάγκες σε λιμάνια, καλώδια, πλωτές και σταθερές υποδομές, αποθήκευση και διασυνοριακές συνδέσεις. 

Ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας είναι η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υποδομές. Η πρωτοβουλία InvestAI έχει ως στόχο να κινητοποιήσει 200 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, περιλαμβάνοντας νέο ευρωπαϊκό ταμείο 20 δισ. ευρώ για υπερ-εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης. Αυτές οι υποδομές δεν είναι απλώς μεγάλα κέντρα δεδομένων· είναι κέντρα υπολογιστικής ισχύος που θα επιτρέπουν την εκπαίδευση πολύ μεγάλων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης και θα δίνουν πρόσβαση σε νέες επιχειρήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και βιομηχανίες που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν μόνα τους τους αμερικανικούς και κινεζικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.

Το 2026, η συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη συνδέεται όλο και περισσότερο με την έννοια της «υπολογιστικής κυριαρχίας». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συμφώνησαν να συνεργαστούν για τη χρηματοδότηση έως πέντε υπερ-εργοστασίων τεχνητής νοημοσύνης, με κάθε μονάδα να προβλέπεται ότι θα χρησιμοποιεί περίπου 100.000 προηγμένα τσιπ ΤΝ. Αυτό αποτελεί ποιοτική αλλαγή: η Ευρώπη δεν θέλει μόνο να ρυθμίζει την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά να αποκτήσει και την υλική υποδομή που απαιτείται για να την παράγει, να την εκπαιδεύει και να την εφαρμόζει σε τομείς όπως η υγεία, η καθαρή τεχνολογία, η άμυνα, το διάστημα και η βιομηχανική παραγωγή. 

Στο ίδιο πεδίο κινούνται και οι ιδιωτικές επενδύσεις cloud. Η AWS ανακοίνωσε την έναρξη του AWS European Sovereign Cloud και επένδυση άνω των 7,8 δισ. ευρώ στη Γερμανία, με στόχο την παροχή ευρωπαϊκών cloud και υπηρεσιών ΤΝ που θα ανταποκρίνονται σε απαιτήσεις κυριαρχίας δεδομένων και κανονιστικής συμμόρφωσης. Παράλληλα, η Microsoft έχει ανακοινώσει σχέδια για αύξηση της χωρητικότητας των ευρωπαϊκών κέντρων δεδομένων κατά 40%, επέκταση σε δεκαέξι ευρωπαϊκές χώρες και στόχο για πάνω από διακόσια κέντρα δεδομένων στην ήπειρο έως το 2027. Αυτές οι επενδύσεις δείχνουν ότι η Ευρώπη γίνεται πεδίο ανταγωνισμού όχι μόνο για την ενέργεια, αλλά και για την υπολογιστική ισχύ. 

Τρίτος κρίσιμος τομέας είναι οι ημιαγωγοί. Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τα μικροτσίπ δεν περιορίζεται σε συμβολικές ανακοινώσεις. Το εργοστάσιο της European Semiconductor Manufacturing Company στη Δρέσδη, κοινή επένδυση με τη συμμετοχή της TSMC, της Bosch, της Infineon και της NXP, αναμένεται να ξεπεράσει τα 10 δισ. ευρώ σε συνολική επένδυση. Το έργο προβλέπεται να δημιουργήσει περίπου δύο χιλιάδες άμεσες θέσεις υψηλής τεχνολογίας και να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας σε τσιπ για αυτοκινητοβιομηχανία, βιομηχανικές εφαρμογές και ενεργειακά συστήματα.

Η σημασία τέτοιων επενδύσεων είναι μεγαλύτερη από το ίδιο το εργοστάσιο. Η Ευρώπη έχει καταλάβει ότι η εξάρτηση από ασιατικές και αμερικανικές αλυσίδες εφοδιασμού σε ημιαγωγούς αποτελεί στρατηγικό ρίσκο. Ο Ευρωπαϊκός Νόμος για τα Μικροτσίπ [European Chips Act] στοχεύει στην ενίσχυση του οικοσυστήματος των ημιαγωγών, στη μείωση της εξάρτησης και στη στήριξη της τεχνολογικής κυριαρχίας της ΕΕ, με φιλοδοξία να αυξηθεί το μερίδιο της Ευρώπης στην παγκόσμια παραγωγή μικροτσίπ. Η πρόκληση για το 2026 είναι να περάσουν οι πολιτικές δεσμεύσεις σε πραγματική βιομηχανική κλίμακα. 

Τέταρτος άξονας είναι η άμυνα. Η Ευρώπη μπαίνει στο 2026 με πολύ διαφορετική αντίληψη για την ασφάλεια σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Το πρόγραμμα SAFE, δηλαδή Security Action for Europe, προβλέπει έως 150 δισ. ευρώ σε δάνεια προς τα κράτη-μέλη για επενδύσεις σε αμυντικές δυνατότητες, κοινές προμήθειες και ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανικής βάσης. Παράλληλα, το ευρύτερο σχέδιο Readiness 2030 στοχεύει να κινητοποιήσει έως 800 δισ. ευρώ για την ευρωπαϊκή άμυνα. 

Η αμυντική διάσταση έχει και βιομηχανική πλευρά. Οι επενδύσεις δεν αφορούν μόνο στρατούς, αλλά παραγωγή πυρομαχικών, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα αεράμυνας, κυβερνοασφάλεια, δορυφορικές υποδομές, στρατιωτική κινητικότητα και τεχνολογίες διπλής χρήσης. Η ΕΤΕπ έχει ανανεώσει τον στόχο χρηματοδότησης των 100 δισ. ευρώ για το 2026, περιλαμβάνοντας 4,5 δισ. ευρώ για ασφάλεια και άμυνα, ενώ οι επενδύσεις της θα κατευθυνθούν επίσης σε πράσινη χρηματοδότηση, τεχνολογική καινοτομία, στήριξη της Ουκρανίας και κοινωνικές υποδομές. 

Πέμπτος τομέας είναι οι μεταφορές. Το πρόγραμμα «Συνδέοντας την Ευρώπη» [Connecting Europe Facility] παραμένει βασικό εργαλείο χρηματοδότησης στρατηγικών υποδομών, με προϋπολογισμό 25,8 δισ. ευρώ για τις μεταφορές την περίοδο 2021-2027. Το 2025 επιλέχθηκαν ενενήντα τέσσερα (94) έργα που θα λάβουν σχεδόν 2,8 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις, με το 77% της χρηματοδότησης να πηγαίνει σε σιδηροδρομικά έργα. Ανάμεσα στις προτεραιότητες βρίσκονται το Rail Baltica, αναβαθμίσεις στην Ελλάδα και στη Σλοβακία, καθώς και νέες γραμμές υψηλής ταχύτητας στην Τσεχία και την Πολωνία. Η έμφαση στον σιδηρόδρομο δείχνει ότι η Ευρώπη βλέπει τις μεταφορές ως συνδυασμό πράσινης μετάβασης, διασυνοριακής συνοχής και στρατηγικής κινητικότητας. 

Τέλος, κρίσιμη είναι η επένδυση στις πρώτες ύλες. Η ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση απαιτεί λίθιο, κοβάλτιο, νικέλιο, γάλλιο, σπάνιες γαίες και άλλα υλικά που συχνά ελέγχονται από περιορισμένο αριθμό χωρών. Η Ευρώπη προωθεί στρατηγικά έργα στο πλαίσιο του νόμου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες [Critical Raw Materials Act], θεωρώντας τα δημόσιου συμφέροντος επειδή συνδέονται με την ασφάλεια εφοδιασμού και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Η σημασία τους είναι προφανής: χωρίς πρώτες ύλες δεν υπάρχουν μπαταρίες, ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ημιαγωγοί, αμυντικές τεχνολογίες. 

Συνολικά, οι μεγάλες επενδύσεις στην Ευρώπη για το 2026 συγκλίνουν σε ένα κοινό συμπέρασμα: η ήπειρος προσπαθεί να ξαναχτίσει παραγωγική ισχύ. Για πολλά χρόνια η ΕΕ έμοιαζε να στηρίζεται κυρίως στη ρύθμιση, στο εμπόριο και στην κατανάλωση. Τώρα, όμως, η στρατηγική μετατοπίζεται προς την παραγωγή ενέργειας, τεχνολογίας, αμυντικού εξοπλισμού, υποδομών και κρίσιμων υλικών. Η επιτυχία δεν είναι δεδομένη. Υπάρχουν εμπόδια: αδειοδοτήσεις, ακριβή ενέργεια, έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού, ανταγωνισμός από ΗΠΑ και Κίνα, γεωπολιτικοί κίνδυνοι και δημοσιονομικοί περιορισμοί. Ωστόσο, το 2026 δείχνει ότι η Ευρώπη έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει τις επενδύσεις όχι ως λογιστική δαπάνη, αλλά ως προϋπόθεση επιβίωσης, ισχύος και ανεξαρτησίας.

 

[1]: https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-annual-budget/2026-budget/ “EU budget for 2026 – Consilium”

[2]: https://energy.ec.europa.eu/news/commission-launches-strategy-accelerate-clean-energy-investment-2026-03-10_en “Commission launches strategy to accelerate clean energy investment – Energy”

[3]: https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/european-grids_en?utm_source=chatgpt.com “European grids – European Commission – energy.ec.europa.eu”

[4]: https://windeurope.org/news/north-sea-summit-investment-pact-to-mobilise-e1tn-in-offshore-wind-investments-for-europe/?utm_source=chatgpt.com “North Sea Summit ‘Investment Pact’ to mobilise €1tn in offshore wind …”

[5]: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/eu-launches-investai-initiative-mobilise-eu200-billion-investment-artificial-intelligence “EU launches InvestAI initiative to mobilise €200 billion of investment in artificial intelligence | Shaping Europe’s digital future”

[6]: https://www.eib.org/en/press/all/2025-491-eib-group-and-european-commission-join-forces-to-finance-ai-gigafactories “EIB Group and European Commission join forces to finance AI gigafactories”

[7]: https://press.aboutamazon.com/aws/2026/1/aws-launches-aws-european-sovereign-cloud-and-announces-expansion-across-europe?utm_source=chatgpt.com “AWS Launches AWS European Sovereign Cloud and Announces Expansion …”

[8]: https://pr.tsmc.com/english/news/3169?utm_source=chatgpt.com “ESMC Breaks Ground on Dresden Fab – Taiwan Semiconductor Manufacturing …”

[9]: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/european-chips-act?utm_source=chatgpt.com “European Chips Act – Shaping Europe’s digital future”

[10]: https://defence-industry-space.ec.europa.eu/eu-defence-industry/safe-security-action-europe_en?utm_source=chatgpt.com “SAFE | Security Action for Europe – European Commission”

[11]: https://www.eib.org/en/press/all/2025-528-eib-group-renews-record-high-financing-target-of-eur100-billion-to-boost-europe-s-strategic-and-technological-independence “EIB Group renews record-high financing target of €100 billion to boost Europe’s strategic and technological independence”

[12]: https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/infrastructure-and-investment/connecting-europe-facility_en?utm_source=chatgpt.com “Connecting Europe Facility – Mobility and Transport – European Commission”

[13]: https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/raw-materials/areas-specific-interest/critical-raw-materials/strategic-projects-under-crma_en?utm_source=chatgpt.com “Strategic projects under the CRMA – Internal Market, Industry …”

 

Η άνοδος της Κίνας και η νέα αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ

Από

Σχολιασμός

Στις 14 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα, ο Σι Τζινπίνγκ, στις εναρκτήριες δηλώσεις του στη σύνοδο κορυφής στο Πεκίνο, δήλωσε: «Ο κόσμος έχει φτάσει σε ένα νέο σταυροδρόμι. Το αν η Κίνα και οι ΗΠΑ μπορούν να ξεπεράσουν την ‘παγίδα του Θουκυδίδη’ είναι ένα ερώτημα της Ιστορίας, ένα ερώτημα του κόσμου και ένα ερώτημα των λαών».

Ήταν η πρώτη φορά που ο Σι απευθύνθηκε δημόσια και άμεσα στον πρόεδρο των ΗΠΑ σε σύνοδο κορυφής, σε επίπεδο σημαντικά διαφορετικό από προηγούμενες κλειστές συναντήσεις ή γενικές ομιλίες.

Η δήλωση αυτή έρχεται σε έντονη αντίθεση με την ομιλία του Σι στο Σηάτλ το 2015, στην οποία είχε αρνηθεί την ύπαρξη της «παγίδας του Θουκυδίδη». Προηγουμένως, τόσο οι Κινέζοι αξιωματούχοι όσο και ο ακαδημαϊκός χώρος στην Κίνα αντιτίθεντο γενικά σε αυτό το σχήμα· πλέον, όμως, το υιοθετούν ενεργά, χρησιμοποιώντας το ακόμη και για να προειδοποιήσουν τις ΗΠΑ να μην υποτιμήσουν την ισχύ της Κίνας.

Γιατί το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) προχώρησε σε αυτή τη μεταβολή στάσης; Ποια είναι τα βαθύτερα κίνητρα;

Γιατί η υπερεκτίμηση της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος του ΚΚΚ οδήγησε τελικά σε στρατηγική λανθασμένη εκτίμηση και αποτυχία;

Η «παγίδα του Θουκυδίδη» προέρχεται από την ανάλυση του αρχαίου Έλληνα ιστορικού Θουκυδίδη στο έργο του «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου» σχετικά με τους φόβους που προκάλεσε στη Σπάρτη η άνοδος της Αθήνας: «Η πραγματική αιτία που έκανε τον πόλεμο αναπόφευκτο ήταν η αύξηση της δύναμης της Αθήνας και ο φόβος που αυτή η αύξηση προκάλεσε στη Σπάρτη». Ο καθηγητής του Χάρβαρντ Γκράχαμ Άλισον συστηματοποίησε αυτή την έννοια στο βιβλίο του «Destined for War» το 2017, αναλύοντας δεκαέξι περιπτώσεις αναδυόμενων δυνάμεων που αμφισβήτησαν υφιστάμενες ηγεμονίες τα τελευταία 500 χρόνια, εκ των οποίων οι δώδεκα κατέληξαν σε πόλεμο.

Στο νέο πλαίσιο της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρομοιάζονται με τη Σπάρτη (την ηγεμονική δύναμη), ενώ η Κίνα θεωρείται η Αθήνα (η αναδυόμενη δύναμη). Ο Άλισον τονίζει ότι η σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά ότι δομικές πιέσεις όπως ο φόβος, το κύρος και τα συμφέροντα μπορούν εύκολα να οδηγήσουν τις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας εκτός ελέγχου, σε συνδυασμό με παράγοντες όπως η Ταϊβάν και η Νότια Σινική Θάλασσα.

Το ΚΚΚ αρχικά απέρριψε αυτό το θεωρητικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι αγνοούσε παράγοντες όπως η παγκοσμιοποίηση, η πυρηνική αποτροπή και η αλληλεξάρτηση των οικονομιών ΗΠΑ και Κίνας. Ωστόσο, το ΚΚΚ πλέον υιοθετεί αυτή τη θεωρία, δείχνοντας την πεποίθησή του ότι μπορεί να «ξεπεράσει» τις Ηνωμένες Πολιτείες ή να τις αναγκάσει να αποδεχθούν αυτή τη νέα μετατόπιση παραδείγματος.

Μεταξύ 2013 και 2017, το ΚΚΚ υποβάθμιζε ή αρνιόταν επισήμως την «παγίδα του Θουκυδίδη». Σε ομιλία του στο Σηάτλ το 2015, ο Σι είχε δηλώσει ρητά ότι «δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως η παγίδα του Θουκυδίδη», τονίζοντας ότι οι λανθασμένοι στρατηγικοί υπολογισμοί οδηγούν στη «δημιουργία της δικής σου παγίδας».

Πρώην Κινέζοι πρεσβευτές στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως οι Τσούι Τιανκάι και Τσιν Γκανγκ, είχαν επίσης δηλώσει ότι η Κίνα δεν είναι η Αθήνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι η Σπάρτη, προωθώντας έναν «νέο τύπο σχέσεων μεγάλων δυνάμεων» που θα αντικαθιστούσε τα παιχνίδια μηδενικού αθροίσματος με αμοιβαία επωφελή αποτελέσματα.

Κινέζοι ακαδημαϊκοί επικρίνουν τη θεωρία αυτή ως μια νέα εκδοχή της δυτικής «θεωρίας της κινεζικής απειλής», υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την κινεζική πολιτισμική παράδοση της «αρμονίας χωρίς ομοιομορφία» και αγνοεί τα αλληλένδετα συμφέροντα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο.

Ο θεμελιώδης λόγος για τις απόψεις του ΚΚΚ πριν από μία δεκαετία βρισκόταν στην αντίληψή του για την ισχύ της Κίνας εκείνη την εποχή: Το 1980, το ΑΕΠ της Κίνας αντιστοιχούσε μόλις στο 10% εκείνου των Ηνωμένων Πολιτειών (σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης)· έως το 2026, παρότι η Κίνα είχε γίνει η μεγαλύτερη βιομηχανική χώρα στον κόσμο, εξακολουθούσε να βρίσκεται σε στάδιο «σύγκλισης» στρατιωτικά, υστερώντας έναντι των ΗΠΑ σε αεροπλανοφόρα, πυρηνικά υποβρύχια και αριθμό πυραύλων.

Εκείνη την περίοδο, η αποδοχή της μεταφοράς της παγίδας του Θουκυδίδη θα εδραίωνε τη «θεωρία της κινεζικής απειλής», θα υπονόμευε τη στρατηγική της «ειρηνικής ανάπτυξης» και της πρωτοβουλίας «Μία ζώνη, ένας δρόμος» του ΚΚΚ και θα προκαλούσε ισχυρότερη αμερικανική ανάσχεση. Επομένως, η απόρριψη της μεταφοράς από το ΚΚΚ τότε ήταν απλώς μια στρατηγική υπό πίεση, με στόχο τη «διατήρηση χαμηλού προφίλ» και την εξασφάλιση μιας ευκαιρίας για ανάπτυξη.

Τώρα, το ΚΚΚ έχει αρχίσει να υιοθετεί τη μεταφορά της παγίδας του Θουκυδίδη και η δημόσια αναφορά της στη συνάντηση Τραμπ–Σι το 2026 σηματοδοτεί την ολοκλήρωση αυτής της μεταστροφής. Η βασική κινητήρια δύναμη πίσω από αυτή τη μεταβολή και την αυξημένη αυτοπεποίθηση του ΚΚΚ φαίνεται να προέρχεται από δύο αντιλήψεις εντός και εκτός του κόμματος.

Πρώτον, η οικονομική ισχύς πλησιάζει εκείνη των Ηνωμένων Πολιτειών: Η βιομηχανική παραγωγή της Κίνας είναι ήδη διπλάσια από εκείνη των ΗΠΑ (σε όρους συναλλαγματικών ισοτιμιών), το ΑΕΠ της σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο και η εσωτερική κυκλοφορία και η ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας έχουν βελτιωθεί σημαντικά. Το ΚΚΚ πιστεύει ότι διαθέτει πλέον τη υλική βάση για ένα σενάριο «ανερχόμενης Ανατολής και παρακμάζουσας Δύσης» και δεν χρειάζεται πλέον να αρνείται την άνοδό του.

Δεύτερον, νέα πλεονεκτήματα στον στρατιωτικό τομέα: Η επέκταση των κινεζικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων, ιδιαίτερα στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και την τεχνητή νοημοσύνη, θα μπορούσε να αποτελέσει ασύμμετρο εργαλείο που αλλάζει τα δεδομένα. Η Κίνα έχει ήδη σημειώσει πρόοδο στα σμήνη μη επανδρωμένων αεροσκαφών (όπως το σύστημα Atlas το 2026), ενώ το ΚΚΚ ελπίζει επίσης να αξιοποιήσει την τεχνητή νοημοσύνη ώστε, μέσω της κλίμακας των δεδομένων και της στρατηγικής «στρατιωτικο-πολιτικής ολοκλήρωσης», να την εφαρμόσει γρήγορα σε στρατιωτική διοίκηση, έλεγχο, επικοινωνίες, προσομοιώσεις και αυτόνομες πολεμικές δυνατότητες.

Η δύσκολη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο με το Ιράν, μαζί με την απροσδόκητη ανθεκτικότητα του Ιράν και ακόμη και μια αποτελεσματική αντεπίθεση, ενίσχυσαν επίσης σημαντικά την αυτοπεποίθηση του ΚΚΚ. Οι κινεζικές αρχές πιστεύουν ξεκάθαρα ότι έχουν αξιοποιήσει μια ιστορική ευκαιρία στη «μεταμόρφωση που συμβαίνει μία φορά ανά αιώνα». Ως εκ τούτου, άρχισαν να χρησιμοποιούν ενεργά τη μεταφορά της «παγίδας» για να περιορίσουν και να υποβαθμίσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες: Εάν οι ΗΠΑ δεν αποδεχθούν την άνοδο της Κίνας, ενδέχεται να δημιουργήσουν τη δική τους παγίδα.

Έτσι, το ΚΚΚ μετακινήθηκε από μια στρατηγική χαμηλού προφίλ λόγω αδυναμίας σε μια στρατηγική υψηλού προφίλ λόγω ισχύος, επιδιώκοντας να εξαναγκάσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε στρατηγική αυτοσυγκράτηση.

Ωστόσο, μπορούν πράγματι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και η τεχνητή νοημοσύνη να δώσουν στρατιωτικό πλεονέκτημα στην Κίνα;

Η απάντηση είναι όχι. Η αποδοχή της παγίδας του Θουκυδίδη από την Κίνα βασίζεται σε τεχνολογική αυτοπεποίθηση, αλλά μια ρεαλιστική ανάλυση δείχνει ότι το ΚΚΚ στην πραγματικότητα υπερεκτιμά τις δυνατότητές του.

Όσον αφορά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, η Κίνα πράγματι προηγείται τόσο σε αριθμούς όσο και σε χαμηλού κόστους σμήνη, όπως αποδείχθηκε από τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα μάχης πρώτου προσώπου (FPV UCAVs) στο ουκρανικό πεδίο επιχειρήσεων. Ωστόσο, η τεχνολογία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών δεν είναι ιδιαίτερα προηγμένη· μπορεί να τροποποιηθεί με εξαρτήματα που διατίθενται εμπορικά. Ο αμερικανικός στρατός έχει επιταχύνει τα αντίμετρά του: όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και δίκτυα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών με υποβοήθηση τεχνητής νοημοσύνης βρίσκονται ήδη σε φάση ανάπτυξης. Το αμερικανικό ναυτικό αναπτύσσει εντατικά τα δικά του σμήνη μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USVs/σμήνη USVs), ενώ η αποσύνδεση της εφοδιαστικής αλυσίδας του από την Κίνα προχωρά ταυτόχρονα.

Μόλις το αμερικανικό στρατιωτικο-βιομηχανικό σύμπλεγμα μετατοπίσει πλήρως την προσοχή του, οι δυνατότητές του στην τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη και στη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας μπορούν να καλύψουν γρήγορα το κενό. Ακόμη σημαντικότερο είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν απόλυτο προβάδισμα στην ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (όπως όπλα λέιζερ, μικροκύματα υψηλής ισχύος, ηλεκτρονικές παρεμβολές και σμήνη καταστροφής στόχων).

Το πλεονέκτημα της Κίνας στην παραγωγική ικανότητα θα αντιμετωπίσει φθίνουσες οριακές αποδόσεις απέναντι στις τεχνολογίες ακριβούς άμυνας. Το «πλεονέκτημα» της Κίνας είναι ένα προσωρινό ποσοτικό πλεονέκτημα, όχι ένα ανυπέρβλητο τεχνολογικό φράγμα· μόλις οι Ηνωμένες Πολιτείες επιτύχουν παραγωγή μεγάλης κλίμακας, οι δυνατότητες τους θα ξεπεράσουν γρήγορα εκείνες της Κίνας.

Στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται το βασικό πεδίο μάχης που θα καθορίσει τη φύση των μελλοντικών στρατιωτικών αντιπαραθέσεων. Η τεχνητή νοημοσύνη θα αναδιαμορφώσει τη διοίκηση, την αναγνώριση, τα πλήγματα και την επιμελητεία, συμπιέζοντας τον χρόνο του κύκλου «OODA» (Observe-Orient-Decide-Act — Παρατήρηση-Προσανατολισμός-Απόφαση-Δράση) σε επίπεδο δευτερολέπτων. Σε αυτόν τον τομέα, οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν σημαντικό πλεονέκτημα:

• Υπολογιστική ισχύς και πρωτοποριακά μοντέλα: Οι αμερικανικοί έλεγχοι εξαγωγών περιορίζουν την παραγωγή προηγμένων κινεζικών τσιπ τεχνητής νοημοσύνης μόλις στο 3% του παγκόσμιου συνόλου, ενώ τα κορυφαία αμερικανικά τσιπ είναι πέντε φορές ισχυρότερα από τα κινεζικά. Οι επενδύσεις κεφαλαίου των αμερικανικών HyperScalers στην ΤΝ προβλέπεται να φτάσουν τα 650 δισεκατομμύρια δολάρια το 2026, υπερβαίνοντας κατά πολύ εκείνες αντίστοιχων κινεζικών εταιρειών. Τα πρωτοποριακά μοντέλα των OpenAI, Anthropic και άλλων παραμένουν αρκετούς μήνες έως και ένα έτος μπροστά από την Κίνα.

• Οικοσύστημα καινοτομίας: Η ανοιχτή συνεργασία ιδιωτικού τομέα, πανεπιστημίων και στρατού στις Ηνωμένες Πολιτείες (προγράμματα DARPA και JADC2) υπερβαίνει κατά πολύ το πλεονέκτημα δεδομένων της Κίνας. Παρότι το «εθνικό της σύστημα» φαίνεται τεράστιο, οι δυνατότητες καινοτομίας του είναι περιορισμένες.

• Παγκόσμιες συμμαχίες: Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τη συμμαχία Five Eyes, την AUKUS και το QUAD για τον διαμοιρασμό στρατιωτικών εφαρμογών ΤΝ, ενώ η Κίνα είναι σχετικά απομονωμένη.

Παρότι η Κίνα προηγείται στην βιομηχανική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και στην κλίμακα δεδομένων, η ταχύτητα διάχυσης της στρατιωτικής ΤΝ δεν μπορεί να καλύψει το χάσμα στην τεχνολογική αιχμή. Το ΚΚΚ πιστεύει λανθασμένα ότι η ποσοτική αλλαγή μπορεί γρήγορα να οδηγήσει σε ποιοτική αλλαγή, αγνοώντας τα διαρθρωτικά πλεονεκτήματα των Ηνωμένων Πολιτειών στους ημιαγωγούς, το ανθρώπινο δυναμικό και το ανοιχτό οικοσύστημα, οδηγούμενο έτσι σε υπερβολικά αισιόδοξη εκτίμηση.

Με λίγα λόγια, η μετατόπιση του Πεκίνου από την απόρριψη στην αποδοχή της παγίδας του Θουκυδίδη είναι ουσιαστικά αποτέλεσμα μιας αλλαγής στην αντίληψή του για την ισχύ: από «αδύναμο και χαμηλών τόνων» σε «ισχυρό και γεμάτο αυτοπεποίθηση». Ωστόσο, αυτή η μεταβολή βασίζεται σε υπερεκτίμηση των βραχυπρόθεσμων πλεονεκτημάτων των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και των μακροπρόθεσμων δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αντιμετωπίζονται εύκολα και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν σταθερά την κυρίαρχη θέση στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης. Το ΚΚΚ έκανε λανθασμένο υπολογισμό: Στον ανταγωνισμό μεταξύ Σπάρτης (Ηνωμένες Πολιτείες) και Αθήνας (Κίνα), η Αθήνα δεν θα νικήσει.

Ιστορικά, η Αθήνα τελικά ηττήθηκε από τη Σπάρτη· αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα πέσουν αμφότερες στην παγίδα σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξακολουθήσουν να είναι εκείνες που θα καταφέρουν να διαφύγουν. Με τα τεχνολογικά, θεσμικά και συμμαχικά τους πλεονεκτήματα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιθανότερο να αναγκάσουν την Κίνα να επιδείξει στρατηγική αυτοσυγκράτηση ή να πληρώσει υψηλότερο τίμημα.

Το Πεκίνο θα πρέπει να επιστρέψει στην παλαιότερη πραγματιστική προσέγγισή του περί «αποφυγής στρατηγικών λανθασμένων υπολογισμών», αντί να χρησιμοποιεί τη μεταφορά της «παγίδας» για να συγκαλύψει τις εσωτερικές του προκλήσεις, όπως η απώλεια νομιμοποίησης, η γήρανση του πληθυσμού, οι σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το αυξανόμενο χρέος, η οικονομική κατάρρευση και ο τεχνολογικός αποκλεισμός. Παρότι είναι πιθανό η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες να υπερβούν τη λογική του μηδενικού αθροίσματος και ίσως να «ξεπεράσουν» την παγίδα, η αναπόφευκτη κατάρρευση του παγκόσμιου κομμουνισμού παραμένει ένας επίμονος εφιάλτης για τους κυβερνώντες του ΚΚΚ.

Του Frank Tian Xie

Οι απόψεις που διατυπώνονται στο παρόν άρθρο δεν αντικατοπτρίζουν κατ’ ανάγκην τις απόψεις της εφημερίδας The Epoch Times.

Βρετανοί γιατροί προειδοποιούν για τις επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα παιδιά

Από

Βρετανοί γιατροί προειδοποιούν ότι η έκθεση των παιδιών στα κινητά τηλέφωνα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τροφοδοτεί κρίση υγείας και ασφάλειας, παρομοιάζοντας τις επιπτώσεις με παλαιότερες μάχες δημόσιας υγείας σχετικά με τη χρήση ζώνης ασφαλείας και το κάπνισμα.

Έκθεση της 26ης Μαΐου από την Ακαδημία Ιατρικών Βασιλικών Κολλεγίων περιγράφει ανησυχίες κλινικών γιατρών πρώτης γραμμής, οι οποίοι ανέφεραν ότι παιδιά καταλήγουν ολοένα και συχνότερα στα νοσοκομεία με ψυχικές, συμπεριφορικές και σωματικές βλάβες που συνδέονται με διαδικτυακή δραστηριότητα.

Η πρόεδρος της Ακαδημίας, Τζάνετ Ντίκσον, δήλωσε ότι κλινικοί γιατροί από πολλές ειδικότητες συναντούν καθημερινά βλάβες που σχετίζονται με την έκθεση στο διαδίκτυο, από άγχος και διαταραχή αυτοεικόνας για το σώμα έως τραυματισμούς που συνδέονται με βίαιο ή σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι η ιατρική κοινότητα έχει βρεθεί ξανά σε ανάλογη θέση στο παρελθόν, όταν προειδοποιούσε για τις ζώνες ασφαλείας και το κάπνισμα, σημειώνοντας ότι και στις δύο περιπτώσεις ο μηχανισμός πρόκλησης βλάβης βρισκόταν «σε κοινή θέα», ενώ η κοινωνία πλήρωνε το τίμημα επειδή το ζήτημα δεν αντιμετωπίστηκε με αρκετή αποφασιστικότητα.

Η έκθεση, που υποβλήθηκε στο βρετανικό υπουργείο Επιστήμης, Καινοτομίας και Τεχνολογίας, εντάσσεται στη διαβούλευση της κυβέρνησης σχετικά με προτεινόμενη απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για άτομα κάτω των 16 ετών. Η διαβούλευση εξετάζει επίσης μέτρα για πλατφόρμες ηλεκτρονικών παιχνιδιών και συστήματα συνομιλίας με τεχνητή νοημοσύνη. Ολοκληρώθηκε στις 26 Μαΐου και οι υπουργοί σχεδιάζουν να δημοσιεύσουν απάντηση μέσα στο καλοκαίρι.

Η υπουργός Τεχνολογίας της Βρετανίας, Λιζ Κένταλ, δήλωσε στο BBC στις 26 Μαΐου ότι η κυβέρνηση σκοπεύει να προχωρήσει σε ενέργειες. Ανέφερε ότι το ερώτημα δεν είναι αν θα ληφθούν μέτρα αλλά ποια θα είναι αυτά, προσθέτοντας ότι οι επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν «απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε νέους κάτω των 16 ετών, περιορισμούς σε βασικά χαρακτηριστικά και λειτουργίες, καθώς και άλλα μέτρα, όπως ιδιαίτερα αποτελεσματικά συστήματα επαλήθευσης ηλικίας».

Η Κένταλ δήλωσε επίσης ότι οι τεχνολογικές εταιρείες «πρέπει να κάνουν περισσότερα για να τηρούν την υφιστάμενη νομοθεσία» και κάλεσε για αυστηρότερη επιβολή των κανόνων από τη βρετανική ρυθμιστική αρχή επικοινωνιών Ofcom.

Η βρετανική κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει δοκιμές περιοριστικών μέτρων το τρέχον έτος. Στις 25 Μαρτίου, Βρετανοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν πιλοτικά προγράμματα διάρκειας έξι εβδομάδων με τη συμμετοχή 300 οικογενειών σε ολόκληρη τη χώρα, ώστε να μελετηθεί εάν οι απαγορεύσεις μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι ψηφιακές απαγορεύσεις κυκλοφορίας και τα όρια χρόνου οθόνης συμβάλλουν στην ευημερία των παιδιών.

Τα βρετανικά πιλοτικά προγράμματα ακολούθησαν αντίστοιχες κινήσεις που έγιναν και σε άλλες χώρες. Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που απαγόρευσε νομικά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών τον Δεκέμβριο του 2025. Έκτοτε, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Δανία, η Ισπανία και η Σλοβενία ανακοίνωσαν παρόμοια σχέδια.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχει ακόμη θεσπιστεί ομοσπονδιακός νόμος, αν και ορισμένες Πολιτείες έχουν υιοθετήσει νομοθεσία για τον περιορισμό της χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους. Έως τον Φεβρουάριο, τουλάχιστον δεκαεπτά (17) Πολιτείες, συμπεριλαμβανομένων της Φλόριντα και της Νεμπράσκα, είχαν υιοθετήσει νόμους που αφορούν την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή σε «εθιστικές ροές περιεχομένου», σύμφωνα με την Ένωση Παρόχων Επαλήθευσης Ηλικίας.

Αύξηση περιστατικών διαταραχής ψυχικής υγείας

Η έκθεση της 26ης Μαΐου βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε μαρτυρίες γιατρών, ψυχιάτρων και παιδιάτρων, οι οποίοι ανέφεραν ότι η υπερβολική χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η έκθεση σε ανησυχητικό διαδικτυακό υλικό αλλάζουν τη φύση του κλινικού φόρτου εργασίας.

Η Δρ Έμιλυ Σέμερ, παιδοψυχίατρος που αναφέρεται στην έκθεση, δήλωσε ότι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας έχουν κατακλυστεί από παραπομπές που σχετίζονται με άγχος, διαταραχές ύπνου, βία και τοξική ιδεολογία. Οι γιατροί καλούνται να αντιμετωπίσουν ως παθολογική μια φυσιολογική παιδική αντίδραση στη συνεχή έκθεση σε χειριστικό, εθιστικό και βαθιά οδυνηρό περιεχόμενο, προσθέτοντας ότι τα παιδιά δεν θα έπρεπε ποτέ να είχαν αφεθεί να περιηγούνται μόνα τους σε αυτόν τον κόσμο.

Η Ακαδημία ανέφερε ότι πολλοί κλινικοί γιατροί κατέγραψαν περιστατικά που αφορούσαν παρότρυνση σε αυτοτραυματισμό, βίαιο διαδικτυακό περιεχόμενο, σεξουαλική εκμετάλλευση και υλικό σχετικό με αυτοκτονίες.

Η έκθεση σημείωσε επίσης ανησυχίες σχετικά με τη «νυχτερινή αδιάκοπη περιήγηση». Σύμφωνα με την Έκθεση Online Nation 2025 της OFCOM, την οποία επικαλείται η Ακαδημία, το 15-24% της διαδικτυακής δραστηριότητας παιδιών ηλικίας 8 έως 14 ετών πραγματοποιείται μεταξύ 9 μ.μ. και 5 π.μ., ανάλογα με την πλατφόρμα. Οι γιατροί ανέφεραν περιστατικά παιδιών που μιμούνταν επικίνδυνες διαδικτυακές τάσεις, όπως επικίνδυνα κόλπα ή προκλήσεις που είδαν στο διαδίκτυο.

Προειδοποιήσεις κατά μίας γενικής απαγόρευσης

Αρκετές οργανώσεις προστασίας παιδιών προειδοποίησαν ότι η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε άτομα κάτω των 16 ετών θα μπορούσε να δημιουργήσει νέους κινδύνους χωρίς να επιλύσει τα προβλήματα που είναι ενσωματωμένα στις ίδιες τις διαδικτυακές πλατφόρμες.

Το Molly Rose Foundation, το NSPCC και το 5Rights Foundation ανέφεραν σε κοινή ανακοίνωση στις 18 Ιανουαρίου ότι «οι γενικές απαγορεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν θα καταφέρουν να βελτιώσουν την ασφάλεια και την ευημερία των παιδιών».

Ο διευθύνων σύμβουλος του NSPCC, Κρις Σέργουντ, δήλωσε ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προσφέρουν στα ευάλωτα παιδιά μια «πηγή κοινότητας, ταυτότητας και ζωτικής υποστήριξης», προειδοποιώντας ότι μια απαγόρευση θα μπορούσε να ωθήσει τους εφήβους σε «πιο σκοτεινές, μη ρυθμιζόμενες γωνιές του διαδικτύου».

Η National Youth Agency ανέφερε στις 20 Ιανουαρίου ότι δεν έχει αποδειχθεί πως η απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στα άτομα κάτω των 16 ετών βελτιώνει την ασφάλεια και ότι θα μπορούσε να ωθήσει τους νέους σε πιο επικίνδυνους διαδικτυακούς χώρους. Ο οργανισμός κάλεσε την κυβέρνηση να επικεντρωθεί στην «ασφάλεια μέσω σχεδιασμού», αυστηρότερη ρύθμιση και ψηφιακή εκπαίδευση αντί για πλήρεις απαγορεύσεις.

Οι Βρετανοί νομοθέτες συνεχίζουν πάντως να πιέζουν για αυστηρότερους περιορισμούς στη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά.

Η Επιτροπή Παιδείας κάλεσε στις 21 Μαΐου για θεσμοθετημένη απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά και αυστηρότερους περιορισμούς σε χαρακτηριστικά πλατφορμών που είναι εθιστικά λόγω του σχεδιασμού τους. Οι νομοθέτες ζήτησαν περιορισμούς στην ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, στα μηνύματα που εξαφανίζονται και στη ροή περιεχομένου που καθοδηγείται από αλγορίθμους.

Η πρόεδρος της Επιτροπής, Έλεν Χέιζ, δήλωσε ότι δεν πιστεύει πως μπορεί να επιτραπεί να αυτορρυθμίζονται οι εταιρείες που αποκομίζουν κέρδη από την αλληλεπίδραση. Τόνισε ότι οι υπουργοί πρέπει να αναλάβουν δράση προτού να είναι πολύ αργά, σημειώνοντας ότι μία λιγότερο αποφασιστική στάση αφήνει παιδιά, γονείς και σχολεία να προσπαθούν να αντισταθμίσουν τους μη ασφαλείς ψηφιακούς κόσμους που δημιουργούν οι εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Της Evgenia Filimianova

Ο Χαμενεΐ καλεί σε συσπείρωση κατά ΗΠΑ και Ισραήλ

Από

Ο Ιρανός ηγέτης Μοτσταμπά Χαμενεΐ εξέδωσε μήνυμα στις 26 Μαΐου καλώντας ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμον επιδείξει μεγαλύτερη ενότητα απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, λέγοντας ότι τα συνθήματα «Θάνατος στην Αμερική» και «Θάνατος στο Ισραήλ» θα εξελιχθούν σε συνθήματα συσπείρωσης των μουσουλμάνων και «των καταπιεσμένων του κόσμου».

Το μήνυμα εκδόθηκε με αφορμή το Χατζ, το ετήσιο ισλαμικό προσκύνημα. Σε αυτό, ο Χαμενεΐ περιγράφει έναν ιστορικό αγώνα κατά της αμερικανικής και ισραηλινής επιρροής στη Μέση Ανατολή, επικαλούμενος επανειλημμένα το επαναστατικό σύνθημα «Αλλαχού Ακμπάρ» ως το «όπλο» που επέτρεψε στο Ιράν και στους συμμάχους του να αντισταθούν στις εξωτερικές πιέσεις.

Υποστήριξε ότι το Ιράν είχε επιτύχει να «καταστήσει το σιωνιστικό καθεστώς αβοήθητο κάτω από τα σφοδρά πλήγματά του κατά τη διάρκεια του δεύτερου επιβεβλημένου πολέμου» και να επιφέρει «ένα σκληρό χαστούκι στην επιθετική Αμερική», αποτρέποντας παράλληλα προσπάθειες εξαναγκασμού της Τεχεράνης σε υποταγή.

Η ανακοίνωση εξήρε επίσης αυτό που αποκάλεσε «Μέτωπο της Αντίστασης», υποστηρίζοντας ότι οι ιρανικές δυνάμεις και οι συμμαχικές μαχητικές ομάδες στον Λίβανο είχαν εξασφαλίσει σημαντικές νίκες απέναντι «στους δύο τρομοκρατικούς στρατούς, πλήρως εξοπλισμένους από την αμερικανοσιωνιστική πλευρά».

Ο Χαμενεΐ συνδύασε τη μαχητική ρητορική με μια ευρύτερη έκκληση για συνεργασία μεταξύ χωρών με μουσουλμανική πλειοψηφία, καλώντας τις χώρες της περιοχής να «πάψουν να λειτουργούν ως ασπίδες για αμερικανικές βάσεις», ενώ χαρακτήρισε το Ισραήλ «παρακμάζον» καθεστώς που πλησιάζει «τα τελικά στάδια της καταραμένης ζωής του».

Εύθραυστη διπλωματία 

Το μήνυμα του Χαμενεΐ εκδόθηκε ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν παραμένουν εγκλωβισμένα σε τεταμένη αντιπαράθεση, έπειτα από μήνες συγκρούσεων, με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις, ιρανικά αντίποινα στην ευρύτερη περιοχή και παρακώλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Παρότι η κατάπαυση του πυρός έχει σε μεγάλο βαθμό διατηρηθεί, συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για ένα προτεινόμενο μνημόνιο κατανόησης που θα αποσκοπεί στον τερματισμό των εχθροπραξιών και στη δημιουργία ενός πλαισίου για μελλοντικές συνομιλίες.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στις 25 Μαΐου ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη βρίσκονται σε καλό δρόμο, προειδοποιώντας ωστόσο ότι η μη επίτευξης αποδεκτής συμφωνίας ενδέχεται να οδηγήσει σε επανάληψη στρατιωτικών ενεργειών.

Ανάλογη θέση εξέφρασε και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, λέγοντας ότι ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα αποδεχόταν μια «κακή συμφωνία» με το Ιράν και προειδοποιώντας ότι η Ουάσιγκτον θα ακολουθήσει άλλον δρόμο εάν αποτύχει η διπλωματία.

Κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στην Ινδία, ο Ρούμπιο ανέφερε ότι ο πρόεδρος είχε ξεκαθαρίσει πως δεν βιάζεται και πως δεν πρόκειται να συνάψει μία κακή συμφωνία, σημειώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα δώσουν στη διπλωματία κάθε ευκαιρία να πετύχει προτού εξετάσουν εναλλακτικές επιλογές.

Οι λεπτομέρειες του προτεινόμενου μνημονίου κατανόησης παραμένουν ασαφείς, με τον πρόεδρο Τραμπ να δηλώνει ότι κανείς δεν το έχει δει ούτε γνωρίζει τι είναι.

Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, το προτεινόμενο μνημόνιο επικεντρώνεται κυρίως στον τερματισμό των συγκρούσεων, στη χαλάρωση των κυρώσεων και του αποκλεισμού και στην απελευθέρωση του διάπλου του Ορμούζ, ενώ τα πιο αμφιλεγόμενα πυρηνικά ζητήματα — όπως η τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου — μετατίθενται για μεταγενέστερες διαπραγματεύσεις.

Ο πρόεδρος Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του στις 25 Μαΐου στο Truth Social ότι το ουράνιο του Ιράν είτε θα καταστραφεί επιτόπου βάσει της προτεινόμενης συμφωνίας ή θα παραδοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες ή θα μεταφερθεί σε άλλη αποδεκτή τοποθεσία για διάθεση υπό την εποπτεία της Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας ή άλλης αντίστοιχης αρχής.

Παράλληλα, συνέδεσε μια ευρύτερη περιφερειακή διευθέτηση με την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ, υποστηρίζοντας ότι χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος και η Ιορδανία θα πρέπει να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους με το Ισραήλ στο πλαίσιο μιας γενικευμένης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η Τεχεράνη επαναχαράσσει τη στρατηγική της

Ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν στο Epoch Magazine ότι η Τεχεράνη αντιμετωπίζει το αναδυόμενο μνημόνιο όχι μόνο ως μηχανισμό παύσης των συγκρούσεων, αλλά και ως πιθανό γεωπολιτικό σημείο καμπής με μετασχηματιστικό χαρακτήρα.

Σύμφωνα με τους αξιωματούχους, η ιρανική ηγεσία ήδη θεωρεί τη μετάβαση από την άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση σε σταδιακές διαπραγματεύσεις στρατηγική επιτυχία, έπειτα από μήνες στρατιωτικών, οικονομικών και διπλωματικών πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Ιρανικά δημοσιεύματα, τα οποία επικαλέστηκαν οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι, παρουσιάζουν την Τεχεράνη ως μία δύναμη που κατάφερε να ωθήσει την Ουάσιγκτον προς ένα σταδιακό διαπραγματευτικό πλαίσιο αντί για μια ταχεία συνολική διευθέτηση.

Από την οπτική της Τεχεράνης, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, η διαμορφούμενη συμφωνία παρουσιάζεται στο εσωτερικό της χώρας ως απόδειξη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποχώρησαν από τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις τους και απέτυχαν να επιτύχουν βασικούς στόχους τους με τη χρήση βίας. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η διάλυση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, η αποδυνάμωση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και ο περιορισμός της περιφερειακής επιρροής της χώρας.

Η ερμηνεία αυτή συνάδει με τον τόνο του μηνύματος του Χαμενεΐ για το Χατζ, όπου παρουσιάζει το Ιράν και το ευρύτερο «Μέτωπο της Αντίστασης» ως ενισχυόμενες δυνάμεις, ενώ τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ως αποδυναμωμένους αντιπάλους.

Η αποτίμηση της εκστρατείας

Στην Ουάσιγκτον και μεταξύ αναλυτών εξωτερικής πολιτικής έχει ανοίξει συζήτηση για το εάν η αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν υπήρξε επιτυχημένη ή όχι.

Ο Λευκός Οίκος υπερασπίστηκε σθεναρά την επιχείρηση, επισημαίνοντας ότι το Ιράν υπέστη σημαντικά στρατιωτικά πλήγματα, μεταξύ άλλων ζημιές στα αποθέματα πυραύλων, στα ναυτικά μέσα και στις δομές διοίκησης.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Ολίβια Ουέιλς δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «πέτυχαν ή και ξεπέρασαν όλους τους στρατιωτικούς στόχους τους στην ‘Επιχείρηση Epic Fury’», υπογραμμίζοντας ότι ο πρόεδρος Τραμπ «κρατά όλα τα χαρτιά» και διατηρεί όλες τις επιλογές ανοιχτές.

Ο Αλεξάντερ Γκρέι, πρώην ανώτερος σύμβουλος κατά την πρώτη θητεία του προέδρου Τραμπ και νυν διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας American Global Strategies, υποστήριξε ότι ο πόλεμος έφερε τα κράτη του Κόλπου πιο κοντά στις Ηνωμένες Πολιτείες, απομακρύνοντάς τα από την Κίνα, ενώ το πλήγμα στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν θα πρέπει να θεωρηθεί στρατηγική επιτυχία.

Οι επικριτές, αντίθετα, υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη επέζησε της επίθεσης διατηρώντας σημαντικά μέσα πίεσης, ιδίως την ικανότητά της να απειλεί τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο Ααρών Ντέιβιντ Μίλλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή σε κυβερνήσεις Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών, χαρακτήρισε τη σύγκρουση ως «πόλεμο που σχεδιάστηκε ως σύντομη επίδειξη ισχύος του προέδρου Τραμπ», αλλά πλέον μετατρέπεται σε «μακροπρόθεσμη στρατηγική αποτυχία».

Άλλοι αναλυτές υποστήριξαν ότι η ιρανική ηγεσία θεωρεί ολοένα και περισσότερο την ίδια της την επιβίωση ως νίκη, ιδιαίτερα καθώς οι διαπραγματεύσεις απομακρύνονται από την άμεση διάλυση των πυρηνικών υποδομών της Τεχεράνης και κατευθύνονται προς μια πιο αργή διπλωματική διαδικασία.

Ο Τζόναθαν Πάνικοφ, πρώην αναπληρωτής αξιωματούχος εθνικών πληροφοριών για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι το Ιράν ανακάλυψε πως μπορεί να ασκεί αυτή την πίεση με περιορισμένες συνέπειες για το ίδιο. Παρατήρησε δε ότι η Τεχεράνη φαίνεται πεπεισμένη πως μπορεί να αντέξει περισσότερο από τον πρόεδρο Τραμπ, καθώς είναι σε θέση να υπομείνει μεγαλύτερο οικονομικό κόστος.

Ο αποτελεσματικός έλεγχος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει οδηγήσει σε εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου, με τις τιμές καυσίμων για τους Αμερικανούς οδηγούς να καταγράφουν υψηλό τετραετίας, γεγονός που έχει ωθήσει την καταναλωτική εμπιστοσύνη σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.

Με πληροφορίες από το Reuters

Η Ρωσία απειλεί με νέα πλήγματα στο Κίεβο και καλεί τους ξένους να αποχωρήσουν

Από

Η Ρωσία προειδοποίησε τους ξένους υπηκόους να εγκαταλείψουν το Κίεβο, ενώ παράλληλα ανήγγειλε νέα πλήγματα κατά της ουκρανικής πρωτεύουσας.

Στις 25 Μαΐου, η Μόσχα δήλωσε ότι προετοιμάζεται να εξαπολύσει «συνεχή και συστηματικά πλήγματα» στο Κίεβο, ως αντίποινα για ουκρανική επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε πανεπιστήμιο στη ρωσοκρατούμενη Ουκρανία, σύμφωνα με ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών. Το υπουργείο κατηγόρησε την Ουκρανία ότι διαπράττει εγκλήματα κατά του [ρωσικού] λαού και ότι επιδεικνύει «κατάφωρη περιφρόνηση προς τους κανόνες του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου» επιτιθέμενη σκόπιμα σε αμάχους, σημειώνοντας ότι η υπομονή της Ρωσίας έχει εξαντληθεί.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας πρόκειται να εξαπολύσουν συνεχή και συστηματικά πλήγματα εναντίον επιχειρήσεων της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας στο Κίεβο, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων εγκαταστάσεων σχεδιασμού, κατασκευής και προγραμματισμού μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και προετοιμασίας τους για επιχειρησιακή χρήση. Τα πλήγματα θα στοχεύσουν κέντρα λήψης αποφάσεων και θέσεις διοίκησης της ουκρανικής επιχείρησης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

«Λόγω του γεγονότος ότι οι προαναφερθείσες εγκαταστάσεις είναι διάσπαρτες σε όλο το Κίεβο, ενημερώνουμε τους ξένους πολίτες, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού διπλωματικών αποστολών και διεθνών οργανισμών, ότι πρέπει να εγκαταλείψουν την πόλη το συντομότερο δυνατό», ανέφερε το υπουργείο, καλώντας παράλληλα τους κατοίκους του Κιέβου να μην πλησιάζουν στρατιωτικές και διοικητικές υποδομές.

Η Ουκρανία χαρακτήρισε την ανακοίνωση της Μόσχας «ξεδιάντροπο εκβιασμό». Ανακοίνωση του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών, στις 25 Μαΐου, ανέφερε ότι η Μόσχα ουσιαστικά παραδέχεται πως οι βομβαρδισμοί της αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στον εκφοβισμό του ξένου διπλωματικού σώματος, προσθέτοντας ότι αυτή η παραδοχή θα αποτελέσει πολύτιμο αποδεικτικό στοιχείο σε διεθνείς νομικές διαδικασίες κατά του επιτιθέμενου κράτους. Παράλληλα, το ουκρανικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι είναι έτοιμο, κατόπιν αιτήματος, να συνδράμει περαιτέρω στην ενίσχυση της ασφάλειας ξένων διπλωματικών αποστολών, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ρωσική εκφοβιστική τακτική.

Η ανταλλαγή διπλωματικών αιχμών ακολούθησε τη ρωσική επίθεση στο Κίεβο στις 24 Μαΐου, κατά την οποία χρησιμοποιήθηκε υπερηχητικός βαλλιστικός πύραυλος Oreshnik, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον δύο άνθρωποι και να τραυματιστούν τουλάχιστον ογδόντα τρεις (83) ακόμη σε κατοικημένες περιοχές, κοντά σε κυβερνητικά κτίρια και γύρω από το κέντρο της πόλης.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανέφερε σε δήλωσή του ότι ο μεγαλύτερος αριθμός πυραύλων κατευθύνθηκε προς την πρωτεύουσα, πλήττοντας πολυκατοικίες και σχολεία, ενώ καταστράφηκε από πυρκαγιά αγορά τροφίμων, μία από τις παλαιότερες του Κιέβου. Ο Ζελένσκι προσέθεσε ότι από το πλήγμα καταστράφηκε το Μουσείο του Τσερνόμπιλ, ενώ υπέστησαν ζημιές το Εθνικό Μουσείο Τέχνης και κτίριο που χρησιμοποιείται από το δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο της Γερμανίας. Παράλληλα, εξέφρασε τα συλλυπητήριά του προς όσους έχασαν συγγενείς και αγαπημένα πρόσωπα.

Η επίθεση σηματοδότησε την τρίτη φορά που χρησιμοποιήθηκε ο Oreshnik, ο οποίος μπορεί να φέρει είτε πυρηνικές είτε συμβατικές κεφαλές, κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών του πολέμου.

Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε τη χρήση πυραύλων Oreshnik, δηλώνοντας ότι οι υπερηχητικοί πύραυλοι χρησιμοποιήθηκαν για να πληγούν ουκρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ελέγχου και διοίκησης. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν ως αντίποινα μετά από ουκρανικά πλήγματα σε πολιτικές εγκαταστάσεις στο ρωσικό έδαφος. Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν αρνηθεί ότι στοχεύουν σκόπιμα τον άμαχο πληθυσμό.

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δηλώσει ότι παραμένουν πρόθυμες να μεσολαβήσουν για ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Μόσχας και Κιέβου.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες και προετοιμασμένες να συμβάλουν με κάθε δυνατό τρόπο ώστε να διευκολυνθεί ο τερματισμός αυτού του πολέμου και εξέφρασε την ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα παρουσιαστεί η σχετική ευκαιρία. Ο Ρούμπιο προχώρησε στις δηλώσεις αυτές έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος, σύμφωνα με το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, προέτρεψε την Ουάσιγκτον να απομακρύνει διπλωμάτες από την πρεσβεία των ΗΠΑ στο Κίεβο.

Ο Ρούμπιο δήλωσε, στις 22 Μαΐου, ότι αν και δεν διεξάγονται συνομιλίες αυτή τη στιγμή, ελπίζει πως η κατάσταση θα αλλάξει, επειδή ο πόλεμος «μπορεί να τερματιστεί μόνο μέσω μιας διαπραγματευμένης συμφωνίας». Παρατήρησε δε ότι ο πόλεμος δεν θα τελειώσει με στρατιωτική νίκη της μίας ή της άλλης πλευράς, τουλάχιστον όχι με την παραδοσιακή έννοια με την οποία ορίζονται οι στρατιωτικές νίκες.

Ισραήλ: Ένα μικρό κράτος με πολυτάραχη ιστορία

Από

Το 1947, ψήφισμα του ΟΗΕ επικύρωσε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Μέσα στα 79 χρόνια που έχουν περάσει από τότε, η πορεία του νεαρού αυτού κράτους της Μέσης Ανατολής έχει σημαδευτεί από ατέρμονες συγκρούσεις — όπως άλλωστε ολόκληρη η περιοχή.

Ορισμένοι βλέπουν τη μόνιμη εγκατάσταση των Εβραίων στην περιοχή ως αποικιοκρατία. Άλλοι ως εισβολή. Άλλοι ως αναγκαιότητα και άλλοι ως επιστροφή στην αρχαία τους πατρίδα, τη Γη του Ισραήλ. Το κίνημα του Σιωνισμού, κίνημα για τη δημιουργία του εβραϊκού εθνικού κράτους, έχει αντιμετωπίσει σκληρή κριτική, κυρίως από όσους συμπαρατάσσονται με τους Άραβες της Παλαιστίνης, που διεκδικούν τη γη.

Η σύγκρουση μεταξύ Αράβων και Εβραίων για τα παλαιστινιακά εδάφη είναι πολυεπίπεδη. Η πολιτική διάσταση διαπλέκεται με τη θρησκευτική και την κοινωνική, καθώς και με ιδεολογίες που ξεπερνούν τα στενά εδαφικά συμφέροντα. Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται σημαντική όξυνση της αντιπαλότητας και εξάπλωσή της στις δυτικές κοινωνίες, όπου εκφράζεται με εκτεταμένες κινητοποιήσεις για την «ελευθερία της Παλαιστίνης», βίαιες επιθέσεις κατά Εβραίων και εβραϊκών οργανώσεων και συγκρούσεις μεταξύ των δύο ομάδων. Η αντίδραση στην ισραηλινή πολιτική και στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Δυτική Όχθη μετουσιώνεται σε γενικευμένη εχθρότητα, τροφοδοτώντας αντισημιτικά αισθήματα τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι μάχες που δίνονται στον ψηφιακό κόσμο και στον κόσμο της πληροφόρησης συναγωνίζονται σε σπουδαιότητα τις αληθινές μάχες.

Στον τομέα της επικοινωνίας, τα αφηγήματα των δύο μερών συγκρούονται, προσπαθώντας να κερδίσουν τις εντυπώσεις και την κοινή γνώμη. Οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν τη γη τους· οι Εβραίοι το ίδιο. Ποιανού είναι η γη, τελικά, και ποιος έχει το δικαίωμα να τη διαθέσει; Ο κόσμος αναγνωρίζει στους Ισραηλινούς το δικαίωμα να τη διεκδικήσουν με έννομα ή στρατιωτικά μέσα; Αναγνωρίζει στους Παλαιστινίους το δικαίωμα να εκδιώξουν τους Ισραηλινούς και να οικειοποιηθούν τα εδάφη; Είναι εθνικοαπελευθερωτικός ο αγώνας τους ή τρομοκρατία που πλήττει τον αραβικό πληθυσμό εξίσου με τον εβραϊκό; Γιατί τα χτυπήματα της Χαμάς που σκοτώνουν αμάχους δεν κατακρίνονται από τα φιλοπαλαιστινιακά κινήματα όπως καταδικάζεται η δράση του ισραηλινού στρατού; Τι γέννησε τη σύγκρουση και τι την τρέφει; Υπάρχουν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα; Υπάρχει ελπίδα για ειρήνη στην περιοχή;

Ένας λαός με ιστορικό βάθος

Παρά τη μακρόχρονη διασπορά, που ανάγεται ήδη από τον 2 αιώνα μ.Χ., ο εβραϊκός λαός κατάφερε να διατηρήσει τη συνοχή του, τα ήθη και τα έθιμά του, καθώς και τη μνήμη της πατρίδας και το όραμα της επιστροφής σε αυτήν (αλίγια). Παρά την απώλεια του τόπου και της γλώσσας, η σταθερότητα της θρησκείας και της φυλής συντήρησε την ‘εβραϊκότητα’, η οποία συμπυκνώθηκε ξανά στην προγονική γη: τη Γη του Ισραήλ, όπως λένε οι ιουδαϊκές γραφές, αλλά και το Κοράνι.

Από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, γνωρίζουμε ότι οι Εβραίοι — οι αρχαίοι Ισραηλίτες — κατοικούσαν τη γη της Χαναάν, της Ιουδαίας και της Σαμάρειας ήδη από τον 19ο αιώνα π.Χ. Ως λαός πρέπει να ήταν γνωστός στους Έλληνες της εποχής, οι οποίοι ωστόσο δεν κάνουν ειδική αναφορά στους Εβραίους παρά τον 3ο αι. π.Χ. Ξεχώριζαν από τα άλλα σημιτικά φύλα της περιοχής κυρίως λόγω της θρησκείας τους, που μιλούσε για την ύπαρξη ενός μόνο Θεού, σε αντίθεση με τα πολυθεϊστικά συστήματα που ήταν διαδεδομένα τότε. Οι ίδιοι οι Εβραίοι περιφρουρούσαν τη διαφορετικότητά τους από τους άλλους λαούς, θεωρώντας ότι είναι ο περιούσιος λαός [1] του Θεού, και αποφεύγοντας τόσο τις επιμειξίες όσο και τον προσηλυτισμό. Έτσι, η θρησκεία, η φυλετική καταγωγή και η κοινωνική διάρθρωση συγκρότησαν μία ενιαία εβραϊκή/ιουδαϊκή ταυτότητα.

Το πρώτο, ενιαίο εβραϊκό βασίλειο χρονολογείται το 1000 π.Χ., την εποχή του Σαούλ, του Δαυίδ και του Σολομώντα. Οι Ασσύριοι κατέκτησαν το βόρειο βασίλειο (Ισραήλ) τον 8ο αι. π.Χ. ενώ οι Βαβυλώνιοι το νότιο (Ιουδαία) τον 6ο αι., εκδιώκοντας αμφότεροι τους κατοίκους του. Οι Εβραίοι κατόρθωσαν να ανακτήσουν τα εδάφη τους μόλις τον 2ο αι. π.Χ., γινόμενοι ωστόσο προτεκτοράτο και αργότερα επαρχία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Τον 1ο και τον 2ο αι. μ.Χ. πραγματοποίησαν δύο εξεγέρσεις (υπάρχει αναφορά και σε τρίτη), με αποτέλεσμα οι Ρωμαίοι να τους εκδιώξουν οριστικά από την Ιερουσαλήμ και να αλλάξουν την ονομασία της περιοχής από Ιουδαία σε Παλαιστίνη Συρίας (Palaestina). Η απαγόρευση στους Εβραίους να μπαίνουν στην Ιερουσαλήμ, όπως και η καταστροφή του Ναού, πυροδότησε τη μεγάλη εβραϊκή διασπορά.

Η ονομασία «Παλαιστίνη» εμφανίζεται για πρώτη φορά στις ιστορίες του Ηροδότου τον 5ο αιώνα π.Χ., για να περιγράψει την παράλια περιοχή του Λεβάντε όπου ζούσαν οι Φιλισταίοι ή Πελέστ στα εβραϊκά, δηλαδή οι άνθρωποι που ήρθαν πέρα από τη θάλασσα. Η καταγωγή των Φιλισταίων στις μέρες μας είναι διαφιλονικούμενη, με ορισμένους να διατείνονται ότι επρόκειτο για αραβικά φύλα, προγόνους των σημερινών κατοίκων της περιοχής, ωστόσο ιστορικοί τοποθετούν την καταγωγή τους στην Κρήτη και το Αιγαίο, όπου βρέθηκαν από την Ιλλυρία.

Μια ιστορία διώξεων

Αν και εβραϊκή διασπορά υπήρχε και νωρίτερα, στα ρωμαϊκά χρόνια γενικεύτηκε. Ένα μέρος των Ισραηλιτών μετεγκαταστάθηκαν στην Ευρώπη, άλλοι σε βορειοαφρικανικές περιοχές, ενώ πολλοί παρέμειναν στα εδάφη της Μέσης Ανατολής. Σε κάθε περίπτωση, όμως, διαφύλαξαν την ταυτότητα, τη θρησκεία και τις παραδόσεις τους, παρά τις διώξεις που ακολούθησαν.

Έντονες αντί-εβραϊκές ενέργειες και αισθήματα καταγράφονται κυρίως την περίοδο του Μεσαίωνα στην Ευρώπη, ενώ η συνύπαρξή τους με τους μουσουλμάνους στις ισλαμικές κατακτήσεις χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ανοχή, παρά τις διακρίσεις εις βάρος τους — όπως άλλωστε εις βάρος όλων των μη μουσουλμάνων. Οι διώξεις εναντίον τους συνεχίστηκαν και κατά την περίοδο της Αναγέννησης και αργότερα στον Διαφωτισμό. Εξαίρεση αποτέλεσαν οι νεαρές Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες με την απόκτηση της ανεξαρτησίας τους (1776) παραχώρησαν στους Εβραίους ίσα πολιτικά δικαιώματα. Το παράδειγμα τους ακολούθησε η Γαλλία, το 1791.

Ιδιαίτερα σκληρή ήταν και η στάση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, όπου εξαπολύθηκαν πογκρόμ στις αρχές αλλά και τα τέλη του 19ου αιώνα, τα οποία επαναλήφθηκαν τον 20ό αιώνα στη Γερμανία και σε χώρες της Ανατολικής κυρίως Ευρώπης, υπό την επίδραση των ναζιστικών ιδεών, καθώς και στα νεοσύστατα αραβικά κράτη της Μέσης Ανατολής.

Το 1897 γεννιέται το κίνημα του Σιωνισμού, βασισμένο στην ιδέα της αλίγια, της ‘ανόδου’ ή επιστροφής στην Παλαιστίνη, τη Γη του Ισραήλ. Ιδρυτής του θεωρείται ο Θεόδωρος Χερτζλ, αν και οι ρίζες του βρίσκονται βαθιά στην εβραϊκή παράδοση. Η κεντρική ιδέα ήταν η ίδρυση ενός εθνικού εβραϊκού κράτους, όπου οι Εβραίοι θα είναι ασφαλείς από τις αντισημιτικές εκδηλώσεις. Με αυτόν τον στόχο ξεκίνησαν μαζικές μετακινήσεις εβραϊκού πληθυσμού προς την Παλαιστίνη. Η περιοχή αποτελούσε τότε μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και τα πρώτα εδάφη αγοράστηκαν, κυρίως από Άραβες μεγαλογαιοκτήμονες αλλά και από την οθωμανική διοίκηση. Όπως καταγράφεται, οι πρώτες εγκαταστάσεις δεν προκάλεσαν ισχυρές αντιδράσεις μεταξύ του αραβικού πληθυσμού, ωστόσο η αύξηση των ροών των παλιννοστούντων Εβραίων — ευθέως ανάλογη της ανόδου του αντισημιτισμού στην Ευρώπη, ιδίως στη Γερμανία την εποχή της χιτλερικής εξουσίας — έφερε τις πρώτες συγκρούσεις.

Παράλληλα με την αλίγια, ιστορικοί σημειώνουν και μαζικές μετακινήσεις μουσουλμανικών πληθυσμών προς την οθωμανική Παλαιστίνη, όπως Κιρκασίους (οι λεγόμενοι Τσερκέζοι) από τα βόρεια σύνορα της αυτοκρατορίας όπου είχαν καταφύγει μετά την ήττα και την εκδίωξή τους από την τσαρική Ρωσία, και Βοσνίους μετά την κατάκτηση των εδαφών τους από την Αυστρο-ουγγρική Αυτοκρατορία, την ίδια περίοδο, το τελευταίο τρίτο του 19ου αιώνα.

Η Παλαιστίνη διαμέσου των αιώνων

Στο διάστημα της απώλειας της κυριαρχίας των Εβραίων επί των εδαφών της Ιουδαίας/Παλαιστίνης και της μετεγκατάστασης μεγάλου μέρους του πληθυσμού, η περιοχή άλλαξε πολλά χέρια. Η ρωμαϊκή κτήση εξελίχθηκε σε βυζαντινή, περίοδο κατά την οποία εκχριστιανίστηκε. Μετά τον 7ο αιώνα μ.Χ. κατακτήθηκε από διαδοχικά αραβικά φύλα, εξισλαμίστηκε και αποτέλεσε τμήμα διαφόρων χαλιφάτων και σουλτανάτων, με μια μικρή εμβόλιμη κατάκτηση από τους Σταυροφόρους, το 1099, που ίδρυσαν το Βασίλειο της Ιερουσαλήμ, μέχρι το 1291. Στις αρχές του 16ου αιώνα, η Παλαιστίνη ενσωματώθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέρος της οποίας παρέμεινε έως το 1917-18, οπότε και κατελήφθη από τους Βρετανούς στο πλαίσιο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αναφέρεται ότι την ίδια περίοδο, οι βρετανικές δυνάμεις επιζήτησαν την υποστήριξη των αραβικών φυλών που κατοικούσαν στην περιοχή, παροτρύνοντάς τους να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους από τους Οθωμανούς και υποσχόμενοι κυριαρχία επί των εδαφών. Ωστόσο, το 1917,  το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκε να υποστηρίξει και τη δημιουργία εθνικής εστίας των Εβραίων στην περιοχή, όπως σημειώνεται στη λεγόμενη Διακήρυξη Μπάλφουρ, την επιστολή που απηύθυνε ο τότε υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου Άρθουρ Τζέιμς Μπάλφουρ στον Λόρδο Ουώλτερ Ρόθτσιλδ, εξέχοντα υποστηρικτή του Σιωνιστικού κινήματος στη Βρετανία.

Με την ήττα των Οθωμανών και την ανάθεση του ελέγχου της περιοχής στους Βρετανούς το 1922 από την Κοινωνία των Εθνών, οι Βρετανοί βρέθηκαν στη δύσκολη θέση να πρέπει να τηρήσουν δύο αντικρουόμενες υποσχέσεις. Για ορισμένους, εδώ βρίσκεται και η ρίζα των συγκρούσεων μεταξύ του σύγχρονου Ισραήλ, των Παλαιστινίων και των λοιπών μουσουλμανικών κρατών.

Κατά τη διάρκεια της λεγόμενης «Βρετανικής Εντολής για την Παλαιστίνη», η οποία έληξε με την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948, η ευρύτερη περιοχή μοιράστηκε σε ζώνες επιρροής μεταξύ της Γαλλίας και της Βρετανίας (συμφωνία Σάικς-Πικώ, 1916): η πρώτη θα είχε τον έλεγχο σε Συρία και Λίβανο, ενώ η δεύτερη σε Ιράκ, Υπεριορδανία και Παλαιστίνη. Βάσει αυτού του διαχωρισμού ιδρύθηκαν μερικές δεκαετίες αργότερα και τα ομώνυμα κράτη. Το Ιράκ το 1932, η Συρία, ο Λίβανος και η Υπεριορδανία (ως Ιορδανία) το 1946, ενώ η περιοχή της Παλαιστίνης παρέμεινε υπό βρετανική εντολή μέχρι το 1948, έτος ίδρυσης του Ισραήλ. Η συμφωνία Σάικς-Πικώ έχει επικριθεί για τον τρόπο διαχωρισμού των εδαφών, που έγινε χωρίς να ληφθεί υπ’ όψιν η θρησκευτική και φυλετική συνοχή, και θεωρείται ότι έχει συμβάλει με αυτόν τον τρόπο στις ταραχές που μαστίζουν από τότε τη Μέση Ανατολή.

Μια δύσκολη ‘γέννα’ 

Στις 29 Νοεμβρίου 1947, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε πρόταση των Ηνωμένων Εθνών για τη διαίρεση της Παλαιστίνης σε ένα εβραϊκό και σε ένα αραβικό κράτος, με διεθνή διοίκηση στην Ιερουσαλήμ. Το ψήφισμα έγινε αποδεκτό από τις περισσότερες εβραϊκές οργανώσεις, ωστόσο οι αραβικές ηγεσίες το απέρριψαν θεωρώντας ότι παραχωρεί στους Εβραίους δυσανάλογα πολλά εδάφη. Παράλληλα, οριζόταν ότι οι Βρετανοί θα αποσύρονταν πλήρως από την περιοχή μέχρι την 1η Αυγούστου 1948.

Αμέσως μόλις ανακηρύχθηκε η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ από τον Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, στις 14 Μαΐου 1948, η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Συρία, η Ιορδανία και το Ιράκ εισέβαλαν στη χώρα με στόχο «να πετάξουν τους Εβραίους στη θάλασσα». Ωστόσο, οι ισραηλινές δυνάμεις επικράτησαν, κερδίζοντας μάλιστα εδάφη πλέον των ορισμένων από τον ΟΗΕ. Η συντριπτική ήττα των αραβικών δυνάμεων ονομάστηκε Νάκμπα (καταστροφή), και οδήγησε στον εκτοπισμό 750.000 Αράβων από την Παλαιστίνη. Ωστόσο, η Ιορδανία προσήρτησε τη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, και η Αίγυπτος τη Λωρίδα της Γάζας, ενώ ανάλογος αριθμός Εβραίων που ζούσαν μέχρι τότε στα γειτονικά αραβικά κράτη εκδιώχθηκαν και κατέφυγαν ως πρόσφυγες στο Ισραήλ.

Έκτοτε, οι πόλεμοι διαδέχονται ο ένας τον άλλον (1956, 1967, 1973, 1982, 2006 και 2023), με τις αλλεπάλληλες προτάσεις και διαπραγματεύσεις να καταλήγουν σε αδιέξοδο και τα εμπόδια που δυσχεραίνουν τον συμβιβασμό να πολλαπλασιάζονται και να περιπλέκονται. Οι συγκρούσεις, όπως έχει καταγραφεί, ξεκινούν συνήθως από κινήσεις των Αράβων, ωστόσο η στάση και τα αντίμετρα της ισραηλινής πλευράς (π.χ. εποικισμοί) φαίνεται να οξύνουν την αντιπαλότητα, με τη δυσπιστία να ενισχύεται με την πάροδο του χρόνου και για τις δύο πλευρές.

Από το σύνολο των συρράξεων, ξεχωρίζει ο λεγόμενος «Πόλεμος των Έξι Ημερών» (1967), ο οποίος είχε ως αποτέλεσμα να επεκτείνει τα σύνορά του το Ισραήλ, καταλαμβάνοντας τη Δυτική Όχθη, τη Λωρίδα της Γάζας, την Ανατολική Ιερουσαλήμ, τα υψίπεδα του Γκολάν (Συρία) και το Σινά (Αίγυπτος). Με εξαίρεση το Σινά, το οποίο επεστράφη στην Αίγυπτο μεταξύ 1979-1982, οι υπόλοιπες περιοχές παρέμειναν υπό ισραηλινή κατοχή, δημιουργώντας τη βάση για τις μελλοντικές συγκρούσεις και τις δύο Ιντιφάντες (εξεγέρσεις), το 1987-1993 και το 2000-2005.

Οι εβραϊκοί εποικισμοί στα κατεχόμενα εδάφη (Γάζα, Δυτική Όχθη) και η βία που τους συνοδεύει αποτελούν ενέργειες του ισραηλινού κράτους τις οποίες καταδικάζουν ακόμη και πολλοί Ισραηλινοί. Ξεκίνησαν ως «ζώνες ασφαλείας» μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών, ωστόσο η ανοχή διαδοχικών κυβερνήσεων απέναντι στον εβραϊκό εθνικισμό που εκδήλωναν έντονα οι έποικοι οδήγησε σε κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των δύο μερών.

Το αντίπαλο δέος (όταν η θρησκεία διαπλέκεται με την πολιτική)

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, καταγράφεται δραστηριοποίηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στη Λωρίδα της Γάζας και στη Δυτική Όχθη. Μέλη της ιδρύουν νοσοκομεία, σχολεία και άλλους κοινωφελείς οργανισμούς, ενώ επισκέπτονται τζαμιά και πανεπιστήμια προκειμένου να προσελκύσουν νέα μέλη. Σταδιακά, άρχισαν να διαδίδουν την ιδέα του ιερού πολέμου (τζιχάντ) με στόχο την εξάλειψη του κράτους του Ισραήλ και την οικειοποίηση όλων των εδαφών. Από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα (ισλαμιστική οργάνωση που ιδρύθηκε στην Αίγυπτο λίγο μετά την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με στόχο την αναβίωση του χαλιφάτου) ξεπήδησε η Χαμάς το 1987, με την έναρξη της πρώτης Ιντιφάντας.

Αυτό που διαφοροποιεί τη Χαμάς από τις άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις είναι αφ’ ενός ο στρατιωτικός χαρακτήρας της με έμφαση στη θρησκεία αφ’ ετέρου η άρνησή της να αποδεχτεί την ύπαρξη εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη και η δέσμευσή της στην αποκατάσταση της ισλαμικής κυριαρχίας στην περιοχή, όπως αναφέρεται και στο καταστατικό της του 1988, αλλά και στην αναθεωρημένη εκδοχή του 2017. Η οργάνωση γινόταν όλο και πιο βίαιη, ερχόμενη τελικά σε αντίθεση με οργανώσεις όπως η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO), που αποδέχθηκε την ύπαρξη του Ισραήλ.

Το 2006, μετά την απόσυρση των Ισραηλινών από τη Γάζα, η Χαμάς κερδίζει στις βουλευτικές εκλογές και αποκτά πλειοψηφική συμμετοχή στο Παλαιστινιακό Νομοθετικό Συμβούλιο, ενώ τον επόμενο χρόνο επικρατεί της Φατάχ. Αν και η δημοφιλία της μεταξύ των Αράβων φθίνει μεταξύ 2007-2014, η δράση της συνεχίζεται. Προσηλωμένη στη σύγκρουση, καθοδηγεί τον πληθυσμό προς την αντιπαράθεση αντί της συμφιλίωσης, αξιοποιώντας τη διεθνή βοήθεια όχι για τη βελτίωση της ζωής αλλά στην προετοιμασία για τη σύγκρουση, όπως έχει καταγγελθεί. Με την υποστήριξη χωρών όπως το Ιράν και το Κατάρ, αλλά και τμήματος του αριστερού ιδεολογικού φάσματος δημιουργείται σιγά σιγά ένα διεθνές κίνημα για την «απελευθέρωση της Παλαιστίνης» (#FreePalestine), το οποίο εξαπλώνεται και στις δυτικές κοινωνίες. Ο διετής πόλεμος μεταξύ 2023-2025 έθρεψε το αφήγημα για το «αποικιοκρατικό, δολοφονικό» Ισραήλ, δίνοντας έμφαση στις ισραηλινές επιχειρήσεις στη Γάζα και αποσιωπώντας την αφορμή για αυτές: την επίθεση της ίδιας της Χαμάς μέσα στο Ισραήλ σε πολλαπλά σημεία που είχε ως αποτέλεσμα ~1.200 νεκρούς αμάχους και στρατιώτες, ενώ 251 Ισραηλινοί απήχθησαν και κρατήθηκαν όμηροι στη Γάζα, ορισμένοι για λίγες εβδομάδες και άλλοι για δύο σχεδόν χρόνια.

Για πολλούς αναλυτές, η σύγκρουση είναι όχι μόνο πολιτική/εδαφική αλλά και θρησκευτική, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τον ιστορικό επεκτατισμό του Ισλάμ, αλλά και την ιδεολογία του σύγχρονου πολιτικού Ισλάμ. Μελετητές  αναφέρουν ότι ο στόχος της διάδοσης του Ισλάμ βρίσκεται στις σούρες του του Κορανίου, επισημαίνοντας τις διαφορές μεταξύ των γραφών της Μέκκας και αυτών της Μεδίνα.

Γεγονός είναι ότι πλέον η αντίθεση στο εβραϊκό κράτος έχει ξεπεράσει τα όρια της Μέσης Ανατολής, αλλά και τα θρησκευτικά όρια της ισλαμικής αντίδρασης. Έχει ξεπεράσει επίσης και τα όρια της κριτικής στην πολιτική του Ισραήλ, με τις καταγγελίες για αντισημιτικές ενέργειες και αισθήματα να πολλαπλασιάζονται σε Αμερική και Ευρώπη. Οι εκδηλώσεις κατά του Ισραήλ, όπως εκφράζονται σε πολλές διαδηλώσεις, έχουν μεταβεί από έλλογη αντίθεση και διαφωνία σε τυφλή οργή και μίσος που δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ ατόμων και πολιτικών. Η αδιαφορία και η άγνοια για τα ιστορικά γεγονότα — τόσο τα παλαιότερα όσο και τα νεότερα — διογκώνονται από το συναίσθημα που καλλιεργείται  βάσει των δεινών που το Ισραήλ φέρεται να προκαλεί στους Παλαιστινίους Άραβες.

Όπως κρίνουν ειδικοί, πρόκειται για μία επικίνδυνη τάση· επικίνδυνη ακόμη και για τις ίδιες τις δυτικές κοινωνίες.

Οι εγγενείς περιορισμοί ενός άρθρου αναγκαστικά οδηγούν σε συνοπτική παρουσίαση, γενικεύσεις, ακόμα και απλουστεύσεις και παραλείψεις, ιδίως όταν πρόκειται για σύνθετα και εκτεταμένα ζητήματα όπως η ιστορία ενός λαού. Η γράφουσα έχει υπ’ όψιν της αυτές τις αδυναμίες, ωστόσο έκρινε ότι η έστω και ελλιπής αναφορά σε ιστορικά γεγονότα που είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε για να κρίνουμε είναι προτιμότερη από το να αποφύγει ολωσδιόλου αυτή την αναφορά. — Δ.Κ.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Η έννοια του «περιούσιου λαού» συχνά εκλαμβάνεται ως έκφραση ανωτερότητας και έπαρσης. Ωστόσο, όπως εξηγούν και ραβίνοι, το νόημα είναι ακριβώς το αντίθετο: «Είμαστε οι διαλεγμένοι (chosen) για να τηρούμε το λόγο του Θεού, είναι η υποχρέωσή μας αυτή, πιστεύουμε σε έναν Θεό που μας έχει δώσει περισσότερες ευθύνες και κώδικες συμπεριφοράς, πιο ταπεινά, και όχι πιο υπεροπτικά». (Protocols without Zion)